Doçentlik dosyalarında paralı dergi iddiası, eser inceleme raporlarında sıkça karşımıza çıkar. İddia iki ayrı yola girebilir. Birincisi asgari başvuru şartları, ikincisi etik ihlal yoludur. Hangi yola girdiği hem sonucu hem de itiraz mercisini değiştirir.
Paralı Dergi İddiası Doçentlik Sürecinde Nasıl Ortaya Çıkar
İddia çoğu kez tek bir jüri üyesinin raporundan doğar. Rapor, adayın bir makalesinin ücret karşılığı yayın yapan bir dergide çıktığını ileri sürer. Ardından o eserin sayılmaması gerektiğini söyler.
Bu değerlendirme dosyanın seyrini değiştirir. Eser sayılmazsa asgari sayı düşebilir. Aday şartı sağlamamış görünebilir.
Sürecin işleyişi burada önem kazanır. Jüri beş asıl ve iki yedek üyeden oluşur. Bazı alanlarda üç asıl ve bir yedek üye görev alır. Tek bir üyenin raporu bile süreci durdurabilir.
Bu nedenle paralı dergi iddiası erken aşamada karşılanmalıdır. Rapor adaya açıldığında hangi eser için ne dendiği belirlenir. Savunma da o esere göre kurulur.
Doçentlik Yönetmeliği'nin 6. maddesi başvurunun üç yönden değerlendirileceğini söyler. Bunlar etik ilkelere uygunluk, asgari şartların sağlanması ve eserlerin niteliğidir. Paralı dergi iddiası bu üç başlıktan hangisine girerse ona göre incelenir.
Ücret Alan Dergi ile Yağmacı Dergi Aynı Şey midir
Bu iki kavram çoğu tartışmada birbirine karışır. Oysa aynı şeyi anlatmazlar. Biri bir ödeme biçimini, diğeri bir yayıncılık davranışını tarif eder. Ayrımı görmek dosyanın yönünü belirler.
Açık Erişim Yayın Ücreti Nedir
Bilimsel yayıncılıkta iki temel iş modeli vardır. Birincisi abonelik modelidir. Okuyucu ya da kurum ücret öder. Makaleye erişim aboneliğe bağlıdır.
İkincisi açık erişim modelidir. Bu modelde makale herkese açıktır ve ücretsiz okunur. Maliyet yazar tarafında karşılanır. Bu ücret yayın işlem ücreti olarak adlandırılır.
Bazı dergiler ikisini birlikte uygular. Dergi abonelikle çalışır. Yazar isterse makalesini ücret ödeyerek açık erişimli yapar. Böyle bir dergi yalnızca ücret aldığı için niteliksiz sayılamaz.
Model tercihi yayıncının kararıdır. Yazarın bu tercihte payı yoktur. Ücret ödemek de tek başına bir kusur oluşturmaz.
Karşılaştırma bunu görünür kılar. Köklü yayınevlerinin dergileri de açık erişim ücreti almaktadır. Bu dergiler tanınmış indekslerde taranmaya devam eder.
Bir Derginin Niteliği Hangi Ölçütlerle Belirlenir
Ölçüt ücret değildir. Bakılan şey derginin yayın sürecidir ve indeks kaydıdır. Bu iki başlık birlikte değerlendirilir.
Somut olarak şu noktalara bakılır. Derginin hangi indekslerde tarandığı ilk sıradadır. Hakem sürecinin gerçekten işleyip işlemediği de sorulur. Yayın kurulunun kimlerden oluştuğu incelenir. ISSN kaydı ve arşiv sürekliliği de değerlendirilir.
Ücret politikasının açıkça ilan edilip edilmediği ayrı bir göstergedir. Gizlenen bir ücret şüphe doğurur. İlan edilmiş bir ücret ise şeffaflık işaretidir.
Zamanlama da önemlidir. Bir dergi sonradan indeksten çıkarılmış olabilir. Bu durumda yayının yapıldığı tarihteki kayda bakılır. Sonraki bir çıkarma işlemi geçmişe etkili sonuç doğurmaz.
Türkiye'de yerli dergiler için ayrıntılı bir ölçüt seti yayımlanmıştır. TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin dergi değerlendirme ölçütleri bu amaçla kullanılabilir. Yağmacı yayıncılığın genel özellikleri yağmacı dergiler ve şaibeli dergiler ve özellikleri yazılarında ele alınmıştır.
