Yağmacı Dergi ve Yanıltıcı Beyan: Etik İhlal Savunması
Yağmacı Dergi ve Yanıltıcı Beyan Etik İhlal Savunması
Doçentlik başvurusunda yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan isnatları çoğu zaman aynı dosyada birlikte gelir, ancak hukuken ayrıdır. Bu yazı, etik ihlal bulunmadığına karar verilen gerçek bir komisyon dosyası üzerinden savunmanın nasıl kurulduğunu anlatır.
Yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan, doçentlik başvurularında en çok tartışılan iki etik ihlal isnadıdır. İddia çoğu zaman derginin ücret alması ve tanınmış bir indekste taranmaması üzerine kurulur. Aşağıdaki komisyon kararında bu iddia incelenmiş ve etik ihlal bulunmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir. Kararın künyesi ile birlikte savunmanın hangi noktalara dayandığı da ele alınıyor.
Yağmacı Dergi İddiası Doçentlik Başvurusunda Ne Anlama Gelir
Doçentlik başvurusunda aday, eserlerini beyanname üzerinden bildirir. İddia sahibi, bu eserlerin yayımlandığı derginin bilimsel niteliğini tartışmaya açabilir. Yağmacı dergi nitelemesi, derginin gerçek bir hakem değerlendirmesi yapmadığı iddiasını taşır. Buna ücret karşılığı hızlı yayın, yetersiz editör kurulu ve şeffaf olmayan yayın politikası gibi gerekçeler eklenir. Niteleme doğru kabul edilirse adayın beyanı da tartışmalı hâle gelir. Bu yüzden iddia çoğu dosyada yanlış veya yanıltıcı beyan isnadıyla birlikte gelir.
İddianın hukuki sonucu ağırdır. Etik ihlal kararı verilirse başvuru iptal edilir ve aday belirli bir süre yeniden başvuramaz. Bu nedenle yağmacı dergi iddiası, savunması özenle hazırlanması gereken bir suçlamadır. Dergilerin ayırt edici özellikleri için şaibeli dergiler ve özellikleri yazımıza bakılabilir.
Etik Komisyon Kararına Konu Olan Başvurunun Künyesi
Başvuru Dönemi : Mart 2020
Komisyon : Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu
Adayın Bilim Alanı : Spor Bilimleri
İddiaya Konu İhlal : Yağmacı Dergi, Yanlış ve Yanıltıcı Beyan
İddianın özeti : Doçentlik başvurusu sırasında sunulan çalışmaları yayımlayan Progress in Nutrition (ISSN: 1129-8723) adlı derginin, International Education Studies (ISSNPrint: 1913-9020, ISSN Online: 1913-9039) adlı derginin, Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi (E-ISSN:2148-905X) adlı derginin şaibeli dergilerden olduğu ve ücret aldığı belirtilerek derginin yağmacı olduğunu iddia edilmiştir.
Savunma İstenme Tarihi: 30.11.2020
Komisyon Kararı : İddialar, savunma ve uzman görüşleri birlikte değerlendirildiğinde adayın iddiaya konu yayınlarında Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında etik ihlalde bulunmadığına oybirliği ile karar verildi.
Sık Sorulan Sorular
Yağmacı dergi iddiası neden yanıltıcı beyan isnadıyla birlikte geliyor?
İddia sahibi önce derginin bilimsel niteliğini tartışmaya açar. Niteleme kabul edilirse adayın beyannamedeki bildirimi de tartışmalı hâle gelir. Bu yüzden iki isnat çoğu dosyada yan yana ileri sürülür. Hukuken ise ayrı ayrı incelenmeleri gerekir.
Derginin niteliği ile adayın beyanı nasıl ayrılır?
Birinci iddia derginin işleyişine, ikincisi beyannamedeki bilgiye yöneliktir. Aday indeks bilgisini başvuru tarihindeki kayda uygun bildirmişse beyanı yanıltıcı sayılmaz. İsnadın kabulü için beyan ile gerçek arasındaki farkın gösterilmesi gerekir.
Değerlendirme : Yukarıda özet halinde sunulmuş olan iddialar çerçevesinde tarafımızca yapılan savunma sonucu etik ihlal olmadığı kararı verilmiş ve iddia sahibi jüri, jürilikten çıkarılarak, adayın askıya alınan doçentlik süreci devam etmiştir.
