Fizyoterapi ve rehabilitasyon mezunlarının denklik dosyalarında iki metin karşı karşıya gelir. Bir yanda FTR denkliğinde yargı kararları ile YÖK işlemleri arasındaki fark durur. Diğer yanda Seviye Tespit Sınavı kararı yer alır. İdare mahkemeleri ve bölge idare mahkemeleri, bu alandaki STS işlemlerinin bir bölümünü iptal etti.
Kesinleşen kararları ile YÖK uygulaması arasındaki mesafe böylece ortaya çıktı. Aşağıdaki bölüm, kurumun savunmalarını ve bu savunmalara verilen cevapları toplar. Devamında ise denklik sürecinin hukuki çerçevesi yer alır.
Davalarda Öne Çıkan Tespitler
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Tıbbi Rehabilitasyon ve Ergoterapistlik vb. bölüm mezunları hakkında YÖK doğrudan sınav kararı almakta iken hem İdare Mahkemesi nezdinde kazandığımız hem de Bölge İdare Mahkemesi nezdinde yeni kazandığımız ve kesinleşen kararlar bu bölümdeki başvuru sahipleri açısından önem arz etmektedir.
Müvekkillerimiz adına açılan davalarda ve yürütülen denklik süreçlerinde sayılan alanlarda YÖK tarafından yapılan incelemelerin hukuka aykırı olduğunu ve yapılan incelemelerin objektif bir bilimsel değerlendirme sonucu olmadığını, çeşitli delillerle ortaya koyduğumuzdan mahkemeler kesin olarak YÖK’ün işleminin hukuka aykırı olduğuna hükmederek STS işlemlerini iptal etmiştir.
Bu anlamda YÖK’ün yaptığı savunmaları kategorize etmek gerekirse;
Birinci Savunma ve Buna Verilen Cevap
1- 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasında Dair Kanun ve ilgili Yönetmelikler gereği ülkemizde Fizyoterapi ve Rehabilitasyon alanında mezun bir fizyoterapistin hangi bilgi beceriler ile donanması gerektiği iddia edilmekle birlikte bu husus başlıcaları aşağıda olan maddeler ile açıklanmıştır. Maddelerin içeriğine bakıldığında kısaca;
Aktivite ve egzersiz planlama ve uygulama,
Hastayı tanıyabilme,
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon cihazlarını kullanma, geliştirme ve hastayı bu konuda eğitebilme,
gibi bir çok hususun yer aldığı görülmektir. Kısaca bahsedilen, ayrıntıları mevcut olan ve müvekkil tarafından kazanılması istenen bu hususların Seviye Tespit Sınavı ile ölçülmesinin imkansız olduğu, alternatif olarak farklı bir işlem yapılması gerektiği ortaya konulmuştur. STS işlemi iptal olduğundan alternatif olarak geriye sadece doğrudan denklik yada tamamlama/staj kararı verilmesi hususları kalmıştır.
İkinci Savunma ve Buna Verilen Cevap
2- Araştırma ve incelemeyi yapan Alt Komisyonların hazırlamış olduğu raporların hukuka ve mevzuata uygun olduğu ve Alt Komisyonda yer alan üyelerin bağımsız olduğu savunulmaktadır. Ancak hazırlanan raporların neden önemli farklılığı ortaya koymak için yeterli olmadığı, üyelerin neden bağımsız şekilde karar veremedikleri ve en önemlisi bu raporların denklik sürecinde değerlendirilmesinin neden hukuka aykırı sonuçlar doğuracağı ortaya konduğundan yukarıda belirttiğimiz gibi mahkemeler lehimize hüküm kurarak verilen STS kararlarının iptaline hükmetmişlerdir.
YÖK’ün yaptığı savunmalar ile bu hukuksuzluklara karşı yapılan savunmalar daha fazla olmakla birlikte genel olarak:
Denklik sürecinde yapılan her işlemin ayrıntısının bilinerek her işleme karşı ileri sürülecek hususların olması,
Bu hususların mevzuat ve YÖK Genel/Yürütme Kurulu kararlarına ne şekilde aykırı olduğunun ortaya konulması,
Yapılan işlemlerin nasıl objektif olabileceği konusuna mahkemenin kararında değinmesi için özellikle Lizbon Sözleşmesine hakim olunması,
Esas ve usul açısından yakalanan bütün açıkların nerede ve hangi aşamada kullanılacağının bilinmesi
FTR denkliğinde yargı kararları ile YÖK işlemleri dosyalarında bu hususlara dikkat etmek gerekir. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Tıbbi Rehabilitasyon ve Ergoterapistlik gibi bölüm mezunları hakkında verilen STS kararlarının hukuka aykırılığı bu yolla ortaya çıkmıştır.
