Yargıtay ankesör kriterleri, ankesörlü ya da sabit hattan yapılan aramaların örgütsel sayılıp sayılmayacağını belirleyen ölçütlerdir. Ölçütler Yargıtay 16. Ceza Dairesinin içtihadıyla ortaya konmuştur. Bir aramanın bu ölçütleri karşılaması ise tek başına mahkûmiyet doğurmaz. Ölçütler yalnızca şüphe oluşturur, kesin kanaat ayrıca aranır.
Ölçütler Hangi İhtiyaçtan Doğdu
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, terör örgütünün gizli haberleşme yöntemlerinden birini incelemiştir. Yöntem, ankesörlü ve sabit hatlardan periyodik ya da ardışık arama yapmaktır. Dairenin amacı bu aramaların hangi hâlde hukuka uygun delil sayılacağını belirlemektir.
İhtiyaç somuttur. Arama kayıtları konuşmanın içeriğini göstermez. Kayıt yalnızca hangi hattın ne zaman ve kaç saniye arandığını verir. İçerik bilinmediği için aramanın amacı dışarıdan anlaşılmaz.
Yargıtay ankesör kriterleri bu boşluğu doldurmak için üretilmiştir. Ölçütler, örgütsel aramanın dışarıdan gözlenebilir izlerini tarif eder. Kararların tam metnine Yargıtay karar arama sisteminden ulaşılabilir.
Ardışık Arama İfadesi Neyi Anlatır
Ardışık arama, aynı ankesörden kısa aralıklarla birden çok hattın aranmasıdır. Aramalar arka arkaya sıralanır. Bu sıralama örgütsel bir grup izlenimi doğurur.
Sıralamanın kendisi bir sonuç değildir. Aynı büfeden birbirini izleyen aramalar günlük hayatta da gerçekleşir. Ölçütler bu iki ihtimali ayırmak için konulmuştur.
Ölçütler Hangi Davranışları Tarif Eder
Sayfada daha önce paylaşılan liste aynen korunmuştur. Ölçütler şu şekilde sıralanmıştır.
Mahrem imamların, belirledikleri hedef şahıslarla ankesörlü hatlar vasıtasıyla iletişime geçebilmelerinde gizliliği sağlayabilmek adına telefon numaralarını şifreleme yöntemleriyle kaydetmeleri
Aramaların tek arama şeklinde sadece sorumlu kişinin aramasıyla ve kısa bir sürede veya sadece çağrı şeklinde gerçekleşmesi,
Sorumlu şahıs tarafından aranan askerlerin genellikle aynı rütbe/makam olarak denk bulunmaları (örneğin aranan kişi astsubaysa ardışık aranan kişinin de astsubay olması) aynı zaman da kuvvetlerinin de denk bulunması (örneğin aranan kişi jandarmaysa ardışık aranan kişinin de jandarma olması)
Aramaların mesai saatleri dışında yapılması,
Sorumlu şahsın, hedeflerinin kaybolup tespit edilememesi amacıyla askeri personeli aradıktan sonra tedbir amaçlı ilgisiz ve alakasız kişilerin de ankesörlü hatla aranması,
Ankesörlü/sabit hatlardan yapılan farklı asker aramalarında, ardışık (arka arkaya arama) şeklinde gerçekleştirilmesi aramanın örgütsel olduğu kanısını güçlendirdiği,
Aramaların genellikle 15 gün, ayda veya iki ayda bir kez şeklinde periyodik olması,
Bazen sorumlu şahıs tarafından tek bir şahsın aranıp gruptaki diğer şahıs/şahıslara bilgi verilmesi istendiği, Aranan asker şahısların toplantı yerlerine hatların takılı olduğu cihazları götürmemesi veya götürülse dahi kapalı tutulması,
Mahrem yapının sorumlu kişisinin asker şahıs/şahıslarla kural olarak aynı ilde ikamet etmesi ve aynı ildeki sabit hatlarla iletişim kurması,
Mahrem imam yapılanmasında, her yönetici kişinin açığa çıkmaması adına kendi iletişim metotlarını ve tedbirlerini kendilerinin belirlediği ve bu nedenle çok sayıda şifreleme yöntemlerinin kullanılması,
Listedeki her madde ayrı bir gözlem noktasıdır. Maddeler birbirini tamamlar. Yargıtay ankesör kriterleri bu bütünlük içinde okunur.
