Proje Yürütücüsünün Görevden Alınması ve İptal Davası
TÜBİTAK Proje Yürütücüsünün Görevden Alınması ve İptal Davası
TÜBİTAK destekli projede yürütücünün görevine son verilmesi grubun önerisi ve Başkanlık kararıyla olur. Kararın dayanağı, savunma hakkı, mali sonuçları ve dava yolu.
TÜBİTAK destekli bir projede proje yürütücüsünün görevden alınması, grubun görüşü ve Başkanlık kararıyla olur. Sebep; etik ihlal, sözleşme ihlali ya da yürütücünün kusuru olabilir. Karar kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir. Tebliğden sonra altmış gün içinde iptal davası açılabilir.
Uygulamada proje yürütücüsünün görevden alınması sonucunu doğuran üç durum öne çıkar:
Etik ihlal. Hakkında yaptırım kararı verilen kişinin projedeki görevi sona erdirilebilir.
Yükümlülük ihlali. Gelişme raporu mazeretsiz gönderilmezse ya da proje çalışma programına aykırı yürürse bu yola gidilir.
Kusur ya da ihmal. Proje durduktan sonra yürütücünün kusuru yüzünden yürümeyeceği anlaşılırsa iptal gündeme gelir.
Ayrılma talebi ile görevden alma aynı şey değildir. Yürütücü kendi isteğiyle projeden ayrılabilir. Kurum değişikliği, geçici yurt dışı görevi ve emeklilik de ayrı usule bağlıdır. Bu hallerde kusur aranmaz ve yaptırım uygulanmaz.
Ekipteki diğer kişiler için usul daha basittir. Araştırmacı ve danışmanın atanması ve görevden alınması, yürütücünün gerekçeli başvurusu ve ilgili grubun onayıyla yapılır. Yani araştırmacıyı görevden alma talebini yürütücünün kendisi getirir. Yürütücü için ise böyle bir iç yol yoktur. Onun görevine son verme kararı doğrudan Başkanlık ya da üst kurul düzeyinde alınır.
Kural setinin kapsamı da dardır. Esaslar yalnız ARDEB destekli projeler için yazılmıştır. Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı bu kapsamın dışındadır. Program duyurusunda özel hüküm varsa o hüküm önce gelir.
Sık Sorulan Sorular
TÜBİTAK proje yürütücüsünü kim görevden alabilir
Kararı ilgili grup değil, TÜBİTAK Başkanlığı verir. Grup yalnız projenin durumunu değerlendirip öneri getirir. Projenin iptali ise üst kurulun kararına bağlıdır. Bu yüzden işlemi hangi organın kurduğu, iptal davasında yetki yönünden ilk incelenen noktadır.
Görevden alma kararından önce savunma alınması zorunlu mudur
Etik ihlal iddiasına dayanan dosyalarda savunma alınması zorunludur. TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği, etik kural ihlali kararı verilebilmesi için kişinin savunmasının alınmasını arar. Kurulun yazılı talebi ulaştıktan sonra bir ay içinde geçerli mazeret olmadan cevap verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır.
Dayanak zinciri 278 sayılı Kanuna iner. Yönetmelik bu Kanunun 2 ve 4. maddesine dayanır. Metin 22 Nisan 2009 günlü ve 27208 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kararı kimin vereceği 10. maddede yazılıdır:
"Yeni bir proje yürütücüsünün görevlendirilmesi veya projenin yürürlükten kaldırılması Başkanlık; projenin iptali hususunda oluşturulacak görüş ise Bilim Kurulu tarafından karara bağlanır."
Araştırma Projelerinde Uygulanacak İdari ve Mali Esaslar aynı yetki dağılımını 4. maddede tekrar eder. Orada iptal kararı Yönetim Kuruluna aittir. İki metin arasındaki bu fark, dava dilekçesinde karar organının doğru gösterilmesini gerektirir.
Bu tablo, proje yürütücüsünün görevden alınması yönünden yetki unsurunu kurar. Grup öneri organıdır. Kararı Başkanlık ya da üst kurul verir. Grubun tek başına kurduğu işlem yetki yönünden sakat olabilir.
Mevzuat üç ayrı sonuç tanır ve ağırlıkları farklıdır:
Durdurma. Proje geçici olarak durur. Karar gruba aittir. Durdurma süresi proje süresine eklenir.
Yürürlükten kaldırma. Proje sona erer. Karar Başkanlığındır. Ödenen paralar geri alınmaz.
İptal. En ağır sonuç budur. Karar üst kurula aittir. Geri alma ile yasak birlikte gelir.
Etik dosyalarda ikinci bir dayanak devreye girer. TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu yaptırım önerir. Kişinin projedeki görevinin akıbetine ise Kurul önerisi üzerine Başkan karar verir.
