Dilimleme ve Tekrar Yayım İddiasında Savunma ve Dava
Dilimleme ve Tekrar Yayım Etik İhlali İddiasına Karşı Savunma
Doçentlik başvurusunda dilimleme ve tekrar yayım iddiası nasıl incelenir, savunma süresi ne kadardır, başvuru iptal edilirse itiraz ve dava yolu nedir.
Doçentlik başvurusunda dilimleme ve tekrar yayım iddiası, çoğunlukla bir jüri üyesinin eser inceleme raporuyla gündeme gelir. İddia doğru bulunursa başvuru iptal edilir. Ancak isnat her zaman doğrulanmaz. Savunma, uzman görüşü ve yargı denetimi bu iddiayı ortadan kaldırabilir.
Bu ortaklık işe yarar. Üniversite etik kurulu ile ÜAK komisyonu aynı tanımı uygular. Yani savunma her iki merci önünde de aynı ölçüte dayanır. Değişen şey sadece dosyaya kimin baktığıdır.
Maddenin ilk fıkrası beş eylem sayar. Bunlar intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım ve haksız yazarlıktır. Dilimleme de bu fıkrada yer alır. Aynı dosyada birden çok bendin ileri sürülmesi sık görülür. Üç bendin birlikte ileri sürüldüğü bir örnek, intihal, dilimleme ve destek veren kişinin katkısını belirtmemek iddiaları hakkındaki komisyon kararıdır.
Tekrar Yayım Mükerrer Yayının Ayrı Yayın Sayılmasıdır
Yönerge tekrar yayımı şöyle tanımlar: "Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak."
Tanımın iki unsuru vardır. Birincisi yayınların mükerrer olmasıdır. İkincisi bu yayınların dosyada ayrı eser gibi gösterilmesidir. İkinci unsur yoksa eylem tanıma girmez.
Bu ayrım savunmada işe yarar. Bir yazı başka bir dilde yeniden basılmış olabilir. Bu tek başına yeterli değildir. Asıl soru şudur. Aday o iki yazıyı dosyada ayrı ayrı mı saydı?
Dilimleme Araştırmanın Bütünlüğünün Bozulmasıdır
Sık Sorulan Sorular
Bir araştırmadan iki makale çıkarmak dilimleme sayılır mı?
Kendiliğinden sayılmaz. Yönerge, parçalamanın araştırmanın bütünlüğünü bozacak ve uygun olmayan biçimde yapılmasını arar. Her makalenin bağımsız bir araştırma sorusu ve özgün bulgusu varsa ihlal tartışması zayıflar.
Yüksek lisans tezinden makale üretmek etik ihlal midir?
Tezden makale üretmek akademik uygulamada olağandır. Sorun, makalenin tez kaynağını göstermemesi veya dosyada ayrı bir çalışma gibi sunulmasıdır. Beyanın doğruluğu bu noktada belirleyici olur.
Etik komisyonuna savunma vermek için kaç gün süre vardır?
Dilimleme tanımı daha ayrıntılıdır. Yönergeye göre dilimleme, bir araştırmanın sonuçlarını bütünlüğü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırmaktır. Parçaların birden fazla yayımlanması ve ayrı yayın olarak sunulması da tanıma dâhildir.
Burada ölçüt sayı değildir. Bir araştırmadan birden çok makale çıkması tek başına ihlal sayılmaz. Sorulacak soru şudur. Parçalama araştırmanın bütünlüğünü bozuyor mu?
Her makalenin kendi araştırma sorusu olabilir. Her biri ayrı bir bulgu ortaya koyabilir. Bu durumda dilimleme iddiası zayıflar. Ölçüt niteliktir, adet değildir.
Lisansüstü tezden üretilen makaleler bu iddiaların en yaygın kaynağıdır. Tezin yöntem bölümü, örneklemi ve verisi makalede tekrar eder. Bu benzerlik ilk bakışta mükerrer yayın görüntüsü oluşturabilir.
Oysa tez ile tezden üretilen makale ayrı eser türleridir. ÜAK'ın yayımladığı doçentlik başvuru şartları tezden üretilen yayınları ayrıca düzenler. Tezin makaleye dönüşmesi akademide olağan sayılır.
Belirleyici olan iki noktadır. Makale tez atfını içeriyor mu? Dosyada nasıl beyan edilmiş?
Benzer bir tartışma kendi eserinden yararlanmada da çıkar. Bu konu kendinden intihal başlığında ayrıca incelenmiştir.
Bir başka sık durum ise bildiri ile makale ilişkisidir. Kongre bildirisi çoğu alanda tam metin sayılmaz. Bildirinin sonradan makaleye dönüşmesi de tek başına ihlal doğurmaz. Yine de dosyada her ikisi ayrı eser olarak sayılmışsa açıklama gerekir.
