İdari işlem, idarenin hukuki sonuç doğurmaya yönelik bir irade açıklamasıdır.1 İdari işlemi tanımlayan bu cümleye göre idari işlemin hukuki sonuç ve irade açıklaması olmak üzere iki unsuru vardır. Bazı görüşlere göre bu tanıma “kamu gücü ayrıcalıkları” da eklenmelidir.2 Esasında bakıldığında disiplin cezaları da hukuki sonuç doğurmaya yönelik irade açıklaması niteliğinde olduğundan idari işlem olarak değerlendirilmelidir. Ve pek tabii yükseköğretim elemanlarına verilecek disiplin cezaları da bu kapsamda düşünülmelidir. Zira 2547 sayılı Kanun’da bu usulün özel olarak düzenlenmiş olması idari işlem olması açısından bir fark yaratmamaktadır. Dolayısıyla idari işlemlerin geri alınması usulünde uygulanacak kuralların yükseköğretim elemanlarına verilecek disiplin cezaları açısından uygulanıp uygulanamayacağı tartışılabilir. Çalışmamız da bu konuyu ele alacaktır.
Disiplin Cezalarının İdari İşlem Niteliğinde Olması
Disiplin Cezalarının İdari İşlem Niteliğinde Olması
İdari işlemin unsurları değerlendirildiğinde görülecektir ki yetki, şekil, sebep, konu ve maksat başlıkları altında 5 adet başlık mevcuttur. Disiplin cezalarının idari işlem olup olmadığı değerlendirilirken bu 5 başlığın da aynı anda göz önüne alınması gerekir.
İdari işlemin yetki unsuru bir idari makamın belli bir işlemi yapabilme ehliyeti olarak tanımlanabilir.3 Yani yetki unsuru idari işlem açısından işlemi tesis edecek makamı ifade eder. Disiplin cezaları açısından da her bir cezanın yetkili makamı 2547 sayılı Kanun’un 53.maddesinde belirtilmiş olduğundan yetki unsurunu gerçekleşmiş olarak saymak gerekir.
İkinci unsur olan şekil unsuru tesisi için yetkili idari makamca izlenmesi gerekli yöntemi (usulü) ve idari işlemin hukuk düzeninde aldığı biçimi, maddi varlığı anlatır.4 Kural olarak idari işlemler yazılı şekle tabidir. Yükseköğretim elemanlarının disiplin cezalarını düzenleyen 2547 sayılı Kanun’un 53.maddesi incelendiğinde de görülecektir ki bu cezalar açısından gerekli şekiller belirtilmiştir. Sözgelimi uyarma cezası yazılı şekilde yapılmalıdır. (2547 sayılı Kanun m.53/b-1). Dolayısıyla çalışmamız kapsamındaki yükseköğretim elemanlarının disiplin cezalarının idari işlemin ikinci unsuru olan şekil unsurunu da barındırdığını söylemek gerekir.
İdari işlemin üçüncü unsuru sebep unsurudur.5 Sebep, idareyi bir işlem yapmaya sevk eden hukuki veya fiili etkenlerdir. Bu anlamda sebep unsuru idarenin işlemi yapması hususundaki saiki ifade eder. Yükseköğretim elemanlarına uygulanacak disiplin cezalarında idarenin ceza vermesindeki sevk güdüsü 2547 sayılı Kanun’un 53.maddesinde her bir ceza açısından ayrı ayrı düzenlenen davranışlardır. Dolayısıyla söz konusu alanda sebep unsurunun da gerçekleştiğini söylemek gerekir.
