İndekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek ÜAK Yönergesinde ayrı bir etik ihlaldir. Tanım, 2547 sayılı Kanundaki ceza, emsal komisyon kararları, savunma ve dava yolu.
Doçentlik başvurularında en çok tartışılan iddialardan biri dergi beyanına ilişkindir. İhbarcı veya jüri üyesi, adayın yayınladığı derginin ilgili indekste taranmadığını ileri sürer. Bu iddia, Üniversitelerarası Kurul Yönergesinde ayrı bir etik ihlal başlığı olarak düzenlenmiştir. Bu yazıda indekslerde taranmayan dergi iddiasının tanımı, kanundaki karşılığı, komşu ihlal türleriyle ilişkisi, emsal komisyon kararları ve savunma yöntemi ele alınmaktadır.
Kısa cevap: İndekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek, ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 4/2-(l) bendinde ayrıca sayılan bir etik ihlaldir. İhlal kararı verilirse doçentlik başvurusu iptal edilir ve aday en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Aday öğretim elemanıysa karar kurumuna bildirilir. Fiil, 2547 sayılı Kanunun 53/b-3-(k) bendi kapsamında aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektirebilir.
Başvuru dosyasında mevcut olmayan bir dergiyi mevcut gibi göstermek.
İndekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek.
Hakemli olmayan bir dergiyi hakemli olarak belirterek yayın yapmak.
Üç davranışın ortak yanı, derginin niteliğine ilişkin beyanın gerçeğe uymamasıdır. Eserin bilimsel içeriği burada tartışma konusu değildir. Tartışılan, o eserin hangi kategoride puanlandığıdır.
İddianın pratik önemi puanlamadan gelir. Doçentlik başvuru şartlarında uluslararası indekslerde taranan dergilerdeki makaleler farklı puanlanır. İndekslerde taranmayan dergi beyanı doğru kabul edilirse aday, hak etmediği bir puan grubundan yararlanmış olur.
Sık Sorulan Sorular
İndekslerde taranmayan dergiyi taranıyor gibi göstermek etik ihlal midir?
Evet. Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 4. maddesinin ikinci fıkrasının (l) bendi bu davranışı açıkça etik ihlal sayar. Bent ayrıca mevcut olmayan bir dergiyi mevcut göstermeyi ve hakemli olmayan bir dergiyi hakemli olarak belirtmeyi de kapsar.
Bu ihlalin disiplin cezası nedir?
2547 sayılı Kanunun 53/b maddesinde dergi beyanına ilişkin ayrı bir bent yoktur. Davranış, üçüncü fıkranın (k) bendindeki yanlış veya yanıltıcı beyan fiili kapsamında değerlendirilir. Bendin karşılığı aylıktan veya ücretten kesme cezasıdır ve 53/D maddesi uyarınca üç yıllık yönetim görevi yasağı doğurur.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53/b maddesinde indekslerde taranmayan dergi beyanına ilişkin ayrı bir bent yoktur. Kanun bu davranışı daha geniş bir başlık altında karşılar.
“Akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.”
Kanunun 53/b maddesinin üçüncü fıkrasının (k) bendi şu fiili düzenler: akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak. Bendin karşılığı aylıktan veya ücretten kesme cezasıdır. Ceza, brüt aylıktan bir defaya mahsus olmak üzere 1/30 ila 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.
Cezanın ikincil sonuçları da vardır. Aynı Kanunun 53/D maddesi uyarınca bu cezayı alanlar üç yıl boyunca yönetim görevlerine atanamaz. Yasak; rektör, dekan, enstitü müdürü, bölüm başkanı, anabilim dalı başkanı ve daire başkanı dengi kadroları kapsar. Cezanın verildiği tarihte bu görevlerde bulunanların görevi kendiliğinden sona erer.
Cezayı verme yetkisi 53/Ç maddesinin (b) bendindedir. Aylıktan veya ücretten kesme cezası, kişinin görevli olduğu birimdeki disiplin kurulu kararıyla verilir. Disiplin cezalarının genel çerçevesi için Etik İhlal Cezaları Nelerdir yazısı incelenebilir.
Komşu Etik İhlal Türleriyle İlişkisi
İndekslerde taranmayan dergi iddiası neredeyse hiçbir zaman tek başına ileri sürülmez. Dosyalarda üç bent birlikte gösterilir.