İddia Doçentlik Sürecinde Nasıl İncelenir
Eser incelemesi yapan jüri üyesi bir aykırılık tespit ederse durumu ÜAK'a bildirir. Doçentlik Yönetmeliği'nin 7. maddesi bunun gerekçeli bir raporla yapılmasını arar. Rapora iddiaya konu eserler de eklenir.
Jüri Raporu Etik Komisyonuna Nasıl Ulaşır
ÜAK, belgeleri ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonuna gönderir. Yönetmeliğin 7. maddesine göre bir karar verilinceye kadar başvuruyla ilgili işlem yapılmaz. Süreç bu aşamada fiilen askıya alınır.
Komisyonlar üç alanda kurulur. Bunlar fen ve mühendislik bilimleri, sağlık ve spor bilimleri ile sosyal ve beşerî bilimlerdir. Güzel sanatlar da son gruba dâhildir. Her komisyon profesör unvanlı yedi üyeden oluşur.
Komisyon en az beş üye ile toplanır. Karar, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Çekimser oy kullanılamaz. Karara karşı oy veren üye gerekçesini yazmak zorundadır. Bu gerekçe dava dosyasında önem taşır.
Savunma İçin Verilen Süre On Beş Gündür
Yönergenin 10. maddesi savunma hakkını düzenler. Hakkında inceleme başlatılan kişiden bilgi ve belgeleriyle birlikte yazılı savunma istenir. Savunma on beş gün içinde verilmelidir. Bu süre içinde savunma verilmezse komisyon mevcut belgelere göre inceleme yapar.
Savunma dilekçesi dilimleme ve tekrar yayım isnadını eser eser karşılamalıdır. Toplu ve genel bir metin çoğu kez yetersiz kalır. Eser eser yapılan bir değerlendirmenin sonucu hematoloji alanında haksız yazarlık etik ihlal incelemesinde görülebilir.
Savunmaya Hangi Belgeler Eklenir
Her eser için ayrı bir karşılaştırma tablosu kurulabilir. Tabloda araştırma sorusu, örneklem, yöntem ve bulgu yer alır. Farklar böylece tek bakışta görülür.
Belge tarafı da önemlidir. Dergi yazışmaları, hakem raporları ve kabul yazıları eklenebilir. Etik kurul izinleri ve veri toplama tarihleri de sunulabilir. Tez kaynaklı yayınlarda tezin künyesi ve atıf sayfası gösterilmelidir. Örnek bir metin için etik kurul savunma örneği incelenebilir.
Bilirkişi Raporu Dosyada Ne İşe Yarar
Komisyon gerektiğinde bilirkişi veya uzman görüşü alabilir. Yönergenin 9. maddesi kimlerin bilirkişi olamayacağını sayar. Adayın tez danışmanları, doçentlik jürilerinde görev almış öğretim üyeleri ve kendi üniversitesindeki öğretim üyeleri görevlendirilemez. Adayın eşi ve üçüncü dereceye kadar hısımları ile aralarında husumet bulunan kişiler de görev alamaz.
Birden fazla bilirkişi görevlendirilirse her biri ayrı rapor düzenler. Raporlar en geç iki hafta içinde tamamlanır.
Bu yasaklar önemsiz bir ayrıntı değildir. Yasağa aykırı bir görevlendirme kararı sakatlar. Bu sakatlık dava dilekçesinde ileri sürülebilir. Bu nedenle bilirkişinin kim olduğu dosyadan istenmelidir.
Bilirkişi Raporuna Nasıl Karşı Çıkılır
Rapor teknik bir görüştür. Bağlayıcı bir karar değildir. Komisyon raporla bağlı olmadığı gibi mahkeme de bağlı değildir.
Rapora karşı çıkarken üç nokta öne çıkar. Birincisi bilirkişinin alanının dosyaya uygun olup olmadığıdır. İkincisi raporun her esere ayrı ayrı bakıp bakmadığıdır. Üçüncüsü ise vardığı sonucun gerekçeli olup olmadığıdır.
Etik İhlal Kararı Başvuruyu Nasıl Etkiler
Yönergenin 11. maddesi sonucu açıkça düzenler. Etik ihlalde bulunduğuna karar verilen adayın doçentlik başvurusu iptal edilir. Aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.
Karar bununla da kalmaz. Gerekli disiplin ve diğer idarî işlemler için durum adayın kurumuna bildirilir.
