Mali haklara ilişkin öğretim elemanlarına idari görev geliştirme ödeneği düzenlemeleri 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nda yer alır. Kanun'un 13. maddesi idari görev ödeneğini, 14. maddesi ise geliştirme ödeneğini düzenler. İki ödenek farklı gerekçelere dayanır. Birincisi üstlenilen yönetim görevine, ikincisi görev yapılan yerin özelliğine bağlıdır.
İdari Görev Ödeneği Kimlere Ödenir
İdari görev ödeneği, yönetim görevi üstlenen öğretim elemanlarına ödenir. 2914 sayılı Kanun 13. maddesi oranları unvana göre belirler. Ölçüt, almakta olunan aylık gösterge ve ek gösterge brüt tutarıdır.
Oranlar brüt tutar üzerinden uygulanır. Net tutar, kesintiler sonrası ortaya çıkar. Maddede sayılan oranlar şunlardır:
Rektörlere yüzde 70
Rektör yardımcıları ve dekanlara yüzde 30
Dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul müdürleri, konservatuvar müdürleri ile bölüm başkanlarına yüzde 20
Enstitü, yüksekokul ve konservatuvar müdür yardımcılarına yüzde 15
Kanun bir sınır daha koyar. Birden fazla idari görevi bulunanlara bu ödeneklerden en yüksek olanı verilir. Yani görevler toplanmaz.
Ödenek görevin fiilen üstlenilmesine bağlıdır. Görev sona erdiğinde ödeme de sona erer. Görev süresi uzatılmayan yöneticiye izleyen aydan itibaren ödeme yapılmaz. Bu nedenle görevden alma işlemi mali sonuç da doğurur.
Ödenek kısmi statüde çalışanlara verilmez. Üniversite ödeneğine ilişkin fıkrada bu sınır açıkça yer alır. Aynı yaklaşım öğretim elemanlarına idari görev geliştirme ödeneği bakımından da uygulanır.
Bölüm başkanlığı bakımından uygulama tartışmalıdır. Anabilim dalı başkanları maddede sayılmaz. Bu nedenle anabilim dalı başkanlığına ödeme yapılmaması yönünde uygulama yaygındır. İtiraz edilecekse görevin niteliği ve kadro unvanı birlikte değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
İdari görev ödeneği hangi tutar üzerinden hesaplanır?
Hesaplama, almakta olunan aylık gösterge ve ek gösterge brüt tutarı üzerinden yapılır. Bu tutara 2914 sayılı Kanun'un 13. maddesindeki oran uygulanır. Oran unvana göre yüzde 15 ile yüzde 70 arasında değişir.
Birden fazla idari görevi olan öğretim üyesine iki ödenek birden ödenir mi?
Hayır. 2914 sayılı Kanun, birden fazla idari görevi bulunanlara bu ödeneklerden en yüksek olanının verileceğini belirtir. Görevlere ait oranlar toplanmaz.
Meslek yüksekokulu müdürü idari görev ödeneğinden yararlanır mı?
Matrah, aylık gösterge ile ek gösterge brüt tutarının toplamıdır. Bu toplam üzerinden yukarıdaki oran uygulanır. Ek gösterge unvana ve dereceye göre değiştiği için tutar kişiden kişiye farklılaşır.
Kanun ayrı bir hâli daha düzenler. 2914 sayılı Kanun'a tabi olmayanlar arasından rektör atanabilir. Bu kişilere birinci derece memur son kademe aylığı ile bunun bir katı tutarında ek ödeme yapılır. Emekli iken atananların emekli aylığı ödenmeye devam eder.
İki ödenek birbirinin alternatifi değildir. Aynı kişiye öğretim elemanlarına idari görev geliştirme ödeneği kalemleri birlikte ödenebilir. Şartları farklı olduğu için biri diğerini engellemez. Bir öğretim üyesi az gelişmiş bir yerde dekanlık yapıyorsa her iki ödeneğe de hak kazanabilir.
Sayıştay kararları idari yargı kararı değildir. Bunlar kamu zararı denetimine ilişkin ilamlardır. Yine de kurum uygulamalarını yakından etkiler.
Kanun metninde meslek yüksekokulu müdürü açıkça sayılmaz. Bu nedenle uygulamada tereddüt doğmuştur. Sayıştay kararları bu tereddüdü gidermiştir.
