ÜAK Bilgi Edinme Başvurusu: Jüri İsimleri Öğrenilir mi
ÜAK’ın Açıklanması Gereken Bilgileri Gizli Tutması Sorunu
Üniversitelerarası Kurul jüri, komisyon ve bilirkişi bilgilerini gizli tutuyor. ÜAK bilgi edinme başvurusu, 4982 sayılı Kanundaki süreler, Kurula itiraz ve iptal davası yolu.
Üniversitelerarası Kurul, doçentlik sürecine ilişkin pek çok bilgiyi adaydan saklar. Etik komisyon üyeleri, Doçentlik Komisyonu üyeleri, bilirkişi isimleri ve toplantı tarihleri bu bilgiler arasındadır. Oysa kanun, jüri bilgilerinin erişime açık kalmasını emreder. Elinizdeki ilk hukuki araç, yazılı bir ÜAK bilgi edinme başvurusu yapmaktır.
Gizlilik Sorunu Neden Doçentlik Sürecinin Merkezinde Duruyor
Doçent adaylarının şikâyetleri son yıllarda tek noktada birleşiyor. Aday, kendisini etik incelemeye kimin sevk ettiğini öğrenemez. Bazı raporlar adayı asgari koşuldan bırakır. Bazı raporlar ise hiç gerekçe taşımaz. Rapora gerçeğe aykırı bilgi girdiği yolundaki şikâyetler de sıktır.
Bu tablonun arkasında iki yapısal neden vardır. Birincisi ÜAK’ın şeffaflıktan uzak işleyişidir. İkincisi rapor yazan üyeye uygulanan yaptırımın zayıf kalmasıdır. Aday, kendisini değerlendiren kişiyi bilmezse itirazını somutlaştıramaz.
Yönetmelik aslında bir sorumluluk düzeni kurar. Görevini süresinde yapmayan jüri üyesinin idari ve cezai sorumluluğu saklıdır. Bu kural Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesinin beşinci fıkrasında yer alır. Ancak kişi bilinmezse sorumluluk da işlemez.
Kim olduğunu bilmediğiniz bir değerlendiriciye karşı husumet iddiası ileri süremezsiniz. Bu yüzden gizlilik, bağımsız inceleme hakkının önündeki en somut engeldir.
Sorun yalnız bir usul tartışması sayılmaz. Doçentlik unvanı, akademik kariyerin belirleyici basamağıdır. Unvanı alamayan aday kadro ilanlarına da başvuramaz. Bir dönemin kaybı çoğu zaman bir yılı aşar.
İdari işlemin denetime açık kalması hukuk devletinin gereğidir. Denetim ise işlemin unsurlarını bilmeyi gerektirir. Raporu kimin yazdığını bilmeyen aday gerekçeye itiraz edemez. Bu yüzden bir ÜAK bilgi edinme başvurusu, esas davanın hazırlık aşamasını oluşturur.
ÜAK Hangi Bilgileri Gizli Tutuyor
Uygulamada adaydan saklanan bilgiler bellidir. Aşağıdaki başlıklar sürecin denetimini doğrudan etkiler.
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu üyelerinin isimleri.
Sık Sorulan Sorular
ÜAK doçentlik jüri üyelerinin isimlerini açıklamak zorunda mıdır?
Evet. 2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (b) fıkrası jüri üyeliklerinin ve jürinin ilgililere elektronik ortamda erişime açılmasını öngörür. Aynı kural Doçentlik Yönetmeliğinin 5. maddesinin dördüncü fıkrasında da yer alır. Bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır.
Etik komisyon üyelerinin isimleri bilgi edinme kapsamında istenebilir mi?
İstenebilir. Doçentlik Yönetmeliğinde etik komisyon üyelerinin isimlerinin gizli tutulacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır. Özel bir gizlilik hükmü olmadığında 4982 sayılı Kanunun genel kuralı uygulanır. İdare, ret kararını kanundaki istisnalardan birine dayandırmak zorundadır.
Etik incelemede görev alan bilirkişilerin isimleri.
Komisyonların toplantı tarihleri ve gündemleri.
Adayın dosyasını hangi komisyon toplantısının görüştüğü.
