ÜAK'a karşı açılan doçentlik davalarında son yıllarda tekrar eden bir sorun var. Üniversitelerarası Kurul, mahkemenin ara kararıyla istediği savunmayı, bilgi ve belgeleri süresinde göndermiyor. ÜAK'ın davalara belge göndermemesi yargılamayı uzatır ve davacının ispat imkanını daraltır. Aşağıda, müvekkilimizin dosyasında ara kararın gereğini yerine getirmeyen görevliler hakkında suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin mahkeme kararı yer alır.
Mahkemenin Suç Duyurusunda Bulunma Kararı
SUÇ DUYURUSUNDA BULUNMA KARARI
Davacı S. M. vekili AV. ABDULLAH ENES BALTACI tarafından, Doktor akademik unvanı ile öğretim üyesi olarak görev yapan müvekkilinin, Ekim 2020 dönemi için 1210-tarımsal yapılar ve sulama bilim alanında yaptığı doçentlik başvurusunun, Doçentlik Yönetmeliği’nin 6/1. maddesi uyarınca asgari başvuru şartlarını sağlamadığı gerekçesiyle iptaline ilişkin Doçentlik Komisyonunun 05/02/2021 tarihli toplantısında alınan karara yapılan itirazın reddine ilişkin 19/03/2021 tarihli ve 3153 sayılı işlem ile bildirilen Doçentlik Komisyonunun 18/03/2021 tarihli toplantıda alınan kararın iptali istemiyle ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞI’na karşı açılan davada, Mahkememizin 21/04/2021 tarihli ara kararı ile dava konusu uyuşmazlığın çözümü için gerekli olan ve davalı idareden istenilen bilgi ve belgelerin yasal süresi içinde gönderilmediği, takiben ve 24/09/2021tarihli ara kararda suç duyurusunda bulunulacağı ihtarıyla davalı idareden tekiden aynıbilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği ancak davalı idarece ara karar gereğinin yerine getirilmediği görülmüştür.
Kararda Dayanılan Kanun Hükmü
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’ nun 20. maddesinde “Danıştay ile idare ve vergi mahkemeleri bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yaparlar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmediği takdirde, bu durumun verilecek karar üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve arakararında bu husus ayrıca belirtilir. Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenliğine veya yüksek menfaatlerine veya Devletin güvenliği ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabancı devletlere de ilişkin ise, Cumhurbaşkanı yada ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan, gerekçesini bildirmek suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. Verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez. …” hükmü yer almıştır.
Mahkemenin Ara Kararlara İlişkin Tespiti
Olayda Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı açısından Ek’ te yer alan ara kararları ile2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/1 maddesinde öngörülen şekil dahilinde Mahkememizce istenilen ve 2577 sayılı Kanunun 20/3 maddesinde açıklanan belgeler kapsamında da olmayan bilgi ve belgelerin sunulmasına ilişkin ara kararları gereği hiçbir gerekçe gösterilmeden yerine getirilmemiştir.
Bu sebeple, Mahkememiz ara kararları gereği yerine getirmeyerek yargılamanın gecikmesine sebep olan Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı yetkilileri hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına, 25/11/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan Üye Üye
DERYA BEYAZİTOĞLU MELİKOĞLU ŞEHNAZ DİRİARIN HAKAN GÖKCE
101143 191868 178502
EKLER:
1-21/04/2021 ve 24/09/2021 ara kararların onaylı sureti.
2-Tebliğ alındılarının onaylı sureti.
ÜAK Davalara Belge Göndermezse Mahkeme Ne Yapar
Doçentlik başvurusunun reddine karşı açılan davada mahkeme, işlemin dayanağını görmek ister. Bu nedenle ara kararla başvuru dosyasını, jüri raporlarını ve komisyon tutanaklarını idareden ister. Davalara belge göndermeme hali ilk bakışta yalnızca bir usul sorunu gibi durur. Oysa etkisi doğrudan davanın esasına yansır. Mahkeme, işlemin sebep unsurunu ancak dosyaya gelen belgeyle denetler.
