Alt Ceza Verilen Cezayı Etkiler Mi?

İki metin arasındaki fark önemlidir. 657 sayılı Kanun iki şartı birlikte arar. Buna karşılık 2547 sayılı Kanun şartları seçenekli biçimde sayar. Akademik personel bakımından tek bir şartın varlığı da yeterli olabilir. Bu ayrım savunma dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir.

657 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'un alt ceza şartları aşağıdaki tabloda karşılaştırılır:

Danıştay Onikinci Dairesi Kararının Konusu Nedir

Kararı veren merci Danıştay Onikinci Dairesidir. Esas numarası 2015/1532, karar numarası ise 2019/736 olarak kayıtlıdır. Uyuşmazlık, hafifletme değerlendirmesi yapılmadan verilen bir disiplin cezasına ilişkindir.

Kararın özeti kısadır. Daire, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin üçüncü fıkrasını yorumladı. Bu fıkra, disiplin cezası vermeye yetkili amir veya kurullara alt ceza uygulama konusunda takdir yetkisi verir. Alt ceza verilen cezayı etkiler mi tartışmasının işlemde yapılmaması işlemi sakatlamaz. İşlemde bu konuya değinilmemiş olması, yetkinin indirim yapmama yönünde kullanıldığını gösterir.

Dava konusu istem bir disiplin işleminin iptalidir. Davacı, DSİ Erzurum Bölge Müdürlüğüne bağlı bir şube müdürlüğünde yapı denetim mühendisidir. Hakkında 657 sayılı Kanun'un 125/D-(f) maddesi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmiştir. Ceza, bulunduğu derece ve kademe nedeniyle brüt aylığından dörtte bir oranında kesinti yapılarak uygulanmıştır. İşlem 15.03.2014 tarihli ve P-101006 sayılıdır.

İlk Derece Mahkemesi Neden İptal Kararı Verdi

Erzurum İkinci İdare Mahkemesi, fiilin sübutunu kabul etmekle birlikte hafifletme değerlendirmesi yapılmadığı gerekçesiyle işlemi iptal etmiştir. Mahkemeye göre aynı soruşturma raporuyla ceza teklif edilenlerin bir kısmına alt ceza uygulanmış, davacının durumu ise bu yönden değerlendirilmemişti. Erzurum 2. İdare Mahkemesi dava konusu işlemi iptal etti. Mahkeme önce fiilin sübutunu inceledi. Davacının imzaladığı 9 numaralı hakkediş raporuyla yapılan ödemeler toplamı 41.449.082,80 TL idi. Davalı idarenin oluşturduğu komisyon ise mahallinde inceleme yaptı. Komisyon, fiyat farkı ilavesiyle toplam iş miktarını 36.355.451,45 olarak buldu.

Mahkeme ikinci bir tespite de yer verdi. Davacı tarafından 10 numaralı hakkediş raporunda ek ödenek istenmişti. Talep 28.11.2012 tarihli ve 573976 sayılı yazı ile yapılmıştı. İstenen tutar 9.000.000 TL idi. Oysa 9 numaralı hakkedişe ait işler dahi tamamen bitmemişti.

Mahkemeye göre bu eylemler gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek kapsamındadır. Fiil sübut bulmuştu. Ancak mahkeme indirim değerlendirmesi bakımından idareyi kusurlu buldu. Aynı soruşturma raporuyla teklif getirilenlerden bir kısmı hakkında alt ceza uygulanmıştı. Davacının durumu ise bu yönden hiç değerlendirilmemişti. Mahkeme bu nedenle işlemi iptal etti.

Temyiz Aşamasında Hangi İddialar İleri Sürüldü

Davalı idare kararı temyiz etti. İdareye göre işlem soruşturma raporundaki teklif doğrultusunda kuruldu. Ayrıca bölge disiplin kurulu kararı alınmış ve genel müdür işlemi tesis etmişti. Davacı hakkında 4483 sayılı Kanun kapsamında soruşturma izni de verilmişti.

İdare ayrıca indirim yaptığını savundu. Cezanın brüt aylıktan dörtte bir oranında kesinti biçiminde uygulanması bu anlama geliyordu. İdareye göre alt ceza konusunda takdir yetkisi bulunuyordu. Davacı ise temyize karşı savunma vermedi.

