Açık yükseköğretim yoluyla alınan diploma, örgün öğretim diplomasıyla aynı hak ve yetkileri verir. Bu sonuç yorumdan değil, doğrudan yönetmelik hükmünden doğar. Yönetmelik, açıköğretim ile örgün öğretim öğrencileri arasında öğrenci hakları bakımından fark bulunmadığını açıkça yazar.
Uygulamada ise sorun başka noktada çıkar. Kadro ilanları, denklik başvuruları ve atama işlemleri zaman zaman açık yükseköğretim mezunlarını dışarıda bırakır. Bu işlemlere karşı açtığı davada mağdurun dayanağı, yönetmeliğin kendi metnidir.
Açık Yükseköğretim Hangi Kanun Hükümlerine Dayanır
Yönetmeliğin dayanağı 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunudur. Kanun, yükseköğretim kurumlarına örgün, yaygın ve açık öğretim yöntemleriyle eğitim yapma yetkisi tanır. Açık yükseköğretim bu yetkinin bir görünümüdür. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu metni ilgili hükümleri bir arada gösterir.
Aşağıdaki maddeler yönetmeliğin dayanağını ve açık yükseköğretimin çerçevesini ortaya koyar.
Yönetmeliğin dayanağı; 2547 SK
Madde 12/d. “Örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak,”
Madde 12/ f. “Eğitim – öğretim ve seferberliği içinde, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim hizmetini üstlenen kurumlara katkıda bulunacak önlemleri almak”
Madde 43/1- c. “Yükseköğretim kurumları, örgün, yaygın ve açık öğretim yöntemleri ile her türlü eğitim – öğretim yapabilirler.”
Açık Yükseköğretimde Öğretim Programı Nasıl Belirlenir
Yönetmelik, açıköğretimde uygulanacak programın örgün öğretimdekiyle kapsam olarak aynı olduğunu söyler. Bu hüküm, açık yükseköğretim tartışmalarının çıkış noktasıdır. Ders içeriği aynı olduğunda mezuniyetin karşılığı da aynı kalır.
Program eşitliği yalnız ders adlarıyla sınırlı değildir. Kredi yükü, ders sayısı ve mezuniyet için aranan toplam koşullar da aynı çerçevede kalır. Açık yükseköğretim öğrencisi bu nedenle örgün öğrenciyle aynı akademik yükü taşır.
Yönetmelik, açık yükseköğretimi ayrı bir öğretim düzeyi olarak değil, aynı programın farklı bir sunum biçimi olarak kurgular. Bu kurgu, diplomanın hukuki değerini de belirler.
Genel olarak açık öğretim şeklinde verilecek eğitimin Anadolu Üniversitesi ve diğer üniversitelerce yapılabileceği, açık öğretime ilişkin düzenlemelerin ilgili yükseköğretim kurumu ve YÖK tarafından belirlenecek usullerle yürütüleceği düzenlenmiştir.
Aslen akıllarda soru işareti olarak bulunan ve açık öğretimin mahiyeti ile açıköğretimden mezun olanların haklarına ilişkin düzenlemelere bakmak gerekmektedir. Bu kapsamda;
“Madde 5 – Bir yükseköğretim kurumunda açıköğretime uygulanacak öğretim programları örgün öğretimde uygulananların kapsam olarak aynıdır.”
Şeklindeki düzenleme ile açık öğretim ile örgün eğitim arasında herhangi bir farkın olmadığı aynı ders içeriklerini gördükleri ve aynı düzeyde eğitim aldıkları hususları ortaya koyulmuştur.
Devam Zorunluluğu Dışındaki Kurallar Nasıl Uygulanır
Yönetmelik tek bir istisna tanır ve bu istisna derslere devam zorunluluğudur. Kurum, bunun dışındaki bütün hükümleri açık yükseköğretim öğrencisine de uygular. Öğretim araçları ise imkânlara göre değişir.
“Madde 7 – Öğrencilere, öğrenci disiplin yönetmeliği ile lisans kademesi öğretim ve sınav yönetmeliğinin, derslere devam zorunluluğu dışındaki, bütün hükümleri aynen uygulanır.
Madde 8 – Açıköğretimde, imkânlar ölçüsünde,
a – Basılı eğitim araçları, kaset, video, teyp, band ve film,
b – Radyo ve televizyon,
c – Danışman gözetiminde toplu tartışma; ve benzeri gereç ve sistemlerden yararlanılır.”
