Bir yayında destek veren kişinin katkısını belirtmemek, yönergede sayılan etik ihlal türlerinden biridir. Ancak bu bendin ağırlığı diğerlerinden farklıdır. Kanun bu davranışa en hafif disiplin cezasını bağlamıştır. Aşağıda bendin kapsamı, savunma yolu ve dava süreci ele alınmaktadır.
Kısa cevap: Evet; destek alınan bir araştırmanın yayınında bunu belirtmemek etik yönergelerde ayrı bir ihlaldir. Üniversitede görevli öğretim elemanları için 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi bu fiile en hafif disiplin cezası olan uyarmayı bağlar. Doçentlik sürecinde ÜAK etik komisyonu ihlal bulunduğuna karar verirse başvuru iptal edilir; aday en erken üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.
Bu Davranış Yönergede Hangi Bende Girer
Kural, Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 4. maddesinde yer alır. Metne ÜAK'ın etik sayfasından ulaşılabilir. Yönerge 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 11 ve 24. maddelerine dayanır.
Maddenin birinci fıkrası ağır eylemleri sayar. Bunlar intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım ve haksız yazarlıktır. İkinci fıkra ise diğer etik ihlal türlerini sıralar.
Bendin metni şöyledir: "Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek."
“Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek”
Tanımın iki koşulu vardır. Birincisi araştırmanın destek alınarak yürütülmüş olmasıdır. İkincisi bu desteğin yayında gösterilmemesidir. Destek yoksa bendin uygulanma alanı da yoktur.
Bu iki koşul savunmanın çerçevesini kurar. İlk soru desteğin varlığıdır. İkinci soru ise yayında ne yazıldığıdır. Her ikisi de belgeyle gösterilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Teşekkür bölümünde fon numarasını yazmayı unutmak etik ihlal midir?
Yönerge desteğin yayında belirtilmemesini ihlal sayar. Bununla birlikte unutma ile bilerek gizleme farklı değerlendirilir. Dergiye yapılan düzeltme başvurusu ve proje sözleşmesi savunmada kullanılabilir.
Bu ihlalin karşılığı hangi disiplin cezasıdır?
2547 sayılı Kanunun 53. maddesine göre uyarma cezasını gerektirir. Uyarma, etik fiiller arasında öngörülen en hafif yaptırımdır ve öğretim elemanına yazıyla bildirilir.
Uyarma cezasına karşı nereye ve kaç gün içinde itiraz edilir?
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Yönerge desteği tanımlamaz; bent kişilerin yanında kurum ve kuruluşların desteğini de kapsar. Uygulamada en sık proje ve fon destekleri ile kişisel katkılar tartışılır. Yönerge destek kavramını tanımlamaz. Bu nedenle kapsam somut olaya göre belirlenir. Bu belirsizlik hem idareye hem adaya alan bırakır. Uygulamada iki büyük grup öne çıkar.
Proje ve Fon Destekleri
Birinci grup kurumsal desteklerdir. TÜBİTAK projeleri, üniversite bilimsel araştırma projeleri ve dış fonlar buraya girer. Burslar ve araştırma ödenekleri de sayılabilir.
Bu desteklerin izi kolay sürülür. Proje numarası, sözleşme ve ödeme kayıtları bulunur. Dergiler de çoğu kez fon beyanını ayrı bir alanda ister.
Bu nedenle iddia en çok bu grupta somutlaşır. Karşılaştırma basittir. Proje kaydı ile makalenin fon beyanı yan yana konur.
Uygulamada iki tipik durum görülür. Birincisi desteğin hiç yazılmamasıdır. İkincisi proje numarasının eksik veya hatalı yazılmasıdır. İkinci durumda düzeltme yayını çoğu kez mümkündür.
Ayrıca desteğin araştırmayla bağı aranır. Adaya verilen her burs, her yayınla ilişkili olmayabilir. Bağ kurulamıyorsa bendin unsurları oluşmaz.
