Vakıf Üniversiteleri Arasında Yatay Geçişte Ücret İadesi
Vakıf Üniversiteleri Arasında Yatay Geçişte Ücret İadesi
Vakıf üniversitesinden başka bir vakıf üniversitesine geçen öğrenci, okumadığı dönemin ücretini geri isteyebilir. İade hesabı, geçiş tarihi, senetlerin akıbeti ve bursun devamı mevzuat ve yargı kararlarıyla açıklanıyor.
Vakıf üniversitesinden başka bir vakıf üniversitesine yatay geçiş yapan öğrenci, ayrıldığı kurumda okumadığı dönemin ücretini geri isteyebilir. Yatay geçişte ücret iadesi, öğrencinin Yönetmelikten doğan bir hakkı kullanmasına dayanır. Kayıt sözleşmesindeki "iade edilmez" kaydı bu hakkı tek başına ortadan kaldırmaz. İade tutarı, eğitim yılının başlayıp başlamadığına ve öğrencinin kaç hafta öğrenim gördüğüne göre hesaplanır.
Vakıf Üniversiteleri Arasında Yatay Geçiş Şartları
Başarı şartı m.11/2'de yazar. Öğrencinin bitirdiği dönemlere ait genel not ortalaması 100 üzerinden en az 60 olmalıdır. Ortalaması düşük öğrenci de başvurabilir. Bunun için merkezi yerleştirme puanı hedef programın taban puanına eşit veya yüksek olmalıdır (m.11/3). Ek 1. madde ise kayıt yılındaki merkezi yerleştirme puanıyla, hazırlık sınıfı dahil, ayrı bir geçiş yolu açar.
Lisans programlarında kontenjan ve başvuru takvimi Temmuz ayında ilan edilir (m.11/6). Hazırlık sınıfına, lisansın ilk iki ve son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz (m.6/1). Şartların ayrıntısı yatay geçiş şartları yazısında var. Yönetmeliğin madde düzeni için YÖK yatay geçiş yönetmeliği sayfasına bakılabilir. Bu yazının konusu geçiş değil, eski üniversitede kalan paradır.
Yatay Geçişte Ücret İadesi Hakkı Ne Zaman Doğar
Yatay geçişte ücret iadesi hakkı, öğrencinin ayrıldığı üniversiteden ilişiğini kestiği anda doğar. Öğrenci o tarihten sonra eski kurumdan hizmet almaz. Karşılığı verilmeyen ücretin kurumda kalması için haklı bir sebep gerekir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesi, haklı sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşeni geri vermekle yükümlü tutar.
Sık Sorulan Sorular
Yatay geçiş yapan öğrenci kalan dönem ücretini geri alabilir mi?
Evet. Öğrenci ayrıldığı üniversitede okumadığı dönemin ücretini geri isteyebilir. YÖK'ün öğrenim ücretlerine ilişkin Usul ve Esaslarının 10. maddesi, eğitim yılı başlamadan ayrılan öğrenciye kesintisiz iade öngörür. Yıl başladıktan sonra ayrılanlarda yalnız okunan haftaların ücreti kesilir.
Ücret iadesi hangi tarihe göre hesaplanır?
Hesap, öğrencinin eski üniversitedeki kaydının silindiği tarihe göre yapılır. Bu tarih eğitim yılının başlangıcından önceyse yıllık ücretin tamamı geri verilir. Yıl başladıktan sonraki ayrılışlarda ilişik kesme tarihine kadar geçen haftaların payı düşülür.
Vakıf üniversiteleri iade konusunu çoğunlukla kendi yönetmelik ve senato kararlarıyla düzenler. Yetki 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 9. maddesinden gelir. Maddeye göre öğrencilerden alınacak ücretleri mütevelli heyet tespit eder. Aynı madde, öğrenci haklarıyla ilgili hususları Kanun hükümlerine bağlar. Yatay geçiş de bu haklardan biridir.
YÖK'ün yayımladığı Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının Öğrenim Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar iade kuralını açıkça yazar. 10. maddeye göre eğitim yılı başlamadan kaydını sildiren öğrenciye ücret kesintisiz iade edilir. Yıl başladıktan sonra ayrılan öğrenciden yalnız öğrenim gördüğü dönemin ücreti, haftalar dikkate alınarak kesilir. İade en geç bir ay içinde yapılır.
Kayıt sözleşmesine konulan "kendi isteğiyle kaydı silinen öğrencinin ücreti iade edilmez" kaydı, yatay geçiş hâlinde uygulanamaz. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi bu kaydı 27.06.2016 tarihli kararında inceledi (E. 2015/12498, K. 2016/10263). Daire, yatay geçişin hakkın kullanılmasından ibaret olduğunu söyledi. Kayda dayanan ret hükmü bozuldu.