ÜAK bu bilgileri paylaşmama gerekçesini iki başlıkta toplar. Kurumun avukatları yargı dosyalarına sunduğu savunmada dosya yoğunluğunu gösterir. Ayrıca komisyon üyelerinin baskıyı kaldıramayacağını ileri sürer.
Bu gerekçelerin kanuni bir dayanağı yoktur. Mahkemelerde inceleme yapan hâkimlerin ve bilirkişilerin isimleri taraflara açıktır. Bilirkişinin reddi kurumu da bu açıklık üzerine kuruludur. İdari incelemede görev alan kişi için farklı bir ilkeyi savunamazsınız.
İş yükü gerekçesi de hukuken karşılık bulmaz. İdarenin kaynak sıkıntısı, kanunla tanınan bir hakkı sınırlamaz. Kanun bir bilgiyi gizli saymamışsa idare onu kendiliğinden gizli sayamaz. İdarenin yetkisini kanun çizer.
Baskı endişesi ise soyut bir kaygıdır. Bu kaygıyı somut bir tehdit iddiası desteklemez. Kaldı ki kamu görevi yürüten kişilerin kimliği kural olarak açıktır.
Jüri Bilgilerinin Erişime Açılması Kanun Gereğidir
Doçentlik değerlendirmesinde jüri bilgileri gizli bir alan sayılmaz. 2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (b) fıkrası bu konuda açıktır. Hüküm, 15/4/2020 tarihli ve 7243 sayılı Kanunla bugünkü hâlini aldı.
Fıkraya göre jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır. Bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır. Aynı kural Doçentlik Yönetmeliği 5. maddesinin dördüncü fıkrasında da yer alır.
Beş günlük tebliğ karinesi yalnız bir bilgilendirme kuralı değil. Dava açma süreniz de bu tarihten işlemeye başlar. Jüri bilgilerini açmayan idare, adayın süresini fiilen tüketir.
Kanun metni dört kalem bilgiyi açıkça sayar. Bunlar jüri üyelikleri, jürinin kendisi, esas alınan raporlar ve başvuru sonucudur. Bu sayım bir üst sınır değil, asgari güvencedir. Tartışmanın ayrıntısını ÜAK’ın doçentlik jüri bilgilerini açıklamaması yazısında bulabilirsiniz.
Yönetmelik İsim Gizlemeye Yalnızca İki Yerde İzin Verir
Yönetmelik, isim gizlemeyi genel kural hâline getirmez. İzin verdiği hâller sınırlı sayıdadır ve yalnız rapor metnine ilişkin kalır.
Asgari başvuru şartlarının sağlanmadığına ilişkin jüri raporlarını ÜAK, isimleri gizleyerek adaya açar (madde 6/1-a).
Başarısız sayılan adayın yeni başvurusunda ÜAK, önceki dönemin raporlarını jüri isimlerini gizleyerek yeni jüriye sunar (madde 6/9).
Bu iki hüküm dışında yönetmelik başka bir gizlilik yetkisi tanımaz. Kanun koyucu jüri üyeliğinin kendisini açıkça erişime açtı. Rapor metnindeki isim maskesi ile jüri listesini gizlemek ayrı şeylerdir. Uygulama çoğu zaman bu iki durumu birbirine karıştırıyor.
2025 Değişikliği Rapor Erişimini Nasıl Daralttı
Doçentlik Yönetmeliğinde 14/10/2025 tarihli ve 33047 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemede diğer jüri üyelerinin raporları kural olarak adayın erişimine kapalı kalır. İstisna, bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık tespiti taşıyan rapordur; ÜAK bu raporu adaya açar.
Bu değişiklik, 2547 sayılı Kanunun 24. maddesindeki erişim güvencesiyle karşılaştırma gerektirir. Kanun, değerlendirmeye esas alınan raporları erişime açar. Yönetmelik ise kanunun çizdiği çerçeveyi daraltamaz. Ret kararına karşı açacağınız davada bu normlar hiyerarşisi tartışması önem taşır.