Kişisel Katkı ile Yazarlık Arasındaki Sınır
İkinci grup kişisel katkılardır. Veri toplamaya yardım, cihaz kullanımı, dil düzeltmesi ve teknik destek bu kapsamdadır.
Burada ince bir çizgi vardır. Aktif katkısı olan kişi yazar olmalıdır. Aktif katkısı olmayan kişi ise teşekkür bölümünde anılır. Aktif katkısı olan bir kişiyi yazarlar arasına almamak ayrı bir ihlaldir. Bu eylem haksız yazarlık bendine girer ve daha ağır sonuç doğurur.
Savunmada bu ayrım açıkça kurulmalıdır. Katkının niteliği belgeyle gösterilir. Yazışmalar, laboratuvar kayıtları ve görev dağılımı bu amaçla kullanılır.
Yazarlık ölçütleri alanlara göre değişir. Tıp alanında dergilerin çoğu ayrıntılı yazarlık koşulları arar. Sosyal bilimlerde uygulama daha esnektir. Bu fark savunmada belirtilebilir. Konunun ayrıntısı haksız yazarlık etik ihlali ve hediye yazarlık ile hayalet yazarlık yazılarında ele alınmıştır.
Bu Bendin Disiplin Karşılığı Uyarma Cezasıdır
Etik komisyonu kararı ile disiplin cezası ayrı işlemlerdir. Disiplin karşılıkları 2547 sayılı Kanunun 53. maddesinde sayılır.
Kanun bu davranışı açıkça saymıştır. Destek veren kişinin katkısını belirtmemek, uyarma cezasını gerektiren fiiller arasındadır. Uyarma, öğretim elemanına daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir.
Bu fiil, uyarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılır; 2547 sayılı Kanun madde 53/b-(1)-b şöyledir:
“Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek.”
Bu, kanundaki etik fiiller içinde en hafif yaptırımdır. Karşılaştırma yararlıdır. Dilimleme ve haksız yazarlık aylıktan kesme cezasını gerektirir. Mükerrer yayın kademe ilerlemesinin durdurulmasına bağlanmıştır. İntihalin karşılığı ise üniversite öğretim mesleğinden çıkarmadır. Ceza türleri etik ihlal cezaları yazısında karşılaştırılmıştır.
Kanunun 53 üncü maddesi öğretim elemanları için şu karşılıkları öngörür:
Etik ihlal türü
Disiplin cezası
Destek/katkı belirtmeme
Uyarma
Dilimleme (atama/yükselmede ayrı yayın gibi sunmak), haksız yazarlık
Aylıktan veya ücretten kesme
Mükerrer yayınları atama/yükselmede ayrı yayın gibi sunmak
Kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme
İntihal
Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma
Uyarma Cezasına İtiraz Süresi Yedi Gündür
Uyarma cezasını sıralı disiplin amirleri verir. Ceza için ayrı bir disiplin kurulu kararı aranmaz. Cezaya karşı itiraz, ilgilinin görevli olduğu birimin disiplin kuruluna yapılır.
İtiraz süresi cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür. İtiraz mercii altmış gün içinde karar verir. İtiraz kabul edilirse ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar. Bu hâlde idare üç ay içinde yeni bir işlem kurabilir.
Ceza kesinleşirse özlük dosyasında saklanır. Uygulanmasından beş yıl sonra silinmesi talep edilebilir. Talebi atamaya yetkili amir değerlendirir.
Uyarma cezasının başka bir etkisi de vardır. Tekerrür hâlinde bir derece ağır ceza uygulanır. Bu nedenle hafif görünen bir ceza ileride ağırlaşabilir. İtiraz ve dava yolunun kullanılması bu yüzden önem taşır.
Disiplin tarafında ayrı süreler işler. Fiilin öğrenildiği tarihten sonra bir ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçmişse ceza verilemez.
Kanunun 53/A maddesi ayrıca bir sıra kurar. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiillerde önce etik kurul incelemesi yapılır. Disiplin soruşturması ancak bundan sonra başlatılabilir.