İddia Asgari Şart Yoluna mı Etik Yoluna mı Girer
Bu ayrım dosyanın en önemli sorusudur. İki yolun sonucu farklıdır. Bir paralı dergi iddiası aynı cümlelerle iki ayrı sonuç doğurabilir.
Asgari Şart Yolunda Sonuç Nedir
Jüri, adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığını ileri sürerse rapor Doçentlik Komisyonuna gider. Şartın sağlanmadığı tespit edilirse başvuru bu komisyon tarafından iptal edilir.
Rapor adaya kapalı kalmaz. İsimler gizlenerek komisyon kararıyla birlikte adayın erişimine açılır. Diğer jüri üyelerinin raporları ise açılmaz. Doçentlik Yönetmeliği 14 Ekim 2025 tarihinde değişti. Değişiklik 33047 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Yeni metne göre başvurusu iptal edilen aday izleyen dönemde yeniden başvurabilir. Bunun için iptal gerekçelerini dikkate alması ve şartları sağlaması gerekir. Eksiklik giderilmeden yapılan başvuru reddedilir. Bu yolun ayrıntısı doçentlik asgari koşul itirazı ve davası yazısında anlatılmıştır.
Etik Yolunda Sonuç Nedir
Jüri, dergiyle ilgili beyanın yanıltıcı olduğunu ileri sürerse yol değişir. Dosya ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonuna gider. Karar verilinceye kadar başvuruyla ilgili işlem yapılmaz.
Etik ihlal kararı verilirse başvuru iptal edilir. Aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.
Fark açıktır. Asgari şart yolunda bekleme süresi bir dönemdir. Etik yolunda ise üç döneme çıkar. Bu nedenle paralı dergi iddiası nitelendirilirken hangi yola girdiği açıkça sorulmalıdır.
Ayrımın ikinci bir sonucu daha vardır. Etik ihlal kararı adayın kurumuna bildirilir. Orada disiplin ve diğer idarî işlemler başlatılabilir. Asgari şart kararında böyle bir bildirim öngörülmemiştir.
Üçüncü sonuç kayıt tarafındadır. Etik ihlal tespitine konu yayınlar sonraki başvuruda beyan edilmek zorundadır. Bu yayınlar yeni beyannamede kullanılamaz.
Etik İhlal İsnadının Dayandığı Bent Hangisidir
Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde ücret alan dergide yayın yapmayı yasaklayan bir bent yoktur. Metne ÜAK'ın etik sayfasından ulaşılabilir.
Yönergede dergiyle ilgili tek bir bent bulunur. Bu bent, başvuru dosyasında mevcut olmayan bir dergiyi mevcut göstermeyi düzenler. İndekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek de aynı bende girer. Hakemli olmayan bir dergiyi hakemli olarak belirtmek de sayılmıştır.
Görüldüğü gibi yasaklanan şey ücret değildir. Yasaklanan şey derginin durumunu yanlış göstermektir. Aynı çerçeve yanlış veya yanıltıcı beyan bendi için de geçerlidir.
Bu ayrım savunmanın çıkış noktasıdır. Aday, derginin indeks kaydını doğru beyan etmişse bendin unsurları oluşmaz. Beyan ile gerçek arasında bir fark yoksa yanıltma da yoktur.
Paralı dergi iddiası bu noktada ikiye ayrılır. İddia derginin ücret aldığını söylüyorsa hukuki dayanağı zayıftır. İddia derginin indeks bilgisinin yanlış beyan edildiğini söylüyorsa tartışma başkadır. Konu indekslerde taranmayan dergiyi taranıyor gibi göstermek ve yanlış veya yanıltıcı beyan etik ihlali yazılarında ayrıca ele alınmıştır.
İspat Yükü Kimdedir
İdari işlemin sebep unsuru idare tarafından ortaya konur. Sebep, işleme dayanak olan maddi ve hukuki durumdur.
Bu nedenle dergiyle ilgili tespitin somut olması beklenir. Derginin hangi indekste taranmadığı, hangi tarihte listeden çıkarıldığı ve hangi kaynağa dayanıldığı gösterilmelidir. Genel bir niteleme denetime elverişli olmaz.