Komisyon Kararı Yağmacı Dergi Tartışması İçin Ne Gösteriyor
Karar iki noktayı ortaya koyuyor. Birincisi, bir derginin yağmacı sayılması iddia sahibinin nitelemesiyle gerçekleşmiyor. İkincisi, komisyon yağmacı dergi iddiası ile savunmayı ve uzman görüşünü birlikte değerlendiriyor. Somut olayda üç dergi hakkında aynı isnat ileri sürüldü. İnceleme sonunda adayın Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında etik ihlalde bulunmadığı sonucuna varıldı. Karar oybirliğiyle alındı.
Ücret Alınması Tek Başına Yağmacı Dergi Göstergesi midir
Ücret alınması tek başına belirleyici değildir. Açık erişim modelini benimseyen birçok saygın dergi de yazardan işlem ücreti alır. Belirleyici olan, ücret karşılığında hakem sürecinin atlanıp atlanmadığıdır. Bu nedenle yağmacı dergi iddiası, ücret bilgisiyle yetinemez. İddia sahibinin hakem sürecine, editör kuruluna ve yayın takvimine ilişkin somut veri sunması beklenir. Komisyon kararı da bu yaklaşımı destekler niteliktedir.
Yağmacı Dergi Nasıl Tanımlanır
Kavramın kanunda yazılı bir tanımı bulunmuyor. Uygulamada, bilimsel yayıncılık standartlarını karşılamadan ücret karşılığı yayın yapan dergiler bu adla anılıyor. Ölçüt tek değil, birden çok göstergenin birlikte değerlendirilmesidir. Bir dergi bazı yönlerden şüphe uyandırırken diğer yönlerden standartları karşılayabilir. Bu nedenle yağmacı dergi nitelemesi mutlak değil, gerekçeli bir sonuç olmalıdır. Liste tartışmaları için yağmacı dergi listesi yazımız incelenebilir.
Değerlendirmede Hangi Ölçütler Kullanılır
İlk ölçüt hakem sürecinin gerçekliğidir. Hakem raporlarının varlığı ve süreç takvimi bu konuda fikir verir. İkinci ölçüt editör kurulunun gerçek kişilerden oluşup oluşmadığıdır. Üçüncü ölçüt derginin künye bilgilerinin, arşivinin ve iletişim adresinin doğruluğudur. Dördüncü ölçüt indeks beyanlarının gerçeğe uygunluğudur. Bir dergi taranmadığı bir indekste taranıyor gösteriliyorsa bu ayrı bir sorundur. Konu indekslerde taranmayan dergiyi taranıyor gibi göstermek yazımızda ele alınmıştır.
Yanlış veya Yanıltıcı Beyan İsnadı Yağmacı Dergi İddiasından Nasıl Ayrılır
Yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan aynı dosyada birlikte görünse de hukuken ayrıdır. Yağmacı dergi iddiası derginin niteliğine yöneliktir. Yanıltıcı beyan isnadı ise adayın beyannamesindeki bilgiye yöneliktir. Aday, derginin indeks bilgisini olduğu gibi bildirmişse beyanı yanıltıcı sayılmaz. Derginin sonradan tartışmalı hâle gelmesi adayın beyanını geriye dönük olarak sakatlamaz. Bu ayrım savunmanın çekirdeğini oluşturur.
Etik ihlal türleri Üniversitelerarası Kurulun bilimsel araştırma ve yayın etiği düzenlemelerinde sayılır. Akademik atama ve yükseltmelerde yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak bu türlerden biridir. İsnadın kabul edilebilmesi için beyan ile gerçek arasındaki farkın gösterilmesi gerekir. Yağmacı dergi tartışması tek başına bu farkı ortaya koymaz. Ayrıntı için yanlış veya yanıltıcı beyan etik ihlali yazımıza bakılabilir.
Etik İnceleme Süreci Nasıl İşler
Süreç ihbar veya jüri raporuyla başlar. Dosya, adayın bilim alanına göre ilgili etik komisyona gönderilir. Komisyon adaydan yazılı savunma ister ve gerekirse uzman görüşü alır. Somut olayda savunma 30 Kasım 2020 tarihinde istenmiştir. İnceleme tamamlanana kadar adayın doçentlik süreci askıya alınır. Sürecin aşamaları ÜAK etik inceleme süreci yazımızda anlatılmıştır.