Nükleer Tıp Alanındaki Komisyon Kararı Ne Diyordu
ÜAK Sağlık ve Spor Bilimleri Etik Komisyonu, 15 Ekim 2020'de bu dosyada adayın iddiaya konu yayınlarında etik ihlalde bulunmadığına oybirliğiyle karar verdi. Mart 2020 döneminde nükleer tıp alanında bir doçentlik başvurusu incelenmişti. Dosyaya Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu bakmıştı.
İddiaya konu bentler üçtü. Bunlar tekrar yayım, dilimleme ve destek veren kişinin katkısını belirtmemek bentleriydi.
Jüri üyesi raporunda önce iki makaleyi karşılaştırmıştı. Materyal ve metot, konu, araştırmanın yapıldığı klinik ve yazarların aynı olduğunu ileri sürmüştü. Cerrahi şekli, cerrahi sonrası veriler ve sonuç görünümlerinin benzer olduğunu da belirtmişti.
Aynı raporda ikinci bir iddia vardı. A.1 ve D.2 kodlu eserlerin çalışma aralığı ile vakaların kesişmiş olabileceği ileri sürülmüştü. A.1 kodlu makalede etik onay numarası bulunmadığı da eklenmişti.
Komisyon 15.10.2020 tarihinde toplandı. İddialar, savunma ve uzman görüşleri birlikte değerlendirildi. Adayın iddiaya konu yayınlarında etik ihlalde bulunmadığına oybirliğiyle karar verildi. İddia sahibi jüri üyesi jürilikten çıkarıldı ve askıya alınan doçentlik süreci devam etti.
Klinik Çalışmalarda Vaka Örtüşmesi Neden Tartışılır
Tıp alanında aynı klinikten çok sayıda yayın çıkar. Hasta havuzu ortaktır. Çalışma aralıkları da kısmen çakışabilir. Bu yapı alanın doğasından gelir.
Jüri raporları çoğu kez bu çakışmadan yola çıkar. İki makalenin yöntemi benzer görünür. Yazar listeleri de büyük ölçüde aynıdır.
Bu çakışma tek başına ihlal değildir. Sorulacak soru şudur. İki çalışmanın araştırma sorusu ve sonucu aynı mı?
Savunmada hasta seçim ölçütleri gösterilir. Dâhil etme ve dışlama kriterleri, izlem süresi ve ölçülen sonuç değişkenleri ayrı ayrı yazılır. Örneklem sayıları arasındaki fark da açıklanır.
Karşılaştırma tablosu bu işi kolaylaştırır. Tabloda her iki çalışmanın amacı, yöntemi ve bulgusu yan yana konur. Farklar tek bakışta görülür.
Veri kaynağının aynı olması da ayrıca açıklanabilir. Aynı hasta kaydından farklı sorular sorulabilir. Belirleyici olan sorunun ve sonucun ayrılığıdır.
Etik Onay Numarasının Eksikliği Ayrı Bir Sorundur
Etik kurul onayının bulunmaması başka bir bende girer. Bu bent insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamayı düzenler.
Ayrım pratikte önem taşır. Onay alınmış ama makalede yazılmamış olabilir. Bu bir yayın eksikliğidir. Onay yazısı savunmaya eklenerek eksiklik giderilebilir.
Onay hiç alınmamışsa durum ağırlaşır. Bu hâlde araştırmanın kendisi tartışmalı hâle gelir. Geriye dönük onay çoğu kurulda mümkün değildir. Bu nedenle çalışma öncesi izin süreci belgelenmelidir. Konu etik kurul izninin alınmaması yazısında ele alınmıştır. Onayı bulunmayan bir çalışma, klinik araştırmalarda ilgili mevzuata aykırılık iddiasına da dayanak yapılabilir.
Yayın Sonrası Düzeltme Mümkün müdür
Evet, çoğu dergi buna imkân tanır; yazar editöre başvurarak düzeltme notu yayımlanmasını isteyebilir. Ancak düzeltme incelemeyi kendiliğinden sona erdirmez; ihlal olup olmadığına etik komisyonu karar verir. Eksik beyan çoğu kez sonradan fark edilir. Dergilerin büyük bölümü bu durum için bir yol tanır. Yazar düzeltme talebiyle editöre başvurabilir.
