Vakıf Üniversitesi Disiplin Soruşturması ve İtiraz Hakları
Vakıf Üniversitesi Disiplin Soruşturması ve Akademik Personelin İtiraz Hakları
Vakıf üniversitesinde çalışan öğretim elemanı hakkındaki disiplin soruşturması 2547 sayılı Kanunun 53. maddesine ve devamına göre yürütülür. Vakıf personeline özgü ceza oranları, rektörün görevden uzaklaştırma yetkisi, itiraz mercii ve iptal davası mevzuat ve Danıştay kararlarıyla açıklanıyor.
Vakıf üniversitesinde çalışan öğretim elemanı, devlet üniversitesindeki meslektaşıyla aynı disiplin kanununa tabidir. Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesine ve devamındaki maddelere göre yürütülür. Fark, cezanın içeriğinde ve bazı yetkilerde ortaya çıkar. Ücretten kesme oranları, rektörün görevden uzaklaştırma yetkisi ve yedi günlük itiraz süresi bu farkların başında gelir.
Vakıf Üniversitesi Akademik Personeline Hangi Disiplin Kuralları Uygulanır
Dayanak 2547 sayılı Kanunun 53. maddesinin (b) fıkrasıdır. Fıkra, devlet ve vakıf üniversitelerinin öğretim elemanlarına verilebilecek cezaları tek listede sayar. Vakıf üniversitesi bu listeyi değiştiremez. Sözleşmeye yazılan ayrı bir ceza kataloğu kanunun yerine geçmez.
Aynı fıkra öğretim elemanı dışındaki personeli ayırır. İş sözleşmesiyle çalışan idari personel 4857 sayılı İş Kanunu'na ve sözleşmesine tabidir. Öğretim elemanı için bu yol kapalıdır. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 23. maddesi de akademik personelin çalışma esaslarını 2547 sayılı Kanuna bağlar.
Çerçevenin üstünde Anayasa'nın 130. maddesi durur. Vakıf üniversiteleri, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Danıştay Sekizinci Dairesi bu bağı somut bir olayda uyguladı. Devamsızlık yapan bir öğretim üyesinin sözleşmesi İş Kanunu'na göre feshedilmişti. Daire, önce disiplin soruşturması yapılması gerektiğine karar verdi (E. 2017/6135, K. 2020/4756, 03.11.2020). Karar, İş Kanunu feshinin disiplin soruşturmasının yerine geçemeyeceğini gösterir.
Soruşturmanın Başlatılması ve Soruşturmacı Atanması
Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması yazılı bir kararla başlar. 53/A maddesine göre fiili öğrenen disiplin amiri soruşturmayı yazılı olarak açar. Disiplin amirleri 53. maddenin (a) fıkrasında sayılır. Rektör üniversitenin, dekan fakültenin, enstitü ve yüksekokul müdürleri kendi birimlerinin disiplin amiridir. Mütevelli heyet bu listede yer almaz.
Sık Sorulan Sorular
Vakıf üniversitesi akademisyenine hangi disiplin mevzuatı uygulanır?
Vakıf üniversitesindeki öğretim elemanına 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesi ve devamındaki disiplin hükümleri uygulanır. Kanunun 53. maddesinin (b) fıkrası devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarını aynı ceza listesine bağlar. İş Kanunu yalnız öğretim elemanı dışındaki iş sözleşmeli personel için geçerlidir.
Savunma alınmadan disiplin cezası verilebilir mi?
Hayır, savunma imkânı tanınmadan disiplin cezası verilemez. 7592 sayılı Kanunla değişen 53/A maddesine göre önce soruşturmacı ifadeye, sonra cezayı verecek makam savunmaya davet eder. Savunmaya davet yazısında eylem ve teklif edilen ceza belirtilir, en az yedi gün süre verilir ve soruşturma evrakının incelenebileceği bildirilir.
Disiplin amiri soruşturmayı kendisi yapabilir ya da birim içinden soruşturmacı veya komisyon görevlendirir. Zorunlu hâllerde rektörlük aracılığıyla başka birimden soruşturmacı istenebilir. Soruşturmacının görev ve unvanı, soruşturulanın görev ve unvanının üstünde veya aynı düzeyde olmalıdır. Doçent hakkında doktor öğretim üyesi soruşturmacı olamaz. Soruşturmacının yetki sınırı muhakkik atanması ve yetkileri yazısında yer alıyor.
Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiillerde bir ön şart vardır. Soruşturma açılmadan önce etik kurul incelemesi zorunludur. Soruşturma, görevlendirme yazısının tebliğinden itibaren iki ay içinde tamamlanır. Ek süre yalnız gerekçeli talep üzerine ve zamanaşımı gözetilerek verilir. Sürecin sırası disiplin soruşturması aşamaları yazısında yer alıyor.
Soruşturma Aşamasında İfade ve Savunma Hakkı
Savunma usulü 2026 yılında yeniden yazıldı. 7592 sayılı Kanunun 6. maddesi, 53/A maddesinin ikinci fıkrasını değiştirdi. Kanun 9 Ağustos 2026 tarihli ve 33335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Değişikliğin arkasında Anayasa Mahkemesinin 13.10.2022 tarihli kararı vardır (E. 2022/87, K. 2022/121). Mahkeme, eski savunma usulünün (a), (b) ve (c) bentlerini iptal etmişti. Kararın arka planı AYM'nin disiplin soruşturması iptal kararı yazısında yer alıyor.
Yeni usul iki aşamalıdır. İlk aşamada soruşturmacı ifadeye davet eder. Davet yazısında iddialar açıkça belirtilir ve en az yedi gün süre verilir. Süre içinde ifade verilmezse dosyadaki delillerle işlem yapılır. Soruşturmacı toplanan delillere göre ceza teklif eder.
İkinci aşamada cezayı vermeye yetkili makam savunmaya davet eder. Bu yazıda teklife esas alınan eylem ve o eyleme karşılık gelen ceza belirtilir. Süre yine yedi günden az olamaz. Davet yazısı bir hakkı daha bildirir. Soruşturulan, savunmadan önce dosyayı inceleyebilir. Bu iki davetin ayrı ayrı yapılması gerekir. Meslekten ve kamu görevinden çıkarma istenenler ayrıca tanık dinletebilir ve kurulda sözlü savunma yapabilir. Bu hakkın ihlali savunma hakkı verilmemesi yazısında örneklerle ele alınıyor.
Vakıf Öğretim Elemanına Verilebilecek Disiplin Cezaları
Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması sonunda altı ceza gündeme gelebilir. Bunlar uyarma, kınama, ücretten kesme, birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarmadır. Her cezayı gerektiren fiiller akademisyen disiplin cezaları yazısında tek tek sayılıyor.
İki ceza vakıf personeli için farklı işler. Ücretten kesme, brüt ücretten bir defaya mahsus 1/30 ile 1/8 arasında kesintidir. Devlet üniversitesinde kademe ilerlemesinin durdurulması olan ceza, vakıfta birden fazla ücretten kesmeye dönüşür. Burada fiilin ağırlığına göre üç ila altı ay boyunca brüt ücretten 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılır. Kesinti, cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında uygulanmaya başlar.
Kamu görevinden çıkarma cezasının tanımı vakıf kurumlarını da kapsar. Ceza alan kişi kamu kurumlarında ve vakıf üniversitelerinde bir daha öğretim elemanı olamaz. Ek 8. madde bu kapıyı ters yönde de kapatır. Devlet üniversitesinden disiplin yoluyla çıkarılan kişi vakıf üniversitesinde görev alamaz.
Cezaların yan sonuçları da vardır. 53/D maddesine göre ücretten kesme cezası alan üç yıl, birden fazla ücretten kesme cezası alan beş yıl boyunca yönetici olamaz. Bölüm başkanlığı, dekanlık ve rektörlük bu yasağın içindedir. Ceza tarihinde bu görevlerde bulunanların görevi kendiliğinden biter. Görevden ayrılmak soruşturmayı durdurmaz. 53/A maddesine göre ceza, ilgilinin bir vakıf üniversitesinde yeniden göreve başlaması hâlinde uygulanır.