Denklik Başvurusu Hangi Aşamalardan Geçer
Aday başvurusunu YÖK Tanıma ve Denklik Birimine sunar. Birim önce diplomanın ve kurumun tanınırlığını inceler. Sonra öğrenim süresi, müfredat ve kredi karşılaştırması gelir. Bu aşamada dosya ilgili alan komisyonuna gider. Başvuru ekranı ve duyurular YÖK denklik sayfasında yer alır.
Komisyon üç sonuçtan birine varır. Doğrudan denklik verir. Eksiklik görürse tamamlama eğitimi ya da staj ister. Tereddüt sürerse Seviye Tespit Sınavına yollar. Diploma denklik başvurusu sayfası adımları sıralar.
Seviye Tespit Sınavı Neyi Ölçer
Seviye Tespit Sınavı yazılı bir bilgi sınavıdır. Sınav, adayın kuramsal bilgisini ölçer. Uygulama becerisini ise ölçemez. Fizyoterapi mesleğinin çekirdeği tam da uygulamadır. Egzersiz planlama, hasta değerlendirme ve cihaz kullanımı bu çekirdekte yer alır. Hasta ile birebir çalışma da aynı halkanın parçasıdır. Bu beceriler klinik ortamda gelişir. Yazılı bir test ise bu ortamı taklit edemez.
Davalardaki temel iddia buradan doğar. Yazılı sınav, uygulamaya dayalı bir yetkinliği ölçmeye elverişli değil. Mahkeme kararları ile YÖK savunması arasındaki ilk ayrılık da bu noktada başlar. Seviye tespit sınavlarında değişiklik sayfası sınav düzenini anlatır.
Esaslı Farklılık Ölçütü Nasıl Uygulanır
Türkiye, Lizbon Tanıma Sözleşmesine taraftır. Sözleşme tanımayı kural, reddi istisna sayar. Reddin dayanağı ise esaslı farklılıktır. Bu farklılığı ispat yükü tanıma kararını veren kuruma aittir. Aday, farklılığın yokluğunu kanıtlamak zorunda değil. Sözleşme bu dengeyi bilinçli kurar. Amaç, tanımayı kolaylaştırmak ve keyfi reddi önlemektir.
Ölçüt bu haliyle önemli bir sonuç doğurur. Kurum, hangi kazanımın eksik kaldığını tek tek göstermelidir. Genel bir müfredat karşılaştırması yeterli olmaz. FTR denkliğinde yargı kararları ile YÖK işlemleri gerilimi bu ispat düzeninden çıkar. Denklikte asgari müfredat standardı ve ret kararı sayfası örnek gerekçeleri toplar.
Alt Komisyon Raporları Nasıl Tartışılır
Alt komisyon raporu dosyanın belkemiğidir. Rapor, adayın aldığı dersleri Türkiye programıyla karşılaştırır. Ancak karşılaştırma çoğu zaman ders adı düzeyinde kalır. Ders içeriği, kredi ve uygulama saati aynı ayrıntıda incelenmez.
Aday bu noktada üç belge sunar. İlki ders içeriklerini gösteren onaylı katalogdur. İkincisi klinik uygulama ve staj kayıtlarıdır. Üçüncüsü ise program akreditasyon belgesidir. Bu üç belge raporun boşluğunu ortaya koyar. Aday ayrıca ders saatlerini tablo hâlinde sunar. Tablo, iki programı yan yana gösterir. Böylece hâkim karşılaştırmayı tek bakışta yapar.
Komisyon Üyelerinin Bağımsızlığı Nasıl Denetlenir
Kurum, üyelerin bağımsız karar verdiğini savunur. Buna karşılık raporun gerekçesi çoğu zaman kısa kalır. Gerekçesiz rapor, idari işlemin sebep unsurunu boş bırakır. İdare mahkemesi de bu boşluğu iptal sebebi sayar. Kararları ile YÖK savunmaları arasındaki fark burada da kendini gösterir.