Kararın kime bildirileceği de mevzuatta yazılıdır. Projenin yürürlükten kaldırılması veya iptali halinde karar hem yürütücüye hem kuruma bildirilir. Çifte bildirim, dava süresinin başlangıcı yönünden önem taşır. Kuruma yapılan bildirim, yürütücüye yapılan tebliğin yerine geçmez.
"Etik kural ihlali kararı verilebilmesi için, kişinin savunmasının alınması gereklidir."
Aynı fıkrada bir istisna vardır. Yazılı talep ulaştıktan sonra bir ay geçerse ve geçerli mazeret yoksa savunma hakkından feragat edilmiş sayılır. İnceleme eldeki belgelerle sürer. Süresinde verilmeyen TÜBİTAK etik ihlal savunması kişiyi bu imkândan yoksun bırakır.
Savunmanın içeriği de sonucu etkiler. Kasıt ya da ağır ihmal yoksa bu husus açıkça anlatılmalıdır. Kasıt bulunmayan hallerde kurul, yaptırım yerine yazılı uyarı yolunu seçebilir. Uyarı ile yaptırım arasındaki fark, projedeki görevin sürüp sürmeyeceğini doğrudan belirler.
Sürecin uzunluğu da bilinmelidir. İnceleme ve değerlendirmelerin, konunun kurul gündemine alınmasından itibaren altı ayda bitirilmesi esastır. Süre içinde raportör önce ön inceleme, sonra nihai inceleme raporu hazırlar. Kurul savunmayı incelemenin herhangi bir aşamasında isteyebilir.
Etik dışı sebeplerde Yönetmelik ayrı bir savunma usulü kurmaz. Ancak 12. madde "kabul edilebilir mazeret bildirmeksizin" der. Bu ifade, rapor gecikmesinde mazeret sunma imkânını gösterir. Dolayısıyla proje yürütücüsünün görevden alınması öncesinde ilgiliye açıklama fırsatı verilmesi beklenir.
Görevden Almanın Mali Sonuçları
Mali sonuç kararın adına göre değişir. Yürürlükten kaldırma ile iptal ayrı rejimlere bağlıdır. Esaslar bu farkı tek cümlede kurar:
"Yürürlükten kaldırılan projelerden, yapılan ödemeler geri alınmaz."
Yani proje yürütücüsünün görevden alınması tek başına para iadesi doğurmaz. Geri alma yalnız iptale bağlanmıştır. Kurumun sözleşme borcunu yerine getirmemesi hali ise saklı tutulmuştur.
Tartışmaya giren kalemler de bellidir. Teşvik ikramiyesi, kurum hissesi, burs ödemeleri ile alınan teçhizat ve sarf malzemesi ayrı ayrı ele alınır. Her kalemin iade rejimi aynı değildir. Karar metninde hangi kalemin istendiği tek tek okunmalıdır.
Proje Teşvik İkramiyesinin İadesi
İptal edilen projede görev alan yürütücüye ve kusurlu araştırmacılara ödenen teşvik ikramiyesi geri alınır. Kural Yönetmeliğin 12. maddesindedir. Tutar belirlenirken iptal karar tarihi esas alınır.
Tespiti Grup Yürütme Kurulu yapar. Bu tespit, iptal önerisiyle birlikte Yönetim Kuruluna sunulur. Ödemenin hangi aya ait olduğu bu yüzden önem taşır.
Kusursuz kişiler iadenin dışındadır. Yürütücü ve kusurlu araştırmacı dışında projede görev alanlardan geri alma yapılmaz. Hizmet alınan üçüncü kişiler de aynı korumadadır.
Kurum Hissesi ve Destek Kalemleri
Kurum hissesi yürütücünün değil, projenin yürütüldüğü kurumun ödeneğidir. Yürürlükten kaldırılan ve iptal edilen projelerde kurumun kusuru aranır. Kusur varsa iade gündeme gelir. Süre, kararın kuruma bildirimini izleyen otuz gündür.
Süresinde ödenmeyen tutar kanuni faiziyle tahsil edilir. TÜBİTAK bu alacağı, kuruma yapacağı diğer kurum hissesi ödemelerinden mahsup edebilir. Kurum, kendi kusuru tartışılırken sürece taraf olarak katılır.
Taşınırlar için ayrı bir düzen vardır. Dayanıklı taşınırların ve kalan sarf malzemesinin iadesi istenebilir. Kurum yetkilisi bunları yürütücüden alıp başka araştırmacıların hizmetine de verebilir. Vakıf üniversiteleri dışındaki özel kuruluşlarda süre bir aydır.
Görevden Almanın Yeni Başvurulara Etkisi
İptal kararı, yürütücünün TÜBİTAK ile bağını geniş biçimde keser. İptal edilen projede görev alan yürütücüye bir yıldan beş yıla kadar TÜBİTAK ile ilgili hiçbir işte görev ya da destek verilmez. Yürürlükteki diğer projelerdeki görevleri de sona erer.
