14 Nisan 2020 tarihli Denklik Yönetmeliği Değişikliği

Ön Lisans ve Lisansta Aranan Gün Sayısı Nasıl Hesaplanıyordu?

YÖK, mahkemelere sunduğu savunmalarda dönem başına 49 iş günü esas alıyordu. Bu hesap ön lisansta 196 gün, lisansta ise 392 gün sonucunu veriyordu. Lisans için sekiz yarıyıllık bir program varsayımı vardı. 14 Nisan 2020 toleransı bu toplam üzerinden işliyordu. Eksik dönem sayısı ön lisansta biri, lisansta ise üçü aşmıyorsa başvuru ayakta kalıyordu.

Kalış süresi denetimi zaman içinde iki farklı yöntem gördü. Önce toplam gün sayısı üzerinden değerlendirme vardı. Sonraki dönemde inceleme dönem bazına indi. YÖK, 14 Nisan 2020 düzenlemesiyle önceki yönteme yaklaştı ve birkaç istisna ekledi. Yüzde 70 devam zorunluluğu ise o tarihte aynen duruyordu.

Lisans Tamamlama ve Kredi Transferinde Değerlendirme

Ön lisans sonrası lisans tamamlama, kredi transferi ve teknik eğitim sonrası mühendislik dosyaları ayrı bir soru doğurdu. Bu dosyalarda gün eksikliğinin nasıl ölçüleceği metinde açıkça yazmıyordu. Uygulamada YÖK, denkliği istenen diplomaya bakarak karar veriyordu. Diploma lisans diploması ise üç dönemlik tolerans işliyordu. Ön lisans diplomasında ise tolerans bir dönemle sınırlı kalıyordu. Ret alan dosyalarda ise bölüme göre SYBS işlemi devreye giriyordu.

Uzaktan Eğitim Diplomalarında Kaldırılan Bent

14 Nisan 2020 değişikliğinin ikinci ayağı uzaktan eğitimle ilgilidir. Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi yürürlükten kalktı. Bu bent, uygulamada en çok itiraz gören ve en öznel bulunan hükümdü. YÖK, doğrudan meslek icrasına imkân veren alanları ise kapsam dışında tuttu. Sağlık alanlarının korunmasını, bu alanlardaki yetkinin hasta üzerinde doğrudan kullanılması açıklar.

Kapsam Dışında Tutulan Meslek Alanları

Uzaktan eğitim sonrası yapılan denklik başvuruları belirli bölümlerde toplanıyordu. Birkaç mühendislik programı dışında bu başvurular kapsam dışı alanlardan gelmiyordu. Değişen madde tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenliği saymıştı. Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanları da bu listede yer alıyordu. Başvuruların önemli bölümü ABD ve İngiltere üniversitelerinden geliyordu. Bu üniversitelerin uluslararası sıralamaları da genellikle iyiydi. 14 Nisan 2020 tarihli denklik yönetmeliği değişikliği kapsamındaki grubu büyük ölçüde bu dosyalar oluşturdu.

Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası, 14 Nisan 2020'de eklendi ve 9 Nisan 2021'de değiştirildi; bugün yürürlükte olan metni şöyle düzenler:

“Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz.”

SYBS Uygulanmadan Denklik Verilen Durumlar

Kalış süresi düzenlemesinden farklı olarak bu grupta SYBS aşaması yoktu. Kapsama giren aday doğrudan denklik alabiliyordu. Maddenin aksi yorumu ise ayrı bir sonuç doğurur. Sayılan alanlardan olmayan, ancak ilk dört yüzlük dilime de girmeyen başvurular SYBS aşamasına takılır. Hem sayılan alanlardan olan hem de ilk dört yüzlük dilimde bulunmayan başvurular ise yönetmeliğin 7 nci maddesi gereği ret alır.

14 Nisan 2020 Toleransı Bugün Yürürlükte Değil

Yukarıdaki açıklamalar, 14 Nisan 2020 metninin yürürlükte olduğu döneme aittir. Yönetmelik o tarihten sonra birkaç kez daha değişti. Dönem toleransını, 12 Ağustos 2023 tarihli Resmî Gazete'de çıkan değişiklik kaldırdı. Bu nedenle ön lisansta bir, lisansta üç dönemlik esneklik bugün işlemiyor.

Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi, bugün yürürlükte olan kalış süresi ölçütünü şöyle düzenler:

“Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda (…) öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. (…) Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için %70'ten az olamaz, eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez.”

Yüzde 70 örgün eğitim istisnası da sonradan yürürlükten kalktı. Bu istisnayı 15 Mart 2024 tarihli Resmî Gazete'de çıkan değişiklik mülga etti. Aynı değişiklik, mezuniyet tanıma belgesi ile tanıma belgesi ayrımını da kaldırdı. Güncel metin için mevzuat.gov.tr üzerindeki yönetmelik sayfası esas alınır.

14 Nisan 2020 tarihli denklik yönetmeliği değişikliği ile bugünkü kural arasındaki fark şöyledir:

İdari yargı, işlemi tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuata göre denetler. Bu nedenle 14 Nisan 2020 ile 12 Ağustos 2023 arasında verilen ret kararlarında o dönemin metni tartışılır. Ayrım, hâlâ görülmekte olan davalarda doğrudan sonuç doğurur. Başvuru tarihi ile karar tarihi bu yüzden dosyanın ilk kontrol edilen verileridir.

Kalış Süresi Ölçütü Neden Sık Dava Konusu Oldu?

Yurt dışında kalış süresi, denklik uyuşmazlıklarının en geniş başlığıdır. Yönetmelik uzun süre net bir gün sayısı vermedi. İdare ise başvuruları kendi iç ölçütüne göre değerlendirdi. Aynı ülkede okuyan iki aday bu yüzden farklı sonuç alabildi. Belirlilik ilkesi tartışması da buradan doğdu.

İdari işlem beş unsurdan oluşur. Bunlar yetki, şekil, sebep, konu ve amaçtır. Kalış süresi davalarında tartışma çoğunlukla sebep unsurunda toplanır. Mahkeme, idarenin dayandığı maddi olguyu doğru saptayıp saptamadığına bakar. Gün hesabı hatalıysa işlemin sebep unsuru sakatlanır.

Bu nedenle dosyaya konulan takvim ayrıntısı sonucu belirler. Giriş çıkış kayıtları tarih tarih listelenir. Akademik takvim ile bu kayıtlar yan yana konur. Tatil, staj ve resmî izin dönemleri ayrıca gösterilir. Kalış süresine dayalı ret kararlarını yurt dışında kalış süresi eksikliği nedeniyle denklik reddi yazısı örneklerle ele alır.

İdarenin Takdir Yetkisinin Sınırı Nerede?

İdarenin takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. Yargı bu sınıra uyulup uyulmadığını denetler, ama İYUK md. 2/2 gereği yerindelik denetimi yapamaz. İdare, denklik incelemesinde teknik bir değerlendirme yapar. Bu değerlendirme takdir yetkisi içinde kalır. Takdir yetkisi ise sınırsız değildir. Yargı, yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını denetler. Eşit durumdaki başvurulara farklı sonuç veren uygulama da bu denetimde tartışılır.

Denklik Başvurusu Hangi Aşamalardan Geçiyor?

Başvuru YÖK'e yapılır; Tanıma ve Denklik Daire Başkanlığı kurumun tanınırlığını ve programın eşdeğerliğini inceler, gerekirse Bilim Alanı Danışma Komisyonunun görüşünü alır. Ön inceleme raporu Tanıma ve Denklik Komisyonuna sunulur, nihai karar Yükseköğretim Yürütme Kurulunda denklik, SYBS ya da ret olarak verilir. Denklik başvurusunu YÖK Tanıma ve Denklik Birimi alır. Başvuru sahibi diploma, transkript ve öğrenim belgelerini sunar. Birim önce üniversitenin tanınırlığını inceler. Ardından program içeriğine, öğrenim süresine ve kredi yüküne bakar. Dosya, bilim alanına göre ilgili komisyona gider.

Komisyon üç yönde öneri geliştirebilir. Denklik verebilir, ek işlem isteyebilir veya başvuruyu reddedebilir. Ek işlem çoğunlukla seviye tespit sınavı ya da tamamlama eğitimi biçiminde çıkar. Nihai kararı Yükseköğretim Yürütme Kurulu verir. Dosya durumu yazılarının anlamını e-Devlette görülen denklik dosya durumu yazıları başlıklı yazı ayrıntılandırır.

