TÜBİTAK Kararlarına Karşı İptal Davası ve Görevli Mahkeme

• proje başvurusunun reddine ilişkin karar,

• destek kararının geri alınması,

• AYEK yaptırımının Başkan onayıyla kesinleşmesi,

• burs ödemesinin kesilmesi ve iadesinin istenmesi,

• Kuruma yeni başvuru yasağı konulması.

Hazırlık işlemleri bu listeye girmez. Hakem görüşü, panel raporu ve ön inceleme raporu tek başına sonuç doğurmaz; hepsi nihai kararın hazırlığıdır. Dava bu nedenle rapora değil, onu esas alan karara yöneltilir.

Davayı kimin açabileceği de sorulur. Kanunun 2. maddesi iptal davasını menfaati ihlal edilenlere tanır. Proje yürütücüsü bu sıfatı kural olarak taşır. Ekipteki araştırmacı ya da bursiyer bakımından ise menfaat bağının somut olarak gösterilmesi gerekir.

İtiraz üzerine yapılan yeniden değerlendirme yeni bir işlem doğurur. Kurumun itiraz yönetmeliği, bu değerlendirmenin sonucuna karşı ikinci bir itiraza izin vermez ve kurum içi yol burada kapanır. Yeni karar hukuki sonuç doğurduğu için kendi süresinde yargıya taşınabilir.

Düzenleyici işlemler için de dava yolu açıktır. Kanunun 7. maddesi, düzenleyici işlem ile uygulama işlemine ayrı ayrı ya da birlikte dava açılabileceğini söyler. Yaptırım türlerinin ayrıntısı TÜBİTAK AYEK etik ihlal türleri yazısındadır. Yasağın süresi ise TÜBİTAK başvuru yasağı süresi yazısında ele alınmıştır.

Dava Öncesi İdari Başvuru Zorunlu mu?

İdareye başvurmak kural olarak zorunlu değildir. Kanunun 11. maddesi bu başvuruyu bir seçenek olarak düzenler ve "istenebilir" ifadesini kullanır. Kanun, TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası öncesinde zorunlu bir itiraz mercii öngörmemiştir.

Buna karşılık Kurum mevzuatı iki ayrı itiraz yolu tanır. Destek ve burs başvurularına ilişkin itirazlar TÜBİMER sistemi üzerinden yapılır. TÜBİTAK itiraz yönetmeliği bu süreyi tebliğden itibaren on beş gün olarak belirler. AYEK ve ENDEK kararları yönetmeliğin kapsamı dışındadır; onlara karşı itiraz da on beş gün içinde yapılır. Kurum içi mekaniğin ayrıntısı TÜBİTAK AYEK kararına itiraz yazısındadır.

Süre hesabı bu noktada zorlaşır. On birinci madde uyarınca yapılan başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Kurumun takvimi ise daha uzundur. İtiraz Değerlendirme Kurulu için öngörülen karar süresi altmış gün, danışman incelemesi yapılırsa yetmiş beş gündür. Sonucu beklerken altmış günlük dava süresi tükenebilir.

Kanunun 10. maddesi bambaşka bir durumu düzenler. Orada henüz bir işlem yoktur; ilgili, idareden bir işlem yapılmasını ister. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek yine reddedilmiş sayılır. Kesin olmayan bir cevap verilirse ilgili bunu ret sayabilir ya da kesin cevabı bekleyebilir. Bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Görevli Yargı Kolu ve Mahkeme

Uyuşmazlık idari yargıda görülür. İptal davasının tanımı Kanunun 2. maddesindedir. Dava; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarındaki hukuka aykırılığa dayanır.

Görevli mahkeme ise işlemin niteliğine göre değişir. Bireysel işlemler idare mahkemesinin görev alanındadır; dayanak 2576 sayılı Kanunun 5. maddesidir. Ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerde Danıştay ilk derece mahkemesi olarak görev yapar. Bunun dayanağı 2575 sayılı Danıştay Kanunu 24. maddesidir.

Görev kuralı tarafların iradesine bırakılmamıştır. Dava görevsiz mahkemede açılırsa dilekçe reddedilmez. Kanunun 15. maddesi dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini öngörür.

Denetimin sınırı da aynı Kanunda çizilmiştir. İkinci maddeye göre idari yargı yetkisi hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır. Mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz. Bir proje önerisinin bilimsel değerini hakem yerine mahkeme takdir etmez. Buna karşılık değerlendirmenin usulü, gerekçesi ve dayandığı maddi olgu denetlenebilir.

Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası bakımından yetki kuralı Kanunun 32. maddesindedir. Özel bir hüküm yoksa yetkili mahkeme, işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. Kararname ise Kurumun merkezini Ankara olarak gösterir. İki kural birleşince yetkili yer Ankara olur.

