Vakıf Üniversitesi Öğrenci Disiplin Cezası İptali ve İtiraz
Vakıf Üniversitesi Öğrenci Disiplin Cezası İptali ve İtiraz Yolları
Vakıf üniversitesi öğrencisi disiplin bakımından devlet üniversitesiyle aynı kurala tabidir. Ceza türleri, itiraz mercii, dava süresi ve emsal kararlar m.54 üzerinden anlatılıyor.
Vakıf üniversitesi öğrencisine de devlet üniversitesindeki kurallar uygulanır. Vakıf üniversitesi öğrenci disiplin cezası 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 54. maddesine dayanır. Cezaya, tebliğden itibaren on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir. İptal davası ise altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır.
Vakıf Üniversitesi Öğrencisine Hangi Disiplin Kuralları Uygulanır
Cevap Anayasa'dan başlar. Anayasa'nın 130. maddesinin son fıkrası bir ayrım kurar. Vakıf yükseköğretim kurumları, mali ve idari konular dışında devlet üniversiteleriyle aynı hükümlere tabidir. Öğrenci disiplini de bu akademik alanın içindedir.
Aynı ayrım kanunda tekrarlanır. 2547 sayılı Kanunun ek 2. maddesi vakıfların kurum kurmasına izin verir. Kurum, akademik çalışmalar yönünden bu Kanuna uymak zorundadır.
Kanunun 54. maddesi "yükseköğretim kurumu" der. Devlet ile vakıf ayrımı yapmaz. Ceza türleri, eylemler, soruşturma usulü ve itiraz yolu bu maddede yazılıdır. Madde, 2 Şubat 2023 tarihli 7437 sayılı Kanunla baştan düzenlendi.
Bu tarih uygulamada bir kopukluk yarattı. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 19. maddesi hâlâ eski bir yönetmeliğe gönderme yapar. Oysa Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği artık yürürlükte değildir. Yönetmelik, 11 Mart 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle kaldırıldı. Gönderme boşa düştü, kural Kanuna taşındı.
Sonuç iki yönlüdür. Üniversite, kendi yönergesiyle yeni bir ceza türü yaratamaz. Madde 54'te olmayan bir eylem de disiplin suçu sayılamaz. Mütevelli heyetin süreçte yeri yoktur. Soruşturmayı dekan, müdür ya da rektör açar. İtirazı üniversite yönetim kurulu inceler.
Disiplin Cezasını Gerektiren Eylemler
Sık Sorulan Sorular
Vakıf üniversitesi öğrencisine hangi disiplin yönetmeliği uygulanır?
Artık bir yönetmelik değil, doğrudan 2547 sayılı Kanunun 54. maddesi uygulanır. Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği 11 Mart 2023'te yürürlükten kaldırılmış, kurallar 7437 sayılı Kanunla Kanuna taşınmıştır. Madde devlet ve vakıf ayrımı yapmadan bütün yükseköğretim kurumlarını kapsar.
Disiplin cezasına itiraz kaç gün içinde yapılır?
Cezanın tebliğinden itibaren on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilir. Yönetim kurulu on beş gün içinde karar verir; itiraz kabul edilirse ceza veren makam otuz gün içinde yeniden karar alır. Dayanak 2547 sayılı Kanunun 54. maddesinin onuncu fıkrasıdır.
Yeni 54. madde dört ceza türü sayar. Bunlar kınama, bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma, bir veya iki yarıyıl uzaklaştırma ve kurumdan çıkarmadır. Eski yönetmelikteki uyarma cezası Kanuna alınmadı. Bugün bir öğrenciye uyarma cezası verilmişse, işlem dayanaksızdır.
Maddenin ikinci fıkrası tekerrürü düzenler. Cezanın bildiriminden sonra aynı eylem yinelenirse bir derece ağır ceza uygulanır. Tekerrür gerekçesiyle kurumdan çıkarma cezası verilemez.
Genel ceza kataloğu için sitedeki öğrenci disiplin cezaları yazısına bakılabilir. Burada yalnız sık gündeme gelen eylemler ve iptal edilen bentler anlatılıyor.