Yeniden başvuran aday için de bir yük vardır. Aday, etik ihlal tespitine konu olan yayınlarını belirtmek zorundadır. Bu yayınlar yanlış beyan hâli dışında yeni beyannamede kullanılamaz. Kullanıldığı tespit edilirse başvuru reddedilir. İzlenecek yol etik ihlal sonrası yeniden başvuru yazısında anlatılmıştır.
İddia Doğru Çıkmazsa Süreç Nasıl Devam Eder
Komisyon iddiayı yerinde bulmayabilir. Bu durumda doçentlik süreci kaldığı yerden devam eder.
Yönetmelik bir sonuç daha bağlar. İddiada bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır. Yerine yedek üyenin raporu sırasıyla değerlendirmeye alınır. Dayanaksız isnadın kendisi de ayrı bir tartışma doğurur. Bu konu dayanaksız etik ihlal isnadı yazısında ele alınmıştır.
Aynı Eylemin Disiplin Karşılığı Nedir
Etik komisyonu kararı ile disiplin cezası ayrı işlemlerdir. Biri doçentlik sürecini, diğeri kadro ilişkisini etkiler. İkisine karşı ayrı ayrı dava açılır. Disiplin karşılığı 2547 sayılı Kanunun 53. maddesinde yer alır. Kanun her fiil için ayrı bir ceza öngörür.
Dilimleme, aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Mükerrer yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayın olarak sunmak ise kademe ilerlemesinin durdurulması ya da birden fazla ücretten kesme cezasını gerektirir. Yani dilimleme ve tekrar yayım aynı ağırlıkta değildir.
Kanunun 53/A maddesi bir güvence içerir. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiillerde önce etik kurul incelemesi yapılır. Disiplin soruşturması ancak bundan sonra başlar. Bu sıra atlanırsa soruşturma usul yönünden sakatlanır.
Disiplin tarafında ayrı süreler işler. Fiilin öğrenildiği tarihten sonra bir ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçmişse ceza verilemez. Bu süreler etik incelemenin sürelerinden bağımsızdır.
Etik İnceleme Zamanaşımına Tabi midir
Dilimleme ve tekrar yayım iddiasında süre tartışması sık gündeme gelir. Yönergenin 12. maddesi ikili bir ayrım kurar. İntihal, sahtecilik ve çarpıtmada inceleme başlatılması süre sınırına bağlı değildir. Diğer ihlallerde ise eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra inceleme yapılamaz.
İkinci bir süre daha vardır. Bu ihlallerde eylemin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde inceleme başlatılmazsa iddia incelenemez. Dilimleme ve tekrar yayım bu ikinci gruptadır.
Sürelerin yeniden işlediği bir hâl de vardır. Eser tamamen veya kısmen yeniden yayımlanabilir. Ya da akademik atama ve yükselmede kullanılabilir. Her iki hâlde süreler yeniden başlar.
Bu kural savunmada iki yönlü çalışır. Eski bir yayın yıllar sonra dosyaya konursa süre yeniden işler. Buna karşılık dosyaya hiç konmamış eski bir yayın için süre çoktan dolmuş olabilir. Ayrıntı için etik ihlallerinin incelenmesinde zamanaşımı yazısına bakılabilir.
Şikâyet ve İhbar Yoluyla Gelen İddialar Nasıl İşlenir
İddia her zaman jüri üyesinden gelmez. Üçüncü kişiler de şikâyet veya ihbarda bulunabilir. Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesi bu hâli ayrıca düzenler.
Böyle bir başvuru geldiğinde ÜAK dosyayı derhâl ilgili komisyona gönderir. Komisyon önce bir ön değerlendirme yapar. Bakılan şey basittir. Başvuru inandırıcı nitelikte bilgi ve belgeye dayanıyor mu?
Cevap olumsuzsa inceleme açılmaz. Cevap olumluysa doçentlik süreci durur. Bu nedenle savunmada ön değerlendirme eşiği de tartışılabilir. İsimsiz ve belgesiz bir ihbar bu eşiği tek başına aşmaz.
Aynı konuda ikinci kez inceleme yapılamaz. Yönergenin 14. maddesi buna izin vermez. Yeni bir kanıt gösterilmedikçe karara bağlanmış iddia yeniden ele alınmaz.
Ankara 17. İdare Mahkemesinin Kararı Neyi Gösterir
Mart 2019 döneminde su ürünleri bilim alanında yapılan bir doçentlik başvurusu bu şekilde iptal edilmişti. İşleme dayanak alınan tespitlere göre A.29 kodlu eser adayın yüksek lisans tezinden üretilmişti. A.16, B.21, B.8 ve B.18 kodlu eserlerde haksız yazarlık ve tekrar yayım ileri sürülmüştü. D.2 kodlu eserde haksız yazarlık, B.7 ve B.15 kodlu eserlerde ise haksız yazarlık ve dilimleme iddiası vardı.