Kurumun enstitüleri başka illerde bulunabilir. Belirleyici olan, işlemi hangi merciin tesis ettiğidir; karar Başkanlık adına alınmışsa yetki yine Ankara'dadır.

Aynı maddenin ikinci fıkrası yetkiyi kamu düzeninden sayar. Mahkeme yetkisizliği kendiliğinden inceler ve dosyayı yetkili mahkemeye gönderir.

Sıra husumete gelir. Kararnamenin 588. maddesine göre Kurumu Başkan temsil eder, dava da bu nedenle TÜBİTAK Başkanlığına yöneltilir. Hasım yanlış gösterilirse dava reddedilmez; Kanunun 15. maddesi dilekçenin gerçek hasma tebliğini öngörür.

Dava Açma Süresi ve Sürenin Başlangıcı

TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası açma süresi altmış gündür. Kanunun 7. maddesi bu süreyi idare mahkemelerinde açılacak davalar için belirler. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.

Bildirim biçimi ispat sorunu doğurabilir. Kurum kararlarını yazılı ya da elektronik olarak duyurur; elektronik bildirimde tarihin dosyaya belgeyle konulması gerekir.

Sürenin işleyişine Kanunun 8. maddesi iki kural ekler. Tatil günleri süreye dahildir, son gün tatile denk gelirse süre izleyen çalışma gününün bitimine uzar. Çalışmaya ara verme de hesaba katılır. İdare mahkemeleri her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında ara verir. Bu döneme rastlayan süreler yedi gün uzamış sayılır.

Düzenleyici işlemlerde başlangıç farklıdır. İlanı gereken düzenlemelerde süre, ilan tarihini izleyen günden işler. Uygulama işlemi tesis edildiğinde ise yeni bir süre doğar. Düzenlemenin iptal edilmemiş olması, ona dayanan işlemin iptaline engel değildir.

Altmış günlük süre genel kuraldır. Kanunun 7. maddesi bunu "özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde" geçerli sayar. TÜBİTAK mevzuatındaki on beş günlük itiraz süresi bu anlamda kanuni bir dava süresi değildir. Kurum içi süre kaçırılsa bile yargı yolu, kendi süresi içinde açık kalır.

Dava Dilekçesinde Yer Alması Gereken Unsurlar

Dilekçenin içeriği Kanunun 3. maddesinde sayılmıştır. Tarafların ad ve adresleri ile gerçek kişilerin kimlik numarası yazılır. Davanın konusu, sebepleri ve dayandığı deliller gösterilir. İşlemin yazılı bildirim tarihi de dilekçede yer alır.

Belge düzeni ihmal edilmemelidir. Dava konusu kararın aslı veya örneği dilekçeye eklenir; dilekçe ve ekleri, karşı taraf sayısından bir fazla düzenlenir.

Kanunun 5. maddesine göre her işlem için ayrı dava açılması esastır. İşlemler arasında maddi ya da hukuki bağ varsa tek dilekçe kullanılabilir. Yaptırım kararı ile ona dayanan başvuru yasağı bu ilişkiye örnektir.

İlk inceleme dilekçeyi yedi başlıkta denetler:

• görev ve yetki,

• idari merci tecavüzü,

• ehliyet,

• kesin ve yürütülmesi gereken işlem bulunup bulunmadığı,

• süre aşımı,

• husumet,

• üçüncü ve beşinci maddelere uygunluk.

Eksiklik saptanırsa dilekçe reddedilir. Yeni dilekçe otuz gün içinde verilir. Aynı yanlışlık yinelenirse dava reddedilir.

Dilekçenin verileceği yer de kanunda gösterilmiştir. Dilekçe, davanın açılacağı mahkeme başkanlığına verilebilir. İdare mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk hâkimliğine sunulması mümkündür. Yurt dışındakiler için Türk konsoloslukları bu görevi görür. Ankara dışında yaşayan davacılar için bu kural pratik bir kolaylık sağlar.

Duruşma istenecekse bu da dilekçeye yazılır. Kanunun 17. maddesi iptal davalarında duruşmayı taraflardan birinin isteğine bağlar. Talep, dava dilekçesinde ya da cevap dilekçesinde yapılabilir. Mahkeme kendiliğinden de duruşma yapılmasına karar verebilir.

Yürütmenin Durdurulması Hangi Şartlarda Verilir?

TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası açılması, işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Kural, Kanunun 27. maddesinin birinci fıkrasındadır. Durdurma için ayrı bir talep ve ayrı bir karar gerekir.