Madde 9 – Öğrencilere zaman zaman eğitimin etkinliğini arttırmak için test ve değerlendirme sistemleri uygulanabilir.
Madde 10 – Merkezi açıköğretim dışındaki açıköğretimi yıl içi, yılsonu veya yarıyıl içi ve yarıyıl sonu sınavları aynı öğretim programına tabi örgün öğretim öğrencileri ile aynı zamanda ve mümkün olduğu takdirde aynı yerde yapılır.”
Şeklindeki düzenleme ile örgün eğitimden farklarının neler olabileceği ve bu farkların nasıl aşılabileceği ortaya konulmuştur. Sonuçta açıköğretim şeklinde eğitim alanların okuldan tamamen kopuk olarak süreci tamamlamadıkları farklı araç ve gereçlerle derse katılarak örgün ile aynı kapsamda, aynı zamanda ve aynı yerde liyakat düzeyine ulaştıkları kesin olarak belirlenmiştir. Zira örgün ile aynı kapsamda eğitim arak aynı şekilde düzeyleri ölçülmeden mezun olamamaktadırlar.
Mezuniyet Sonrasında Haklar Bakımından Fark Var mı
Yönetmeliğin en belirleyici hükmü mezuniyet sonrasını düzenler. Açık yükseköğretim mezunu ile örgün öğretim mezunu eşit hak ve yetkilere sahiptir. Çalışma hakkı bakımından iki diploma arasında ayrım yapılamaz.
Bu hüküm, normlar hiyerarşisi bakımından da güçlü bir dayanak sunar. Kurul kararları ve idari uygulamalar yönetmeliğe aykırı bir sonuç doğuramaz. Açık yükseköğretim mezununun hakkını sınırlayan işlem, dayanağını yönetmelikte bulamaz.
Madde 13 – “Açıköğretim öğrencileri ile aynı öğretim programına göre örgün öğretim öğrencileri arasında öğrenci hakları bakımından fark bulunmadığı gibi her iki yoldan mezun olanlar eşit hak ve yetkilere sahip olurlar.”
Şeklindeki düzenleme ise en önemli madde olup alınan eğitimin amaç bakımından yorumu bağlamında çalışma hak ve hürriyeti söz konusu olduğunda örgün eğitim görenlerle hiçbir fark olmadan değerlendirilmesi gerektiği önemle vurgulanmıştır. Zira örgün eğitim görenlerle eşit haklara sahip olarak mezun olmaktadırlar.
Nihai Değerlendirme; açıköğretim mezunlarının eğitiminin örgün öğretimde uygulananlarla kapsam olarak aynı olduğu, devamlılık hariç örgün öğretim ile aynı sorumlulukta oldukları, üniversitenin sağlaması halinde farklı araçlarla aynı donanımda eğitim aldıkları, örgün eğitimdeki öğrencilerle aynı kapsamda, aynı zamanda ve aynı yerde seviye tespitinden geçtikleri ve öğrenci hakları bakımından örgün öğretim öğrencileri ile aralarında fark bulunmadığı açıkça düzenleyici işlemle tespit edilmiştir. Zira bu düzenleyici işlem normlar hiyerarşisine göre YÖK Genel/Yürütme Kurulu Kararlarının üzerinde olup bunun aksine karar alamazlar.
Kamu Görevine Girişte Açık Yükseköğretim Diploması Engel Oluşturur mu
Kamu görevine giriş, ilgili kadronun aradığı öğrenim düzeyine bağlıdır. Lisans mezuniyeti arayan bir kadro için açık yükseköğretim diploması da lisans diplomasıdır. Yönetmeliğin eşitlik hükmü karşısında öğretim yönteminin ayrı bir eleme ölçütü hâline gelmesi hukuki dayanaktan yoksun kalır.
Merkezi sınav ve yerleştirme işlemlerinde de aynı ilke geçerlidir. Aday, sınav başvurusunda mezun olduğu programı bildirir. İdare de kadro şartını buna göre denetler. Öğretim biçimine dayalı bir sınırlama, ilan metninde açıkça yer alsa bile hukuka aykırılık iddiasının konusunu oluşturur.
Bu tür işlemlerde ilk adım, ret gerekçesinin yazılı olarak alınmasıdır. Gerekçe yazılı olmadan dava açmak, uyuşmazlığın konusunu belirsiz bırakır. İdare, işlemin sebebini yazıyla bildirmek zorundadır.