Sayıştay 2. Dairesinin 30.3.2017 tarihli ve 204/35468 sayılı kararında şu değerlendirme yapılmıştır:
"2547 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; 'Meslek yüksek okulu' tanımının 2547 sayılı Kanunun 'Tanımlar' maddesine 13.02.2011 tarih ve 6111 sayılı Kanunun 170 inci maddesi ile getirilmiş, Kanun koyucu tarafından bu okulların teşkilatlanma, işleyiş, organları ve bu organlara atanma şartları ile ilgili olarak 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliklere başka bir hüküm konulmamış olması; söz konusu değişiklikten önce de meslek yüksek okullarının 'Yüksek okul' tanımlaması altında teşkilatlanma, işleyiş ve atanma usulleri bakımından yüksek okulların tabi oldukları kurallara tabi olması nedenleriyle, meslek yüksek okulu müdürü ve müdür yardımcılarının 2914 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan idari görev ödeneğinden yararlanmalarında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır."
Aynı Dairenin 28.4.2017 tarihli ve 247/35477 sayılı kararı da aynı yöndedir. Kararda meslek yüksekokulu müdür ve müdür yardımcılarına ödenen tutarın mevzuata uygun olduğu belirtilmiştir.
Vekâleten Yürütülen Görevde Durum Nedir
Sayıştay 8. Dairesinin 17.5.2022 tarihli ve 167/250 sayılı kararı vekâlet hâlini ele alır. Kararda dekanlık görevini vekâleten yürüten kişiye idari görev ödeneği ödendiği tespit edilmiştir. Daire bu ödemeyi mevzuata aykırı bulmuştur.
Kararda ağustos ayı için ödeme yapılmadığı da tespit edilmiştir. Bu nedenle o ayın evrakında imzası bulunan görevlinin sorumluluğu doğmamıştır. Eylül, ekim ve kasım ayları bakımından ise sorumluluk kabul edilmiştir.
Kararda kamu zararının harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisine müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine hükmedilmiştir. Faiz, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca işletilmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
Bu karar tekil bir denetim dosyasına ilişkindir. Yine de vekâleten yürütülen görevlerde ödeme yapılmadan önce kadro durumunun incelenmesi gerektiğini gösterir.
Sayıştay ilamları doğrudan öğretim elemanına yönelmez. Sorumluluk harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi üzerinde doğar. Ancak kurum, fazla ödemeyi ilgiliden geri isteyebilir. Geri isteme işlemi de idari dava konusu yapılabilir.
Fazla ödenen öğretim elemanlarına idari görev geliştirme ödeneği geri alınırken zaman sınırı tartışılır. İdarenin hatasından kaynaklanan ödemelerde yargı kararları farklı ölçütler kullanır. Bu nedenle her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilir.
Geliştirme Ödeneği Hangi Kanuna Dayanır
Geliştirme ödeneği, 2914 sayılı Kanun'un 14. maddesinde düzenlenir. Ödenek, diğer yükseköğretim kurumlarına göre sosyoekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde görev yapanlara verilir. Yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan kurumlar da kapsamdadır.
Madde bir üst sınır koyar. Aylık gösterge ve ek gösterge toplamının memur aylık katsayısı ile çarpımı esas alınır. Bulunan tutarın beş katına kadar geliştirme ödeneği ödenebilir. Ödenek damga vergisi dışında vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
Ödenek yalnızca öğretim elemanlarına verilir. Üniversitenin idari personeli bu kapsamda değildir. Kadro unvanı 2914 sayılı Kanun'a tabi değilse geliştirme ödeneği doğmaz.
Ayrıntıyı kanun değil idari düzenleme belirler. Ödenek verilecek kurumlar, usul ve esaslar ile oranlar Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edilir. Yararlanma süresi ve yararlanamayacak olanlar da aynı kararda gösterilir.
Geliştirme Ödeneği Nasıl Hesaplanır
Yürürlükteki temel düzenleme 2005/8681 sayılı Karar'dır. Karar 19 Nisan 2005 tarihli ve 25791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Metnin tamamı Resmî Gazete arşivinden okunabilir.
Karar'ın 1. maddesi hesaplamayı gösterir. Aylık gösterge ve ek gösterge toplamı memur aylık katsayısı ile çarpılır. Bulunan tutara, kurumun bulunduğu yerleşim yerine göre cetvelde belirlenen oran uygulanır. Sonuç, o ay ödenecek geliştirme ödeneği tutarıdır. Cetvel oranları kurumun bulunduğu yere göre farklılaşır. Aynı unvandaki iki öğretim üyesi bu nedenle farklı tutar alabilir.
Kapsam dışında kalan kurumlar da vardır. Karar hükümleri Türk Silahlı Kuvvetleri ve emniyet teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumları hakkında uygulanmaz.
Cetvel oranları yerleşim yerine göre değişir. Aynı ilde bulunan iki kurum aynı orana tabidir. Kurumun taşındığı veya yeni birim açıldığı hâllerde oran yeniden belirlenir. Karar bu tür değişiklikler için ayrı geçiş kuralları içerir.
Memur aylık katsayısı yılda iki kez güncellenir. Bu nedenle öğretim elemanlarına idari görev geliştirme ödeneği tutarı ocak ve temmuz dönemlerinde değişir. Oran sabit kalsa bile ödenen tutar artar.
