TÜBİTAK Proje İptali ile Durdurma ve Yürürlükten Kaldırma Arasındaki Farklar

Sözleşme üçüncü katmandır. Yönetmeliğin 7. maddesine göre sözleşme dört taraf arasında imzalanır. Bunlar proje yürütücüsü, kurumun üst düzey yetkilisi, yürütücünün görevli olduğu birimin yetkilisi ve TÜBİTAK'tır.

Karar tarihi de sonucu etkiler. Esaslar 2019 yılında iki ayrı Yönetim Kurulu kararıyla değiştirildi. Bu nedenle dosyada, karar tarihinde yürürlükte olan metin aranır. Esasların geçici 1. maddesi bir güvence verir. Kaldırılan hüküm ile yeni hüküm birbirine aykırıysa proje yürütücülerinin lehine olan hüküm uygulanır.

Proje Hangi Nedenlerle Durdurulur?

Yönetmeliğin 12. maddesinin birinci fıkrası üç sebep sayar.

Birincisi rapor gecikmesidir. Sözleşmede belirtilen tarihlerde, kabul edilebilir mazeret bildirmeden gelişme raporu göndermeyen projeler durdurulabilir. Maddedeki "kabul edilebilir mazeret" ibaresi belirleyicidir. Rapor gecikmesinde mazeret sunma imkânı bu ibareden doğar.

İkincisi yürütme biçimidir. İnceleme sonucunda projenin öngörülen amaç ve çalışma programına uygun yürütülmediği anlaşılırsa durdurma gündeme gelir. Dayanak, izleme sürecinde üretilen belgelerdir. Yönetmeliğin 8. maddesi, grubun projeyi gelişme raporları yoluyla izlediğini söyler. Grup ayrıca yerinde inceleme ve denetim için kişi görevlendirebilir.

Üçüncüsü mücbir sebeptir. Yürütülmesi geçici olarak olanaksız hale gelen projeler bu sebebe girer. Kavramın TÜBİTAK uygulamasındaki sınırları TÜBİTAK burs iadesinde mücbir sebep yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Durdurmayı kurum, proje yürütücüsü ya da grubun kendisi başlatabilir. Kararı ise grup verir.

Durdurmanın geri dönüşü de vardır. Yürütücünün başvurusu veya grubun incelemesi sonucu sebep ortadan kalkarsa proje yeniden başlatılır. Bu aşamada TÜBİTAK proje iptali gündeme gelmez.

Durdurma tek başına bir yaptırım değildir. Proje dosyası açık kalır. Ekip görevde kalır. Ödenek kullanımı ise durur.

Yürürlükten Kaldırma Kararı Ne Zaman Verilir?

Yürürlükten kaldırma, geçici olanaksızlığın kalıcı hale gelmesi halidir. Yönetmeliğin 12. maddesinin üçüncü fıkrası şu kuralı koyar. Durdurma sonrasında mücbir sebeplerle yürütülmesi olanaksız hale gelen projeler, grubun önerisi ve Başkanlığın kararı ile yürürlükten kaldırılır.

Kilit kelime "olanaksız"dır. Yönetmelik olanaksızlık hallerini tek tek saymaz. Bu yüzden her dosyada olanaksızlığın somut belgeyle gösterilmesi beklenir. Bilimsel hedefe ulaşmanın imkânsızlaştığı iddiası da bu belgelerle tartışılır. Karar yetkisi Başkanlığa aittir. Grup yalnız öneri verir.

Ekip ve kurum koşullarındaki değişiklik ayrı bir başlıktır. Yürütücünün ayrılma talebi veya değiştirilmesi gereken haller Yönetmeliğin 10. maddesinde düzenlenir. Grup önce projenin durumunu değerlendirir. Yeni yürütücü görevlendirilmesi ya da projenin yürürlükten kaldırılması Başkanlıkça karara bağlanır. Bu sürecin ayrıntısı proje yürütücüsünün görevden alınması yazısındadır.