Danıştay tetkik hâkimi de aynı yönde görüş bildirdi. Görüşe göre kanun metni idareye bir zorunluluk yüklemez. Hüküm, geçmiş hizmetler ile ödül ve başarı durumunun değerlendirilmesinde takdir yetkisi tanır. Bu nedenle davacı lehine indirim yapılmaması tek başına iptal sebebi sayılamaz.

Danıştay Kararına Göre Alt Ceza Verilen Cezayı Etkiler mi

Danıştay, bozma kararında alt ceza hükmünün yetkili amir ve kurullara zorunluluk değil takdir yetkisi tanıdığını belirtti. Karar Türk Milleti adına verildi. Bu ibare idari yargı kararlarının başında yer alır.

Kararı veren Danıştay Onikinci Dairesi dosyayı inceledi. Tetkik hâkiminin açıklamaları dinlendi. Belgeler tek tek okundu. Ardından işin gereği görüşüldü.

İnceleme iki başlıkta yapıldı. Bunlar maddi olay ile hukuki değerlendirmedir.

Maddi olay soruşturma raporuna dayanır. Rapor 10.01.2014 tarihlidir.

Rapora göre yüklenici firma bir sulama inşaatını yürütüyordu. İş, Erzurum DSİ 8. Bölge Müdürlüğünün görev sahasındaydı. Buna göre 9 numaralı hakkediş raporuyla yapılan ödemeler toplamı 41.449.082,80 TL olarak belirlendi. Komisyon incelemesinde ise toplam iş miktarı 36.355.451,45 olarak bulundu. Aradaki fark, yapılmayan işlere ödeme yapıldığını gösteriyordu.

Rapor ayrıca ek ödenek talebini de tespit etti. Talep 10 numaralı hakkediş raporunda sarf edilmek üzere yapılmıştı. İstenen tutar 9.000.000 TL idi. Bu nedenle soruşturmacı, davacının 125/D-(f) maddesi uyarınca cezalandırılmasını teklif etti. Teklif, cezanın brüt aylığın dörtte biri oranında kesinti biçiminde uygulanmasını da içeriyordu.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Nedir

Ceza 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin (D) bendinde tanımlanır. Tanıma göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesi durdurulur. Süre, fiilin ağırlık derecesine göre 1 ila 3 yıl arasında değişir. Aynı bendin (f) alt bendi gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemeyi bu cezayı gerektiren fiiller arasında sayar.

Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek disiplin hukukunda ağır bir fiildir. Fiil, belgenin içeriğinin gerçeğe uymamasını ifade eder. Kastın varlığı ayrıca aranır. Hata ya da ihmal ile yanlış düzenlenen belge farklı değerlendirilir. Bu ayrım savunmada açıkça ortaya konur. Akademik personelde benzer fiiller 2547 sayılı Kanun'un disiplin hükümlerine göre incelenir.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası indirim kuralını içerir. Metin, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan memurlardan söz eder. Ödül veya başarı belgesi alan memurlar da bu kapsamdadır. Bu memurlara verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.

Beşinci fıkra özel bir hâli düzenler. Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesinde bulunan memur bu kapsamdadır. Böyle bir memura kademe ilerlemesinin durdurulması cezası uygulanamaz. Bunun yerine brüt aylığının dörtte biri ile yarısı arasında kesinti yapılır. Tekerrür hâlinde ise görevine son verilir.

Cezanın uygulanma zamanı da kanunda belirlidir. Disiplin cezaları kural olarak verildikleri tarihten itibaren uygulanır. Ancak aylıktan veya ücretten kesme cezası izleyen aybaşında uygulanır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası için de aynı kural geçerlidir. Alt ceza kararı bu takvimi de değiştirebilir.

Cezanın özlük dosyasında kalma süresi de sonucu etkiler. Uyarma ve kınama cezaları uygulanmasından 5 yıl sonra silinebilir. Aylıktan kesme ile kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bu süre 10 yıldır. Silme talebi atamaya yetkili amire yapılır. Alt ceza uygulanması bu süreyi kısaltabilir.