Yargılama aşamasında da yardımcı bir kural işler. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesine göre mahkeme bakmakta olduğu davaya ait her çeşit incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkeme gerekirse bilirkişi görevlendirir.
Aday tarafında ise ispat kolaydır. Dergi künyesi, indeks kayıt görüntüsü ve hakem yazışmaları sunulur. Paralı dergi iddiası çoğu kez bu belgelerle karşılanır.
Yine de yükün yer değiştirdiği sanılmamalıdır. Aday belge sunmasa bile idare kendi tespitini göstermek zorundadır. Bu kural işlemin denetlenebilir olmasını sağlar.
Ankara 11. İdare Mahkemesinin Kararı Ne Diyordu
Fen ve Mühendislik Bilimleri Temel Alanında yapılan bir doçentlik başvurusunda böyle bir tartışma çıkmıştı. Değerlendirme jürisinin bir üyesi eser inceleme raporu hazırlamıştı. Raporda adayın makalesinin ücret karşılığı makale yayınlayan açık erişimli bir dergide çıktığı ifade edilmişti. Bu nedenle asgari şartın sağlanmadığı ileri sürülmüştü. Başvuru bu rapor üzerine iptal edilmişti.
Dava, idari başvuru yoluna gidilmeden doğrudan açıldı. Kanun bu tercihe izin verir. Dava dilekçesinde işlemin gerekçesiz olduğu ileri sürüldü. Makalelerin yayımlandığı dergilerin saygın dergiler olduğu belirtildi. Açık erişimli dergiler bakımından paralı dergi kavramının geçerli olmadığı savunuldu. Jüri değerlendirmesinin bu nedenle hatalı olduğu iddia edildi.
Savunmada dergilerin niteliği ayrıca tanımlandı. Bu dergilerin abonelik usulüyle çalıştığı belirtildi. Makaleyi açık erişimli yapmak için ücret talep ettikleri ve kabul edilebilir nitelikteki grupta yer aldıkları ileri sürüldü. Saygın bir endekste bulunan bir derginin bu iddiayla karşılaşmayacağı da eklendi. Aynı dergiye akademik teşvik verildiği vurgulandı. Bilirkişiler de bu yönde rapor hazırladı.
Ankara 11. İdare Mahkemesi 09/03/2021 tarihli kararında sonuca vardı. Başvurunun asgari şartları sağlamadığından bahisle iptal edilmesine gerekçe gösterilen hususun yerinde olmadığı belirtildi. Haklı veya geçerli bir sebebe dayanmayan işlemde hukuka uygunluk bulunmadığına hükmedildi. İşlemin telafisi güç zararlar içerdiği de kabul edildi. Mahkeme bu gerekçelerle kararın yürütmesini durdurdu.
Bu kararın esas ve karar numarası yayımlanmamıştır. Karar genel bir kural değil, tek bir dosyaya ilişkin bir örnektir. Başka dosyalarda sonuç farklı olabilir.
Savunmada Hangi Belgeler Kullanılır
Savunma iki eksende kurulur. Birinci eksen derginin niteliğidir. İkinci eksen adayın beyanının doğruluğudur.
Dergi ekseninde indeks kayıt görüntüsü ilk sıradadır. Görüntünün başvuru dönemine ait olması önemlidir. Derginin yayın ilkeleri, hakem süreci açıklaması ve ücret politikası da eklenir.
Derginin künyesi de dosyaya konur. Yayın kurulu listesi ve kurum bilgileri gösterilir. Yayın sıklığı ve arşiv bağlantısı da yararlıdır. Bu belgeler derginin sürekliliğini ortaya koyar.
Beyan ekseninde başvuru ekranı çıktıları kullanılır. Adayın eseri hangi alana ve hangi indeks bilgisiyle girdiği böylece görülür. Hakem raporları ve kabul yazıları da sunulabilir. Makalenin gönderim ve kabul tarihleri ayrıca yazılır.
Aynı esere daha önce akademik teşvik verilmişse bu karar da eklenebilir. Teşvik kararı tek başına bağlayıcı değildir. Yine de idarenin aynı esere ilişkin önceki değerlendirmesini gösterir.
Aynı derginin başka dosyalarda kabul edilmiş olması da ileri sürülebilir. Bu bir eşitlik savunmasıdır. İdarenin aynı durumda farklı davranması denetime açıktır.
