TÜBİTAK 1001 Projesi Reddine İtiraz ve Dava

Panel çalışması yazılı gerekçe üretir. TÜBİTAK'ın panelist formu bu konuda açık bir kural koyar. Olumlu ve olumsuz görüşler gerekçeli olmalıdır. Görüşler ayrıca yürütücüye yazılı bildirilebilecek biçimde yazılır. Panelistlerin bireysel notları panel hazırlık raporu sayılır. Yürütücüye ulaşan belge ise panel sonunda oluşan panel raporudur. Süreyi başlatan tebliğ de bu sonuç yazısıdır. Panelistin bir bildirim yükümlülüğü daha vardır. Ekipteki kişilerin benzer içerikli bir projesinin başka bir kuruma sunulduğunu ya da başka bir kurumca desteklendiğini görürse, durumu ilgili araştırma destek grubuna yazılı olarak bildirir.

Panelist ve moderatör adları gizlidir. İtiraz mevzuatı bu konuda ölçülü bir yol izler. Bilgi ve belgeler 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde istenebilir. Belgeler yalnız başvuru sahibine verilir. Raportör ve uzman adları ise belirtilmez. İtiraz bu yüzden kişiler üzerine değil, rapor metni üzerine kurulur.

İtiraz Süresi ve Başvuru Usulü

Usul, TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik'te düzenlenir. Yönetmeliğin 11. maddesi süreyi şöyle belirler. "İtiraza ilişkin başvuru süresi, itiraza konu işlemin ilgiliye tebliğinden (yazılı veya elektronik olarak gerçekleştirilen bildirimden) itibaren 15 gündür."

TÜBİTAK 1001 projesi reddine itiraz başvurusu yalnız TÜBİMER Online Sistemi'nden yapılır. Bu süre ve yöntem dışındaki başvurular yönetmelik kapsamında görülmez. Sürenin son günü tatile denk gelirse süre ilk iş gününün sonuna uzar. Mücbir sebep hâlinde ise sebebin kalktığı günden sonra yeniden 15 gün işler. İtiraz ücreti alınıp alınmayacağına Başkan karar verir.

Bu programa özgü bir sınır, itirazın işlevini belirler. Yönetmeliğin 12. maddesi eksik bilgi ve belgenin itirazla tamamlanmasını yasaklar. Başvuru itiraz yoluyla genişletilemez. Panel raporunda eksik bulunan bir yöntem açıklaması dilekçeyle tamamlanamaz. İtirazın konusu, önerinin başvuru anındaki hâlidir. Bütün destek programları için geçerli genel işleyişi TÜBİTAK proje reddine itiraz yazısında bulabilirsiniz.

İtirazda İleri Sürülebilecek Hukuki Sebepler

İtiraz Değerlendirme Kurulu kararını üç ölçüte göre verir. Ölçütler yönetmeliğin 14. maddesinde sayılır ve dilekçenin kurgusunu belirler:

• İtiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunularak oluşturulması.

• İtiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması.

• İtiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususlar içermesi.

Aynı madde bir sınır daha koyar. Kurul yalnız dilekçede yazılı olan hususları dikkate alır. Sonradan eklenen bir gerekçe sonuca etki etmez. TÜBİTAK 1001 projesi reddine itiraz dilekçesi bu yüzden ilk yazımda tamamlanır.

Yönetmelik bazı konuları kapsam dışında bırakır. Belgesi eksik olan ve başvuru şartını taşımayan dosyalar bu yolun dışındadır. Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu ile Endüstriyel Etik Kurulu kararları da ayrı bir rejime tabidir. Etik ihlal iddiası varsa izlenecek yol için TÜBİTAK AYEK kararına itiraz süreci esas alınır.

Panelist Tarafsızlığına İlişkin İddialar

İtiraz yönetmeliğinin 2. maddesi görevlilerle ilgili itirazları açıkça kapsama alır. Panelist, moderatör, raportör ve hakem bu görevliler arasındadır. Etik kural ihlalleri kapsam dışındadır ve ayrı yolla incelenir. Tarafsızlık iddiası bu nedenle gerçek bir itiraz sebebidir.

TÜBİTAK'ın panel değerlendirme formu çıkar çatışması sayılan hâlleri tek tek sayar:

• Tez hocası veya tez öğrencisi olmak.

• Son üç yıl içinde makale, tebliğ, proje veya kitap gibi ortak çalışma yapmış olmak.

• Aynı kurumda çalışıyor veya görevli olmak.

• Proje hakkında görüş bildirmiş ya da projenin hazırlanmasına katkıda bulunmuş olmak.

• Daha önce yargıya intikal eden bir ihtilafın tarafı olmak.

• Kan hısmı olmak veya evlilik bağı sona ermiş olsa bile kayın hısmı olmak.