Komisyon Üyeleri İçin Açık Bir Gizlilik Hükmü Bulunmuyor
Doçentlik Komisyonunu Yönetmeliğin 8. maddesi düzenler. Komisyon, profesör unvanına sahip yirmi bir üyeden oluşur. Üyeleri Üniversitelerarası Kurul iki yıllığına seçer. Adayın doçentlik sürecine ilişkin itirazlarını da bu komisyon karara bağlar.
Etik komisyonlarını ise Yönetmeliğin 7. maddesi düzenler. Fen ve mühendislik, sağlık ve spor, sosyal ve beşerî bilimler ile güzel sanatlar alanlarında üç komisyon görev yapar.
Her iki düzenleme de üye isimlerinin gizli kalacağına dair bir hüküm taşımaz. Kanunda da böyle bir hüküm yoktur. Özel bir gizlilik hükmü yoksa genel kural işler. Genel kural, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunudur.
Bilgi Edinme Hakkının Kapsamı ve Sınırları
4982 sayılı Kanunun 4. maddesi herkese bilgi edinme hakkı tanır. Beşinci madde ise kurumlara bilgi verme yükümlülüğü yükler. Kurumlar, kanundaki istisnalar dışındaki her türlü bilgi ve belgeyi başvurana açar.
Kanun istisnaları tek tek sayar. Devlet sırrı, ekonomik çıkar, istihbarat, adli soruşturma ve ticari sır bu istisnalar arasındadır. Kurum çalışanının kimliği kural olarak bu listede yer almaz.
Karşı görüşün dayanağı genellikle 21. maddedir. Bu madde özel hayatın gizliliğini korur. Ancak madde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatını hedef alır. Kamu görevi kapsamında yürütülen bir değerlendirme kişinin özel hayatı sayılmaz. Bu ayrım, bir ÜAK bilgi edinme başvurusu reddedildiğinde tartışmanın merkezine oturur.
Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrası da dikkat çeker. Bu fıkraya göre diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. Yani genel kural erişim, istisna ise gizliliktir. İstisnayı ileri süren idare, dayanağını göstermek zorundadır.
ÜAK Bilgi Edinme Başvurusu Nasıl Yapılır
Başvurunun şeklini 4982 sayılı Kanunun 6. maddesi düzenler. Dilekçenizde ad, soyad, imza, oturma yeri veya iş adresi yer almalıdır. Tüzel kişilerde kanun; unvan, adres ve yetkili kişinin imzasını arar.
Etkili bir ÜAK bilgi edinme başvurusu için talebinizi somutlaştırın. Genel ifadeler kurumun ret gerekçesini kolaylaştırır. Aşağıdaki bilgileri dilekçenizde açıkça isteyin.
Başvuru dönemi, temel alan ve bilim alanı.
Dosyayı inceleyen jüri üyelerinin ad ve soyadları.
Etik incelemeyi yürüten komisyonun üye listesi.
Bilirkişi olarak görev alan kişilerin ad ve soyadları.
Dosyanızı görüşen toplantının tarihi ve karar numarası.
Başvurunuzu yazılı olarak veya elektronik ortamda gönderebilirsiniz. Elektronik yolda çoğu aday CİMER üzerinden ilerler. Gönderim kaydını ve başvuru numarasını mutlaka saklayın. Süreleri bu kayıt üzerinden hesaplarsınız.
Başvuruda Sık Yapılan Hatalar Nelerdir
Reddedilen taleplerin bir kısmı biçim hatasından doğar. Bu hataları kolayca önlersiniz.
İmzasız veya adressiz dilekçe göndermek.
Talebin hangi döneme ait olduğunu yazmamak.
Bilgi yerine görüş veya değerlendirme istemek.
Yargı mercilerinin görevine giren bir konuyu sormak.
Cevap süresinin başlangıç tarihini kayıt altına almamak.
Kanunun 27. maddesi tavsiye ve mütalaa taleplerini kapsam dışında tutar. Bu nedenle bir ÜAK bilgi edinme başvurusu, kurumdan yorum değil belge istemelidir. Talep, mevcut bir kayda işaret ettiğinde idare talebi kolayca reddedemez.
Bilgi Edinme Başvurusu ile Dilekçe Hakkı Arasındaki Fark
Uygulamada iki başvuru yolu sık sık birbirine karışıyor. Dilekçe hakkını 3071 sayılı Kanun düzenler. Bilgi edinme hakkı ise 4982 sayılı Kanunda yer alır. Sonuçları birbirinden farklıdır.