ÜAK'ın davalara belge göndermemesi tek bir dosyaya özgü bir aksaklık da sayılmaz. Aynı sorun doçentlik eser inceleme, etik ihlal ve jüri oluşumu davalarında da çıkar. Mahkeme bu durumda ara kararı tekrarlar. Sonuç yine değişmezse yaptırım aşamasına geçer. Yaptırımın ilk adımı ihtarlı tekit, ikinci adımı ise suç duyurusudur.
Ara Kararın Gereğini Yerine Getirmek Zorunludur
Kuralın kaynağı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesidir. Bu madde mahkemeye, gerekli gördüğü evrakı ve bilgiyi taraflardan isteme yetkisi tanır. İstek yazılı bir ara kararla mahkemeden çıkar. Kanun, ara kararının süresi içinde yerine getirilmesini mecburi tutar. Haklı sebep varsa mahkeme süreyi bir defaya mahsus uzatır.
Yükümlülük idare bakımından da aynıdır. Davalı ÜAK, dosyaya kendi işleminin dayanağını sunar. Davalara belge sunmama hali kanunun tanıdığı bir seçenek sayılmaz. Kanun yalnızca dar bir istisna tanır. Devletin güvenliğine veya yüksek menfaatlerine ilişkin bilgi ve belgeler bu istisnaya girer. Doçentlik dosyasındaki jüri raporu ise bu kapsama girmez.
Belge Gelmezse Mahkeme Bunu Kimin Aleyhine Yorumlar
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi mahkemeye açık bir yetki tanır. Taraflardan biri ara kararın gereğini yerine getirmezse, mahkeme bu durumun karara etkisini önceden takdir eder. Takdirini de ara kararda ayrıca gösterir. Yani davalara belge göndermeme davranışı sonuçsuz kalmaz.
İdari yargıda ispat yükünün ağırlığı idarenin üzerindedir. İdare, tesis ettiği işlemin sebebini ve hukuka uygunluğunu ortaya koyar. Davalara belge sunulmaması bu yükün yerine getirilmediğini gösterir. Kanun ayrıca şunu söyler. Verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez. Bu hüküm davacı bakımından güçlü bir dayanak oluşturur.
Suç Duyurusu Hangi Aşamada Gündeme Gelir
Mahkeme çoğunlukla ilk ara kararda yaptırıma başvurmaz. Önce süre verir, sonra ara kararı tekitleyerek ihtar ekler. Yukarıdaki kararda da mahkeme aynı yolu izlemiştir. İki ayrı ara karara rağmen ÜAK gerekçe göstermeden belge göndermemiştir. Mahkeme bunun üzerine ilgili görevliler hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu yapmıştır.
Suç duyurusu davanın esasını doğrudan değiştirmez. Ancak iki işlevi vardır. Birincisi, davalara belge göndermeme alışkanlığını caydırır. İkincisi, gecikmenin sorumlusunu kayda geçirir. Fiilin suç oluşturup oluşturmadığını ise savcılık ve ceza mahkemesi takdir eder. Savcılık bu incelemeyi, kamu görevlisinin görevini yapmamasına ilişkin genel hükümlere göre yapar.
Doçentlik Davasında Mahkeme Hangi Belgeleri İster
Mahkemenin isteyeceği belge, dava konusu işlemin türüne göre değişir. Asgari koşul kararına karşı açılan davada başvuru dosyası ve puan tablosu öne çıkar. Eser inceleme aşamasına ilişkin uyuşmazlıkta ise jüri raporları belirleyici olur. Doçentlik başvurusunun reddine itiraz ve dava sürecinde bu ayrım önem taşır.
Uygulamada mahkemenin istediği belgeler genellikle şunlardır. Adayın başvuru dosyası, jüri üyelerinin ayrı ayrı raporları, komisyon toplantı tutanağı, itirazın reddine ilişkin işlem ve tebligat belgesi. Davalara belge gelmemesi halinde bilirkişi incelemesi de sağlıklı yürümez. Nitekim doçentlik davalarında bilirkişi yalnızca dosyadaki eserler ve raporlar üzerinden çalışır.
Belgesiz Dosyada Bilirkişi İncelemesi Sonuç Verir mi
Bilirkişi, adayın eserlerini ve jürinin gerekçesini karşılaştırarak görüş verir. Jüri raporu dosyaya gelmezse bu karşılaştırma dayanaksız kalır. Bu nedenle mahkeme bilirkişi aşamasını çoğu kez erteler. Süreç böylece ikinci kez uzar. Davalara belge gönderilmemesi bu noktada davacının en somut zararını doğurur.