• Tarafsız davranmayı önleyecek derecede olumlu ya da olumsuz önyargı sahibi olmak.

Başvuru sahibinin elinde önleyici bir araç da vardır. Proje Başvuru Sistemi'nde Çıkar İlişkisi Olan Kişiler adımı bulunur. Ekipteki kişilerin tez danışmanları bu listeye kendiliğinden eklenir. Panelist Önerisi adımında ise dış danışman önerilebilir. TÜBİTAK bu öneriyle bağlı değildir.

İtirazın somut karşılığı yeniden incelemedir. Danışman yeniden inceleme önerirse gereken sayının iki katı kadar panelist önerir. Kurul, önerinin hangi panelistlerce görüleceğine karar verebilir. Panelistin raporunu üretken yapay zekâ ile yazması da forma göre yasaktır. Bu konudaki beyan yükümlülükleri için TÜBİTAK projelerinde yapay zeka kullanımı yazısına bakılabilir.

Değerlendirme Ölçütlerine Aykırılık

1001 önerileri dört boyut altında ölçülür. TÜBİTAK'ın yayımladığı panel değerlendirme formu bu boyutların ağırlığını da verir. Özgün Değer %35, Yöntem %25, Proje Yönetimi %20 ve Yaygın Etki %20 ağırlık taşır.

Her boyutun kendi soruları vardır. Özgün Değer başlığı literatürdeki eksikliği sorar. Aynı başlık araştırma sorusunu ve hedeflerin ölçülebilirliğini de arar. Yöntem başlığı tekniklerin amaca uygunluğuna bakar. Proje Yönetimi başlığı iş-zaman çizelgesini, risk planını, ekibi ve altyapıyı kapsar. Yaygın Etki başlığı çıktı potansiyelini ve üst politika belgeleriyle bağı ölçer. Form ayrıca kriteri karşılama düzeylerini tanımlar ve panelistten seçtiği düzeyi ayrıntılı biçimde gerekçelendirmesini bekler. Gerekçesiz kalan bir düzey seçimi, itirazda somut olarak gösterilebilecek bir eksikliktir.

Ağırlık tablosu, itirazın nereye yerleşeceğini gösterir. Güçlü bir TÜBİTAK 1001 projesi reddine itiraz gerekçesi her eleştiriyi ait olduğu boyuta koyar. Ardından başvuru formunun ilgili bölümüne atıf yapar. Eleştirinin ölçüt sisteminde karşılığı yoksa bu da ileri sürülebilir. Bütçeye ilişkin bir notun Yöntem puanını düşürmesi buna örnek gösterilebilir.

İtiraz Sonucunun Bildirilmesi

TÜBİTAK 1001 projesi reddine itiraz sonucu iki aşamada oluşur. Önce İtiraz İnceleme Komisyonu uygunluk incelemesi yapar. Komisyon dosyayı esastan görmez. İnceleme, şekil ve usul şartlarıyla sınırlıdır. Komisyon, dosyanın kendisine ulaştığı günden sonra en geç 15 günde karar verir. Ret kararı gerekçesiyle bildirilir.

İtiraz uygun bulunursa dosya İtiraz Değerlendirme Kurulu'na gider. Kurul en geç 60 günde karar verir. Dosya danışman incelemesine gönderilirse bu süre 75 güne çıkar.

Kurul'un yetkisi dardır. Kurul başvurunun kendisini incelemez, yalnız önerinin yeniden görülüp görülmeyeceğine karar verir. İtiraz kabul edilirse dosya Başkan Oluru ile ilgili birime gider. Birim süreci 30 gün içinde başlatır.

İdari yol bu noktada tükenir. Yönetmelik yeni bir itiraz hakkı tanımaz. Yeniden inceleme sonunda çıkan karara karşı itiraz edilemez. Sonraki adım yargı yoludur.

İptal Davası Açma Şartları

Dava konusu işlem, önerinin desteklenmemesine ilişkin karardır. Karar önce ilgili grupta görüşülür, ardından Başkanlığın onayıyla kesinleşir. Kesin ve yürütülebilir nitelik bu onayla doğar.

Denetim ölçüsünü 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu verir. Kanunun 2. maddesi iptal sebeplerini beş başlıkta toplar. Bunlar yetki, şekil, sebep, konu ve maksattır. Dava açma süresi ise aynı Kanunun 7. maddesine göre 60 gündür.

Programa özgü bir tuzak da vardır. İtiraz yolunun kapalı olduğu hâllerde 15 günlük süre hiç işlemez. Belge eksikliği yüzünden iade edilen bir öneride durum budur. Çağrı süreci biten dosyalar da kapsam dışıdır. O çağrı kapsamında destek verilmesi artık mümkün değilse itiraz yolu açılmaz. Böyle bir dosyada 60 günlük dava süresi tebliğle işlemeye devam eder.