İki şart birlikte aranır. İşlemin uygulanması telafisi güç veya imkânsız zarar doğurmalıdır. İşlem ayrıca açıkça hukuka aykırı olmalıdır. Mahkeme, kararında bu iki noktayı gerekçelendirmek zorundadır.

Zarar iddiası somut olmalıdır. Başvuru yasağı işlemeye devam ettikçe çağrı takvimleri kaçırılır, yürüyen bir projenin desteği kesilirse ekip dağılır. Bu sonuçlar sonradan kolay giderilemez.

Karar kural olarak savunma alındıktan sonra verilir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeyebilir. Talebin yerinde olmadığı dilekçeden anlaşılırsa savunmasız da reddedilebilir. Karara karşı yedi gün içinde bir kez itiraz edilir. Bu yolun genel çerçevesi yürütmenin durdurulması nedir yazısında anlatılmıştır.

Talep yazılırken iki nokta gözden kaçmamalıdır. Durdurma kararı kural olarak teminat karşılığında verilir, ancak mahkeme durumun gereklerine göre teminat aramayabilir. Aynı sebeplere dayanarak ikinci kez durdurma istenemez; talep bu yüzden ilk seferde eksiksiz gerekçelendirilmelidir.

Davanın Aşamaları ve İstinaf Yolu

Yargılama, dilekçelerin karşılıklı tebliğiyle yürür. Taraflar tebliğden itibaren otuz gün içinde cevap verir. Süre, haklı sebeple bir kez otuz gün uzatılabilir. İdare, savunmasıyla birlikte işlem dosyasını mahkemeye gönderir.

Bu aşama TÜBİTAK dosyalarında belirleyici olur. Kurum mevzuatı inceleme belgelerini gizli sayar, ancak gizlilik mahkemeye karşı ileri sürülemez. Kanunun 20. maddesi mahkemeye kendiliğinden inceleme yetkisi verir. Aynı madde şunu ekler: "Verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez."

Bilimsel tartışma içeren dosyalarda bilirkişi görevlendirilebilir. Rapora karşı yapılacak işlemler idari yargıda bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlatılmıştır.

Davaların bir bölümü tek hâkimle görülür. 2576 sayılı Kanunun 7. maddesi 16 Temmuz 2026'da değiştirilmiştir. Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu belirli parasal sınırı aşmayan iptal davaları tek hâkime bırakılmıştır. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında artar.

Yargılama genel usule tabidir. Kanunun 20/A maddesi ivedi yargılamayı ihale, acele kamulaştırma ve özelleştirme gibi sayılı işlemlerle sınırlar. TÜBİTAK işlemleri o listede yer almadığı için dava süreleri kısaltılmaz.

Karara karşı otuz gün içinde istinaf yoluna gidilir. Başvuru bölge idare mahkemesine yapılır. Temyiz ise sayılı hâllerle sınırlıdır. Kanun yolunun işleyişi idari yargıda istinaf yazısında ayrıntılandırılmıştır. İptal kararı verilirse idare, gereğini en geç otuz gün içinde yerine getirir.

Sözleşmeden Doğan Uyuşmazlıklarda Yargı Yolu Ayrımı

Her uyuşmazlık idari yargıya gitmez. Ayrımın dayanağı Kararnamenin 582. maddesidir. Kurum, kendi bölümünde hüküm bulunmayan hâllerde özel hukuka tabidir.

Belirleyici ölçüt sözleşmenin niteliğidir. Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşme, davayı idari yargıya taşır. Kanunun 2. maddesi bu davayı idari dava türleri arasında sayar. Özel hukuk sözleşmesinden doğan alacak talepleri ise adli yargıya aittir.

Personel uyuşmazlıkları bu ayrımın görünür olduğu yerdir. Kararnamenin 592. maddesi, Kurumda iş mevzuatı çerçevesinde personel çalıştırılabileceğini söyler. Bu ilişkiden doğan davalar iş mahkemesinde görülür.

Parasal talepler için Kanunun 12. maddesi iki yol tanır. İlgili, iptal ve tam yargı davasını birlikte açabilir. İptal davasının sonucunu bekleyip kararın tebliğinden sonra da tam yargı davası açabilir. Kesilen destek ödemesinin geri istenmesi, bu tercihin sık gündeme geldiği örnektir.

Yanlış yargı kolu her zaman hak kaybı doğurmaz. Adli yargıda açılan dava görev yönünden reddedilirse karar kesinleşir. Kesinleşmeyi izleyen otuz gün içinde idari yargıda dava açılabilir. İlk başvuru tarihi bu hâlde korunur. Yine de doğru yolu baştan seçmek, aylarca süren bir gecikmeyi önler.

TÜBİTAK Kararlarına Karşı İptal Davası Konusunda Avukat Desteği

TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.