Kural mutlak değildir. Uluslararası sözleşmeden doğan süreli temsil görevleri ayrı tutulur. Uluslararası projelerdeki görevler de ilgili birimin önerisi üzerine Başkanlık oluruyla sürebilir.
Yasağın uzunluğu fiilin ağırlığına göre değişir. Süre bantlarının nasıl kurulduğu TÜBİTAK başvuru yasağı süresi yazısında ele alınmıştır.
Yerine atanan kişi için de bir kolaylık vardır. İptal ya da etik ceza sebebiyle görevi biten yürütücünün yerine atanan kişinin bu görevi, proje limitlerinin dışında tutulur. Böylece boşalan görev, yeni kişinin kendi kotasını doldurmaz.
Etkinin bir de kurum içi yüzü vardır. Yaptırım kararı, kişinin bağlı olduğu kurumun üst yöneticisine gizli belge biçiminde yazılı olarak bildirilir. Yaptırım süresince kişi, TÜBİTAK'ın değerlendirme süreçlerinde hakem, panelist, editör veya kurul üyesi olarak da görev alamaz. Varsa bu görevleri onay tarihinde sona erer.
Karara Karşı İdari İtiraz Yolu
Etik ihlal kararına karşı özel bir itiraz yolu vardır. Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilebilir. Başvuru, incelenmek üzere Başkan tarafından Kurula gönderilir. Bu yolun ayrıntısı TÜBİTAK AYEK kararına itiraz yazısındadır. İtiraz, kurumun kendi içinde tanınmış bir denetim yoludur. Bu yol kullanılsa da idare mahkemesi yolu kapanmaz.
Etik dışı sebebe dayanan proje yürütücüsünün görevden alınması kararı için özel usul yoktur. Burada 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 11. maddesiyle işler. İlgili, dava süresi içinde işlemi yapan makama başvurabilir.
Başvurunun iki sonucu olur. İşlemeye başlamış dava süresi durur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Ret halinde süre yeniden işler ve geçmiş süre hesaba katılır.
İdari başvuru zorunlu değildir. İlgili, itiraz yoluna hiç gitmeden doğrudan dava da açabilir. İtiraz süresi ile dava süresinin ayrı işlediği de gözden kaçırılmamalıdır. İtirazın sonucu beklenirken altmış günlük sürenin hesabı da izlenmelidir.
İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması
Dava süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemelerinde altmış gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar. Tebliğ tarihini gösteren belge, dosyanın en önemli parçasıdır.
Yetkili mahkeme, işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. TÜBİTAK Başkanlığı Ankara'da olduğu için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür. Yetki kuralı kamu düzenindendir ve taraf iradesiyle değişmez.
Dava konusu işlemin doğru seçilmesi gerekir. Grubun görüşü hazırlık niteliğindedir. Dava, Başkanlık ya da üst kurul kararına karşı açılır. Bu ayrım idari işlem iptal davaları yönünden genel kuralla uyumludur.
Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için iki şart birlikte aranır. İşlemin uygulanması telafisi güç ya da imkânsız zarar doğurmalıdır. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması da gerekir.
Karar, kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra verilir. Talep dilekçede gerekçesiyle birlikte yazılmalıdır. Zarar iddiası somut belgeyle desteklenirse daha güçlü olur.
Dosyanın belge yükü de baştan hazırlanmalıdır. Proje sözleşmesi, gönderilen gelişme raporları ve grubun yazıları temel dayanaktır. Mazeret bildirildiyse o yazışma da dosyaya girer. Tebligat evrakı, sürenin başlangıcını göstermesi bakımından mutlaka eklenir. Ödeme yapılmış kalemleri gösteren belgeler ise iade tartışmasında işe yarar.
Yargı Kararlarında Görevden Alma Denetimi
İdari yargı işlemi beş unsur yönünden inceler. Bunlar yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarıdır. Proje yürütücüsünün görevden alınması denetlenirken her unsur ayrı tartışılır.
Yetki. Kararı Yönetmelikte gösterilen merci mi verdi, yoksa grup mu karar organı gibi mi davrandı?
Şekil. Savunma alındı mı, karar gerekçeli mi, tebliğ usulüne uygun mu?
Sebep. Rapor gecikmesi, kusur ya da etik ihlal somut belgeyle ortaya kondu mu?
Konu. Verilen sonuç mevzuattaki seçeneklerden biri mi, yoksa yeni bir yaptırım mı yaratıldı?
Maksat unsuru daha seyrek tartışılır ama denetimin dışında değildir. İşlemin kamu yararı dışında bir amaçla kurulduğu ileri sürülürse bu unsur da incelenir. İddianın somut olguya dayanması gerekir. Soyut yakınma tek başına yeterli sayılmaz.