Dava dilekçesinde belirtilen hususlar dikkate alınarak düzenlenen bilirkişi raporu, davacının etik ihlalde bulunmadığını mahkemeye bildirdi. Ankara 17. İdare Mahkemesi 06.04.2021 tarihinde dava konusu işlemin iptaline karar verdi.
Bu kararın esas ve karar numarası yayımlanmamıştır. Karar bu nedenle genel bir kural değildir. Tek bir dosyaya ilişkin bir örnektir. Başka dosyalarda sonuç farklı olabilir.
Yine de dosya iki şeyi gösterir. Birincisi, çok sayıda eser üzerinden kurulan bir isnat tek bir kararla ele alınır. İkincisi, dilimleme ve tekrar yayım isnadı teknik bir inceleme sonucunda çürütülebilir. Aynı bilim alanındaki bir başka dosyada komisyon isnadı yerinde bulmamıştı. Kararın metni su ürünleri alanında haksız yazarlık etik ihlal komisyon kararı yazısındadır.
İdare mahkemesi bu tür dosyalarda eser incelemesi yapmaz. Yerindelik denetimi de yapamaz. Baktığı şey işlemin hukuka uygunluğudur. Uzman görüşü bu denetimin aracıdır.
Etik İhlal Kararına Karşı İdari Başvuru Yapılabilir mi
Doçentlik Yönetmeliğinin 8. maddesine göre adayların doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazı Doçentlik Komisyonu tarafından incelenir ve karara bağlanır. Bu yol dava açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi ayrıca bir imkân tanır. İşlemin kaldırılması veya değiştirilmesi dava açma süresi içinde idareden istenebilir. Bu başvuru dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. ÜAK etik ihlal kararına itiraz yazısı bu adımı ayrıntılandırır.
İptal Davası Hangi Sürede Açılır
Dilimleme ve tekrar yayım gerekçesiyle verilen iptal kararı kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir. Bu nedenle doğrudan dava konusu edilebilir. Dava süresi altmış gündür. Sürenin başlangıcı tebliğ tarihidir. Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesi bu anı özel olarak belirler. Raporlar ve başvuru sonucu elektronik ortamda erişime açılır. Erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır.
Bu kural pratikte belirleyicidir. Sistemde sonucu geç görmek süreyi uzatmaz. Bu yüzden Doçentlik Bilgi Sistemi düzenli izlenmelidir.
Davalı idare Üniversitelerarası Kurul Başkanlığıdır. Kurul Ankara'da bulunur. Bu nedenle dava Ankara idare mahkemelerinde görülür.
Yürütmenin Durdurulması Nasıl İstenir
Talep dava dilekçesinde yazılır. Kanunun 27. maddesi iki şartı birlikte arar. İşlem açıkça hukuka aykırı olmalıdır. Uygulanması hâlinde telafisi güç ya da imkânsız zarar doğmalıdır.
İkinci şart bu dosyalarda somut biçimde anlatılabilir. Doçentlik süreci askıda kalır. Aday üç dönem boyunca yeniden başvuramaz. Kadro ilanlarına başvuru imkânı da daralır. Emsal kararlara Danıştay karar arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Dilimleme ve Tekrar Yayım Konusunda Avukat Desteği
Dilimleme ve tekrar yayım bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Dilimleme ve tekrar yayım hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 10. maddesine göre on beş gün süre verilir. Süre içinde savunma verilmezse komisyon mevcut bilgi ve belgelere göre karar verir.
Etik ihlal kararı verilirse ne zaman yeniden başvurabilirim?
Başvuru iptal edilir ve müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurulabilir. Yeniden başvuruda etik ihlal tespitine konu yayınların belirtilmesi zorunludur.
Tekrar yayım iddiası kaç yıl sonra incelenemez hâle gelir?
Eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçmişse etik inceleme yapılamaz. Ayrıca eylemin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde inceleme başlatılmazsa iddia incelenemez.
Etik ihlal kararı doğrudan disiplin cezası anlamına gelir mi?
Hayır. Etik komisyonu kararı ile disiplin cezası ayrı işlemlerdir. 2547 sayılı Kanunun 53/A maddesi, disiplin soruşturması başlatılmadan önce etik kurul incelemesi yapılmasını zorunlu kılar.
Doçentlik başvurusunun iptali kararına karşı dava süresi ne zaman başlar?
Süre tebliğle başlar. Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesine göre sonuç elektronik ortamda erişime açılır ve izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır. Dava süresi altmış gündür.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