Kusur değerlendirmesi burada sonucu belirler. Yürürlükten kaldırmada kusur aranmaz. Kusur tespit edilirse dosya iptal fıkrasına kayar. TÜBİTAK proje iptali ile yürürlükten kaldırma arasındaki sınır bu tek ölçüte bağlıdır.

TÜBİTAK Proje İptali Hangi Gerekçelere Dayanır?

İptalin ana gerekçesi kusurdur. Yönetmeliğin 12. maddesinin dördüncü fıkrası şunu söyler. Durdurma sonrasında yürütücünün kusur veya ihmali sonucunda yürütülemeyeceği anlaşılan projeler iptal edilir. Karar, grubun önerisi üzerine üst kurulca verilir. Kusur burada iki biçimde görünür. Biri kasıt, diğeri ihmaldir.

İkinci bir iptal sebebi daha vardır. Yönetmeliğin 11. maddesinin dördüncü fıkrası sonuç raporunu düzenler. Sonuç raporu reddedilen proje, grubun önerisi ve üst kurulun kararıyla iptal edilir. Yani TÜBİTAK proje iptali projenin süresi bittikten sonra da gündeme gelebilir.

Karar organı konusunda iki metin farklı yazar. Yönetmelikte iptal kararı Bilim Kuruluna aittir. 2019'da değiştirilen Esasların 4. maddesinde ise iptal, Yönetim Kurulu tarafından karara bağlanır. 278 sayılı Kanunun 4. maddesi de bugün Yönetim Kurulundan söz eder. İşlemin hangi organca kurulduğu bu nedenle karar metninden okunmalıdır. TÜBİTAK proje iptali kararlarında yetki unsuru ilk incelenen noktalardan biridir.

Etik İnceleme ile Proje Kararının İlişkisi

Etik dosyalarında ayrı bir fıkra işler. Yönetmeliğin 12. maddesinin beşinci fıkrası, etiğe aykırı davrandığı tespit edilen yürütücü ve araştırmacıları konu alır. Bu kişilerin değiştirilmesi halinde projenin yürütülüp yürütülemeyeceğini ilgili grup değerlendirir. Etik ihlalin proje üzerindeki etkisi de aynı değerlendirmeye girer.

Sonuç kendiliğinden doğmaz. Yürütülmesi mümkün görülmeyen projelerin durumu üst kurulca karara bağlanır. Kararda iki ölçüt birlikte okunur. Bunlar proje ekibine uygulanacak yaptırımın mahiyeti ile etik ihlalin niteliğidir. Etik sürecin kendi itiraz yolu TÜBİTAK AYEK kararına itiraz yazısında anlatılmıştır.

Kişi ile kurum sorumluluğu da ayrılır. Yaptırım yürütücüye ve kusurlu araştırmacılara uygulanır. Kurumun sorumluluğu ise ayrı bir fıkrada, kurum hissesi üzerinden kurulur.

Üç Kararın Mali Sonuçları Nasıl Ayrışır?

Üç kararın parasal yükü aynı değildir. Fark, kararın adından değil dayandığı fıkradan doğar. Mali ayrım tek cümlede başlar. Esasların 11. maddesine göre yürürlükten kaldırılan projelerden yapılan ödemeler geri alınmaz. Kurumun sözleşmedeki sorumluluklarını yerine getirmemesi hali saklı tutulmuştur.

Durdurmada iade söz konusu değildir. Proje askıdadır ve süre sonradan eklenir.

Kullanılmayan bakiye ayrı bir kalemdir. Esasların 6. maddesi harcama zamanını sınırlar. Sözleşmede belirlenen bitiş tarihinden sonra yalnız proje teşvik ikramiyesi ödemesi yapılabilir. Kurum hissesi ödeneğinden ise bitiş tarihinden itibaren üç ay içinde harcama yapılabilir. Bu iki kalem dışındaki ödenek bitiş tarihinden sonra kullanılamaz.

TÜBİTAK proje iptali kararında tablo değişir. Geri alma yalnız bu karara bağlanmıştır ve iki kalemi hedef alır.