Maddeler iki gruba ayrılabilir. İlk grup aramanın biçimine bakar. Süre, saat, sıklık ve tek yönlülük bu gruptadır.
İkinci grup aranan kişilerin niteliğine bakar. Rütbe denkliği, kuvvet denkliği ve aynı ilde bulunma bu gruptadır. Bir dosyada iki grubun da karşılanması beklenir.
Şifreleme Ölçütü Neyi Gösterir
İlk ölçüt numaraların şifreli kaydedilmesini arar. Amaç sorumlu kişinin hedef listesini gizlemektir. Ölçüt, arayan tarafın davranışına ilişkindir.
Bu nokta savunmada önemlidir. Şifreleme iddiası aranan kişiden değil, arayan kişiden kaynaklanır. Aranan kişinin telefonunda böyle bir kayıt bulunması da beklenmez.
Tedbir Amaçlı Arama Ölçütü Nasıl Yorumlanır
Bir ölçüt, sorumlu kişinin ilgisiz kişileri de aramasını tarif eder. Amaç hedefleri kalabalık içinde gizlemektir. Bu davranış iddia makamı yönünden bir işaret sayılır.
Aynı ölçüt savunma yönünden de sonuç doğurur. Aranan kişi bu ilgisiz kişilerden biri olabilir. İddia bu ihtimali ayrıca dışlamak zorundadır.
Ölçütlerin Karşılanması Mahkûmiyet İçin Yeterli mi
Kararın sonuç kısmı bu soruyu doğrudan cevaplar. Ölçütlerin varlığı ancak şüphe oluşturur. Mahkûmiyet için bulguların şüpheden uzak kesin kanaate ulaştıracak somut olgularla tespit edilmesi aranır.
Bu ayrım küçük bir nüans değildir. Şüphe ile ispat arasındaki fark hükmü değiştirir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 217, hâkimin delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir edeceğini söyler.
Serbest takdir keyfî takdir değildir. Hâkim yalnızca duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayanabilir. Yargıtay ankesör kriterleri de bu çerçevede değerlendirilir.
Örgüt Üyeliği İçin Ayrıca Ne Aranır
Silahlı terör örgütüne üye olma suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 314/2'de düzenlenmiştir. Hüküm beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörür. TCK m. 314, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m. 3'te terör suçu sayılmıştır. Bu nedenle aynı Kanunun 5. maddesi uyarınca ceza yarı oranında artırılır.
Üyeliğin kabulü için örgüt hiyerarşisine dahil olma aranır. Yargı kararlarında bu dahil oluş üç ölçütle test edilir. Eylemlerde süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk bulunmalıdır. Tek bir arama bu üç ölçütü karşılamaz.
Soruşturma Aşamasında Ölçütler Nasıl Kullanılır
Soruşturma aşamasında bazen salt aramaların olması gözaltı kararı verilebilmesi için yeterli olabilmektedir. Bu husus araştırılmazsa aramalar örgüt üyeliğine esas delil hâline gelebilir. Araştırmanın yapılmadığı dosyalarda tutuklama kararı da verilebilmektedir.
Örgütsel faaliyet ve eylemler örgüt hiyerarşisi ve sistematiği içerisinde süreklilik gösteren bir irade ile gerçekleşir. Ankesörlü aranma eylemi de bu faaliyetin bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Bu değerlendirmenin somut delillerle desteklenmesi zorunludur. Aksi hâlde her arama aynı kapsamda görülür ve ciddi hak kayıpları doğar.
Tutuklama kararı ayrı ölçütlere bağlıdır. Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delil aranır. Salt arama kaydının bu eşiği karşılayıp karşılamadığı tartışmalıdır.
Bu aşamada savunmanın erken kurulması önem taşır. Gözaltına alınan kişinin hakları sayfası ilk adımları göstermektedir.
Kovuşturma Aşamasında Mahkeme Neyi İnceler
Yargıtay tarafından belirlenen ölçütler özellikle kovuşturma aşamasında ağır ceza mahkemelerinde dikkate alınmaktadır. Mahkeme, aramaların bu ölçütlere uyup uymadığını incelemektedir. İnceleme arama arama yapılır.
Her aramanın tarihi, saati ve süresi ayrı ayrı ele alınır. Aranan kişilerin rütbesi karşılaştırılır. Aramanın hangi ilden yapıldığı belirlenir. Yargıtay ankesör kriterleri ancak bu ayrıntı düzeyinde uygulanabilir.