Birincisi yanlış ve yanıltıcı beyandır. Üniversitelerarası Kurul Yönergesinin 4. maddesinin ikinci fıkrasının (j) bendi, akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmayı etik ihlal sayar. İndekslerde taranmayan dergi beyanı bu bendin özel bir görünümüdür. Ayrıntı için Yanlış veya Yanıltıcı Beyan Etik İhlali yazısına bakılabilir.
İkincisi akademik teamüllere aykırılıktır. Aynı fıkranın (k) bendi, doçent adayında etik açıdan beklenmeyen tutum ve davranışlarda bulunmayı ihlal sayar. Bu bent, somut bir fiil tanımı içermediği için savunmada ayrıca tartışılır. Konu Doçent Adayında Etik Açıdan Beklenmeyen Tutum ve Davranışlar yazısında ele alınmıştır.
Uluslararası indeksler kapsamlarını dönemsel olarak günceller. Bir dergi, makalenin yayımlandığı tarihte indekste taranırken sonraki yıllarda kapsam dışına çıkabilir. Tersi de olur. Belirleyici olan, makalenin yayımlandığı tarihteki durumdur. Savunmada bu tarih esas alınarak indeks kaydı belgelenir.
İndeks Adının Yanlış Yazılması
Aday, derginin tarandığı indeksi beyannameye eksik veya yanlış adla yazabilir. Örneğin bir alan indeksi ile atıf indeksi karıştırılabilir. Bu tür hatalarda kast tartışması öne çıkar. Beyanın düzeltilmesi mümkünse aday derhal başvurmalıdır. Alan indeksinin birden çok kapsam listesi barındırması da benzer uyuşmazlık doğurur. Konu Education Source veri tabanı kapsam listesi kararında incelenmiştir.
Derginin İndeks İddiasının Gerçeğe Uymaması
Bazı dergiler kendi tanıtım sayfalarında taranmadıkları indeksleri listeler. Aday bu bilgiye güvenerek beyanda bulunmuş olabilir. Bu ihtimalde derginin yayımlanmış tanıtımı ve yazışmalar savunmaya eklenir.
Puanlamaya Etkisinin Bulunmaması
Beyandaki hata, adayın asgari koşulları sağlamasında hiçbir rol oynamamış olabilir. Bu durumda menfaat unsurunun bulunmadığı ileri sürülür. Beyannamedeki puan tablosu bu savunmanın temel belgesidir.
İndeks Türleri ve Doçentlik Puanlamasındaki Yeri
Güncel doçentlik başvuru şartlarında uluslararası makaleler SCIE/SSCI, AHCI, ESCI veya Scopus ve diğer uluslararası indeksler olmak üzere dört ayrı bentte puanlanır. Ulusal makaleler ise TR Dizin ve diğer hakemli dergi olarak iki ayrı bentte değerlendirilir. İddiayı anlamak için indeks kategorilerinin ayrılması gerekir. Doçentlik başvuru şartlarında dergiler kaynağına göre farklı gruplara ayrılır.
Birinci grup atıf indeksleridir. SCI-Expanded, SSCI ve AHCI bu grupta yer alır. Bu indekslerde taranan dergilerdeki makaleler başvuru şartlarında en yüksek puan grubunda değerlendirilir.
Üçüncü grup ulusal hakemli dergilerdir. TR Dizin kapsamındaki yayınlar bu grupta puanlanır. Emsal kararlardan birinde iddia, tam olarak bu ayrıma dayandırılmıştır.
Bu gruplandırma, indekslerde taranmayan dergi iddiasının neden bu kadar sık gündeme geldiğini açıklar. Bir makalenin bir üst gruba yazılması, adayın asgari şartları sağlayıp sağlamadığını doğrudan değiştirebilir. Bu nedenle jüri üyeleri dergi beyanını ayrıca denetler.
Etik İnceleme ile Asgari Şart İncelemesi Aynı Şey Değildir
Jürinin bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlali yönündeki raporları ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından incelenir. Buna karşılık jürinin adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yönündeki raporları Doçentlik Komisyonu tarafından incelenir.
Sonuçlar da farklıdır. Asgari şartların sağlanmadığı tespit edilirse başvuru Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edilir. Bu hâlde aday, iptal gerekçelerini dikkate alarak ve şartları sağlamak kaydıyla izleyen dönemde yeniden başvurabilir. Etik ihlal kararında ise bekleme süresi üç dönemdir.
“Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık iddiası hakkında yapılacak inceleme neticesinde etik ihlalde bulunduğuna karar verilen adayın başvurusu iptal edilir. Başvurusu iptal edilen aday, müracaat dönemi esas alınmak suretiyle en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.”
14 Ekim 2025 tarihli değişiklikle 7. maddeye eklenen üçüncü fıkra iki yolu birbirine bağlamıştır. Fıkraya göre Doçentlik Komisyonunca etik ihlalde bulunduğu tespit edilen adayların dosyaları incelenmek üzere ilgili Etik Komisyonuna gönderilir. Bu nedenle asgari şart incelemesi sırasında fark edilen bir beyan sorunu, etik incelemeye dönüşebilir. Asgari koşul tartışmaları için Doçentlik Başvurusunda Asgari koşulun sağlanmaması yazısı incelenebilir.
Doçentlik Unvanı Alındıktan Sonra Yapılan Şikâyetler
İndekslerde taranmayan dergi iddiası yalnız devam eden başvurularda ileri sürülmez. Unvan alındıktan sonra da şikâyet dilekçesi verilebilir.
Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 8. maddesinin (ç) bendi bu yolu düzenler. Bende göre komisyon, doçentlik unvanını almış kişiler hakkında doçentlik dosyasındaki eserlere ilişkin şikâyet ve ihbar dilekçelerini inceler ve nihai kararı Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına sunar.
Bu durumda başvurunun iptali gündeme gelmez, çünkü başvuru zaten sonuçlanmıştır. Buna karşılık iki ayrı sonuç doğabilir. Birincisi, karar adayın bağlı olduğu kuruma bildirilerek disiplin süreci başlatılabilir. Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesinin sekizinci fıkrası bu bildirimi düzenler. İkincisi, ihlale konu eserle kazanılan unvanın geri alınıp alınamayacağı ayrıca değerlendirilir.
Aynı Yönergenin 6. maddesi bir beyan yükümlülüğü de getirir. Daha önceki dönemlerde haklarında etik ihlal kararı verilen adaylar, bu yayınlarını yayın listesinde kısa bir açıklamayla belirtmek zorundadır. Yeniden başvuru kuralları için Etik İhlal Sonrası Yeniden Başvuru ve Üç Dönem Kuralı yazısına bakılabilir.
Emsal Etik Komisyon Kararları
Aşağıda, indekslerde taranmayan dergi iddiasının yerinde bulunmadığı iki dosya özetlenmektedir. Her iki dosyada da komisyon, savunmayı yeterli görerek etik ihlal bulunmadığına karar vermiştir.
Sağlık ve Spor Bilimleri Komisyonu Kararı
Başvuru dönemi: Mart 2019
Komisyon: Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu
Adayın bilim alanı: Dahili Hastalıklar Hemşireliği
İddiaya konu ihlal: İndekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek
İddianın özeti: Eserlerin yayımlandığı derginin SCI-Expanded indeksinde taranmadığı ileri sürülmüştür.
Komisyon tarihi: 25.12.2019
Komisyon, iddiaları, savunmayı ve uzman görüşlerini birlikte değerlendirmiştir. Adayın iddiaya konu yayınlarında Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında etik ihlalde bulunmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir. Karar sonrasında iddia sahibi jüri, jürilikten çıkarılmış ve adayın askıya alınan doçentlik süreci devam etmiştir.
Sosyal ve Beşeri Bilimler Komisyonu Kararı
Başvuru dönemi: Mart 2020
Komisyon: Sosyal ve Beşeri Bilimler ile Güzel Sanatlar Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu
Adayın bilim alanı: Beşeri ve İktisadi Coğrafya
İddiaya konu ihlal: Yanlış ve yanıltıcı beyan, akademik teamüllere aykırılık ve indekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek
İddianın özeti: Makalelerin yayımlandığı derginin Ulakbim indeksinde taranmadığı, bu nedenle ulusal makale kısmında puanlanmaması gerektiği ileri sürülmüştür.
Savunma istenme tarihi: 23.10.2020
Bu dosyada da komisyon, iddiaları, savunmayı ve uzman görüşlerini birlikte değerlendirmiştir. Adayın iddiaya konu yayınlarında etik ihlalde bulunmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir. Kararın ardından iddia sahibi jüri jürilikten çıkarılmış ve askıya alınan doçentlik süreci devam etmiştir. Başka örnek kararlar için Akademik Etik İhlal Örnekleri ve Etik Komisyon Kararları yazısı incelenebilir.