Savunma Dilekçesinde Hangi Noktalar Karşılanır
Savunma önce isnadın kapsamını belirler. Hangi eserin, hangi derginin ve hangi gerekçeyle tartışıldığı yazılır. Ardından derginin künye, hakem süreci ve arşiv bilgileri belgelenir. Yayın sürecine ilişkin yazışmalar ve hakem raporları eklenir. Beyannamedeki bilginin başvuru tarihindeki duruma uygun olduğu gösterilir. Yağmacı dergi iddiası hangi somut veriye dayanıyorsa o veri ayrıca sorgulanır. Örnek metin için etik kurul savunma örneği sayfamız incelenebilir.
Etik İhlal Kararının Doçentlik Sürecine Etkisi
Etik ihlal kararı verilirse başvuru iptal edilir. Karar ayrıca adayın çalıştığı kuruma bildirilir ve orada disiplin süreci başlayabilir. Yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan isnadı sonuçsuz kalırsa askıya alınan süreç kaldığı yerden devam eder. İncelenen dosyada da süreç bu şekilde işlemiş ve iddia sahibi jüri üyesi jürilikten çıkarılmıştır. Yaptırımların kapsamı için etik ihlal cezaları yazımıza bakılabilir.
Yeniden Başvuru Ne Zaman Yapılabilir
Yeniden başvuru süresi yönetmelikle belirlenir. 14 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete sayısında yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği bu konuyu düzenler. Asgari başvuru şartları nedeniyle iptal edilen başvurularda aday izleyen dönemde yeniden başvurabilir. Etik ihlal nedeniyle iptalde ise bekleme süresi daha uzundur ve izleyen üçüncü döneme uzanır. Bu fark, yağmacı dergi isnadının neden ciddiye alınması gerektiğini gösterir. Ayrıntı etik ihlal sonrası yeniden başvuru yazımızda yer alıyor.
Etik İhlal Kararına Karşı İtiraz ve İptal Davası
Komisyon kararı bir idari işlemdir. Karara karşı önce Üniversitelerarası Kurula itiraz edilebilir. İtiraz reddedilirse iptal davası yolu açılır. Dava süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca tebliğden itibaren altmış gündür. İşlemi Üniversitelerarası Kurul kurduğu için davalar Ankara idare mahkemelerinde görülür. İtiraz yolu ÜAK etik ihlal kararına itiraz yazımızda ayrıntılı anlatılır.
Dava dilekçesinde üç eksen kurulur. Birincisi, yağmacı dergi iddiası somut veriye dayanmamaktadır. İkincisi, adayın beyanı başvuru tarihindeki bilgiye uygundur. Üçüncüsü, komisyon kararının gerekçesi eksiktir. Uyuşmazlık teknik bilgi gerektiriyorsa mahkemeden bilirkişi incelemesi istenebilir. Dilekçede yürütmenin durdurulması talebi de yer almalıdır.
Jüri Üyesinin İddia Sahibi Olması Hangi Sorunu Doğurur
Doçentlik jürisi tarafsız olmak zorundadır. Aynı kişinin hem eser inceleme jürisinde bulunması hem de yağmacı dergi iddiası ileri sürmesi tarafsızlığı tartışmaya açar. İncelenen dosyada iddia sahibi jüri üyesi jürilikten çıkarılmıştır. Bu sonuç, tarafsızlık itirazının somut karşılığını gösterir. Aday, jüri üyesinin önyargısını gösteren yazışma ve rapor içeriklerini itiraz dilekçesine eklemelidir. Jüri süreçleri için doçentlik jürisine karşı dava ve hukuki yollar yazımıza bakılabilir.
Başvuru Öncesinde Dergi Seçimi Nasıl Yapılmalıdır
En etkili savunma, başvurudan önce yapılan kontroldür. Aday, derginin hangi indekslerde tarandığını başvuru tarihinde doğrulamalıdır. Üniversitelerarası Kurulun doçentlik başvuru şartları sayfası bu konuda esas alınır. Derginin indeks kaydının ekran görüntüsü ve tarihi saklanmalıdır. Yağmacı dergi tartışması çıktığında bu kayıt beyanın doğruluğunu gösterir. Şaibeli dergi gerekçesiyle verilen ret kararları şaibeli dergiler ve doçentlik başvurusunun reddi yazımızda incelenmiştir.
Uluslararası Listeler Bağlayıcı mıdır
Türkiye'de doçentlik başvurusunda esas alınan ölçüt, derginin hangi indekste tarandığıdır. Kişisel girişimlerle hazırlanan bazı dergi listeleri ise resmî nitelik taşımaz. Bu listelerin bir kısmı sonradan yayından kaldırılmıştır. Bu nedenle bir dergiye yalnızca listede yer aldığı için yağmacı dergi denemez. Komisyonlar da nitelemeyi listeye değil, somut göstergelere dayandırmak durumundadır. Karşı liste tartışmaları için yağmacı olmayan dergi listesi yazımıza bakılabilir.