İdari başvuru yolu yine de tümüyle kapanmış sayılmaz. Kanunun 11. maddesi, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılmasını veya değiştirilmesini idareden istemeye imkân tanır. Bu başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.

Görevli mahkeme ve husumetin yöneltileceği makam ayrı bir konudur. Bu ayrıntı için TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası yazısına bakılabilir. Dönem takvimi sıkışıksa yürütmenin durdurulması talebi ayrıca değerlendirilir.

Bilimsel Takdirin Yargısal Denetim Sınırı

İdari yargının yetkisi sınırlıdır. Sınırı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi çizer. Maddenin ikinci fıkrası şu cümleyle açılır. "İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." Aynı fıkra yerindelik denetimini de yasaklar. İdarenin takdir yetkisini kaldıracak karar verilmesi de mümkün değildir.

Bunun pratik sonucu açıktır. Mahkeme panelin verdiği puanı yeniden takdir etmez. Denetim başka bir soru üzerinden yürür. Ret gerekçesi dört ölçütle ve dosyadaki belgeyle bağdaşıyor mu? Sebep unsuru denetimi burada devreye girer.

Şekil yönünden bakılacak noktalar da vardır. Gerekçe yükümlülüğüne uyulup uyulmadığı bunların ilkidir. Çıkar çatışması kurallarının gözetilip gözetilmediği ikinci noktadır. İtiraz sürecinin süresinde bitip bitmediği de denetlenir. Teknik uyuşmazlıkta mahkeme bilirkişi incelemesine gidebilir. Bu incelemeye karşı ileri sürülecek itirazlar idari yargıda bilirkişi raporuna itiraz yazısında ele alınmıştır.

Yeni Dönem Başvurusu ile Dava İlişkisi

1001'de yılda iki dönem vardır. Reddedilen öneri bu yüzden kısa sürede yeniden sunulabilir. Yeni dönem başvurusu ile TÜBİTAK 1001 projesi reddine itiraz yolu birbirinin alternatifi değildir. İkisi aynı anda yürüyebilir. Yeniden sunmanın kendi şartları da vardır. Yeni başvuruda önce aynı ya da benzer bir öneri sunulup sunulmadığı sorulur. Cevap evetse ilgili proje numarası sistemden seçilir. Reddedilen öneri için Proje Önerisi Değişiklik Bildirim Formu doldurulur. Form son ret raporuna göre hazırlanır. İade edilen öneri için ise bu form istenmez. Gerekli olduğu hâlde form doldurulmazsa yeni öneri yine iade edilir.

Kota kuralları da hesaba katılır. Yürütücü olarak aynı dönemde birden çok öneriyle başvurulamaz. Aynı anda en çok iki 1001 projesinde yürütücü olunabilir. Taslak ya da öneri hâlindeki projeler de bu limitin içindedir.

Yeni başvuru, açılmış davadaki menfaat ilişkisini kendiliğinden bitirmez. Buna karşılık yeni önerinin desteklenmesi tabloyu değiştirebilir. Eski karardan beklenen sonuç o hâlde tartışmalı olur. Takvim de sıkışıktır. 60 günlük dava süresi ile bir sonraki dönemin son günü çoğu kez aynı aralığa düşer.

Ret Kararının Diğer Başvurulara Etkisi

Her ret kararı bir başvuru hakkını tüketir. TÜBİTAK bu konuda sayı sınırı duyurmuştur. Aynı öneriyle 1001 kapsamında üç kez desteklenmeme hâlinde dördüncü başvuru yapılamaz. Herhangi bir program kapsamında beş kez sunulan ve desteklenmeyen bir öneri de yeniden verilemez.

Sayı sınırı, dava açmakta güncel ve kişisel menfaat bulunduğunu gösterir. Ret kararının etkisi tek bir dönemle kalmaz. Karar, sonraki başvuru hakkını da daraltır.

Etkiler bununla bitmez. Daha önce sunulan bir öneriyle benzer içerik taşımak yeni önerinin iadesine yol açabilir. Önceki öneride hak sahibi olup yenisinde yer almayan kişiler için Feragat Formu istenir. Proje ekibinin, sunulan konuda yürüyen ya da biten başka bir projesinin olmaması da aranır.

Son bir nokta karıştırılmamalıdır. Ret kararı tek başına bir yaptırım ya da etik ihlal tespiti değildir. Karar, program şartlarının karşılanmadığına ilişkin bir değerlendirmedir.

TÜBİTAK 1001 Projesi Reddine İtiraz Konusunda Avukat Desteği

TÜBİTAK 1001 projesi reddine itiraz bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Mevcut belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar da bu değerlendirmeye girer. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Proje reddi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi Avukata Sor formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Panel raporundaki panelistlerin isimleri öğrenilebilir mi?