İddia Yerinde Bulunmazsa Jüri Üyesi Ne Olur
İddia yerinde bulunmazsa doçentlik değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder ve iddiayı ileri süren jüri üyesinin görevi sonlandırılır. Her iki kararda da iddia sahibi jürinin görevinin sona ermesi tesadüf değildir. Bunun mevzuat dayanağı vardır.
Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrası bu sonucu düzenler. Fıkraya göre, etik aykırılık iddiasının doğru olmadığının tespiti hâlinde doçentlik değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder. Fıkraya 2020 yılında eklenen cümle uyarınca bu takdirde iddiada bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır.
Dayanaksız isnat ayrıca etik ihlal oluşturabilir. Yükseköğretim Kurumları Yönergesinin 4. maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi, dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmayı etiğe aykırı eylem sayar. Konu Dayanaksız Etik İhlal İsnadı ve Hukuki Sonuçları yazısında ele alınmıştır.
Süreç bakımından bir başka kural da önemlidir. Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesinin dördüncü fıkrasına göre iddia komisyona gönderilir ve karar verilinceye kadar başvuruyla ilgili işlem yapılmaz. Bu askı, adayın o dönemki değerlendirmesini fiilen durdurur.
Savunma Nasıl Kurulur
İndekslerde taranmayan dergi iddiasında savunma, belge üzerine kurulur. Beş başlık öne çıkar.
Makalenin yayımlandığı tarihteki indeks kaydı, indeksin kendi listesinden alınan çıktıyla belgelenir.
Beyannamede derginin hangi kategoride ve kaç puanla gösterildiği tablo hâlinde ortaya konur.
Beyanın asgari koşulların sağlanmasına etkisi olup olmadığı sayısal olarak gösterilir.
Beyandaki hata sehven yapılmışsa hatanın kaynağı açıklanır; derginin kendi tanıtımı delil olarak sunulur.
Yönerge bendinin unsurları sıralanır ve hangi unsurun gerçekleşmediği tek tek tartışılır.
Komisyon, indekslerde taranmayan dergi iddiasına karşı sunulan savunmayı yeterli görmezse iki yol birlikte değerlendirilir.
Önce dosyaya esas bilirkişi ve uzman raporlarının bir örneği talep edilir. İtiraz dilekçesi bu raporlar üzerinden kurulur. İtiraz, dava açma süresini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle tebliğden itibaren altmış günlük süre ayrıca takip edilir.
İptal davası, doçentlik başvurusuna ilişkin kararlarda Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına karşı idare mahkemesinde açılır. Dilekçede yürütmenin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülür.
İndekslerde Taranmayan Dergi İddiasında Avukat Desteği
Indekslerde taranmayan dergi bakımından izlenecek hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, dosyadaki belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Indekslerde taranmayan dergi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Derginin indeks kapsamı sonradan değişirse ne olur?
Belirleyici olan, makalenin yayımlandığı tarihteki durumdur. Bir dergi yayım tarihinde indekste taranıyorken sonraki yıllarda kapsam dışına çıkabilir. Savunmada makalenin yayım tarihi esas alınarak indeksin kendi listesinden alınan kayıt belgelenir.
Sehven yapılan indeks beyanı etik ihlal sayılır mı?
Beyandaki hatanın kasıtla mı yoksa yanlışlıkla mı yapıldığı savunmanın merkezindedir. Derginin kendi tanıtım sayfasında taranmadığı indeksleri listelemesi hâlinde adayın bu bilgiye güvendiği ileri sürülebilir. Beyanın asgari koşulların sağlanmasına etkisi bulunmuyorsa menfaat unsurunun yokluğu da tartışılır.
İddia yerinde bulunmazsa jüri üyesine ne olur?
Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrasına göre iddianın doğru olmadığı tespit edilirse değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder ve iddiada bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır. Dayanaksız isnat ayrıca yönergelerde etiğe aykırı eylem olarak sayılmıştır.
Bu iddia doçentlik başvurusunu askıya alır mı?
Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesinin dördüncü fıkrasına göre iddia ilgili etik komisyona gönderilir ve bir karar verilinceye kadar başvuruyla ilgili herhangi bir işlem yapılmaz. Bu askı, adayın o dönemki değerlendirmesini fiilen durdurur.
Etik ihlal kararına karşı dava süresi kaç gündür?
Kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Doçentlik başvurusuna ilişkin kararlarda dava Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına karşı açılır. Dilekçede yürütmenin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülür.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