Bilgi edinme başvurusu bu aşamada pratik bir araçtır. İdare, başvuruya süresi içinde cevap vermek zorundadır. Gelen cevap hem ret sebebini hem de dava açısından süre başlangıcını netleştirir.
İdarenin cevap vermemesi de sonuç doğurur. Süresi içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi işlemeye başlar. Aday, bu sessizliği de dava dilekçesinde belirtir.
Uyuşmazlık yalnız ilk atamada çıkmaz. Görevde yükselme, unvan değişikliği ve kurum içi görevlendirmelerde de öğretim biçimine dayalı ayrım gündeme gelir. İdare, açık yükseköğretim diplomasının kapsamını bu işlemlerin tamamında aynı ölçütle değerlendirir.
Kadro İlanında Örgün Öğretim Şartı Aranırsa Ne Yapılır
Bazı ilanlar başvuru şartı olarak örgün öğretim mezunu olmayı arar. Bu şart, açık yükseköğretim mezunlarını doğrudan eler. İlan bir düzenleyici işlem niteliği taşır; bu nedenle aday ilanın kendisine karşı da iptal davası açar.
Dava dilekçesi iki işlemi birlikte gösterir. Mahkeme, ilanın ilgili maddesi ile ret işlemini aynı dosyada tartışır. Böylece mahkeme, hem genel düzenlemeyi hem de bireysel sonucu değerlendirir.
İlanı hazırlayan idare, aranan şartın hizmet gereklerinden doğduğunu göstermek zorundadır. Şartın hangi görev tanımına dayandığı açıklanmazsa işlem sebep unsuru yönünden sakat kalır. Aday, ilanın gerekçesini bilgi edinme başvurusuyla da sorar.
Benzer ilanlarda verilmiş yargı kararları da dilekçeye eklenir. Aynı hukuki soruna ilişkin karar örnekleri, mahkemenin değerlendirmesini kolaylaştırır. Aday, kararın tarafı olmasa bile emsal niteliğindeki gerekçeye dayanır.
Süre burada kritik bir eşiktir. İlana karşı dava süresi ilanın yayımıyla işlemeye başlar; ret işlemine karşı süre ise tebliğ tarihinden yürür. Aday, ilanı gördüğü anda süreleri not almalıdır.
Yurt Dışı Diploma Denkliğinde Açık Öğretim İtirazı Nasıl Doğar
Denklik başvurularında sık karşılaşılan gerekçelerden biri, eğitimin uzaktan veya gıyabi biçimde alındığı yönündeki tespittir. Yükseköğretim Kurulu bu gerekçeyle başvuruyu reddedebilir. Oysa yurt içinde açık yükseköğretim mezunu ile örgün mezun arasında hak farkı bulunmaz.
Bu çelişki, denklik davalarının temel argümanlarından birini oluşturur. Başvurucu, aldığı eğitimin içeriğini, sınav düzenini ve devam kayıtlarını dosyaya koyar. Diploma denkliğinde gıyabi eğitim ve açık öğretim durumu sayfası bu tartışmayı ayrıntılı işler.
Başvurucu, ret kararına karşı önce itiraza başvurur. İtirazın reddi üzerine başvurucu idari yargıda iptal davası açar. Denklik başvurusunun açıköğretim nedeniyle reddi sayfası bu süreçteki dilekçe pratiğini anlatır.
Yurt dışı öğrenimde uzaktan eğitim tartışması, yurt içindeki açık yükseköğretim düzeninden farklı ilerler. Denklik incelemesi eğitimin süresini, müfredatını ve sınav düzenini ayrı ayrı ölçer. Başvurucu, bu üç başlığı belgeleyen resmî yazıları kurumundan istemelidir.
Denklik dosyasında transkript ve ders içerikleri belirleyici belgelerdir. Kurum, bu belgeleri onaylı biçimde verir ve gerektiğinde çeviri eklenir. Eksik belgeyle yapılan başvuru, esasa girilmeden usul yönünden reddedilir.
Yatay Geçişte Açık Yükseköğretim Öğrencisi Hangi Şartlara Tabidir
Açık yükseköğretim öğrencisi, belirli şartlarla örgün öğretim programlarına yatay geçiş yapar. Yükseköğretim Kurulunun yatay geçiş yönetmeliği bu geçiş için not ortalaması veya merkezi yerleştirme puanı bakımından ek şart arar. Şartlar her yıl güncellendiği için başvuru öncesinde yürürlükteki metin okunmalıdır.