Proje Teşvik İkramiyesi Nasıl Geri Alınır?

Yönetmeliğin 12. maddesinin onuncu fıkrası kuralı koyar. İptal edilen projede görev alan yürütücüye ve kusurlu araştırmacılara ödenen proje teşvik ikramiyeleri geri alınır.

Tutarın hesabı Esasların 11. maddesindedir. Geri alınacak tutar belirlenirken iptal karar tarihi esas alınır. Tespiti Grup Yürütme Kurulu yapar ve iptal önerisiyle birlikte üst kurula sunar.

Korunanlar da bellidir. Yürütücü ve kusurlu araştırmacılar dışında projede görev alan kişilere yapılan ödemeler geri alınmaz. Hizmet alınan üçüncü kişiler de aynı korumadadır.

Kurum Hissesinde Faiz ve Mahsup

Kurum hissesi yürütücünün değil kurumun ödeneğidir. Yönetmeliğin 12. maddesinin on ikinci fıkrası hem yürürlükten kaldırma hem iptal için geçerlidir. Şart, kurumun kusurunun tespit edilmesidir.

Süre ve yaptırım da maddede yazılıdır. Tutarlar, kararın kuruma bildirimini izleyen otuz gün içinde TÜBİTAK'ın bildirdiği hesaba iade edilir. İade edilmezse kanuni faiziyle genel hükümlere göre tahsil edilir. TÜBİTAK bu alacağı, kuruma yapacağı diğer kurum hissesi ödemelerinden mahsup edebilir.

Araştırma Ekibi ve Proje Çıktıları Ne Olur?

Bursiyerler geri alma kuralının dışındadır. TÜBİTAK proje iptali halinde geri alma yalnız yürütücü ile kusurlu araştırmacılara uygulanır. Bursiyerliğin sona ermesi durumunda Esasların 5. maddesine göre bir ay otuz gün kabul edilerek mahsuplaşma yapılır. Beş günü aşmayan fazla ödemeler bursiyerden geri istenmez. Bursiyerin bu süreçte kusuru aranmaz.

Ekipman ve sarf malzemesi için iki seçenek vardır. Bunu Yönetmeliğin 12. maddesinin sekizinci fıkrası düzenler. Dayanıklı taşınırların ve kalan sarf malzemesinin TÜBİTAK'a iadesi istenebilir. Kurum yetkilisi bunları yürütücüden teslim alıp benzer araştırma yapan diğer araştırmacıların hizmetine de verebilir. Talebin yerine getirildiği, kurum tarafından TÜBİTAK'a yazılı olarak bildirilir.

Özel kuruluşlarda süre kısadır. Vakıf üniversiteleri hariç özel bir kuruluş projeyi yürütüyorsa iade süresi bir aydır. Süre, kararın yürütücüye ve kuruma bildirilmesinden sonra işler.

Yayın ve fikri hak yükümlülükleri sona ermez. Yönetmeliğin 13. maddesine göre TÜBİTAK, proje sonucunda ortaya çıkan fikri ürünler üzerinde bedelsiz ve münhasır olmayan bir lisans hakkına sahiptir. Aynı madde yayına da sınır çizer. Yürütücü, projenin TÜBİTAK tarafından desteklendiğini belirterek makale yayımlayabilir. Buna karşılık projenin TÜBİTAK ile işbirliği içinde yürütüldüğü yönünde açıklama yapamaz.

Karardan Önce ve Sonra Hangi Belgeler İncelenir?

Dosyanın omurgası izleme belgeleridir. Gelişme raporları, gönderim tarihleri ve grubun uyarı yazıları birlikte okunur. Mazeret bildirilmişse o yazışma da dosyaya girer. Rapor gecikmesine dayanan bir kararda mazeretin süresinde bildirilip bildirilmediği tartışılır.