Talep kabul edilirse derginin sitesinde bir düzeltme notu yayımlanır. Not, makalenin künyesine bağlanır. Bu belge etik incelemede kullanılabilir.
Düzeltme kendiliğinden sonuç doğurmaz. İhlalin oluşup oluşmadığını komisyon değerlendirir. Yine de düzeltme iki şeyi gösterir. Birincisi kasıt bulunmadığıdır. İkincisi eksikliğin giderildiğidir.
Zamanlama da önemlidir. İnceleme başladıktan sonra yapılan düzeltme farklı okunabilir. Bu nedenle başvuru tarihleri belgelenmelidir.
İddia Doçentlik Sürecinde Nasıl İncelenir
Eser incelemesi yapan jüri üyesi aykırılık tespit ederse durumu ÜAK'a bildirir. Doçentlik Yönetmeliği'nin 7. maddesi bunun gerekçeli bir raporla yapılmasını arar.
ÜAK dosyayı ilgili etik komisyonuna gönderir. Karar verilinceye kadar başvuruyla ilgili işlem yapılmaz. Süreç fiilen askıya alınır.
Komisyonlar üç alanda kurulur. Her komisyon profesör unvanlı yedi üyeden oluşur. Komisyon en az beş üye ile toplanır. Karar üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alınır. Çekimser oy kullanılamaz ve karşı oy gerekçesi yazılır.
İddia jüri üyesi dışında bir kişiden de gelebilir. Üçüncü kişilerin şikâyet ve ihbarları önce ön değerlendirmeye tabi tutulur. Başvurunun inandırıcı nitelikte bilgi ve belgeye dayanması aranır.
Savunma Süresi On Beş Gündür
Yönergenin 10. maddesi savunma hakkını düzenler. Hakkında inceleme başlatılan kişiden bilgi ve belgeleriyle yazılı savunma istenir. Süre on beş gündür.
Savunma verilmezse komisyon mevcut belgelere göre karar verir. Bu nedenle süre kaçırılmamalıdır. Destek veren kişinin katkısını belirtmemek isnadına karşı fon beyanı, proje sözleşmesi ve dergi yazışmaları sunulabilir. Örnek bir metin için etik kurul savunma örneği incelenebilir.
Komisyon gerektiğinde uzman görüşü alabilir. Yönergenin 9. maddesi kimlerin uzman olamayacağını sayar. Adayın tez danışmanları, doçentlik jürilerinde görev almış öğretim üyeleri ve kendi üniversitesindeki öğretim üyeleri görevlendirilemez. Bu yasağa aykırılık karara karşı ileri sürülebilir.
İddia Yerinde Görülmezse Süreç Nasıl Devam Eder
Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesi bu hâli düzenler. İddianın doğru olmadığı tespit edilirse doçentlik süreci kaldığı yerden devam eder.
Hükümde ikinci bir sonuç vardır. Aykırılık iddiasında bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır. Yerine yedek üyenin raporu değerlendirmeye alınır. Böylece dosya yeni bir üyenin raporuyla tamamlanır.
Dayanaksız isnadın kendisi de ayrı bir başlıktır. YÖK yönergesi dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlal isnadını ayrı bir ihlal sayar. Bu değerlendirme jüri üyesinin bağlı olduğu kurumda yapılır.
İnceleme Hangi Sürelere Tabidir
ÜAK Yönergesine göre bu isnatta inceleme, eylemin öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde başlamalıdır; eylemden on yıl geçmişse inceleme yapılamaz. Ancak eser yeniden yayımlanır ya da doçentlik gibi atama ve yükselmede kullanılırsa bu süreler baştan başlar. Yönergenin 12. maddesi süreleri ikiye ayırır. İntihal, sahtecilik ve çarpıtmada inceleme başlatılması süreye bağlı değildir.