Peşin Ödenen Yıllık Ücretin İadesi
Usul ve Esasların 4. maddesine göre öğrenim ücreti yıllık ve belirli bir tutar olarak tespit edilir. Öğretim dönemlik olsa bile ücret yıllık belirlenir. Öğrenci bu tutarı çoğu zaman kayıt sırasında peşin öder ya da senet imzalar. Yatay geçişte ücret iadesi hesabı da bu yıllık tutar üzerinden yapılır.
Peşin ödemede iade kalemi ikiye ayrılır. Birincisi öğrencinin hiç başlamadığı dönemin ücretidir ve bütünüyle geri verilir. İkincisi öğrenim görülen dönemin okunmayan haftalarına düşen paydır. Güz döneminde ayrılan öğrenci için bahar dönemi ücretinin tamamı ilk kalemdir.
Senetle ödemede sorun farklı çıkar. Üniversite nakit kısmı iade eder, elindeki senetleri tutar ya da tahsile koyar. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi bu sorunu 31.01.2019 tarihli kararında ele aldı (E. 2018/1068, K. 2019/66). Daire, geçişten sonra elde kalan senetlerin öğrenciye geri verilmesi yönündeki ilk derece kararını onadı. Kararda, öğrencinin eğitimine başka üniversitede devam edeceği için ödediği ücretin kendisine ödenmesi gerektiği belirtildi.
Erken ödeme indirimi alan öğrencinin durumu da hesaba girer. İade fiilen ödenen tutar üzerinden yapılır. İndirimsiz liste fiyatı üzerinden kesinti yapılamaz. Ödeme dekontu, fatura ve senet kopyaları bu yüzden başvuru dosyasının ilk belgeleridir.
Geçiş Tarihine Göre İade Hesabı
Hesabın çıkış noktası iki tarihtir. Biri eğitim yılının başladığı tarih, diğeri öğrencinin ilişiğinin kesildiği tarihtir. Yatay geçişte ücret iadesi bu iki tarih arasındaki haftaya göre hesaplanır. Lisansta güz dönemi başvuruları Temmuz ayında ilan edilir. Sonuçlar çoğu kurumda Ağustos sonu veya Eylül başında açıklanır.
Eğitim yılı başlamadan ilişik kesilmişse kesinti yoktur. Ağustos'ta yeni kuruma kayıt yaptırıp eski kurumdan ayrılan öğrenci, ödediği yıllık ücretin tamamını geri alır. Yıl başladıktan sonra ayrılan öğrencide ise dönemin toplam haftası ile okunan hafta oranlanır.
Örnek Hesap
Yıllık ücreti 300.000 TL olan bir programda güz dönemi on beş hafta sürsün. Öğrenci dördüncü haftanın sonunda ilişiğini kesmiş olsun. Güz dönemi payı 150.000 TL, haftalık pay 10.000 TL'dir. Dört haftalık kesinti 40.000 TL olur. Öğrenciye güz döneminden 110.000 TL, bahar döneminden 150.000 TL, toplam 260.000 TL iade edilmesi gerekir.
Kurumun kendi iade esasları bu hesaptan öğrenci aleyhine saparsa iki denetim devreye girer. Birincisi YÖK'ün Usul ve Esaslarındaki haftalık hesap, ikincisi tüketici hukukundaki haksız şart denetimidir. Kurumun tek taraflı belirlediği yüzdelik iade tablosu, öğrencinin fiilen aldığı hizmetin karşılığını aşan bir kesinti öngörüyorsa tartışmaya açıktır.
Hangi Tarih Esas Alınır
Esas alınan tarih, öğrencinin yeni üniversiteye kayıt olduğu gün değil, eski üniversitedeki kaydının silindiği gündür. İki tarih arasında fark oluşursa bu fark öğrenci aleyhine işler. Fark bazen birkaç haftayı bulur. Yatay geçiş sonucu kesinleşir kesinleşmez ilişik kesme dilekçesi verilmeli ve dilekçenin alındığı tarih belgelenmelidir. Derslerin ertelendiği yıllarda akademik takvimin ilan edilen hâli hesap için delildir.
Burs ve İndirimlerin Geçişten Sonraki Durumu
Burs, geçişle birlikte kendiliğinden taşınmaz. Yönetmeliğin 9. maddesinin ikinci fıkrası bir yetki kuralı içerir. Burslu kontenjanda okuyan öğrencinin geçişten sonra bursunun sürüp sürmeyeceğini senato belirler. Bu fıkra kurum içi geçişi düzenler. Kurumlar arası geçişte YÖK'ün Ek Madde 1 uygulama ilkeleri uygulanır. İlkelere göre öğrenci ücretli programa geçebilir. Burs verip vermeme kararı ise geçiş yapılan kurumun yetkisindedir.