Toplu değerlendirme yeterli görülmez. Gerekçede hangi aramanın hangi ölçütü karşılamadığı gösterilmelidir. CMK m. 230/1-b, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesini ister.
Mahkeme ayrıca savunmanın delil isteminde karar verir. CMK m. 206/2 üç ret sebebi sayar. Delilin kanuna aykırı elde edilmesi, olayın karara etkisiz olması ve istemin davayı uzatma amacı taşıması bu sebeplerdir.
CMK m. 207 tamamlayıcı bir güvence getirir. Delil isteminin geç bildirilmiş olması tek başına ret sebebi sayılmaz. Yargıtay ankesör kriterleri tartışılırken bu hüküm sıkça gündeme gelir.
Savunma Hangi Belgeleri Sunabilir
Savunma önce görev ve ikamet bilgilerini belgeler. Tayin yazısı, görev yeri belgesi ve ikametgâh kaydı bu kapsamdadır. Belgeler aramanın yapıldığı ille sanığın bağını gösterir.
İkinci grup belge günlük yaşamı açıklar. Okul kaydı, dershane sözleşmesi ve iş yeri belgesi örnek verilebilir. Ankesörün bulunduğu işletmenin konumu bu belgelerle birlikte değerlendirilir.
Üçüncü grup dosyadaki diğer verilerin yokluğunu gösterir. ByLock kaydı, banka hesabı ve dernek üyeliği bulunmaması yazıyla belgelenir. Bu boşluk arama kaydının yalnız kalmasına yol açar.
Rütbe ve Kuvvet Denkliği Ölçütü Ne Anlama Gelir
Ölçüt, aynı grupta aranan kişilerin rütbesinin ve kuvvetinin denk olmasını arar. Bir astsubayla birlikte aranan kişinin de astsubay olması beklenir. Jandarma personeliyle aranan kişinin de jandarma olması aranır.
Denklik bozulduğunda ölçüt karşılanmaz. Aynı grupta farklı rütbelerden çok sayıda kişi varsa örgütsel arama iddiası zayıflar. Grubun kalabalık olması da hücre yapısına aykırı görülür. Örgütsel yapı için genellikle iki veya üç kişilik gruplar tarif edilmektedir. Dokuz kişilik bir grup bu tarife uymaz.
Grupta askerî personel olmayan kişiler bulunması ayrı bir sonuç doğurur. Sivil kişiler bakımından Yargıtay ankesör kriterleri zaten uygulanamaz. Bu durum ardışık aramada tanık beyanı tartışmasında somutlaşmaktadır.
Periyodiklik ve Mesai Saati Ölçütleri Nasıl Değerlendirilir
Periyodiklik ölçütü aramaların düzenli aralıklarla yapılmasını arar. On beş günde bir, ayda bir veya iki ayda bir yapılan aramalar bu tanıma girer. Dağınık ve düzensiz aramalar ölçütü karşılamaz. Bir yıl bir arama, ertesi yıl birkaç arama görülen dosyalar buna örnektir. Böyle bir dağılım periyodiklik tanımına girmez.
Mesai saati ölçütü de benzer işlev görür. Örgütsel aramanın mesai dışında yapılması beklenir. Mesai içinde gerçekleşen bir arama bu yönüyle ölçüte aykırıdır.
Konuşma süresi üçüncü bir gösterge sağlar. Ölçütler aramanın kısa süreli olmasını ya da yalnız çağrıdan ibaret kalmasını arar. Uzun süren bir konuşma örgütsel arama tanımına uymaz. Sıfır saniyelik kayıtlar ise ayrı bir tartışma doğurur. Aralarında periyot bulunmayan sıfır saniyelik kayıtlar cevapsız çağrı sayılmayabilir.
Aramanın Yapıldığı İl Neden Önemlidir
Ölçütlerden biri sorumlu kişinin aynı ilde ikamet etmesini arar. Aynı ildeki sabit hatlarla iletişim kurulması beklenir. Farklı illerden gelen dağınık aramalar bu tanıma uymaz.
Görev yeri değişikliği ayrı bir gösterge sağlar. Kişi başka ile tayin olduğu hâlde arama devam etmiyorsa iddia zayıflar. Bu durum savunmada sıkça ileri sürülmektedir.