Kadroya bağlı bir azaltma kuralı da bulunur. Karar'ın 4. maddesine göre profesör, doçent, yardımcı doçent ve araştırma görevlisi dışındaki kadrolara atanmış öğretim elemanlarına hesaplanan tutarın yarısı ödenir. Metinde geçen yardımcı doçent unvanı, 22/2/2018 tarihli ve 7100 sayılı Kanun ile doktor öğretim üyesi olarak değiştirilmiştir.
Geliştirme Ödeneği Kimlere Ödenir
Karar'ın 2. maddesi hak sahiplerini sayar. Ödenek öncelikle ilgili yerdeki kuruma atanıp orada fiilen çalışanlara verilir. Ayrıca 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile 40. maddesinin (b) fıkrası ve 41. maddesi uyarınca görevlendirilenler de yararlanır.
Kadrosu başka kurumda olanlar için ayrı bir bent vardır. Geliştirme ödeneği verilmesi öngörülen yerdeki kuruma rektör veya dekan olarak usulüne uygun atananlar da ödenek alır. Ödeme, görevin yapıldığı yer için öngörülen oran üzerinden yapılır.
Ders vermek üzere görevlendirilenlerde ölçüt değişir. 2547 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (a) fıkrasına göre görevlendirilenlere kendi kadrolarının bulunduğu yer oranı uygulanır. Görevin yapıldığı yer oranı bu hâlde esas alınmaz.
Ödeme zamanı da düzenlenmiştir. Geliştirme ödeneği çalışmayı izleyen aybaşında ödenir. Hak, fiilen göreve başlanan tarihten itibaren doğar. Görevden ayrılma hâlinde o ay içinde çalışılan günler üzerinden hesaplanır.
Görev yeri değişikliğinde de aynı usul uygulanır. Daha yüksek veya daha düşük orana hak kazanacak biçimde yer değiştirenler bakımından hesap gün esasına göre yapılır. Böylece iki kurumun oranı aynı ay içinde ayrı ayrı uygulanabilir.
Fiilen Çalışma Şartı ve İstisnaları
Karar'ın 6. maddesi açık bir şart koyar. Geliştirme ödeneği için görevin ilgili kurumda fiilen yapılması gerekir. Bu şart ödeneğin temel dayanağıdır.
Maddede dört istisna sayılmıştır:
Yıllık izin süresince
Bir takvim yılında toplam on beş günü aşmayan mazeret izni süresince
Hastalık izni, yatarak tedavi ve refakatçi izni hâllerinde
2547 sayılı Kanun'un 39. maddesi uyarınca geçici görevlendirmelerde on beş güne kadar olan süreler için
Son iki bent için ortak bir üst sınır vardır. Bu bentler uyarınca ödenecek geliştirme ödeneği süresi bir takvim yılında otuz günü geçemez. Sınır her bent için ayrı ayrı hesaplanır.
Uygulamada en sık sorun izin kayıtlarından çıkar. Kurum, izin gün sayısını hatalı hesaplayabilir. Bu durumda öğretim elemanlarına idari görev geliştirme ödeneği eksik ödenir. İtiraz dilekçesine izin onayları ve puantaj kayıtları eklenmelidir.
Ücretsiz izin ayrı bir konudur. Karar'da ücretsiz izin bir istisna olarak sayılmamıştır. Bu nedenle ücretsiz izinde fiilen çalışma şartı gerçekleşmez.
Görevlendirme türü de sonucu değiştirir. Kısa süreli konferans ve toplantı görevlendirmeleri on beş günlük sınır içinde kalır. Uzun süreli görevlendirmelerde ise geliştirme ödeneği kesilir. Görevlendirme onayındaki süre bu nedenle dikkatle okunmalıdır.
Geliştirme Ödeneği Hangi Hâllerde Ödenmez
Karar'ın 7. maddesi ödeme yapılmayacak hâlleri sayar. 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesine göre lisansüstü eğitim için yurt dışına gönderilenlere ödeme yapılmaz. Aynı Kanun'un 38. maddesine göre görevlendirilenler de kapsam dışındadır.
Özel kanunlara dayanılarak yükseköğretim kurumları dışında görevlendirilenlere de geliştirme ödeneği verilmez. Kısmi statüde çalışanlar bakımından da ödeme yapılmaz.
Kapsam dışı kalma her zaman kalıcı değildir. Görevlendirme sona erdiğinde ödeme yeniden başlar. Bu durumda hak, göreve fiilen dönülen tarihten itibaren doğar.
Döner sermaye ile ilişki ayrıca düzenlenmiştir. Karar'ın 5. maddesine göre bu ödenek, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesi kapsamındaki döner sermaye payının tespitinde dikkate alınmaz.