Sonuç ikiye ayrılır. Ayrılan kurumdaki burs o kurumla birlikte biter. Yeni kurumdaki burs, o kurumun senato kararına, yatay geçiş ilanına ve ÖSYM kılavuzundaki taahhüdüne bağlıdır. Geçiş başvurusundan önce yeni kurumun ilanında burs satırının bulunup bulunmadığı okunmalıdır.
Bursun yatay geçişte ücret iadesi hesabına etkisi basittir. Tam burslu öğrenci ücret ödemediği için iade alacağı da yoktur. Yüzde elli indirimli öğrencide hesap, ödenen indirimli tutar üzerinden yapılır. Ayrılan kurum verdiği bursu geri isteyebilir mi? Burs şartlarında açık bir geri ödeme kaydı yoksa bu talep dayanaksız kalır.
2547 sayılı Kanunun ek 9. maddesi bir de ücretsiz okutma yükümlülüğü getirir. Vakıf üniversitesi her programda en yüksek yerleştirme puanlı öğrencilerin en az yüzde on beşini ücretsiz okutur. Bu yükümlülük merkezi yerleştirme puanına bağlıdır. Geçişle gelen öğrencinin bu sıralamaya girip girmediği kuruma yazılı olarak sorulmalıdır.
Üniversitenin İade Talebini Reddetmesi
Ret kararı çoğunlukla kayıt sözleşmesindeki iade yasağına dayandırılır. Bazı kurumlar senetlerin vadesinin gelmediğini, bazıları öğrencinin kaydını kendi isteğiyle sildirdiğini ileri sürer. Bu gerekçelerin ortak zayıf noktası, geçişin bir hak olmasıdır.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesi haksız şartı tanımlar. Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve onun aleyhine dengesizlik yaratan şart haksızdır. Haksız şart kesin olarak hükümsüzdür. Önceden hazırlanmış standart sözleşmedeki şartın müzakere edilmediği kabul edilir. Standart kayıt formundaki iade yasağı bu denetimden geçmek zorundadır.
İlk adım yazılı başvurudur. Dilekçede ilişik kesme tarihi, ödenen tutar, hesaplanan iade ve ödeme için verilen süre yer alır. Dilekçe öğrenci işlerine evrak numarasıyla verilir ya da noter aracılığıyla ihtarname gönderilir. Bir örneği öğrencide kalır. Yatay geçişte ücret iadesi talebinin yazılı ve tarihli olması, sonraki aşamada faizin başlangıcını da belirler.
Usul ve Esaslardaki bir aylık iade süresi geçer ve ödeme yapılmazsa tüketici yolu açılır. Ret yazısı, senet kopyaları, dekontlar ve ilişik kesme belgesi bir dosyada toplanır. Senetler tahsile konulmuşsa icra dosyası numarası da bu dosyaya eklenir.
Tüketici Hukuku Yolunun Kullanılması
Öğrenci ile vakıf üniversitesi arasındaki ilişki tüketici işlemi olarak görülür. 6502 sayılı Kanun'un 3. maddesi tüketiciyi, ticari veya mesleki olmayan amaçla hareket eden kişi olarak tanımlar. Hizmet ise ücret karşılığı yapılan her türlü tüketici işleminin konusudur. Yatay geçişte ücret iadesi uyuşmazlıkları yargı kararlarında bu çerçevede ele alınmıştır.
Başvuru yeri tutara göre değişir. Kanunun 68. maddesindeki parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Başvurudan önce o yılın tutarı kontrol edilir. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür (m.73/1). Mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (m.73/A). Sürecin işleyişi tüketici davalarında zorunlu arabuluculuk yazısında anlatılıyor. Tüketici mahkemesinde açılan davalar harçtan muaftır (m.73/2).
İade Davasında Süreler ve Faiz
İade talebi sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanırsa Türk Borçlar Kanunu'nun 82. maddesindeki süre uygulanır. Süre, geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde zenginleşmeden itibaren on yıldır. Talep sözleşmeden doğan alacak olarak nitelenirse 146. maddedeki on yıllık genel zamanaşımı gündeme gelir. İki nitelendirme arasındaki fark, geçişten iki yıl geçtikten sonra önem kazanır. Kavramın ayrıntısı sebepsiz zenginleşme davası yazısında yer alıyor.
Faiz için temerrüt aranır. Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesine göre sebepsiz zenginleşmede borçlu, zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte temerrüde düşer. Zenginleşen iyiniyetliyse bildirim şarttır. Uygulamada faiz çoğu zaman ihtarname veya dava tarihinden itibaren yürütülür. Yazılı başvurunun tarihli olması bu nedenle önemlidir.
Oran, sözleşmede kararlaştırılmamışsa 3095 sayılı Kanunun 1. maddesindeki kanuni faizdir. Bu madde 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değişti. Kanuni faiz artık Merkez Bankasının kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır. Faiz talebi dilekçede açıkça yazılmalıdır. Yazılmayan faiz hükme girmez.