Disiplin Cezasını Vermeye Yetkili Makam
Yetki 53/Ç maddesinde ceza türüne göre dağıtılır. Tek bir yetkili makam yoktur. Uyarma ve kınama cezasını sıralı disiplin amiri verir. Ücretten kesme ve birden fazla ücretten kesme cezaları, kişinin görevli olduğu birimdeki disiplin kurulu kararıyla verilir. 53/E maddesine göre birim yönetim kurulu disiplin kurulu olarak görev yapar.
Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları için iki basamak vardır. Atamaya yetkili amir teklif eder, Yüksek Disiplin Kurulu karar verir. Bu kurul, YÖK Genel Kuruludur. Vakıf üniversitesi bu iki cezayı kendi organlarıyla veremez.
Rektör, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü ve dekanlar hakkında ücretten kesme dâhil ağır cezaları Yüksek Disiplin Kurulu verir. Rektörün uyarma ve kınama cezasını ise YÖK Başkanı verir. Kanun bu listede mütevelli heyetine yer vermez. Soruşturma dosyası mütevelli heyet kararıyla cezaya bağlanamaz. Ceza verme yetkisi devredilemez. Yetkili makam, soruşturmada eksiklik görürse dosyayı iade edebilir. Teklif edilen cezayı aynen verebilir, hafifletebilir veya reddedebilir.
Soruşturma ve Ceza Zamanaşımı Süreleri
Zamanaşımı 53/C maddesinde iki basamak hâlinde düzenlenir. İlk basamak soruşturmaya başlama süresidir. Uyarma, kınama, ücretten kesme ve birden fazla ücretten kesme cezalarında fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Meslekten çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarında bu süre altı aydır. Süre geçmişse soruşturma açılamaz.
İkinci basamak ceza verme süresidir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçmişse ceza verilemez. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarmayı gerektiren fiilde süre altı yıldır. Bilimsel eserin atama ve terfide kullanılması ya da yeniden yayımlanması hâlinde bu süre yeniden işlemeye başlar.
Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması açısından iki istisna daha vardır. Ceza kovuşturması bekletici mesele yapılırsa zamanaşımı durur. Ceza yargı kararıyla iptal edilirse idare, kalan süre içinde ve en geç üç ay içinde karar gerekçesine uygun yeni bir ceza verebilir. Sürenin nasıl hesaplandığı disiplin cezasında zamanaşımı yazısında bir Danıştay kararıyla anlatılıyor.
Disiplin Cezasına İtiraz Yolu
İtiraz süresi kısadır. 53/F maddesine göre süre, cezanın tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür. Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması sonunda verilen cezaya itiraz, cezanın türüne göre farklı kurula yapılır. Uyarma ve kınama cezasında itiraz mercii ilgilinin görevli olduğu birimin disiplin kuruludur. Rektörün verdiği uyarma ve kınama cezasında üniversite disiplin kuruluna gidilir. Ücretten kesme ve birden fazla ücretten kesme cezasında itiraz üniversite disiplin kuruluna yapılır. Üniversite disiplin kurulu, üniversite yönetim kuruludur.
Cezayı veren disiplin amiri itirazı görüşen kurula katılamaz. Soruşturmada görev alanlar da oylamaya katılamaz. Bu durumda kurula en yüksek unvanlı öğretim üyesi başkanlık eder. Küçük birimlerde bu kural sık gündeme gelir.
İtiraz mercii altmış gün içinde karar verir. İtiraz kabul edilirse ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar. Ancak disiplin amiri veya kurulu, kabul gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içinde yeni bir işlem yapabilir. Meslekten ve kamu görevinden çıkarma cezaları için 53/F maddesi ayrı bir itiraz mercii saymaz. Bu cezalara karşı doğrudan dava yoluna gidilir. İtiraz dilekçesi için disiplin cezasına itiraz yazısı yol gösterir.
Disiplin Cezasının İptali İçin Dava Açılması
Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması sonucunda verilen ceza bir idari işlemdir. Danıştay Sekizinci Dairesi, vakıf üniversitesi ile öğretim elemanı arasındaki sözleşmeyi idari hizmet sözleşmesi olarak niteler. Daire, sözleşmenin feshine ilişkin işlemin de idari yargının görev alanına girdiğine karar verdi (E. 2017/6130, K. 2021/1639, 17.03.2021). Disiplin cezası için de idare mahkemesi görevlidir. Ücret ve tazminat alacaklarında iş mahkemesini görevli sayan görüş de vardır. O tartışma disiplin cezasının iptalini etkilemez.