Ret kararı çıkarsa öğrenci uyuşmazlığı idari yargıya taşır. Üniversitenin komisyon kararı, gerekçesi ve kontenjan tablosu bu davanın esasını oluşturur. Yükseköğretim Kurulu yatay geçiş yönetmeliği sayfası şartların çerçevesini gösterir.
Kurum içi ve kurumlar arası geçişte kontenjan sınırı da belirleyici olur. Şartları taşıyan öğrenci, kontenjan yetersizliği nedeniyle listeye giremez. Bu durumda dava, sıralamanın ölçütlerine ve komisyonun gerekçesine yönelir.
Açık Yükseköğretim Öğrencisi Disiplin Kurallarına Tabi midir
Yönetmelik, devam zorunluluğu dışındaki bütün hükümlerin açıköğretim öğrencilerine aynen uygulanacağını söyler. Öğrenci disiplin yönetmeliği de bu kapsamdadır. Açık yükseköğretim öğrencisi, sınav düzenine ve kurum kurallarına aykırı davranışlardan dolayı disiplin soruşturmasıyla karşılaşır.
Öğrenci, disiplin cezasına karşı önce yönetmelikteki itiraz yolunu işletir. İtiraz sonuçsuz kalırsa öğrenci iptal davası açar. Öğrenci disiplin cezaları sayfası ceza türlerini ve savunma usulünü karşılaştırır.
Disiplin sürecinde savunma hakkı temel güvencedir. Öğrenciye isnat açıkça bildirilmeden ve savunma için süre verilmeden ceza verilemez. Açık yükseköğretim öğrencisi, tebligat adresini güncel tutarak bu hakkını korur.
Sınav salonundaki tutanaklar disiplin dosyasının çekirdeğini oluşturur. Tutanağın imzasız veya tanıksız düzenlenmesi, cezanın dayanağını zayıflatır. Öğrenci, savunmasında tutanaktaki eksikliği açıkça göstermelidir.
Uzaktan yapılan sınavlarda teknik arıza iddiaları ayrı bir başlıktır. Bağlantı kaydı, sistem günlüğü ve kurumun duyuruları bu iddianın delilini oluşturur. Öğrenci, arızayı yaşadığı anda kuruma yazılı bildirim yaparsa dosyasını güçlendirir.
Sınav ve Değerlendirme Uyuşmazlıklarında Hangi Yol İzlenir
Yönetmelik, merkezi açıköğretim dışındaki sınavların örgün öğretim öğrencileriyle aynı zamanda ve mümkünse aynı yerde yapılacağını düzenler. Öğrenci, sınav sonucuna itirazını önce ilgili yükseköğretim kurumuna iletir. Kurumun cevabı, uyuşmazlığın hukuki çerçevesini belirler.
Sınav güvenliği ve değerlendirme hataları bakımından açık yükseköğretim öğrencisi ile örgün öğrenci aynı güvencelere sahiptir. Not itirazının reddi bir idari işlemdir ve dava konusu olur. Öğrenci, itiraz dilekçesinin kayda girdiğini gösteren belgeyi saklamalıdır.
Sınav yeri ve zamanı bakımından doğan sorunlar da uyuşmazlık doğurur. Öğrenci, sınava giremediği durumda mazeretini belgeyle bildirir ve mazeret sınavı talebini yazıya döker. İdarenin cevabı olumsuzsa aynı süre kuralları işler.
Açık Yükseköğretim Uyuşmazlıklarında Dava Süresi Nasıl İşler
Üniversite ve Yükseköğretim Kurulu işlemleri idari işlemdir. İlgili kişi, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açar. Süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 7 nci maddesinden gelir.
Aynı süre içinde işlemi yapan makama başvurarak işlemin kaldırılmasını istemek de bir yoldur. Kanunun 11 inci maddesindeki bu başvuru dava süresini durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işler.
Öğrencilik statüsünü etkileyen işlemlerde yürütmeyi durdurma talebi ayrı önem taşır. Dönem kaybı, iptal kararıyla her zaman telafi edilmez. Öğrenci, Yükseköğretim Kurulu işlemlerine karşı açtığı davada bu talebi ayrıca gerekçelendirir.
Dava dilekçesi, işlemin hangi unsuru yönünden hukuka aykırı olduğunu ayrı ayrı gösterir. Yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bu incelemenin başlıklarıdır. Açık yükseköğretim uyuşmazlıklarında tartışma çoğu kez sebep unsurunda toplanır.
Açık Yükseköğretim Konusunda Avukat Desteği
Açık yükseköğretim bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