Eğitime Başlamamış Kurumlarda Ödeme Nasıl Yapılır
Yeni kurulan kurumlar için özel bir kural vardır. Kurum fiilen eğitim öğretime başlamamışsa ödeme sınırlıdır. Bu hâlde geliştirme ödeneği yalnızca rektör, dekan, yüksekokul müdürü, enstitü müdürü ve konservatuvar müdürü olarak atanmış öğretim elemanlarına ödenir. Ödeme, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının eğitime başlama izni bulunması şartına bağlıdır.
Kural, kurumun kâğıt üzerinde kurulmuş olmasıyla ilgilidir. Kadrolar açılmış olsa bile eğitim başlamamışsa ödeme sınırlı kalır. Bu sınır yalnızca yönetim görevlerini kapsar.
Sayıştay 2. Dairesinin 24.1.2017 tarihli ve 149/35453 sayılı kararı bu kuralı uygulamıştır. Kararda, fakülte düzeyinde dekan dışında kalan öğretim elemanlarına ödeme yapılamayacağı belirtilmiştir.
Karar, fakülte örneği üzerinden verilmiştir. Aynı ölçüt yüksekokul ve enstitüler için de uygulanır. Yönetici kadrosunda bulunmayan öğretim elemanı bu dönemde ödeme alamaz.
Aynı Dairenin 13.12.2018 tarihli ve 92/35555 sayılı kararı da benzer sonuca ulaşmıştır. Kararda yüksekokul müdürü dışında kalan öğretim elemanlarına ödeme yapılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
Ödenek Ödenmezse Hangi Yol İzlenir
Ödeme yapılmaması veya kesilmesi bir idari işlemdir. İşleme karşı önce kuruma yazılı başvuru yapılabilir. Başvuru, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 11. maddesi kapsamında dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Dava açma süresi altmış gündür. Süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlar. Yazılı bildirim yoksa öğrenme tarihi tartışılır. Bordronun tebliği bu noktada delil olarak kullanılır. Aylık ödeme kesintilerinde her ödeme dönemi ayrı bir işlem sayılabilir. Süre hesabı için idari dava süresi hesaplama aracı kullanılabilir.
Zamanaşımı da gözetilir. Parasal talepler bakımından genel süreler uygulanır. Bu nedenle geçmişe dönük istemlerde tarih aralığı dilekçede açıkça gösterilir.
Talep genellikle iki başlıkta toplanır. İlki işlemin iptalidir. İkincisi yoksun kalınan öğretim elemanlarına idari görev geliştirme ödeneği alacağının yasal faiziyle ödenmesidir. Görevlendirme ve naklen atama uyuşmazlıkları için öğretim elemanı naklen atama ve kurumlar arası geçiş yazısına bakılabilir.
Geliştirme Ödeneği Konusunda Avukat Desteği
Geliştirme ödeneği bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Ödenek uyuşmazlığı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Sayıştay 2. Dairesinin 30.3.2017 tarihli ve 204/35468 sayılı kararında bu ödemede mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir. Aynı Dairenin 28.4.2017 tarihli kararı da aynı yöndedir. Kararlar denetim dosyalarına ilişkindir ve kurum uygulaması ayrıca değerlendirilir.
Yıllık izinde geliştirme ödeneği kesilir mi?
Kesilmez. 2005/8681 sayılı Karar'ın 6. maddesi yıllık izin süresince fiilen çalışma şartı aranmayacağını belirtir. Mazeret izni ve hastalık izni için ise gün sınırları uygulanır.
Yurt dışına lisansüstü eğitim için gönderilen araştırma görevlisine ödeme yapılır mı?
Yapılmaz. 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesine göre yurt dışına gönderilenler Karar'ın 7. maddesi uyarınca kapsam dışındadır. Aynı madde 38. madde görevlendirmelerini ve kısmi statüde çalışanları da kapsam dışında bırakır.
Yeni kurulan üniversitede henüz eğitim başlamamışsa kimler ödenek alır?
Yalnızca rektör, dekan, yüksekokul müdürü, enstitü müdürü ve konservatuvar müdürü olarak atanmış öğretim elemanları alır. Ödeme için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının eğitime başlama izni bulunmalıdır.
Ödenek eksik yatırılırsa dava açma süresi ne zaman başlar?
Süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gündür. Dava açmadan önce kuruma yapılan başvuru bu süreyi durdurur. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Akademik Kadro
Akademisyen Ek İş Yapabilir mi? Dış Görev, Danışmanlık, Şirket ve YouTube Geliri
Devlet üniversitesindeki öğretim elemanı hangi dış işleri izinle yapabilir? Döner sermaye, görevlendirme, teknopark şirketi, YouTube geliri, disiplin ve dava yolu.