Ardışık Arama Kaydı Hangi Belgeyle Tespit Edilir
Tespitin kaynağı iletişim şirketlerinden alınan HTS kayıtlarıdır. Kolluk bu kayıtları tarayarak aynı ankesörden kısa aralıklarla aranan hatları gruplar. Sonuç bir analiz raporuna bağlanır. Raporda hatlar gruplar hâlinde listelenir. Her grup için tarih ve saat bilgisi verilir.
Rapor bilirkişi incelemesi değildir. Kolluğun kendi tespit çalışmasıdır. Bu nedenle raporun HTS kayıtlarıyla uyumu yargılamada tartışılabilir. Yargıtay ankesör kriterleri bu ham veriye uygulanır.
Raporun içerik göstermemesi de hatırda tutulmalıdır. Kayıt konuşmanın konusunu vermez. Bu boşluk savunmanın temel dayanağını oluşturur.
Kayıtların Doğruluğu Nasıl Denetlenir
Savunma, ham HTS kayıtlarının dosyaya getirilmesini isteyebilir. Rapordaki gruplama ile ham kayıt karşılaştırılır. Saat, süre ve numara bilgileri tek tek denetlenir.
Denetim sonucunda hata bulunabilir. Bazı dosyalarda hattın kullanıcısının başka bir kişi olduğu ortaya çıkmıştır. Bu ihtimal ankesörden aranan hattın başkasına ait olması sayfasında ele alınmıştır.
Hat sahipliği ile hat kullanımı ayrı kavramlardır. Abonelik bir kişinin üzerine kayıtlı olabilir. Hattı fiilen başka bir aile bireyi kullanıyor olabilir. Bu ayrım belgeyle ortaya konduğunda iddia dayanaksız kalır.
Ölçütlere Uymayan Aramalarda Hangi Karar Verilir
Ölçütler karşılanmadığında mahkeme beraat yönünde karar verebilmektedir. Dayanak CMK m. 223/2-e hükmüdür. Bu bent, yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması hâlini düzenler.
Aynı fıkrada başka beraat sebepleri de sayılmıştır. Fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması bunlardan biridir. Ankesör dosyalarında uygulanan bent ise çoğunlukla delil yetersizliğine ilişkin olandır.
Beraat hükmünün gerekçesinde hangi bende dayanıldığı gösterilir. CMK m. 230/2 bunu zorunlu tutar. Gerekçe içermeyen hüküm ise CMK m. 289/1-g uyarınca hukuka kesin aykırı sayılır.
Beraat kararına karşı savcılık istinaf yoluna başvurabilir. CMK m. 273/1 uyarınca istem, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır. Bu süre 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla düzenlenmiş ve 1/6/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Uygulamadaki örnekler bu çerçeveyi göstermektedir. Ardışık arama beraat kararı ve ankesör davaları sayfalarında dosya örnekleri yer almaktadır. Aramaların belirli bir döneme sıkışması hâlinde ise 17-25 öncesi ankesör beraat kararı sayfasındaki tartışma gündeme gelir.
Ölçütler Zaman İçinde Değişebilir mi
İçtihat sabit bir metin değildir. Daireler ve Ceza Genel Kurulu yeni kararlarla ölçütlerin uygulamasını belirginleştirebilir. Bu nedenle güncel karar taraması her dosyada yeniden yapılır.
Mevzuat tarafında da hareket vardır. TCK m. 314'e 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkra, Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 tarihli ve E. 2024/81, K. 2024/189 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Kararların metnine Anayasa Mahkemesi kararlar bilgi bankası üzerinden ulaşılabilir.
Yargıtay ankesör kriterleri bu nedenle statik bir kontrol listesi gibi kullanılmaz. Ölçütler her dosyanın kendi verisiyle birlikte değerlendirilir.
Dosyanın kendi verisi arama sayısıyla sınırlı değildir. Tanık beyanları, etkin pişmanlık kapsamındaki teşhisler ve dijital materyal incelemesi de tabloya girer. Bu unsurların her biri ayrı bir tartışma başlığıdır.
Zaman boyutu da hesaba katılır. Aramaların hangi yıllara yayıldığı sonucu etkiler. Belirli bir tarihten önceki faaliyetlerin nasıl değerlendirileceği ayrıca ele alınmaktadır.
Yargıtay Ankesör Kriterleri Konusunda Avukat Desteği
Yargıtay ankesör kriterleri bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Yargıtay ankesör kriterleri hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya soru sorma sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
