ESCI, güncel ÜAK cetvellerinde adıyla anılan ayrı bir bent olarak 10 puanla yer alır. Eski dönem başvurularında ise cetveldeki uluslararası alan endeksleri ifadesi ve dipnotu uygulanır.
Bugün geçerli olan Üniversitelerarası Kurul cetvellerinde ESCI, adıyla anılan ayrı bir bent olarak 10 puanla yer alır. Yani sorunun cevabı başvuru dönemine göre değişir. 2023 Ekim dönemine kadar cetvellerde "uluslararası alan endeksleri" ifadesi kullanılıyordu ve ESCI'nin bu kapsama girip girmediği tartışmalıydı. Aşağıda hem eski dönem tartışması hem de bugünkü tablo ayrı ayrı ele alınmıştır.
ESCI Web of Science İçinde Hangi Basamakta Durur
Emerging Sources Citation Index, Web of Science koleksiyonunun izleme basamağıdır. Clarivate, atıf ve yayın ölçütlerini yeni karşılamaya başlayan dergileri bu indekse alır. Dergi burada bir süre izlenir. Ölçütleri sürdürürse üst indekslerden birine geçebilir.
Bu yapı, ESCI kaydının bir kalite belgesi olmadığı anlamına gelmez. Kayıt gerçektir ve cetvelde puan getirir. Ancak ESCI dergilerine dilim değeri verilmez. Dilim ayrımı yalnızca SCIE ve SSCI dergilerine uygulanır. Cetveldeki yıldız işareti de bunu söyler. Dilim, Web of Science etki faktörü çeyrekliğini ifade eder.
Bu ayrımın doçentlik dosyasında somut bir sonucu vardır. ESCI dergisinde yayımlanan bir makale için Q1 ya da Q2 iddiasında bulunulamaz. Aday, dilim belgesini yalnızca SCIE veya SSCI kaydı olan dergiler için sunar. ESCI yayınında sunulacak belge, derginin indeks kaydını gösteren çıktıdır.
Dört indeksin kapsam farkı ve puan karşılıkları sitede ayrı bir sayfada işlenmiştir. Karşılaştırma için atıf indeksleri ve doçentlik şartları sayfasına, dilim belgesi için doçentlikte Q değeri sayfasına bakılabilir. Bu sayfa yalnızca ESCI Emerging Sources Citation Index uluslararası alan indeksi sayılır mı sorusuna ayrılmıştır.
Alan İndeksi Kavramı Eski Cetvel Dilinden Gelir
Tartışmanın kaynağı bir dipnottur. 2020 Ekim dönemi Spor Bilimleri tablosunda uluslararası makale kalemi iki bende ayrılmıştı. Birinci bent SSCI, SCI, SCI Expanded ve AHCI dergilerine 20 puan veriyordu. İkinci bent ise "uluslararası alan endekslerinde taranan dergiler" için 15 puan öngörüyordu.
Bu ifadenin yanındaki yıldız işareti tablonun sonuna gönderiyordu. Dipnot şöyleydi: "Alan İndeksleri= ISI Database'e giren eğitim/spor bilim alanıyla ilgili indeksler, Australian Education Index, British Education Index, Journals Indexed in ERIC, Education Full Text (H. W. Wilson) Database Covarage List."
Sık Sorulan Sorular
ESCI uluslararası alan indeksi sayılır mı?
Bugünkü cetvellerde bu soru anlamını yitirmiştir. ESCI, bütün temel alan tablolarında adıyla anılan ayrı bir bent olarak 10 puanla yer alır. Soru yalnızca 2023 Ekim ve öncesi dönem başvuruları bakımından önemini korur.
ESCI makalesi doçentlik başvurusunda kaç puan getirir?
Uluslararası makale kaleminde 10 puandır. Aynı kayıt başka kalemlerde de işler: esere yapılan ESCI atfı 3 puan, tezden üretilmiş ESCI makalesi 10 puan, ESCI dergisinde editörlük 2 puandır.
Dipnot kapalı uçlu bir liste vermiyordu. "ISI Database'e giren indeksler" ibaresi Web of Science koleksiyonunu işaret ediyordu. ESCI de bu koleksiyonun içindedir. Buradan iki farklı okuma çıktı. Kimi değerlendirmelerde ESCI uluslararası alan indeksi kabul edildi, kimi değerlendirmelerde sayılmadı. Aynı ifade 2021, 2022 ve 2023 dönemi tablolarında da aynen kaldı.
Bu ayrışma etik komisyonu önüne de geldi. Aşağıdaki karar, tartışmanın idari boyutunu gösterdiği için künyesiyle birlikte aktarılmıştır.