Dilekçe hakkı bir talep veya şikâyet iletme yoludur. 3071 sayılı Kanunun 7. maddesine göre idare, başvurulara en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap verir. Dilekçede ad, soyad, imza ve adres yer almalıdır.
Bilgi edinme yolu ise belge ve bilgiye erişimi hedefler. Süreler daha kısadır ve ayrı bir itiraz mercii vardır. Kurula itirazın süreyi durdurması da yalnız bu yola özgüdür.
Amaç farkı şudur: dilekçe talep iletir, bilgi edinme belge ister.
Süre farkı otuz gün ile on beş iş günü arasındadır.
İtiraz farkı ise şudur: bilgi edinmede Kurula itiraz yolu vardır.
Doğru yolu seçmek süre yönünden belirleyicidir. Bir ÜAK bilgi edinme başvurusu, dilekçe olarak işleme girerse itiraz yolunuz daralır. Bu nedenle dilekçenin hangi kanuna dayandığını metinde açıkça yazın.
İdarenin Cevap Süresi ve Sükût Hâli
Kanunun 11. maddesi erişim süresini belirler. Kurum, istediğiniz bilgiye erişimi on beş iş günü içinde sağlar. Bilgi başka bir birimden veya kurumdan gelecekse süre otuz iş günüdür. Kurum, süreyi uzatırsa gerekçesini on beş iş günü dolmadan yazılı olarak bildirir.
Onikinci madde cevabın biçimini düzenler. İdare cevabını yazılı olarak veya elektronik ortamda verir. Başvurunuzu reddederse kararın gerekçesini gösterir. Karara karşı hangi başvuru yollarının açık olduğunu da yazar.
Gerekçesiz bir ret kararı bu maddeye aykırıdır. Cevapsız kalan talep ise zımnen ret anlamına gelir. Her iki hâlde de itiraz ve dava yolu açık kalır.
Erişim maliyet gerektiriyorsa ayrı bir kural işler. Kurum maliyet tutarını size bildirdiğinde on beş iş günlük süre durur. Ücreti on beş iş günü içinde ödemezseniz talebiniz düşer. Bu ayrıntıyı 4982 sayılı Kanunun 11. maddesinde görürsünüz.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna İtiraz
Ret kararına karşı ilk aşama Kurula itirazdır. Kanunun 13. maddesi bu yolu düzenler. İtirazınızı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde yaparsınız. Kurul kararını otuz iş günü içinde verir.
Bu yolun en önemli sonucu süre üzerindedir. Kurula itiraz, idari yargıya başvurma süresini durdurur. Süre, Kurul kararının tebliğiyle yeniden işlemeye başlar.
Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği bilgi ve belgeyi on beş iş günü içinde vermekle yükümlüdür. Kurulun yapısını 14. madde düzenler. Kurul dokuz üyeden oluşur ve en az ayda bir toplantı yapar. Bu aşama zorunlu değil; doğrudan dava da açabilirsiniz.
Ret Kararına Karşı İdari Dava Yolu
Reddedilen ÜAK bilgi edinme başvurusu, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem doğurur. Bu işleme karşı iptal davası açarsınız. İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesine göre dava açma süresi altmış gündür. Süre, yazılı bildirimi izleyen günden başlar.
Kurula itiraz ettiyseniz süre durur ve Kurul kararıyla yeniden işler. İdarenin hiç cevap vermediği hâllerde 10. madde işler. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek zımnen ret anlamı taşır. Bu tarihten sonra dava açma süresi işlemeye başlar.
Dava dilekçenizde talebi somut olarak gösterin. Gecikmenin doçentlik sürecine etkisini ayrıca açıklayın. Ret gerekçesi hangi istisnaya dayanıyorsa o istisnayı tek tek tartışın. Koşulları varsa yürütmenin durdurulması da isteyebilirsiniz. ÜAK’ın yargı dosyalarına belge sunmaması ise ayrı bir sorundur; ayrıntısını ÜAK’ın mahkemeye belge sunmaması yazısında bulabilirsiniz.