Derginin Sonradan İndeksten Çıkarılması Ne Anlama Gelir
İndeksler kapsamlarını düzenli olarak gözden geçirir. Bir dergi yayın tarihinden sonra kapsam dışına alınabilir. Bu durum, o tarihte yapılmış yayını geriye dönük olarak geçersiz kılmaz. Aday başvuru tarihindeki kayda göre değerlendirilir. Beyanname doldurulurken alınan ekran görüntüsü bu noktada belirleyici delil olur. Aksi bir yaklaşım, adayı öngöremeyeceği bir değişiklikten sorumlu tutar.
Aynı İddia Teşvik ve Atama Dosyalarında Ne Sonuç Doğurur
Yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan tartışması yalnız doçentlik dosyasında kalmaz. Aynı yayın akademik teşvik başvurusunda da kullanılmış olabilir. Kurum, teşvik puanını yeniden değerlendirip ödemenin geri alınmasına karar verebilir. Aynı yayın kadro atamasında da puan doğurmuş olabilir. Bu nedenle savunma yalnız doçentlik sürecine odaklanmamalıdır. Teşvik itirazları akademik teşvik ödeneği itiraz ve dava yazımızda ele alınmıştır.
Üniversite Etik Kurulu ile Üniversitelerarası Kurul Arasındaki Fark
İki merci farklı yetki alanlarında çalışır. Üniversitelerarası Kurul bünyesindeki komisyonlar doçentlik başvurusuna bağlı iddiaları inceler. Üniversitenin etik kurulu ise kendi mensubunun yayınlarına ilişkin iddiaları ele alır. Aynı olay her iki mercide birden görüşülebilir. Kararların birbirinden farklı çıkması da mümkündür. İki süreç arasındaki ilişki üniversite etik kurulu kararına itiraz yazımızda anlatılır.
Etik İncelemede Zamanaşımı Nasıl Değerlendirilir
Etik inceleme ile disiplin süreci ayrı sürelere tabidir. Disiplin cezası bakımından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu içindeki zamanaşımı kuralları uygulanır. Etik incelemenin kendisi için ise açık bir süre öngörülmemiştir. Bu durum, çok eski yayınlara dayanan iddialarda tartışma yaratır. Savunmada sürenin geçmesinin ispat imkânını nasıl zayıflattığı somut biçimde anlatılmalıdır. Konu etik ihlallerinin incelenmesinde zamanaşımı yazımızda ele alınmıştır.
İhbar Eden Kişinin Kimliği Gizli Kalır mı
İhbar çoğu zaman jüri raporu üzerinden gelir. Bu hâlde iddia sahibinin kim olduğu dosyadan anlaşılır. Üçüncü kişilerin şikâyetinde ise kimlik bilgisi paylaşılmayabilir. Savunma hakkı bakımından önemli olan, isnadın içeriğinin ve dayanaklarının adaya bildirilmesidir. İsnat somutlaştırılmadan istenen savunma, hakkın kullanılmasını engeller. Bu eksiklik dava aşamasında ayrı bir iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.
Yağmacı Dergi İddiasında Delil Nasıl Toplanır
Delil toplama işi başvuru dosyasının dışına çıkar. Derginin ilk sayısından itibaren arşivi indirilir. Editör kurulu üyelerinin kurumsal sayfaları kaydedilir. Yazarla dergi arasındaki elektronik posta yazışmaları tarihleriyle birlikte saklanır. Hakem raporları ve düzeltme talepleri süreci gösterir. Yağmacı dergi iddiasına karşı en güçlü cevap, gerçek bir hakem sürecinin belgelenmesidir.
Doçentlik Beyannamesinde Dergi Bilgisi Nasıl Girilir
Beyanname, adayın eserlerini kendi beyanıyla bildirdiği belgedir. Her eser için dergi adı, ISSN numarası ve tarandığı indeks yazılır. Bilginin başvuru tarihindeki resmî kayıtla uyumlu olması gerekir. Eksik veya hatalı giriş, sonradan yanıltıcı beyan tartışmasına yol açar. Aday, yayınını hangi başvuru şartı kapsamında bildirdiğini de doğru seçmelidir. Eser türlerinin ayrımı doçentlik başvurusunda eser türleri yazımızda anlatılmıştır.