Emsal Kararlarda Yatay Geçiş İadeleri
Yatay geçişte ücret iadesi uyuşmazlıklarında yargı kararları aynı yönde gelişti. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi'nin 27.06.2016 tarihli kararına konu olay şöyleydi. Öğrenci 08.08.2014'te 10.860 TL ödedi. 10.09.2014'te yatay geçişle kaydını sildirdi. Üniversite, kendi yönetmeliğindeki "kendi isteği ile kayıt sildiren veya kaydı silinen öğrencilerin ödemiş oldukları öğrenim ücretleri iade edilmez" kuralına dayandı. Daire, yatay geçişin hakkın kullanılmasından ibaret olduğunu belirterek ret hükmünü bozdu.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 31.01.2019 tarihli kararı vakıftan vakıfa geçişe ilişkindir. Öğrenci 3.500 TL nakit ve on senetle toplam 17.858,88 TL ödemişti. Kısa süre sonra başka bir vakıf üniversitesine geçti. Nakit iade edildi, senetler edilmedi. İstanbul Anadolu 7. Tüketici Mahkemesi 14.358,88 TL tutarındaki senetlerin iadesine karar verdi. Daire istinaf başvurusunu reddetti.
Kararda YÖK Genel Kurulu'nun 05.01.2012 tarihli toplantısına da atıf yapıldı. Bu toplantıda, yatay geçiş yapan öğrencinin ödediği katkı payının veya ikinci öğretim ücretinin iadesinin uygun görüldüğü belirtilmişti. Karar, ayrılan üniversitenin hizmet vermediği dönem için parayı tutmasına dayanak bulunmadığını söyler.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 18.12.2023 tarihli kararı ise kayıt sildirme sonrası iade ve döviz hesabına ilişkindir (E. 2023/3350, K. 2023/3756). Daire, hizmet alınmayan dönem için "iade edilmez" kaydına dayanılamayacağını kabul etti. Hesabın ÖSYM kılavuzunda sabitlenen kur üzerinden yapılmasına hükmetti. Dövizle belirlenen ücretlerde iade hesabı bu nedenle kılavuzdaki kura bağlanır.
Kararların ortak noktası şudur. Hizmet alınmayan dönemin ücreti üniversitede kalamaz. Tutarın nasıl hesaplanacağı ve hangi merciye gidileceği ise ödeme belgelerine ve geçiş tarihine göre değişir.
Yatay Geçişte Ücret İadesi Konusunda Avukat Desteği
Yatay geçişte ücret iadesi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Kayıt sözleşmesi, ödeme belgeleri, senetler, ilişik kesme tarihi ve varsa kurumun ret yazısı da bu değerlendirmeye girer. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Ödediğiniz ücretin iadesi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi Avukata Sor formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Üniversite iadeyi reddederse ne yapılmalıdır?
Önce tarihli bir dilekçe veya noter ihtarnamesiyle yazılı talep iletilir. Ödeme yapılmazsa, tutara göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine gidilir. 6502 sayılı Kanun'un 73/A maddesi uyarınca mahkemeden önce arabulucuya başvurulur.
Yatay geçişte burs hakkı yeni üniversiteye taşınır mı?
Kendiliğinden taşınmaz. YÖK'ün Ek Madde 1 uygulama ilkeleri, burs verip vermeme kararını geçiş yapılan yükseköğretim kurumunun yetkisine bırakır. Yeni kurumun yatay geçiş ilanında burs veya indirim satırı varsa o şartlar uygulanır.
İade talebi için zamanaşımı süresi nedir?
Sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre süre, geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde on yıldır. Dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 82. maddesidir. Talep sözleşmeye dayandırılırsa aynı Kanunun 146. maddesindeki on yıllık süre tartışılır.
Senetle ödenen ücret yatay geçişten sonra geri alınabilir mi?
Evet. Okunmayan dönemlere karşılık gelen senetlerin iadesi istenebilir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, vakıftan vakıfa geçişte kalan senetlerin öğrenciye geri verilmesine ilişkin kararı onamıştır (31.01.2019, E. 2018/1068, K. 2019/66).
Yatay geçiş ücret iadesi için hangi mahkemeye başvurulur?
Görevli mahkeme tüketici mahkemesidir. 6502 sayılı Kanun'un 68. maddesindeki parasal sınırın altında kalan talepler için önce tüketici hakem heyetine başvurulması zorunludur. Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
Vakıf Üniversiteleri
Kapatılan Vakıf Üniversitesinde Akademik Personel Hakları ve Tazminat
Faaliyet izni kaldırılan vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenin sözleşmesi hangi tarihte sona erer, alacağını kimden ister ve hangi mahkemeye başvurur.