Diğer ihlallerde iki süre işler. Eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçmişse inceleme yapılamaz. Eylemin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde inceleme başlatılmazsa iddia incelenemez. Destek veren kişinin katkısını belirtmemek bu ikinci gruptadır.
Süreler yeniden işleyebilir. Eser yeniden yayımlanır ya da akademik atama ve yükselmede kullanılırsa süre baştan başlar.
Kural iki yönlü çalışır. Eski bir yayın yeni dosyaya konursa süre yeniden başlar. Dosyaya hiç girmemiş eski bir yayın için ise süre çoktan dolmuş olabilir. Bu nedenle eserin dosyaya giriş tarihi savunmada açıkça yazılmalıdır.
Etik İhlal Kararı Başvuruyu Nasıl Etkiler
Yönergenin 11. maddesi sonucu düzenler. Etik ihlalde bulunduğuna karar verilen adayın doçentlik başvurusu iptal edilir. Aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.
Doçentlik Yönetmeliği 14 Ekim 2025 tarihinde değiştirildi. Değişiklik 33047 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Yeni metne göre etik ihlal tespiti içeren jüri raporları adayın erişimine açılır. Yeniden başvuran aday bu yayınları beyan etmekle yükümlüdür.
Karar ayrıca adayın kurumuna bildirilir. Gerekli disiplin ve diğer idarî işlemler orada başlatılır. Bu nedenle etik komisyonu kararı ile disiplin dosyası birlikte izlenmelidir.
Karara Karşı Hangi Yollara Başvurulabilir
Doçentlik Yönetmeliğinin 8. maddesi bir iç yol tanır. Adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazı Doçentlik Komisyonunca incelenir ve karara bağlanır.
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi ayrı bir imkân verir. İşlemin kaldırılması veya değiştirilmesi dava süresi içinde idareden istenebilir. Başvuru dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Ayrıntı için ÜAK etik ihlal kararına itiraz yazısına bakılabilir.
İptal Davası Hangi Sürede Açılır
Dava süresi altmış gündür. Süre tebliğle başlar. Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesi tebliğ anını belirler. Sonuç elektronik ortamda erişime açılır ve izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır.
Davalı idare Üniversitelerarası Kurul Başkanlığıdır. Kurul Ankara'da bulunduğu için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür.
Dilekçede yürütmenin durdurulması da istenebilir. Kanunun 27. maddesi iki şartı birlikte arar. İşlem açıkça hukuka aykırı olmalı ve telafisi güç ya da imkânsız zarar doğurmalıdır. Benzer uyuşmazlıklar için Danıştay karar arama sistemi kullanılabilir.
Destek Veren Kişinin Katkısını Belirtmemek Konusunda Avukat Desteği
Destek veren kişinin katkısını belirtmemek bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Destek veren kişinin katkısını belirtmemek hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
İtiraz, ilgilinin görevli olduğu birimin disiplin kuruluna yapılır. Süre cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür. İtiraz mercii altmış gün içinde karar verir.
Destek veren kişi yazar olarak gösterilmeli midir?
Aktif katkısı olan kişi yazarlar arasında yer almalıdır. Aktif katkısı olmayan destek sahibi ise teşekkür bölümünde anılır. Bu ayrımın yanlış kurulması haksız yazarlık tartışmasına yol açabilir.
Etik onay numarasının makalede yazılmaması aynı bende mi girer?
Hayır. Etik kurul onayına ilişkin eksiklik ayrı bir bentte düzenlenir. Onayın hiç alınmaması ile alınıp yayında belirtilmemesi farklı sonuç doğurur.
Bu iddia kaç yıl sonra incelenemez hâle gelir?
Eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçmişse etik inceleme yapılamaz. Ayrıca eylemin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde inceleme başlatılmazsa iddia incelenemez.
Komisyon iddiayı reddederse doçentlik süreci ne olur?
Doçentlik değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder. Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesine göre aykırılık iddiasında bulunan jüri üyesinin görevi de sonlandırılır.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