Başvuru Dosyasında Hangi Belgeler İsteniyor?

Dosyanın çekirdeğini diploma ve transkript oluşturur. Bunlara pasaportun işlem görmüş sayfaları eklenir. Öğrenim boyunca alınan ikamet izinleri de dosyaya girer. Ders içerikleri, kredi tabloları ve öğretim dili belgesi program karşılaştırmasını sağlar. Belgelerin çevirisi ve tasdiki ayrı bir adımdır. Eksik belge, dosyanın beklemesine ve sürecin uzamasına yol açar.

Tanınırlık İncelemesi Neden Ayrı Bir Aşamadır?

Tanınırlık, diplomayı veren kurumun kendi ülkesinde yükseköğretim kurumu sayılmasını anlatır. Kurum tanınmıyorsa inceleme program içeriğine hiç geçmez. YÖK bu konuda ülke bazlı listelerden yararlanır. Tanınmayan kurumlardan alınan diplomaların durumunu tanınmayan üniversitelerin denklik durumu yazısı ele alır.

Doktora Denkliğinde Ölçütler Nasıl Farklılaşıyor?

Doktora denkliğinde tez, danışmanlık ve araştırma süresi öne çıkar. Lisans denkliğindeki gün hesabı burada aynı biçimde işlemez. Üniversitelerarası Kurul da bazı doktora dosyalarında görüş bildirir. Doktora dosyalarının hukuki seyrini doktora denklik davaları ve itirazları yazısı ayrıntılandırır.

Denklik Reddine Karşı Dava Süresi Nasıl İşliyor?

Denklik talebinin reddi, kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir. İlgili bu işleme karşı iptal davası açabilir. Dava süresini 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7 nci maddesi düzenler. Süre, kararın yazılı bildiriminden itibaren altmış gündür. Davalı idare YÖK olduğu için dava Ankara idare mahkemelerine gider.

Süreyi durdurmanın yolu, Kanun'un 11 inci maddesindeki başvurudur. İlgili, dava süresi içinde işlemi yapan makama başvurabilir. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Bu tarihten sonra dava süresi kaldığı yerden işler. Başvuru süreyi durdurur, ancak yeniden işleyen süre kolayca gözden kaçar.

Yürütmenin Durdurulması Talebi Ne Zaman Anlam Kazanır?

İlgili, iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulmasını isteyebilir. Talebin dayanağı 2577 sayılı Kanun'un 27 nci maddesidir. Mahkeme iki şartı birlikte arar. İşlem açıkça hukuka aykırı olmalı ve uygulanması telafisi güç zarar doğurmalıdır. Atama, kadro veya çalışma izni kaybı bu değerlendirmede öne çıkar. Kurumun genel çerçevesini yürütmenin durdurulması nedir yazısı açıklar.

Ret Kararının Gerekçesi Nasıl Okunmalı?

Ret kararının dava açısından değeri, dayandığı maddeye, tebliğ tarihine ve gerekçenin somutluğuna bağlıdır. Ret kararı çoğunlukla kısa bir metindir. Buna karşılık her cümlesi hukuki sonuç doğurur. İlk bakılacak veri, dayanılan yönetmelik maddesidir. İkinci veri kararın tebliğ tarihidir. Üçüncü veri ise ret sebebinin somut olguya bağlanıp bağlanmadığıdır.

Sürenin başlangıcı yazılı bildirim tarihidir. e-Devlet üzerinden yapılan bilgilendirmenin tebliğ sayılıp sayılmayacağını somut olay belirler. Karar metnini almadan dava açmak savunma alanını daraltır. Bu nedenle ilgili, önce kararın tam metnini istemelidir.

Karar metnine ulaşmanın ilk yolu idareye yazılı taleptir. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu bu talebe dayanak verir. İdare, başvuruya kanunda öngörülen sürede cevap verir. Alınan belge, hem dava dilekçesinin hem de itirazın omurgasını kurar.

Denklik Davasında Hangi Belgeler Öne Çıkıyor?