STS Kararının İptali Ne Sonuç Doğurur
STS işlemi iptal edilince dosya başa döner. Kurum yeniden karar vermek zorunda kalır. Geriye iki seçenek kalır: doğrudan denklik ya da tamamlama eğitimi. Yeni karar, mahkeme kararının gerekçesine uygun olmalıdır. İdare aynı gerekçeyle ikinci kez ret veremez. Yeni bir sebep gösterirse bu sebep de denetime tabidir.
İdare kararı uygulamazsa aday yazılı başvuru yapar. Sonuç alınmazsa tazminat yolu açık kalır. Yargı kararı ile gelen denklik sayfası bu aşamayı anlatır. FTR denkliğinde yargı kararları ile YÖK işlemleri sonrasında Yürütme Kurulu yeni bir işlem kurar.
Dava Yolu ve Süreler Nasıl İşler
Aday, STS ya da ret kararına karşı iptal davası açar. Görevli yargı yeri idare mahkemesidir. YÖK Ankara'da bulunduğu için davalar Ankara idare mahkemelerine düşer. Süre, kararın tebliğini izleyen günden itibaren altmış gündür. Usul kuralları 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu metnindedir.
Aday dava yerine önce kuruma başvurup işlemin kaldırılmasını da ister. Bu başvuru işlemeye başlamış süreyi durdurur. Kurum altmış gün içinde sessiz kalırsa istek reddedilmiş sayılır. YÖK denklik davaları ve itirazlar sayfası bu yolu ayrıntılandırır.
Yürütmenin Durdurulması Ne Zaman İstenir
Aday dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını da ister. Mahkeme iki şartı birlikte arar. Bunlar açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarardır. Meslek icrasının gecikmesi bu zarar başlığında ilk gerekçedir. Yürütmeyi durdurma kararı nedir sayfası şartları açıklar.
İstinaf Aşamasında Ne Değişir
İdare mahkemesi kararına karşı istinaf yolu açıktır. Süre otuz gündür. Bölge idare mahkemesi dosyayı hem hukuk hem maddi vakıa yönünden inceler. Bu alandaki kesinleşen kararları ile YÖK uygulaması arasındaki mesafe çoğu zaman istinaf aşamasında netleşir.
Dava Dilekçesi Hangi Noktalara Dayanır
Dilekçe önce işlemin sebebini hedef alır. Kurum hangi kazanımı eksik gördü? Bu eksikliği hangi belgeyle gösterdi? İkinci halka ölçme aracıdır. Yazılı sınav, uygulama becerisini ölçmeye elverişli mi?
Üçüncü halka Lizbon Sözleşmesidir. Dördüncü halka ise eşitliktir. Aynı ülkeden ve aynı programdan mezun adaylara farklı kararlar çıkmışsa bu tablo dosyaya konur. FTR denkliğinde yargı kararları ile YÖK işlemleri tutarsızlığı böylece somutlaşır.
Emsal Karar Nasıl Kullanılır
Emsal karar tek başına sonuç doğurmaz. Aday, kendi dosyasının emsalle benzerliğini göstermelidir. Program, ülke, mezuniyet yılı ve müfredat bu karşılaştırmaya girer. Kararlara Danıştay sitesinden ulaşabilirsiniz.
Dosya Hazırlarken Hangi Belgeler Toplanır
İlk belge diploma ve onaylı çevirisidir. İkincisi not döküm belgesidir. Üçüncüsü ders içerikleridir. Dördüncüsü klinik uygulama kayıtlarıdır. Beşincisi pasaport ve giriş çıkış kaydıdır. Bu kayıt, öğrenim süresince ülkede bulunma süresini gösterir. Kara sınırından geçişlerde damga eksik kalabilir. Aday bu boşluğu emniyet kaydıyla tamamlar.
Belgelerin onay zinciri de önemlidir. Apostil ya da konsolosluk onayı eksikse dosya bekler. e-Devlette görülen denklik dosya durumu yazıları sayfası bu bekleme yazılarını çözümler.
Meslek İcrası ve Unvan Bakımından Sonuç Nedir
Denklik belgesi mesleğe giriş kapısını açar. Fizyoterapistin görev alanını 1219 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler çizer. Denklik olmadan Sağlık Bakanlığı tescili de yapılamaz. Tescil olmadan hasta kabulü mümkün değil. Kamu kadrosuna atanma da aynı belgeye bağlıdır. Bu yüzden süreç uzadıkça mesleki kayıp büyür.