Alt Ceza ile Üst Ceza Arasındaki Fark Nedir

Kanun yalnız indirim değil, artırım da öngörür. Tekerrür hâlinde bir derece ağır ceza uygulanır. Yükseköğretimde tekerrür kuralı 2547 sayılı Kanun'un 53/D maddesinde yer alır. Tekerrüre esas alınacak cezanın kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşme, süresinde itiraz edilmemesi ya da itirazın reddi ile gerçekleşir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 125. maddesinin ikinci fıkrası memurlar için tekerrürü şöyle düzenler:

“Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır.”

Üst cezanın karşılığı da kanunda gösterilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına bir üst ceza uygulanacaksa karşılık kamu görevinden çıkarmadır. Birden fazla ücretten kesme cezası için de aynı karşılık geçerlidir. Alt ceza ise tam ters yönde işler. Ayrıca aynı fiile birden fazla disiplin cezası verilemez.

Alt Ceza Uygulaması İşlemde Tartışılmak Zorunda mı

Danıştay Onikinci Dairesine göre alt ceza konusunun işlem metninde ayrıca tartışılması zorunlu değildir. İşlemde bu konuya değinilmemesi, takdir yetkisinin indirim yapmama yönünde kullanıldığını gösterir. Hukuki değerlendirme tek bir soruda toplanır. Soru, indirim konusunun işlem metninde tartışılmasının zorunlu olup olmadığıdır.

Daire önce hükmün niteliğini belirledi. 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin üçüncü fıkrası bir imkân tanır. Hüküm, disiplin cezası vermeye yetkili amir veya kurullara alt ceza uygulama konusunda takdir yetkisi verir. Takdir yetkisi ise sonucu tek yönde bağlamaz.

Daire ikinci adımda sessizliğin anlamını yorumladı. Alt ceza uygulamasının işlemde tartışılıp tartışılmaması işlemi sakatlamaz. İşlemde bu konuya değinilmemiş olması, takdir yetkisinin indirim yapmama yönünde kullanıldığını gösterir. Daire bu yorumun kendi yerleşik kararlarıyla kabul edildiğini belirtti.

Sonuç bu yorumdan çıkar. İdare Mahkemesi kararında fiilin sübuta erdiği tespitine yer verilmişti. Buna karşılık ceza, davacının olumlu çalışmaları ve ödül durumu değerlendirilmeden verildiği gerekçesiyle iptal edilmişti. Daire bu gerekçede hukuki isabet görmedi.

Kararın pratik sonucu açıktır. Alt ceza verilen cezayı etkiler mi itirazı tek başına iptal sebebi değildir. Ancak idarenin eşit durumdaki kişilere farklı davranması ayrı bir tartışma doğurur. Eşitlik iddiası, benzer dosyalarda indirim yapılmış olmasına dayandırılır. Bu iddianın somut belgeyle desteklenmesi gerekir.

Kararın Sonucu Ne Oldu

Danıştay, ilk derece mahkemesinin iptal kararını bozmuş ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere aynı mahkemeye göndermiştir. Karar sonucu dört başlıkta toplandı.

Açıklanan gerekçelerle hüküm kuruldu.

Davalı idarenin temyiz istemi kabul edildi. İstem, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 49. maddesine uygun bulundu.

Erzurum 2. İdare Mahkemesinin kararı bozuldu. Karar 22.01.2015 tarihliydi. Esas numarası 2014/275, karar numarası ise 2015/61 idi.

Dosya yeniden bir karar verilmek üzere anılan idare mahkemesine gönderildi.

Karar 06.02.2019 tarihinde oybirliğiyle verildi. Tebliğ tarihini izleyen 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık tutuldu. Bu yol, 2577 sayılı Kanun'un geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmaya devam eden 54. maddesinden gelir.

Alt Ceza Kararı Yargıda Nasıl Denetlenir

İdari yargı denetimi işlemin unsurları üzerinden yapılır. Mahkeme yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarını inceler. Alt ceza verilen cezayı etkiler mi denetimi çoğunlukla sebep ve konu unsurunda toplanır. Ölçülülük denetimi de bu başlıkta yapılır. Fiil ile ceza arasındaki denge burada ölçülür.