Davacı vekili bu aşamada beklemez. Eksik belgeyi ve eksikliğin etkisini ayrı bir dilekçeyle mahkemeye bildirir. Talep açık olmalıdır. Ara karara uyulmamasının sonuçlarını 20. madde uyarınca takdir etmesini mahkemeden ister. Aynı dilekçede bilirkişi incelemesinin belgeler gelmeden yapılmamasını da talep eder.
Ara Kararın Takibinde Davacı Vekili Ne Yapar
UYAP üzerinden ara kararın tebliğ tarihini düzenli izlemek gerekir. Süre dolduğunda vekil tekit talebini hemen sunar. Talepte hangi belgenin neden gerekli olduğunu somut biçimde yazar. Davalara belge sunmayan idarenin savunmasına dayanılamayacağını da hatırlatır. Bu talepler dosyada kayıt bırakır ve istinaf aşamasında işe yarar.
Bazı dosyalarda ÜAK belgeleri kısmen gönderir. Örneğin komisyon kararını sunar, jüri raporlarını sunmaz. Böyle bir durumda eksik belgenin adını tek tek yazmak gerekir. Genel bir itiraz mahkemeye yeterli bilgi vermez. Ayrıca ÜAK'ın mahkemeye belge sunmaması hakkındaki değerlendirmemiz dilekçeye dayanak olur.
Yürütmenin Durdurulması Talebi Belgesiz Karara Bağlanır mı
Yürütmenin durdurulması kararı iki şarta bağlıdır. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç zararın doğması gerekir. Mahkeme bu değerlendirmeyi dosyadaki bilgiyle yapar. Davalara belge göndermeme hali dosyayı zayıflatır. Bu yüzden mahkeme talebi çoğu kez savunma ve ara karar cevabı geldikten sonra karara bağlar.
Talebin reddi kesin bir sonuç anlamına gelmez. Belgeler geldikten sonra davacı yeniden yürütmenin durdurulmasını ister. Bu konuda yürütmeyi durdurma kararına itiraz usulüne ayrıca bakmak yerinde olur. Doçentlik takviminin dar olması da talebin gerekçesini güçlendirir.
Bilgi Edinme Başvurusu İkinci Bir Yol Sunar
Aday, dava dışında da belge talep eder. Üniversitelerarası Kurul kendi işlemine ilişkin bilgiyi ilgilisine vermekle yükümlüdür. Bilgi edinme başvurusu bu yükümlülüğü işletir. Kurum başvuruyu reddederse ilgili, Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz eder.
Bu yol her belgeyi kapsamaz. ÜAK jüri üyelerinin kimliği gibi bazı bilgileri gizli tutar. Konunun ayrıntısı için ÜAK'ın gizlilik uygulaması hakkındaki yazımıza bakmak yerinde olur. Yine de gerekçe ve puan tablosu gibi belgeler çoğu kez bu yolla dosyaya girer.
Etik İhlal ve Eser İnceleme Dosyalarında Aynı Sorun Çıkar
Belge sunmama sorunu yalnız asgari koşul davalarına özgü kalmaz. Etik ihlal iddiasına dayanan dosyalarda uyuşmazlığın merkezinde komisyon raporu durur. Rapor gelmezse mahkeme iddianın somut karşılığını göremez. ÜAK etik inceleme süreci bakımından bu eksiklik savunmanın da önünü keser.
Eser inceleme dosyalarında ise beş jüri üyesinin raporu ayrı ayrı önem taşır. Olumsuz oy veren üyenin gerekçesi başlı başına inceleme konusudur. Davalara belge gönderilmemesi bu gerekçenin denetimsiz kalmasına yol açar. Vekil, doçentlik eser inceleme itiraz ve dava yolunda rapor talebini bu nedenle ısrarla tekrarlar.