Belgelerin tarihi ayrıca önemlidir. İndeks kayıtları zaman içinde değişir. Bu yüzden ekran görüntülerinde tarih ve adres görünmelidir.
Etik Yola Girmişse Savunma Nasıl Verilir
Dosya etik komisyonuna gitmişse ayrı bir usul işler. Yönergenin 10. maddesi savunma hakkını düzenler. Hakkında inceleme başlatılan kişiden yazılı savunma istenir.
Süre on beş gündür. Bu süre içinde savunma verilmezse komisyon mevcut belgelere göre karar verir. Bu nedenle süre kaçırılmamalıdır.
Komisyon gerektiğinde uzman görüşü alabilir. Yönergenin 9. maddesi görevlendirme yasaklarını sayar. Adayın tez danışmanları, doçentlik jürilerinde görev almış öğretim üyeleri ve kendi üniversitesindeki öğretim üyeleri uzman olamaz. Bu yasağa aykırılık karara karşı ileri sürülebilir.
İddia yerinde görülmezse süreç kaldığı yerden devam eder. Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesine göre aykırılık iddiasında bulunan jüri üyesinin görevi de sonlandırılır. Bu hüküm paralı dergi iddiası etik yola girdiğinde de uygulanır.
İtiraz Yolu Zorunlu mudur
Doçentlik Yönetmeliğinin 8. maddesi bir iç yol tanır. Adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazı Doçentlik Komisyonunca incelenir ve karara bağlanır.
Bu yol zorunlu değildir. Kanunun 11. maddesi idareye başvuruyu bir seçenek olarak düzenler. İlgili, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılmasını isteyebilir. Başvuru dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder.
Doğrudan dava açmak da mümkündür. Tercih dosyanın koşullarına göre yapılır. İtiraz yolu yeni belge sunmaya elverişliyse tercih edilebilir. Süre daralmışsa doğrudan dava daha güvenli olur. Sürecin ayrıntısı doçentlik başvurusunun reddine itiraz ve dava yazısında anlatılmıştır.
İptal Davası Hangi Sürede Açılır
Dava süresi altmış gündür. Süre tebliğle başlar. Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesi tebliğ anını belirler. Raporlar ve başvuru sonucu elektronik ortamda erişime açılır. Erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır.
Davalı idare Üniversitelerarası Kurul Başkanlığıdır. Kurul Ankara'da bulunduğu için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür.
Yürütmenin Durdurulması Nasıl İstenir
Talep dava dilekçesinde yazılır. Kanunun 27. maddesi iki şartı birlikte arar. İşlem açıkça hukuka aykırı olmalıdır. Uygulanması hâlinde telafisi güç ya da imkânsız zarar doğmalıdır.
İkinci şart bu dosyalarda somut biçimde anlatılabilir. Doçentlik süreci askıya alınır. Kadro ilanlarına başvuru imkânı daralır. Emsal kararlara Danıştay karar arama sistemi üzerinden ulaşılabilir. Reddin şaibeli dergi gerekçesine dayandığı hâller şaibeli dergiler ve doçentlik başvurusunun reddi yazısında ele alınmıştır.
Dergi Adı Vermek Neden Ayrı Bir Risk Doğurur
Tartışmalarda bir derginin adıyla nitelenmesi sık görülür. Bu davranış ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir. Paralı dergi iddiası bu yönüyle dikkat ister.
Nitelemenin dayanağı gösterilemezse sonuç ağırlaşır. Kişilik hakkına dayalı talepler gündeme gelebilir. Bu nedenle değerlendirme dergi adı üzerinden değil, ölçüt üzerinden yapılmalıdır.
Aynı ihtiyat savunma dilekçesi için de geçerlidir. Başka dergileri kötüleyerek kurulan bir savunma dosyaya katkı sağlamaz. Anlatım kendi derginin ölçütleri üzerinde kalmalıdır.
Aynı ihtiyat idare için de geçerlidir. İşlem, derginin adını anmak yerine hangi ölçütün sağlanmadığını göstermelidir. Ölçüte dayanmayan bir paralı dergi iddiası bu yönüyle eleştirilebilir.
Paralı Dergi İddiası Konusunda Avukat Desteği
Paralı dergi iddiası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Paralı dergi iddiası hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor sayfası üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