İsim Öğrenildiğinde Hangi Hukuki Sonuç Doğar
Bilgiye ulaşmak tek başına bir sonuç doğurmaz. Asıl önem, o bilgiyi esas davada kullanmaktadır.
İsim bilgisi üç ayrı iddianın kapısını açar. Bunlar husumet, jüri belirleme ilkelerine aykırılık ve alan uyumsuzluğudur.
Aday ile değerlendirici arasında husumet varsa bu durumu somut belgeye bağlarsınız. Yönetmeliğin 6. maddesinin dördüncü fıkrası, rapor hazırlamasına engel hâl doğduğunda üyenin çekilmesini düzenler. Görevden çekilme talebini üye, üniversite yönetim kuruluna yazılı olarak iletir.
Kurul kararlarını da esas davada delil olarak kullanırsınız. Kurulun erişime açılma yönündeki bir kararı, idarenin ret gerekçesini zayıflatır.
Bilgi edinme uyuşmazlıklarında delil düzeni sonucu belirler. Aşağıdaki kayıtları dosyanızda tutun.
Başvuru dilekçesinin imzalı örneği ve gönderim kaydı.
CİMER başvuru numarası ve tarih bilgisi.
Kurumun cevabı veya cevapsız kalan sürenin hesabı.
Kurula itiraz dilekçesi ve tebliğ belgesi.
Doçentlik Bilgi Sisteminden aldığınız ekran görüntüleri.
Belgeleri tarih sırasıyla tek dosyada toplayın. Elektronik kayıtların ekran görüntüsünü, tarih ve saat görünür biçimde alın. Aynı dönemde birden çok ÜAK bilgi edinme başvurusu yaptıysanız her birini ayrı ayrı numaralandırın.
Süreler kısa ve birbirine bağlıdır. Bir aşamayı kaçırmak sonraki aşamayı da etkiler. Doçentlik sürecinin işleyişi ve başvuru aşamaları için Doçentlik Yönetmeliği ve kriterleri yazısına bakabilirsiniz. Zamanında yapılan bir ÜAK bilgi edinme başvurusu, sonraki aşamaların tamamını besler. Güncel dönem duyurularını Üniversitelerarası Kurul sayfasından takip edin.
ÜAK Bilgi Edinme Başvurusu Konusunda Avukat Desteği
ÜAK bilgi edinme başvurusu bakımından uygulanacak hukuki yol; ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değişir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
ÜAK bilgi edinme başvurusu hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaştığınız bilgi ve belgelere göre şekillenir.
Bilgi edinme başvurusuna kaç günde cevap verilmesi gerekir?
Kural olarak on beş iş günüdür. Bilgi başka bir birimden veya kurumdan sağlanacaksa süre otuz iş gününe çıkar. Sürenin uzatıldığı ve gerekçesi, on beş iş günü dolmadan başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz zorunlu mudur?
Zorunlu değildir. Ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde Kurula itiraz edilebilir. Bu itiraz idari yargıya başvurma süresini durdurur. Aday isterse doğrudan iptal davası da açabilir.
Bilgi edinme talebinin reddine karşı dava süresi nedir?
İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca altmış gündür. Süre, ret kararının yazılı bildirimini izleyen günden başlar. Kurula itiraz edilmişse süre durur ve Kurul kararının tebliğiyle yeniden işlemeye başlar.
Jüri üyesiyle husumet olduğu ortaya çıkarsa ne yapılabilir?
Husumet iddiası somut bilgi ve belgeyle ortaya konulmalıdır. Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesinin dördüncü fıkrası, rapor hazırlamaya engel hâl doğduğunda üyenin görevden çekilme talebini düzenler. Bu iddia, başvuru sonucuna karşı açılacak iptal davasında da ileri sürülebilir.
Raporların jüri isimleri gizlenerek verilmesi hukuka uygun mudur?
Yönetmelik yalnız iki hâlde isim gizlemeye izin verir. Bunlar asgari başvuru şartının sağlanmadığına ilişkin raporlar ile yeniden başvuruda önceki dönem raporlarıdır. Bu iki hâl dışında jüri listesinin gizlenmesi için düzenleme bulunmamaktadır.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