Unvan konusu ayrı bir başlıktır. Denklik belgesi, yurt dışındaki programın Türkiye'deki hangi programa denk sayıldığını gösterir. Denklikte eşdeğerlikler ve unvan sayfası bu ayrımı açıklar.
Mahkeme Kararları ile YÖK İşlemleri Nerede Ayrışır
Kararlar tek tek dosyalara aittir. Yine de ortak bir çizgi kurar. Kurum, esaslı farklılığı somut biçimde göstermek zorundadır. Ölçme aracı da ölçülen yetkinliğe uygun olmalıdır. Bu iki ölçü mevzuattan ve sözleşmeden doğar. Mahkemeler de denetimi bu iki eksende yürütür. Bu iki ölçü, FTR denkliğinde yargı kararları ile YÖK işlemleri tartışmasının özetidir.
Aday için pratik sonuç şudur: dosya baştan belgeye dayanmalıdır. Başvuru aşamasında sunulmayan belge, dava aşamasında geç kalır. YÖK'ün denklik kararları ve eğitim hakkı sayfası bu bakışı tamamlar.
Tamamlama Eğitimi Kararı Nasıl Değerlendirilir
Kurum bazen sınav yerine tamamlama eğitimi ister. Bu karar da bir idari işlemdir. Aday, eğitimin kapsamına ve süresine karşı dava açar. Ölçü yine aynıdır: eksik görülen kazanım somut biçimde gösterilmelidir.
Tamamlama eğitimi bazen adayın lehine sonuç verir. Süresi kısa ve kapsamı belli bir eğitim, sınav belirsizliğinden daha nettir. Aday bu tercihi kendi takvimine göre yapar. Yine de kararın gerekçesiz kalması dava sebebi olmaktan çıkmaz.
Aynı Programdan Farklı Kararlar Çıkarsa Ne Olur
Eşitlik ilkesi idarenin kendi kararlarını da bağlar. Aynı ülkeden, aynı programdan ve aynı yıldan mezun iki adaya farklı karar çıkabilir. Böyle bir tablo dosyaya konulduğunda idare açıklama yapmak zorunda kalır. Açıklama yoksa işlem eşitlik yönünden sakat kalır.
Aday bu karşılaştırmayı belgeyle kurar. Karar örnekleri, dosya numaraları ve tarihler dilekçeye girer. Kişisel verileri ise aday kendisi karartır. Üniversitelerarası Kurul denklik kararları sayfası benzer karşılaştırmalara örnek verir.
Süreç Ne Kadar Sürer ve Aday Bu Sırada Ne Yapar
Denklik incelemesi çoğu dosyada aylarca sürer. Dava süreci de kendi takvimine göre ilerler. Aday bu sırada belgelerini tazeler. Ders içeriklerini ve transkript kayıtlarını okuldan yeniden onaylı olarak ister.
İkinci iş dosyanın kronolojisini tutmaktır. Hangi yazı hangi tarihte geldi? Hangi belgeyi ne zaman verdi? Bu kayıt, dava dilekçesindeki süre tartışmasını kolaylaştırır. Ayrıca idarenin gecikmesini de ortaya koyar.
Kamu Denetçiliği Kurumuna Başvurmak İşe Yarar mı
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişini inceler. Kurumun kararı bağlayıcı değil, tavsiye niteliğindedir. Yine de dosyaya güçlü bir görüş kazandırır. Denklik konusunda Kamu Denetçiliği Kurumu dilekçesi sayfası örnek metin verir.
Yurt Dışı Programını Seçerken Nelere Bakılır
En sağlam yol, sorunu başvurudan önce çözmektir. Aday, programın ülkesindeki tanınırlığını kontrol eder. Sonra ders saatlerini ve klinik uygulama süresini karşılaştırır. Uzaktan ya da karma öğretim varsa bunu baştan sorar.
Bu üç kontrol çoğu ret kararını baştan önler. Program değişikliği sonradan çok zor olur. Aday, kayıt öncesinde okuldan yazılı bilgi ister. Bu yazışmayı da saklar. İleride doğacak tartışmada bu belge işe yarar. Kararları ile YÖK denklik birimi de fiilen tamamlanmış bir eğitimi geriye dönük düzeltemez.
FTR Denkliği ve YÖK İşlemleri Konusunda Avukat Desteği
Fizyoterapi denkliği bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değişir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Yargı kararları ile YÖK işlemleri arasındaki farkı kendi dosyanız bakımından değerlendirmek isterseniz Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya soru formumuz üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