Başvuru dönemi Ekim 2020'dir. Dosyayı inceleyen kurul, Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonudur. Adayın bilim alanı Spor Bilimleridir. İddiaya konu ihlaller yanlış beyan ile akademik teamüllere aykırılıktır. Adaydan 30 Haziran 2021 tarihinde savunma istenmiştir.
İddiayı ileri süren jüri üyesi, ESCI'nin spor bilimlerinde alan endeksi olmadığını savunmuştur. Komisyon ise iddiaları, savunmayı ve uzman görüşlerini birlikte değerlendirmiştir. Sonuçta savunma yeterli görülmüş ve adayın iddiaya konu yayınlarında etik ihlal bulunmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir.
Kararın gerekçesi açıktır. ESCI Emerging Sources Citation Index uluslararası alan indeksi niteliği taşır ve eğitim ile spor bilimleri doçentlik başvurusunda bu sıfatla kullanılabilir. Bunun üzerine askıya alınan doçentlik süreci kaldığı yerden devam etmiştir.
Güncel Cetvelde ESCI Adıyla Anılan Ayrı Bir Bent
Üniversitelerarası Kurul cetvel dilini 2024 Mart döneminde değiştirdi. Bu dönemden itibaren tablolarda "uluslararası alan endeksleri" ifadesi ve eski dipnot yer almıyor. ESCI artık kısaltmasıyla yazılıyor.
En güncel Spor Bilimleri tablosunda uluslararası makale kalemi dört bende ayrılmış durumdadır. SCIE veya SSCI dergisindeki makale dilime göre 30, 20, 15 ya da 10 puan alır. AHCI dergisindeki makale 20 puandır. Üçüncü bent ESCI, Scopus veya SPORT Discus dergilerini kapsar ve 10 puan getirir. Diğer uluslararası indekslerde taranan dergilere ise 5 puan verilir.
Değişiklik yalnızca bir ad eklemesi değildir. Puanlar da yeniden kurulmuştur. Spor Bilimleri tablosunda eski alan endeksi bendi 15 puan getiriyordu. Yeni tabloda ESCI bendinin karşılığı 10 puandır. Üst bentler ise dilime bölünmüştür. Q1 dergisindeki makale 30 puana çıkarken Q4 dergisindeki makale 10 puanda kalır. Cetvelin bütünü bu yüzden dönem dönem karşılaştırılır.
Aynı yapı Eğitim Bilimleri, Hukuk, Sağlık Bilimleri ile Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler tablolarında da vardır. Bu alanlarda üçüncü bent "ESCI veya Scopus" biçimindedir. SPORT Discus yalnızca Spor Bilimleri tablosunda geçer.
ESCI kaydı başka kalemlerde de işler. Adayın eserine ESCI kapsamında yapılan atıf 3 puandır. Lisansüstü tezden üretilmiş ESCI makalesi 10 puan sayılır. ESCI dergisindeki editörlük ise 2 puan getirir.
ESCI Kaydı Yayım Tarihine Göre Değerlendirilir
İndeks kaydı durağan değildir. Bir dergi ESCI'den SCIE ya da SSCI kapsamına geçebilir. Tersi de olur ve dergi kapsam dışına çıkarılabilir. Bu hareket, dosyadaki her makale için ayrı bir soru doğurur.
Değerlendirmede esas alınan an, makalenin yayımlandığı andır. Derginin bugünkü durumu tek başına yeterli değildir. Bu yüzden başvuru dosyasına, yayım tarihindeki kaydı gösteren çıktı konur. Çıktının tarihi ve alındığı adres görünür olmalıdır.
Dergi sonradan üst indekse geçmişse makalenin puanı kendiliğinden yükselmez. Aynı biçimde, dergi sonradan kapsam dışına çıkmışsa yayım tarihinde geçerli olan ESCI Emerging Sources Citation Index uluslararası alan indeksi kaydı korunur. Uyuşmazlıkların önemli bir kısmı bu tarih farkından doğar.
Aynı Yayın Cetvelde Yalnızca Bir Bentten Puanlanır
Cetvellerin başında sık gözden kaçan bir kural durur. Her çalışma tabloda yalnızca bir bölümde puanlandırılır. Aynı makale hem uluslararası makale kaleminden hem de başka bir kalemden ayrıca puan getirmez.
Kuralın en çok tartışma doğuran hâli lisansüstü tez yayınlarıdır. Tezden üretilen yayınlar ayrı bir başlıkta puanlanır. Bu yayınlar uluslararası makale kaleminde bir kez daha sayılamaz. Tez başlığındaki ESCI bendi de 10 puandır, ancak bu başlıktan alınabilecek toplam puan sınırlıdır.