Kınama ve Kısa Süreli Uzaklaştırma Gerektiren Eylemler
Kınama, maddenin birinci fıkrasının (a) bendindedir. Sınavda kopyaya teşebbüs bu bentte sayılır. Kuruma yanıltıcı bilgi vermek ve ders düzenini bozmak da aynı gruptadır. Senatonun belirlediği alanlar dışında sigara içmek de kınama sebebidir.
Bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma (b) bendindedir. Kurumun işleyişini bozucu eylemler burada yer alır. Personelin şeref ve haysiyetini zedeleyen sözler de bu bendin kapsamındadır. Alkollü içki içmek, tehdit ve başkasının belgesini kullanmak aynı cezayı gerektirir.
Anayasa Mahkemesi 22 Şubat 2024 tarihli kararıyla iki alt bendi iptal etti (E. 2023/78, K. 2024/55). İzinsiz bildiri dağıtmayı kınama sebebi sayan alt bent kalktı. İzinsiz toplantı düzenlemeyi uzaklaştırma sebebi sayan alt bent de kalktı. Gerekçe, Anayasa Mahkemesi'nin basın duyurusunda açıklandı. Mahkeme, ifade özgürlüğünün izne bağlanamayacağını söyledi. Kampüs içi etkinliği izne bağlayan üniversite kuralı, tek başına ceza dayanağı olamaz.
Yarıyıl Uzaklaştırma ve Çıkarma Gerektiren Eylemler
Bir yarıyıl uzaklaştırma (c) bendindedir. Sınavda kopya çekmek veya çektirmek burada sayılır. Hırsızlık, kurum malına zarar vermek ve personele fiili saldırı da aynı bendedir. Tez ve ödevde intihal yapmak da bir yarıyıl uzaklaştırma sebebidir.
İki yarıyıl uzaklaştırma (ç) bendindedir. Uyuşturucu madde kullanmak veya taşımak bu gruptadır. Kendi yerine başkasını sınava sokmak da öyledir. Cinsel taciz ve bilişim sistemine girerek çıkar sağlamak burada yer alır. Soruşturmacıyı tehdit etmek de aynı bendedir.
Kurumdan çıkarma (d) bendindeki en ağır cezadır. Uyuşturucu ticareti ve silah kullanmak bu cezayı gerektirir. Cinsel dokunulmazlığı ihlal etmek de aynı bendedir. Örgüt üyeliğinde ise kesinleşmiş mahkeme kararı aranır. Anayasa Mahkemesi, kesinleşmiş karar olmadan "örgüt adına faaliyet" gerekçesiyle çıkarmayı da iptal etti. Gerekçe masumiyet karinesidir.
Disiplin Soruşturmasının Yürütülmesi
Soruşturma açma yetkisi üçüncü fıkrada yazılıdır. Fakülte içindeki eylemde dekan yetkilidir. Yüksekokul veya enstitüde ise ilgili müdür soruşturma açar. Ortak alanlarda ve toplu eylemlerde yetki rektöre geçer. Bu makamlar vakıf üniversitesinde de aynı adla vardır. Mütevelli heyet başkanı soruşturma açamaz.
Soruşturma, olay öğrenilince derhal başlar. En geç otuz gün içinde bitirilir. Soruşturmacı gerekçe göstererek ek süre isteyebilir. Disiplin amiri her defasında otuz günü aşmamak üzere altmış güne kadar süre verir. Toplu eylemlerde bu sınır doksan güne çıkar.
Zamanaşımı iki katmanlıdır. Kınama ve bir aya kadar uzaklaştırmada süre bir aydır. Süre, eylemin öğrenildiği tarihte başlar. Yarıyıl uzaklaştırma ve çıkarma cezalarında ise üç ay içinde soruşturmaya başlanır. Eylem tarihinden itibaren iki yıl geçmişse ceza verilemez. Sürelerin hesabı öğrenci disiplin cezalarında zamanaşımı yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Soruşturmada gizlilik esastır. Soruşturmacı tanık dinleyebilir. Keşif yapabilir ve bilirkişiye de başvurabilir. Her işlem tutanağa bağlanır. Rapor, eylemin sabit olup olmadığını tartışır ve bir ceza teklif eder. Aynı olaydan ceza davası açılması soruşturmayı geciktirmez.