Dava süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre altmış gündür. Süre, cezanın tebliğinden başlar. İtiraz yoluna gidilmişse süre hesabı itiraz merciinin kararına göre yapılır. Hesabın dosyada ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenebilir. Ücret kesintisi ve yönetici olma yasağı somut zarar doğurur. Talep bu zararı önlemeye yöneliktir. Şartları yürütmenin durdurulması yazısında anlatılıyor. Dilekçeye soruşturma dosyası, savunma yazıları ve tebliğ belgeleri eklenir.
Usul Hatalarının Cezanın Geçerliliğine Etkisi
Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması usul kurallarına sıkı biçimde bağlıdır. Kanun bu kuralları emredici biçimde yazar. Savunma alınmadan ceza verilemez. İfadeye davet ve savunmaya davet ayrı yazılarla yapılmalıdır. Teklif edilen ceza savunma yazısında belirtilmemişse yeni usule aykırılık doğar.
Soruşturmacının unvanı da denetlenir. Alt unvanlı soruşturmacının hazırladığı rapor sakattır. İki aylık süre gerekçesiz aşılmış ve zamanaşımı dolmuşsa ceza verilemez. Cezayı veren amirin itiraz kurulunda oy kullanması kurul kararını sakatlar.
Yetki hatası en ağır sonucu doğurur. Mütevelli heyetin verdiği disiplin cezası, kanunda yetki tanınmayan bir organın işlemidir. Bu işlem yetki yönünden iptale açıktır. Aynı fiile iki ceza verilemez. Birden fazla disiplin suçu oluşturan fiilde en ağır cezayı gerektiren tek ceza uygulanır. Soruşturma açılmadan doğrudan ceza verilmesi de usul sakatlığıdır. Danıştay'ın bu konudaki yaklaşımı soruşturma açılmadan ceza verilmesi yazısında yer alıyor.
Rektörün Görevden Uzaklaştırma Yetkisi ve Sınırları
Görevden uzaklaştırma bir ceza değildir. İhtiyati tedbirdir. 53/B maddesi bu tedbiri devlet ve vakıf üniversiteleri için birlikte düzenler. Vakıf üniversitesinde yetki rektöre aittir. Bağımsız vakıf meslek yüksekokulunda müdür yetkilidir. Rektör, dekan ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü hakkındaki kararı ise YÖK Genel Kurulu verir.
Tedbir, soruşturmanın herhangi bir aşamasında üç ay için alınabilir. Sebepler sürüyorsa her defasında üç ay uzatılabilir. Görevden uzaklaştırmayı izleyen on iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Süre geçirilirse tedbir dayanaksız kalır.
Mali sonuç açıktır. Uzaklaştırma süresince ücretin üçte ikisi ödenir. Göreve dönüş zorunlu hâle gelirse kesilen üçte bir de ödenir. Soruşturma sonunda kamu görevinden çıkarma önerilmemişse tedbir derhal kaldırılır. Kişinin görevde kalması soruşturmayı engellemiyorsa tedbir süresi dolmadan da kaldırılabilir.
Rektörün yetkisi sınırsız değildir. Tedbir, kamu hizmetinin gerektirdiği somut bir sakıncaya dayanmalıdır. Kanun, tedbiri keyfi olarak ya da garaz veya kin nedeniyle uygulayan yetkililere hukuki, mali ve cezai sorumluluk yükler. Uzaklaştırma kararı ayrı bir idari işlemdir. Tek başına dava edilebilir.
Yargı Kararlarında Vakıf Üniversitesi Disiplin Uygulamaları
Yargı kararları vakıf üniversitesi disiplin soruşturması konusunda iki ilkeyi öne çıkarır. İlk ilke usul tercihine ilişkindir. Danıştay Sekizinci Dairesi, devamsızlık nedeniyle İş Kanunu'na dayanılarak yapılan feshi hukuka aykırı buldu. Daireye göre fiil, 2547 sayılı Kanundaki disiplin hükümleri çerçevesinde soruşturulmalıdır. Fiil sabit görülürse niteliğine uygun bir disiplin cezası verilmelidir (E. 2017/6135, K. 2020/4756). Kararın tam metni Danıştay karar arama sisteminde yer alıyor.