Spor Bilimleri tablosunda tez yayınları kaleminden en fazla 20 puan alınabilir. Aynı tabloda uluslararası makale kaleminin altındaki başlıca yazar şartı ise tez yayınlarını kapsam dışında bırakır. Dosya kurulurken hangi yayının hangi kaleme yazılacağı bu yüzden baştan planlanır.
ESCI Yayını Tek Başına Asgari Şartı Karşılamaz
Puan almak ile asgari şartı sağlamak farklı şeylerdir. Doçentlik Yönetmeliğinin 4. maddesi, her bilim alanı için asgari sayı ve nitelikte yayın aranacağını söyler. Bu nitelik cetvellerde bent adıyla belirlenir.
Spor Bilimleri tablosunda uluslararası makale kaleminin altında bağlayıcı bir cümle durur. Doktora unvanı alındıktan sonra, a veya b bentlerinden birinde başlıca yazar olarak en az 30 puan almak zorunludur. ESCI c bendidir. Bu nedenle ESCI uluslararası alan indeksi kapsamındaki bir makale bu zorunluluğu tek başına karşılamaz.
Bu şart bir eşik değil, bir nitelik kuralıdır. Aday toplamda 100 puanı ESCI yayınlarıyla doldurmuş olsa bile başvuru asgari şartı sağlamaz. Cetvel, puanın nereden geldiğine bakar.
Kural her temel alanda aynı değildir. Eğitim Bilimleri tablosunda a bendinden Q1, Q2 veya Q3 dergilerde en az 30 puan aranır. Hukuk tablosunda a bendinden altı yayın ve 50 puan istenir. Buna karşılık Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler tablosunda a, b, c veya d bentlerinden 10 puan yeterlidir. Bu alanda ESCI makalesi zorunlu asgari puana sayılır.
Başvuru öncesinde yapılacak ilk iş, kendi temel alanının tablosundaki bu cümleyi okumaktır. Doçentlik asgari başvuru şartlarını sağlamama sayfasında bu denetimin nasıl yürüdüğü ayrıca anlatılmıştır.
Hangi Dönemin Cetveli Uygulanır
Eski dönem başvuruları bakımından tartışma bitmiş değildir. Doçentlik Yönetmeliğinin 3. maddesi, doçentlik kriterlerindeki güncellemelerin kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci başvuru döneminde uygulanacağını söyler.
Bunun pratik sonucu şudur. Bir başvurunun hukuka uygunluğu, başvuru tarihinde yürürlükte olan cetvele göre denetlenir. 2020 ya da 2022 döneminde yapılmış bir başvuru, bugünkü 10 puanlık bende göre değil, o dönemin "uluslararası alan endeksleri" dipnotuna göre değerlendirilir.
Bu yüzden ESCI Emerging Sources Citation Index uluslararası alan indeksi tartışması, derdest davalar ve yeniden değerlendirme talepleri bakımından hukuken canlıdır. Spor bilimleri alanında verilmiş somut bir mahkeme kararı için Spor Bilimleri ESCI alan indeksi davası sayfasına bakılabilir.
ESCI Beyanı Ne Zaman Etik İddiaya Dönüşür
Beyanın yanlış olduğu iddiası ile beyanın yorumunun tartışmalı olduğu hâl birbirinden ayrılır. Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 4. maddesi bu ayrımı kurar.
Yönergenin 4. maddesinin ikinci fıkrasının j bendi, akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda yayınlara dair yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmayı etik ihlal sayar. Aynı fıkranın k bendi akademik teamüllere aykırı tutumu kapsar. l bendi ise indekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermeyi ayrıca düzenler.
Etik iddiası ilgili komisyona gider. Komisyon önce iddianın inandırıcı bilgi ve belgeye dayanıp dayanmadığını inceler. İnceleme başlatılırsa adaydan yazılı savunma istenir. Yönergenin 10. maddesine göre savunma on beş gün içinde verilir. Bu süre içinde savunma verilmezse komisyon mevcut belgelerle karar verir.
Savunmanın merkezinde derginin indeks kaydı durur. Kaydın Web of Science Master Journal List üzerinden alınmış çıktısı, yayın tarihindeki durumu göstermelidir. Başvuru dönemine ait cetvel ve dipnot da savunmaya eklenir.
Savunmada üç noktanın ayrı ayrı kurulması beklenir. Birincisi derginin ESCI kaydının gerçekliğidir. İkincisi, o dönemin cetvel metninin ESCI Emerging Sources Citation Index uluslararası alan indeksi okumasına elverişli olduğudur. Üçüncüsü, aynı dönemde benzer yayınların kabul edildiğini gösteren emsaldir. Emsal olarak komisyon kararları ve mahkeme kararları kullanılabilir.