İki kural vakıf öğrencisi için ayrıca önemlidir. Öğrencinin kurumdan ayrılmış olması soruşturmayı durdurmaz. Kayıt sildiren öğrenci hakkında da karar verilebilir. Eylem başka bir üniversitede işlenmişse yetki o kuruma aittir. Karar, uygulanmak üzere öğrencinin kayıtlı olduğu kuruma bildirilir.
Öğrencinin Savunma Hakkı
Savunma hakkı beşinci fıkrada güvence altındadır. İsnat edilen eylem, savunma tarihinden en az yedi gün önce yazılı bildirilir. Bildirim, öğrenci bilgi sistemi veya e-posta ile de yapılabilir. Yazıda gün, saat ve yer belirtilir.
Öğrenci savunmasını sözlü ya da yazılı verebilir. Yazılı savunmadan sonra soruşturmacı ek soru sorabilir. Davetiyeye özürsüz uyulmazsa savunma hakkından vazgeçilmiş sayılır. Bu uyarı davetiyede yazmak zorundadır. Geçerli özür bildiren öğrenciye yeni süre verilir.
Yedi günlük süre kısaltılamaz. Bildirimde eylemin ne olduğu yazmalıdır. Hangi bende girdiği belirtilmemişse öğrenci neye karşı savunma yapacağını bilemez. Bu eksiklik iptal sebebidir. Savunma hakkının hiç tanınmadığı hâller üniversitede disiplin soruşturmasında savunma hakkı yazısında Danıştay kararlarıyla anlatılıyor.
Savunmada belge sırası önemlidir. Kamera kaydı, sınav tutanağı ve mesaj dökümü bu aşamada dosyaya girmelidir. Sonradan sunulan belge, idarenin o tarihte bilmediği bir delil sayılabilir.
Disiplin Cezasına İtiraz Süresi ve Mercii
İtiraz yolu onuncu fıkrada düzenlenir. Cezaya karşı, tebliğden itibaren on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilir. Eylemden doğrudan zarar gören mağdur da itiraz edebilir.
Yönetim kurulu on beş gün içinde karar verir. İtirazı kabul veya reddeder. Kabul hâlinde dosya ceza veren makama döner. O makam, kabul gerekçesini dikkate alarak otuz gün içinde yeniden karar verir. Vakıf üniversitesinde yönetim kurulu rektör başkanlığında toplanır. Mütevelli heyet itiraz mercii değildir.
İtiraz zorunlu değildir. Fıkranın (e) bendi bunu açıkça söyler. Öğrenci, itiraz etmeden de idari yargıya gidebilir. İtiraz edilirse dava süresi durur. Bu sonuç 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesinden doğar. Ret kararının tebliğiyle kalan süre yeniden işler.
Kurulun kendi çalışma usulü de kanunda yazılıdır. Toplantı nisabı üye tam sayısının salt çoğunluğudur. Kararlar katılanların salt çoğunluğuyla alınır. Vakıf üniversitesi öğrenci disiplin cezası dosyalarında bu nisap tutanaktan denetlenebilir.
Ceza, kararda başka tarih yazmıyorsa verildiği gün uygulanır. Ceza öğrencinin dosyasına işlenir. Burs veya kredi veren kuruluşa da bildirilir. Vakıf üniversitesinde bu bildirim, kurumun kendi bursunu etkileyebilir. Burs kesintisi ayrı bir idari işlemdir. O işlem de ayrıca dava edilebilir.
Disiplin Cezasının İptali İçin Dava Açılması
Vakıf üniversitesi öğrenci disiplin cezası bir idari işlemdir. İptal davası idare mahkemesinde açılır. Vakıf yükseköğretim kurumu kanunla kurulan bir kamu tüzel kişisidir. Öğrenciyle ilişkinin ücret yönü tüketici hukukuna girebilir. Ancak disiplin yetkisi kamu gücünün kullanılmasıdır. Adli yargıya açılan dava görev yönünden reddedilir.
Dava süresi altmış gündür. Dayanak, İYUK'un 7. maddesidir. Süre, yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Maddenin on birinci fıkrası, kayıtta bildirilen adrese yapılan tebligatı geçerli sayar. Adres değişikliğini bildirmeyen öğrenci bu kuraldan zarar görür. Dava, üniversitenin bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır.