İkinci ilke ilişkinin niteliğiyle ilgilidir. Aynı Daire, vakıf üniversitesini kamu hizmeti yürüten bir kamu tüzel kişisi saydı. Akademik personelin mesleki güvenceler yönünden özel hukuka bırakılmasını Anayasa'ya uygun görmedi (E. 2017/6130, K. 2021/1639). Bu gerekçe, disiplin cezasına karşı açılan davada idari yargının görevini pekiştirir.
Anayasa Mahkemesinin 2022 tarihli kararı ise savunma hakkının ölçüsünü koydu. Karar devlet ve vakıf kurumlarının öğretim elemanlarını birlikte kapsar. Kanun koyucu bu ölçüyü 7592 sayılı Kanunla kanuna işledi. Aynı Kanun ek 11. maddeyi de yeniden yazdı. Yeni maddede YÖK'ün vakıf kurumuna yaptırım uygulayabileceği hâller sayılır. Disiplin işlemlerinin mevzuata aykırı yürütülmesi de bu hâller arasındadır. Usul hatası bu nedenle yalnız cezayı sakatlamaz. Kurumu YÖK denetimiyle de karşı karşıya bırakır.
Vakıf Üniversitesi Disiplin Soruşturması Konusunda Avukat Desteği
Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Vakıf üniversitesi disiplin soruşturması hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Disiplin cezasına itiraz süresi ne kadardır?
İtiraz süresi cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür. 53/F maddesine göre uyarma ve kınama cezasında birim disiplin kuruluna, ücretten kesme cezalarında üniversite disiplin kuruluna itiraz edilir. İtiraz mercii altmış gün içinde karar verir.
Disiplin cezasının iptali için nereye dava açılır?
Dava idare mahkemesinde açılır. Danıştay Sekizinci Dairesi, vakıf üniversitesi ile öğretim elemanı arasındaki ilişkiyi idari hizmet sözleşmesi olarak nitelemekte ve bu ilişkiden doğan işlemleri idari yargının görev alanında görmektedir (E. 2017/6130, K. 2021/1639). Dava süresi 2577 sayılı Kanunun 7. maddesine göre altmış gündür.
Soruşturma zamanaşımı dolan eylem için ceza verilebilir mi?
Hayır, süre geçmişse soruşturma açılamaz ve ceza verilemez. 53/C maddesine göre uyarma, kınama ve ücretten kesme cezalarında fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay, çıkarma cezalarında altı ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Fiilin işlenmesinden itibaren iki yıl, meslekten çıkarmayı gerektiren fiilde altı yıl geçmişse ceza verilemez.
Vakıf üniversitesinde ücretten kesme cezası ne kadar kesinti getirir?
Ücretten kesme cezasında brüt ücretten bir defaya mahsus 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılır. Birden fazla ücretten kesme cezasında ise üç ila altı ay boyunca her ay brüt ücretten 1/30 ile 1/8 arasında kesinti uygulanır. Bu ikinci ceza, devlet üniversitesindeki kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının vakıf kurumlarındaki karşılığıdır.
Vakıf üniversitesi rektörü öğretim üyesini görevden uzaklaştırabilir mi?
Evet, 53/B maddesi vakıf yükseköğretim kurumlarında görevden uzaklaştırma yetkisini rektöre verir. Tedbir üç ay için alınır, sebepler sürerse üçer ay uzatılır ve on iş günü içinde soruşturmaya başlanması zorunludur. Uzaklaştırma süresince ücretin üçte ikisi ödenir.
Vakıf Üniversiteleri
Kapatılan Vakıf Üniversitesinde Akademik Personel Hakları ve Tazminat
Faaliyet izni kaldırılan vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenin sözleşmesi hangi tarihte sona erer, alacağını kimden ister ve hangi mahkemeye başvurur.