Eşitlik iddiası ayrı bir denetim ölçütüdür. Aynı soruşturma raporuyla teklif getirilen kişilere farklı işlem yapılmışsa gerekçe aranır. İdare, farklılığın nesnel sebebini ortaya koymalıdır. Bu sebep gösterilemezse işlem sakatlanabilir. Ancak bu denetim, alt ceza verilmesini zorunlu kılmaz.

Yürütmenin durdurulması talebi de dilekçede yer alabilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası özlük haklarını doğrudan etkiler. Bu nedenle telafisi güç zarar iddiası somut biçimde açıklanır. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartını da arar. İki şart birlikte gerçekleşmezse talep reddedilir.

Akademik Personelde Alt Ceza Nasıl Uygulanır

Yükseköğretim personeli için ölçüt 2547 sayılı Kanun'da yer alır. Anılan kanunun 53/D maddesi alt ceza kuralını açıkça düzenler. Şartlar seçenekli sayıldığı için uygulama alanı daha geniştir. Bir derece hafif cezayı, asıl cezayı vermeye yetkili makam verir. Ceza türleri için akademisyenlerin alabilecekleri disiplin cezaları yazısına bakılabilir.

Kanun bazı hâllerde indirimin karşılığını da gösterir. Kamu görevinden çıkarma cezasına bir alt ceza uygulanacaksa karşılık bellidir. Bu karşılık kademe ilerlemesinin durdurulması ya da birden fazla ücretten kesme cezasıdır. Böylece uygulama belirsiz kalmaz. İlkelerin tamamını yükseköğretim disiplin cezasında uygulanacak temel ilkeler yazısı derler.

Öğrenci disiplin hukukunda da benzer bir kural vardır. Disiplin amirleri ve kurulları eylemin ağırlığını dikkate alır. Öğrencinin daha önce ceza alıp almadığı da ölçülür. Pişmanlık duyup duymadığı ile geçmiş davranış ve başarıları da değerlendirilir. Bu ölçütler sonucunda bir derece alt ceza verilebilir.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında da aynı hükümler uygulanır. Personel, 2547 sayılı Kanun'un disiplin hükümlerine tabidir. Ceza türleri ve itiraz mercileri kanunda gösterilir. Sözleşmeli statüde çalışmak bu sonucu değiştirmez.

Alt Ceza İstemi Savunmada Nasıl İleri Sürülür

Alt ceza istemi savunma aşamasında yazılır. Savunma dilekçesine geçmiş hizmet belgeleri eklenir. Alınan ödül, teşekkür ve başarı belgeleri de sunulur. Ayrıca olumlu sicil ve performans kayıtları gösterilir. Bu belgeler olmadan alt ceza verilen cezayı etkiler mi değerlendirmesi soyut kalır.

Dilekçede kullanılacak dil de önemlidir. Alt ceza verilen cezayı etkiler mi başlığı ayrı bir bölümde yazılır. Önce hangi belgenin sunulduğu sayılır. Ardından kanun hükmü gösterilir. Son olarak somut olayda hangi şartın gerçekleştiği açıklanır.

Ceza verildikten sonra iki yol açıktır. Birincisi itiraz, ikincisi ise iptal davasıdır. Akademik personelde itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür. İtiraz mercii 60 gün içinde karar verir. Dava süresi de 60 gündür ve ayrıntısını memur disiplin cezası itiraz ve iptal davası yazısı anlatır.

Zamanaşımı savunmanın diğer ayağıdır. Fiilin öğrenilmesinden itibaren süresi içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Fiilin işlendiği tarihten itibaren de belirli bir süre geçmemelidir. Süre hesabını akademik disiplin cezalarında zamanaşımı yazısı örneklerle anlatır. Güncel içtihat ise Danıştay karar arama sisteminden izlenir.

Alt Ceza Konusunda Avukat Desteği

Alt ceza istemi bakımından izlenecek yol, soruşturma dosyasının içeriğine, sunulan belgelere ve idarenin gerekçesine göre değişir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Dosyanıza özgü değerlendirme isterseniz Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya soru formumuz üzerinden talebinizi iletebilirsiniz.

Alt ceza şartları 657 ile 2547 sayılı kanunlarda aynı mıdır?