Komisyon kararlarında gerekçe aranır. Gerekçesiz ya da yalnızca jüri görüşünü tekrarlayan kararlar, iptal davasında en çok tartışılan noktadır.
Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrası önemli bir sonuç bağlar. İddianın doğru olmadığı tespit edilirse doçentlik değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder. Bu takdirde etik aykırılık iddiasında bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır. Yukarıdaki komisyon kararında da bu sonuç doğmuştur.
14 Ekim 2025 Değişikliği Bu Uyuşmazlıkları Nasıl Etkiler
Doçentlik Yönetmeliğinde 14 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan bir değişiklik yapıldı. Değişiklik ESCI'yi doğrudan düzenlemiyor. Buna karşılık indeks uyuşmazlıklarının yürüyüşünü etkileyen üç nokta getiriyor.
Birincisi, 6. maddeye eklenen cümledir. Adayın asgari başvuru şartlarını sağlamış olması, eser değerlendirmesinde başarılı olduğu anlamına gelmez. İkincisi, asgari şart nedeniyle başvurusu iptal edilen adayın, eksikliği gidermek kaydıyla izleyen dönemde yeniden başvurabileceğidir. Eksiklik giderilmeden yapılan başvuru reddedilir. Üçüncüsü, adayın erişimine yalnızca değerlendirmeye esas alınan raporların açılmasıdır. Diğer jüri üyelerinin raporları adaya gösterilmez.
Üçüncü nokta indeks uyuşmazlıklarında doğrudan işler. Asgari şart nedeniyle iptal kararının dayandığı jüri raporu adaya açılır. Aday, hangi yayının hangi gerekçeyle sayılmadığını böylece görür. İtiraz dilekçesi bu gerekçe üzerine kurulur.
Etik ihlal kararı verilirse sonuç daha ağırdır. Bu hâlde başvuru iptal edilir ve aday en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Değişikliğin bütünü için 14 Ekim 2025 Doçentlik Yönetmeliği değişikliği sayfasına bakılabilir.
İtiraz ve İptal Davası Yolu
ESCI yayını sayılmadığı için başvurusu iptal edilen aday önce Doçentlik Komisyonuna itiraz eder. İtiraz dilekçesinde derginin indeks kaydı, başvuru dönemine ait cetvel ve dipnot metni birlikte sunulur. Varsa aynı dönemde aynı yönde verilmiş komisyon ya da mahkeme kararları eklenir.
İtirazın reddi hâlinde iptal davası açılır. Dava, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır. Sürenin başlangıcı tebliğ tarihidir. Yönetmelik, elektronik ortamda erişime açılan işlemin beşinci gün tebliğ edilmiş sayılacağını söyler. Bu kural süre hesabında sık gözden kaçar.
Uyuşmazlık bilimsel ve teknik bilgi gerektirdiği için mahkemeler çoğu kez bilirkişi incelemesi yaptırır. Bilirkişiden beklenen, adayın yayınlarının başvuru dönemine ait tablodaki hangi bende girdiğini tespit etmektir. Dilekçede bu soru açıkça sorulursa inceleme daha isabetli yürür. Süreç ve dilekçe pratiği için doçentlik etik ihlal itirazı sayfası incelenebilir.
ESCI Uluslararası Alan İndeksi Konusunda Avukat Desteği
ESCI uluslararası alan indeksi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
ESCI uluslararası alan indeksi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Temel alana göre değişir. Spor Bilimleri, Eğitim Bilimleri, Hukuk ve Sağlık Bilimleri tablolarında zorunlu asgari puanın üst bentlerden alınması gerekir; ESCI makalesi bu zorunluluğu tek başına karşılamaz. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler tablosunda ise ESCI makalesi zorunlu 10 puana sayılabilir.
Eski dönemde yapılmış bir başvuruda hangi cetvel uygulanır?
Başvuru tarihinde yürürlükte olan cetvel uygulanır. Doçentlik Yönetmeliğinin 3. maddesi, kriter güncellemelerinin kabul tarihinden sonraki ikinci başvuru döneminde uygulanacağını söyler.
ESCI beyanı yanlış beyan etik ihlali sayılır mı?
Derginin ESCI kaydı gerçekse ortada yanlış bir veri yoktur. Bu durumda uyuşmazlık, kaydın cetveldeki hangi bende gireceği üzerinedir. Yanlış beyan ise var olmayan bir indeks kaydının bildirilmesi hâlinde gündeme gelir.
Etik ihlal iddiası doğru çıkmazsa jüri üyesine ne olur?
Doçentlik Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrasına göre değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder ve iddiada bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır.
Etik incelemede savunma süresi kaç gündür?
Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 10. maddesine göre on beş gündür. Bu süre içinde savunma verilmezse komisyon mevcut bilgi ve belgelere göre karar verir.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