Kararın kendisi ikinci belgedir. Yönetmeliğin 12. maddesinin yedinci fıkrasına göre yürürlükten kaldırma ve iptal kararı hem yürütücüye hem kuruma bildirilir. Çifte bildirim, dava süresinin başlangıcı bakımından sonuç doğurur. Kuruma yapılan bildirim, yürütücüye yapılan tebliğin yerine geçmez.

Mali kayıtlar üçüncü gruptur. Proje hesabına ilişkin kayıtlar, harcama belgeleri ve ödeme dökümleri iade tartışmasında kullanılır. Hangi ödemenin hangi rapor dönemine ait olduğu bu belgelerden çıkar. TÜBİTAK proje iptali kararında geri alınacak tutar iptal karar tarihine göre hesaplandığı için tarih sırası da izlenir. Tebliğ belgesi de dosyaya konur. Bu belge sürenin ilk gününü gösterir. Zarf ve tarih kaydı bu yüzden saklanır.

Karar Türüne Göre Hangi Başvuru Yolu İzlenir?

Doğru işlemi seçmek ilk adımdır. Grubun önerisi hazırlık işlemidir. Dava, Başkanlık ya da üst kurul kararına karşı açılır. Durdurma ise grubun kendi kararıdır.

Dava süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesine tabidir. İdare mahkemelerinde bu süre altmış gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar. Süre kaçırılırsa dava esastan görülmez.

İdari başvuru yolu da açıktır. Aynı Kanunun 11. maddesi uyarınca ilgili, dava süresi içinde işlemi yapan makama başvurabilir. Başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Görevli ve yetkili mahkeme sorunu TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası yazısında ele alınmıştır.

Geçici hukuki koruma ayrıca istenir. Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için iki şart birlikte aranır. Bunlar telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılıktır. TÜBİTAK proje iptali kararlarında zarar iddiası, ödeme dökümleri ve görev yasağının süresi üzerinden somutlaştırılır.

Proje Yeniden Yürütülebilir mi?

Durdurmada dönüş yolu mevzuatta yazılıdır. Sebep ortadan kalkarsa grup kararıyla proje yeniden başlatılır. Askıda geçen süre proje süresine eklenir. Eksikliğin giderildiğini gösteren belge bu yüzden zamanında sunulmalıdır. Belge geç sunulursa dosya iptal yoluna kayabilir.

Süre uzatımı ayrı bir kurala tabidir. Yönetmeliğin 10. maddesine göre proje süresi, sözleşmedeki sürenin en fazla yarısı kadar uzatılabilir. Talep yürütücüden gelir, grup uygun bulur ve Başkanlık onaylar. Bu sınırın aşıldığı haller üst kurulca karara bağlanır.

İptal kararı yargı kararıyla ortadan kalkarsa idare işlemin sonuçlarını gidermek zorundadır. Geri alınan ödemeler ve sona erdirilen görevler bu aşamada yeniden değerlendirilir. Kararın uygulanması ayrı bir idari süreçtir.

TÜBİTAK proje iptali yeni başvurular bakımından da açık bir kısıt doğurur. İptal edilen projede görev alan yürütücü ve kusurlu araştırmacılara bir yıldan beş yıla kadar TÜBİTAK ile ilgili herhangi bir işte görev veya destek verilmez. Yürürlükteki diğer projelerdeki görevleri de sona erdirilir. Uluslararası sözleşmelerden doğan süreli temsil görevleri ile uluslararası projelerdeki görevler Başkanlık oluruyla sürebilir. Yasak süresinin belirlenme biçimi TÜBİTAK başvuru yasağı süresi yazısında incelenmiştir.

Öneri aşaması bu tablonun dışındadır. Henüz desteklenmemiş bir proje önerisi için işleyen süreç farklıdır. O süreç TÜBİTAK proje reddine itiraz yazısında anlatılmıştır.

TÜBİTAK Proje İptali Konusunda Avukat Desteği

TÜBİTAK proje iptali bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Mevcut belgeler ile varsa idari veya yargısal kararlar da bu değerlendirmeye girer. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Proje iptali hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya ücretsiz soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Proje iptali kararını hangi organ verir