Dava dosyasının gücü büyük ölçüde belgeye bağlıdır. Öğrenim süresini gösteren kayıtlar ilk sırada gelir. Pasaport giriş çıkış kayıtları, ikamet izni ve öğrenci kayıt belgeleri bu grubu oluşturur. Ders içerikleri ve kredi tabloları program eşdeğerliğini gösterir. Üniversitenin resmî yazıları da öğrenimin biçimini kanıtlar.

Ret gerekçesi ile sunulan belge arasında doğrudan bağ kurmak gerekir. Gerekçe kalış süresi ise takvim ayrıntılı biçimde ortaya konur. Gerekçe uzaktan eğitim ise dersin yürütülme biçimi belgelenir. İdarenin savunmasında dayandığı hesap yöntemi de tartışmaya açılabilir. Bu yöntem 14 Nisan 2020 tarihli denklik yönetmeliği değişikliği döneminde 49 iş günü üzerinden kuruluyordu.

Bilirkişi İncelemesi Denklik Davasında İşe Yarar mı?

Denklik uyuşmazlığı çoğu zaman teknik veri içerir. Ders içerikleri, kredi karşılıkları ve öğrenim biçimi bu veriye örnektir. Mahkeme, çözüm özel bilgiyi gerektiriyorsa bilirkişi incelemesine gidebilir. Bilirkişi raporu, idarenin teknik değerlendirmesini karşılaştırmalı biçimde tartışır. Rapora itiraz hakkı da tarafların elindedir.

Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sınavı Ne Zaman İstenir?

SYBS, denklik verilmeden önce adayın bilgi düzeyini ölçen bir aşamadır. Kurul, program farkı veya öğrenim biçimi nedeniyle bu yola gidebilir. Sonuç olumluysa denklik belgesi çıkar. Sınav hakkının sayısını ve koşullarını yönetmelik ayrıca düzenler. Başvuru sahibi bu ayrıntıyı karar metninden ve güncel yönetmelikten kontrol etmelidir.

SYBS kararı da tek başına dava konusu olabilir. Aday, sınav istenmesinin dayanağını hukuka aykırı görüyorsa iptal talep edebilir. Uygulamada asıl tartışma, sınavın hangi ölçüte göre istendiği noktasında toplanır. 14 Nisan 2020 tarihli denklik yönetmeliği değişikliği uzaktan eğitim grubunun bir bölümünü bu aşamadan muaf tutuyordu.

14 Nisan 2020 Sonrası Reddedilen Dosyalarda İzlenecek Yol

Ret kararı alan başvuru sahibi önce gerekçeyi net biçimde ayırmalıdır. Gerekçe kalış süresi, tanınırlık, program farkı veya öğrenim biçimi olabilir. Her gerekçe farklı belge ve farklı hukuki argüman ister. Karar metninde dayanılan yönetmelik maddesini mutlaka tespit etmek gerekir.

Başvuru tarihi de ayrıca önem taşır. 14 Nisan 2020 ile 12 Ağustos 2023 arasındaki başvurularda dönem toleransı tartışılabilir. Daha sonraki başvurularda ise güncel metin uygulanır. Yargı kararıyla denklik alınan örnekleri yargı kararı ile gelen denklik yazısı gösterir. Ret ve itiraz sürecinin ayrıntıları için YÖK denklik davaları ve itirazlar yazısına bakılabilir.

Yeni bir başvuru yapmak da bazı dosyalarda gündeme gelir. Ancak aynı belgelerle yapılan yeni başvuru çoğunlukla aynı sonucu doğurur. Yeni başvuru, ancak eksik belge tamamlandığında veya mevzuat değiştiğinde anlam kazanır. 14 Nisan 2020 tarihli denklik yönetmeliği değişikliği dönemine ait dosyalarda dava süresi işlerken yeni başvuruya yönelmek hak kaybı riskini büyütür.

Yurt Dışı Diploma Denkliği Konusunda Avukat Desteği

Yurt dışı diploma denkliğinde uygulanacak hukuki yolu yalnız mevzuat belirlemez. Somut olayın özellikleri, mevcut belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar da rol oynar. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. 14 Nisan 2020 değişikliği ve sonraki düzenlemeler için dosyanıza özgü bir değerlendirme isterseniz Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Yüzde yetmiş örgün eğitim istisnası bugün yürürlükte mi?