Dilekçede iptal yanında yürütmenin durdurulması da istenir. Dava konusu yalnız ceza kararı olabilir. İtirazı reddeden yönetim kurulu kararı da dava edilebilir. İki işlem birlikte de dava edilebilir. Yönetim kurulu kararlarının dava edilmesi üniversite senatosu ve yönetim kurulu kararı iptal davası yazısında ele alınıyor.
Mahkeme işlemi beş yönden denetler. Bunlar yetki, şekil, sebep, konu ve amaçtır. Vakıf üniversitesi öğrenci disiplin cezası davasında sebep ve şekil öne çıkar. Eylem sabit mi, doğru bende oturuyor mu, usul tamam mı. İptal davasının genel işleyişi idari işlem iptal davaları yazısında anlatılıyor.
Yürütmenin Durdurulması Talebinin Önemi
Dava açmak cezayı kendiliğinden durdurmaz. İYUK'un 27. maddesi iki şartı birlikte arar. Birincisi telafisi güç ya da imkânsız zarardır. İkincisi işlemin açıkça hukuka aykırı olmasıdır. Kavramın çerçevesi yürütmenin durdurulması nedir yazısında anlatılıyor.
Uzaklaştırma cezası bu şartlara yakındır. Bir yarıyıl uzaklaştırılan öğrenci dersleri ve sınavları kaçırır. Dava iki yıl sonra kazanılsa da o yarıyıl geri gelmez. Aynı madde bir kolaylık daha tanır. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden karar verilebilir. Uzaklaştırma cezası bu türün tipik örneğidir.
Vakıf üniversitesi öğrencisi için ek bir boyut vardır. Uzaklaştırılan öğrenci o dönemin ücretini çoğu zaman ödemiştir. Karar çıkmazsa hem eğitim hem ücret kaybı doğar. Bu iki kaybın dilekçede somut yazılması şartı güçlendirir.
Talep reddedilirse itiraz yolu vardır. Ret kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde bölge idare mahkemesine gidilir. Bu yol bir kez kullanılır. Ayrıntı için yürütmenin durdurulması kararı ve itiraz yazısına bakılabilir.
Usul Hatalarının Cezaya Etkisi
Öğrenci disiplin davalarının çoğu usul üzerinden kazanılır. Madde 54 ayrıntılı bir usul koyar. Bu yüzden hata alanı geniştir.
Yetki hatası en sık görülenidir. Kınama ve bir aya kadar uzaklaştırmayı dekan ya da müdür verir. Yarıyıl uzaklaştırma ve çıkarma cezasını yalnız disiplin kurulu verebilir. Fakülte yönetim kurulunun çıkarma cezası vermesi iptal sebebidir. Rektörün tek başına yarıyıl uzaklaştırma kararı alması da öyledir.
Tipiklik ilkesi ikinci sıradadır. Eylem hangi alt bende giriyorsa kararda o yazılmalıdır. Alt bendi belirtilmeyen ceza, hukuki belirlilik ilkesine aykırı bulunur. Eylem daha hafif bir bende uyuyorsa ağır bentten ceza verilemez.
Alt ceza değerlendirmesi de zorunlu bir adımdır. Dokuzuncu fıkra bu imkânı tanır. Amir, öğrencinin geçmişini, pişmanlığını ve başarısını dikkate alır. Bu değerlendirme hiç yapılmamışsa karar eksik gerekçelidir. Konu alt ceza verilen cezayı etkiler mi yazısında ayrıca işleniyor.
İptal kararından sonrası da kanunda düzenlenir. Karar idareye ulaştığında kalan zamanaşımı süresi işler. Süre dolmuşsa ya da üç aydan az kalmışsa idare en geç üç ay içinde yeniden karar verebilir. Bu yüzden kazanılan bir vakıf üniversitesi öğrenci disiplin cezası davası dosyayı her zaman kapatmaz.
Karar süreleri de denetlenir. Disiplin amiri, soruşturma bittikten sonra on gün içinde karar verir. Disiplin kurulu da dosyayı aldıktan sonra on gün içinde karar alır. Soruşturmacının kurulda oy kullanması ayrı bir sakatlıktır.