Denetimin sınırı da kanunla çizilmiştir. İdari yargı yetkisi, işlemin hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır. Mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz. Mahkeme, yeni yürütücüyü kendisi seçemez ve proje bütçesini yeniden kuramaz.
Ölçülülük tartışması bu çerçevede yürür. Aynı olayda yürürlükten kaldırma yeterliyken doğrudan iptale gidilmesi dava konusu olabilir. Sonuç, dosyadaki belgelere ve idarenin gerekçesine göre değişir.
Projenin Yeni Yürütücüyle Devamı
Proje yürütücüsünün görevden alınması projeyi kendiliğinden bitirmez. Etik ihlal saptanan yürütücünün değişmesi sonrasında projenin yürüyüp yürümeyeceğini ilgili grup inceler. Etik ihlalin proje üzerindeki etkisi de aynı incelemeye girer.
Bu yolla yürütülemeyeceği anlaşılan projelerin durumu üst kurulda karara bağlanır. Kararda, ekibe uygulanacak yaptırımın mahiyeti ve ihlalin niteliği gözetilir. Yeni yürütücünün görevlendirilmesi ise Başkanlık kararıyla olur. Grup, projeyi durdurmadan da yürürlükten kaldırma veya iptal sürecini başlatabilir. Yani devam kararı her dosyada durdurma aşamasından geçmez.
Devam kararı verilirse takvim yeniden kurulur. Proje süresi, sözleşmedeki sürenin en fazla yarısı kadar uzatılabilir. Uzatma için gerekçeli başvuru ve grubun uygun görüşü aranır. Onay Başkanlığa aittir. Bu sınırın aşıldığı haller ise üst kurulda karara bağlanır.
Teçhizatın akıbeti de bu aşamada çözülür. Kurum değişikliği varsa proje kapsamında alınan teçhizat ve kalan sarf malzemesi yeni kuruma zimmetle götürülebilir. Bu mallar proje sonuçlandığında iade edilir. Yurt içinden alınan taşınırlara ilişkin belgeler ise projenin yürütüldüğü kurum adına düzenlenir ve taşınırlar kurumun ayniyatına kaydedilir.
İptal davası kazanılırsa idarenin bekleme imkânı yoktur. İdare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararın icaplarına göre gecikmeksizin işlem kurmak zorundadır. Bu süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.
Proje Yürütücüsünün Görevden Alınması Konusunda Avukat Desteği
Proje yürütücüsünün görevden alınması bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Görevden alma kararı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Proje yürürlükten kaldırılırsa ödenen paralar geri istenir mi
Hayır. Yürürlükten kaldırılan projelerde yapılmış ödemeler geri alınmaz. Geri alma yalnız iptal kararına bağlanmıştır. Kurumun sözleşmedeki sorumluluklarını yerine getirmemesi halinde kurum hissesinin iadesine ilişkin sözleşme hükümleri ise saklıdır.
Proje teşvik ikramiyesi hangi durumda geri alınır
Proje iptal edilirse yürütücüye ve kusurlu araştırmacılara ödenen teşvik ikramiyesi geri alınır. Geri alınacak tutar belirlenirken iptal karar tarihi esas alınır ve tespiti Grup Yürütme Kurulu yapar. Projede görev alan diğer kişilere yapılan ödemeler bu kapsamın dışındadır.
Görevden alma kararına karşı hangi sürede dava açılır
İdare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür ve süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar. TÜBİTAK Başkanlığı Ankara'da bulunduğu için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür. Dava açılmadan önce işlemi yapan makama başvurulursa süre durur.
Görevden alınan yürütücünün diğer TÜBİTAK projelerindeki görevleri ne olur
Proje iptal edilmişse kişinin yürürlükteki diğer projelerdeki görevleri de sona erdirilir. Aynı kişiye bir yıldan beş yıla kadar TÜBİTAK ile ilgili herhangi bir işte görev veya destek verilmez. Uluslararası sözleşmelerden doğan süreli temsil görevleri ve uluslararası projelerdeki görevler Başkanlık oluruyla sürdürülebilir.
Yürütücü değişince proje kendiliğinden sona erer mi
Hayır. Yürütücünün değişmesi sonucunda projenin yürütülüp yürütülemeyeceğini ilgili grup değerlendirir. Devam kararı verilirse yeni yürütücü Başkanlık kararıyla görevlendirilir. Proje süresi de sözleşmede belirtilen sürenin en fazla yarısı kadar uzatılabilir.
TÜBİTAK İşlemleri
TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı Reddine İtiraz
3501 programı ret kararına karşı 15 günlük TÜBİMER itirazı, yedi yıllık başvuru penceresi, Kurulun aradığı üç ölçüt ve altmış günlük dava süresi.