Ortak Yazarlı Yayınlarda Sorumluluk Kime Aittir
Dergi seçimi çoğu zaman ortak kararla yapılır. Buna karşılık beyanname sorumluluğu adayın kendisine aittir. Aday, yayının hangi dergide çıktığını bilmediğini ileri süremez. Yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan isnadında kusurun kimde olduğu yine de ayrıca değerlendirilir. Sorumlu yazarın süreci tek başına yürüttüğü belgelenebiliyorsa bu husus savunmada belirtilir. Yazarlık sıralamasına ilişkin yazışmalar da dosyaya eklenmelidir.
İnceleme Sürecinde Adayın Hakları Nelerdir
Adayın ilk hakkı, isnadın kendisine açık biçimde bildirilmesidir. İkinci hakkı, savunma için yeterli süre verilmesidir. Üçüncü hakkı, dosyadaki bilgi ve belgelere erişimdir. Uzman görüşü alınmışsa bu görüşün içeriği de savunmaya sunulmalıdır. Bu haklar kullandırılmadan verilen karar usul yönünden sakatlanır. Sürecin şeffaflığına ilişkin tartışmalar doçentlik jüri bilgilerinin açıklanmaması yazımızda ele alınmıştır.
Komisyon Kararının Gerekçesi Neden Önemlidir
Etik komisyon kararları kısa yazılabiliyor. Oysa gerekçe, kararın hukuka uygunluk denetiminin tek zeminidir. Kararda hangi iddianın hangi delille karşılandığı görülmelidir. Uzman görüşü alınmışsa görüşün sonucu da karara yansımalıdır. Gerekçesi yeterli olmayan karar, dava aşamasında şekil yönünden tartışılır.
İncelenen dosyada karar, iddiaların savunma ve uzman görüşleriyle birlikte değerlendirildiğini açıkça söylüyor. Bu ifade, komisyonun tek yanlı bir liste incelemesiyle yetinmediğini gösterir. Yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan isnadı bu yöntemle karşılandığında savunmanın etkisi somut biçimde görülüyor. Adayın sunduğu belgelerin kararda anılması da ayrıca önem taşır.
Yağmacı Dergi İddiası Konusunda Avukat Desteği
Yağmacı dergi ve yanıltıcı beyan iddialarında izlenecek hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Dergi kayıtları, beyanname içeriği, jüri raporları ve varsa komisyon kararları birlikte incelenir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz.
Ücret alınması tek başına belirleyici midir?
Hayır. Açık erişimle çalışan birçok saygın dergi de yazardan işlem ücreti ister. Asıl ölçüt, ücret karşılığında hakem sürecinin atlanıp atlanmadığıdır. İddia sahibinden hakem süreci, editör kurulu ve yayın takvimi hakkında somut veri beklenir.
Derginin sonradan indeksten çıkarılması beyanı sakatlar mı?
Hayır. İndeksler kapsamlarını düzenli olarak gözden geçirir ve bir dergi yayın tarihinden sonra kapsam dışına alınabilir. Değerlendirme, başvurunun yapıldığı tarihteki kayda göre yapılır. Aksi yaklaşım adayı öngöremeyeceği bir değişiklikten sorumlu tutar.
Savunmayı güçlendiren belgeler hangileridir?
Derginin künye ve arşiv bilgileri, editör kurulu kayıtları, hakem raporları ve düzeltme talepleri ilk sırada gelir. Yazarla dergi arasındaki yazışmalar tarihleriyle saklanmalıdır. Gerçek bir hakem sürecinin belgelenmesi en güçlü cevaptır.
Aynı iddia teşvik ve atama dosyalarını etkiler mi?
Etkileyebilir. Aynı yayın akademik teşvik başvurusunda kullanılmışsa kurum puanı yeniden değerlendirip ödemenin geri alınmasına karar verebilir. Kadro atamasında puan doğurmuşsa o işlem de tartışmaya açılır. Savunma bu nedenle yalnız doçentlik dosyasına odaklanmamalıdır.
İhbar eden kişinin kimliği adaya bildirilir mi?
İddia jüri raporundan geliyorsa sahibi dosyadan anlaşılır. Üçüncü kişilerin şikâyetinde ise kimlik paylaşılmayabilir. Savunma hakkı bakımından asıl önemli olan, isnadın içeriğinin ve dayanaklarının adaya bildirilmesidir. Somutlaştırılmadan istenen savunma bu hakkı işlevsiz bırakır.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