Emsal Kararlarda Vakıf Üniversitesi Öğrenci Disiplin Cezası
Danıştay 8. Dairesi 9 Haziran 2021 tarihli kararında bir çıkarma cezasını inceledi (E. 2018/3582, K. 2021/2984). Dosya, Bezmialem Vakıf Üniversitesi öğrencisine aitti. Öğrenci, hastanede bir hemşireye taciz iddiasıyla kurumdan çıkarılmıştı. Daire, eylemin iki yarıyıl uzaklaştırma gerektiren bende girdiğini belirtti. Tipiklik şartı gerçekleşmemişti. Alt ceza değerlendirmesinin hiç yapılmaması da ayrıca not edildi.
Aynı Daire 15 Şubat 2022 tarihinde başka bir dosyayı karara bağladı (E. 2021/2670, K. 2022/824). Davacı, Haliç Üniversitesi'nde hem enstitü sekreteri hem doktora öğrencisiydi. Memur sıfatıyla işlenen eylem için ikinci bir öğrenci cezası verilmişti. Daire bunu hakkaniyete aykırı buldu. İki ayrı soruşturma yapılması gerektiği vurgulandı.
Üçüncü örnek bölge idare mahkemesinden gelir. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi 25 Haziran 2020'de karar verdi (E. 2020/124, K. 2020/1123). Beykent Üniversitesi öğrencisi rektörlük duvarına "ticarethane" yazmıştı. Daire bu sözü eleştiri sınırları içinde saydı. Personelin şeref ve haysiyetini zedeleyen söz kabul edilmedi.
Kararların ortak noktası belirgindir. Mahkemeler vakıf üniversitesini ayrı tutmadı. Aynı ölçütleri devlet üniversitesindeki gibi uyguladı. Kararlar o tarihteki yönetmeliğe dayanır. Ancak eylem tanımları 54. maddeye neredeyse aynı sözlerle taşındı. Bu yüzden gerekçeler bugünkü vakıf üniversitesi öğrenci disiplin cezası dosyalarında da yol gösterir.
Vakıf Üniversitesi Öğrenci Disiplin Cezası Konusunda Avukat Desteği
Vakıf üniversitesi öğrenci disiplin cezası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Disiplin cezanız hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Uzaklaştırma cezası sicile işler mi?
Evet, 54. maddeye göre bütün disiplin cezaları öğrencinin dosyasına işlenir. Ceza ayrıca burs veya kredi veren kuruluşa bildirilir. Kanunda öğrenci cezaları için bir silinme süresi öngörülmemiştir; cezanın kaldırılması ancak yargı kararıyla mümkündür.
Disiplin cezasının iptali hangi mahkemeden istenir?
Üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinden istenir. Vakıf üniversitesi kamu tüzel kişisidir ve disiplin cezası bir idari işlemdir; tüketici mahkemesi ya da hukuk mahkemesi bu davaya bakamaz. Dava süresi tebliğden itibaren altmış gündür.
Yürütmenin durdurulması eğitime devam imkanı sağlar mı?
Evet, mahkeme yürütmeyi durdurursa ceza dava sonuna kadar uygulanmaz ve öğrenci derslere devam eder. Karar için 2577 sayılı Kanunun 27. maddesindeki açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar şartları birlikte aranır. Uzaklaştırma cezası uygulanmakla etkisi tükenen işlem olduğundan idarenin savunması beklenmeden de karar verilebilir.
İtiraz etmeden doğrudan dava açılabilir mi?
Evet, 54. maddenin onuncu fıkrasının (e) bendi itiraz hakkı kullanılmadan da idari yargıya başvurulabileceğini açıkça belirtir. İtiraz edilirse altmış günlük dava süresi durur ve ret kararının tebliğiyle kalan süre işlemeye devam eder. İki yolun birlikte planlanması süre kaçırma riskini azaltır.
Vakıf üniversitesi öğrenciye uyarma cezası verebilir mi?
Hayır, 7437 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen 54. maddede uyarma cezası yer almaz. En hafif ceza kınamadır. Eski Yönetmeliğe dayanılarak verilen bir uyarma cezası dayanaksızdır ve iptal edilebilir.
Vakıf Üniversiteleri
Kapatılan Vakıf Üniversitesinde Akademik Personel Hakları ve Tazminat
Faaliyet izni kaldırılan vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenin sözleşmesi hangi tarihte sona erer, alacağını kimden ister ve hangi mahkemeye başvurur.