Eksik Belge İstinaf Aşamasında Nasıl İleri Sürülür
İlk derece mahkemesi davayı belgesiz reddederse davacı kararı istinafa taşır. İstinaf dilekçesi ara kararların akıbetini tarih tarih anlatır. Dilekçe; hangi belgenin istendiğini, hangi tarihte tekit çıktığını ve idarenin ne cevap verdiğini gösterir. Davalara belge göndermeme hali böylece bir usul eksikliği olarak somutlaşır.
Bölge idare mahkemesi eksik incelemeyi kaldırma sebebi sayar. Danıştay kararlarında da eksik inceleme üzerine kurulan hükümler bozma konusu olur. Bu nedenle dosyadaki her tekit talebi ayrı bir dayanak oluşturur. Vekil, bu talepleri dilekçe ekinde liste halinde sunar.
Gecikme Nedeniyle Tazminat İstenir mi
Yargılamanın uzaması tek başına idareye tazminat sorumluluğu yüklemez. Ancak idarenin hizmet kusuru varsa tam yargı davası gündeme gelir. Doçentlik unvanının gecikmesi ve kadro başvurusunun elden çıkması gibi somut zararlar bu davanın konusunu oluşturur. Zararın ve kusurun ispatı davacıya düşer.
Anayasa'nın 36. maddesi makul sürede yargılanma hakkını güvence altına alır. Ara kararların yerine getirilmemesi bu sürenin uzamasındaki başlıca sebeplerden biridir. Uzun süren yargılama nedeniyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açıktır. Başvurudan önce diğer kanun yollarını tüketmek gerekir.
Aynı Belge Sorunu Akademik Kadro Davalarında da Çıkar
Üniversitelere karşı açılan kadro davalarında da benzer bir tablo vardır. Mahkeme ilan metnini, jüri raporlarını ve ön değerlendirme tablosunu ister. Üniversite bu belgeleri geç gönderirse dava aylarca askıda kalır. Akademik kadro iptal davası dosyalarında bu gecikme atama takvimini de etkiler.
Davalara belge gönderilmemesi hali bu dosyalarda ayrıca bir eşitlik sorunu yaratır. Aday, kendisiyle yarışan kişinin puanını göremeden dava yürütür. Mahkeme ise karşılaştırmayı ancak tam dosya üzerinden yapar. Bu nedenle vekil, ön değerlendirme tablosunu ilk dilekçede açıkça talep eder.
Belge Beklerken Doçentlik Takvimi İşlemeye Devam Eder
ÜAK doçentlik başvurularını yılda iki dönem halinde alır. Takvim ve şartlar YÖK düzenlemeleriyle birlikte değişir. Dava sürerken bu dönemler geçer. Aday, iptal kararını beklerken yeni bir başvuru yapmak zorunda kalır. Davalara belge göndermeme hali böylece iki dönemlik bir kaybı da beraberinde getirir.
Bu nedenle dosyayı her aşamada aktif biçimde takip etmek gerekir. Ara karar süresi dolduğunda tekit talebi gecikmeden mahkemeye ulaşır. Gerekirse vekil, ilgili idarenin üst yöneticisine de dilekçe verir. Mahkeme takdir yetkisini ancak dosyadaki bu kayıtlara dayanarak kullanır.
Doçentlik Adayı Belge Eksikliğini Nasıl Belgeler
Dosyanın seyrini gösteren kayıtlar davacının en güçlü aracıdır. Aday, ara karar tarihlerini ve tebligat evrakını dosya içinde bir arada tutar. Her tekit talebinin UYAP kaydı ayrı bir delil değeri taşır. Davalara belge göndermeme hali böylece tarih sırasıyla ortaya çıkar.
ÜAK'a doğrudan yapılan yazılı başvurular da bu dosyayı güçlendirir. Kurumun cevap vermemesi ya da geç cevap vermesi kayda geçer. Aday, aynı belgeleri hem mahkeme kanalıyla hem idari yolla ister. İki yol birbirini tamamlar ve idarenin sessizliği somut biçimde ortaya çıkar. Bu kayıtlar yalnız derdest dosya için değil, sonraki dönem başvuruları için de değer taşır. Aynı belgeler, ileride açılacak tam yargı davasında zararın doğduğu tarihi göstermeye yarar.
Davalara Belge Gönderilmemesi Konusunda Avukat Desteği
Davalara belge gönderilmemesi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya ücretsiz soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
