Akademik Kadro Jürisinin Oluşumu ve Bilim Alanı Şartı
Akademik Kadro Jürisinin Oluşumu ve Bilim Alanı Uyumsuzluğu
Akademik kadro jürisini doktor öğretim üyesi kadrosunda dekan veya müdür, doçent kadrosunda rektör, profesör kadrosunda üniversite yönetim kurulu kurar. Üyelerin bilim alanı ilan edilen kadronun alanıyla ilgili olmalıdır.
Akademik kadro jürisini kadronun derecesine göre farklı merciler kurar. Doktor öğretim üyesi kadrosunda jüriyi dekan veya müdür, doçent kadrosunda rektör, profesör kadrosunda ise üniversite yönetim kurulu belirler. Üye sayısı ilk iki kadroda üç, profesörlükte en az beştir. Akademik kadro jürisinin oluşumu, üyelerin bilim alanının ilan edilen kadronun alanıyla ilgili olmasını da gerektirir.
Doktor öğretim üyesi kadrosunda jüriyi fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür tespit eder. Yönetmeliğin 6. maddesi bu tespiti ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş günle sınırlar. Doçent kadrosunda aynı işi rektör yapar ve yine on beş günlük süre işler. Profesör kadrosunda jüriyi üniversite yönetim kurulu seçer, süre ise bir aydır.
Yönetmelikte son değişiklik 6 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu değişiklikle yabancı uyruklu sözleşmeli öğretim elemanlarına ilişkin üç fıkra yürürlükten kaldırılmıştır. Jüriyi kuran merci ve üye sayısı ise değişmemiştir.
Jüri kurulmadan önce ilan aşaması tamamlanır. Yönetmeliğin 5, 9 ve 13. maddeleri kadroların Resmî Gazete'de ve üniversitenin internet ana sayfasında duyurulmasını ister. Adaylara tanınacak başvuru süresi on beş günden az olamaz. Doktor öğretim üyesi ve doçent adayları dosyalarını dört nüsha, profesör adayları ise altı nüsha teslim eder. Jüri üyelerinin tespiti için öngörülen süreler de bu son başvuru tarihinden işlemeye başlar.
Doçentlik Unvan Jürisi ile Kadro Jürisi Aynı Değildir
Bu süreçte adı benzeyen iki ayrı jüri bulunur. Doçentlik unvanı için jüriyi Üniversitelerarası Kurul kurar ve bu jüri 24. maddenin (b) bendinde düzenlenir. Kadro jürisi ise unvan alındıktan sonra, üniversitenin kendi atama sürecinde kurulur. Unvan jürisinin kararı doçentlik unvanını verir. Kadro jürisinin raporu ise yalnız o kadroya atanmayı ilgilendirir.
Sık Sorulan Sorular
Akademik kadro jürisini kim belirler?
Jüriyi belirleyen merci kadroya göre değişir. Doktor öğretim üyesi kadrosunda fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür belirler. Doçent kadrosunda rektör, profesör kadrosunda ise üniversite yönetim kurulu yetkilidir. Dayanak, 2547 sayılı Kanun'un 23, 24 ve 26. maddeleri ile Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 6, 11 ve 15. maddeleridir.
Profesörlük kadrosunda kaç jüri üyesi görevlendirilir?
En az beş profesör görevlendirilir. Bu üyelerden en az üçünün başka bir üniversiteden veya yüksek teknoloji enstitüsünden seçilmesi gerekir. Üyeler, ilan edilen kadronun bilim veya sanat alanı ile ilgili olmalıdır. Yönetim kurulu bu seçimi ilana son başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde yapar.
Sayılar kadroya göre değişir. Doktor öğretim üyesi kadrosunda üç üye belirlenir. Bu üyeler profesör ya da doçent kadrosunda bulunan doçent olabilir. Yönetmeliğin 6. maddesi üyelerden en az birinin başka bir üniversiteden veya yüksek teknoloji enstitüsünden seçilmesini şart koşar.
Doçent kadrosunda da üç üye vardır. Ancak burada üyelerin tamamı profesör olmak zorundadır ve en az biri kurum dışından gelir. Profesör kadrosunda en az beş profesör seçilir. Kanun'un 26. maddesi bu üyelerden en az üçünün başka üniversitelerden olmasını arar.
Kanun ile yönetmelik arasında bu noktada küçük bir fark vardır. Kanun beş profesörden söz eder. Yönetmeliğin 15. maddesi ise en az beş profesör ifadesini kullanır. Profesörlük jürisi bu nedenle beşten fazla üyeyle de kurulabilir. Kurum dışı üye sayısının üçün altına inmemesi ise her hâlde aranır.
Akademik kadro jürisinin oluşumu sırasında bir zorunlu üyelik kuralı daha işler. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanı uygun unvana sahipse jüride yer alması zorunludur. Doktor öğretim üyesi kadrosunda bu şart, bölüm başkanının profesör veya doçent kadrosundaki doçent olmasına bağlıdır. Doçent kadrosunda ise bölüm başkanının profesör olması aranır. Kuralın atlanması şekil yönünden sakatlık doğurabilir.
Asıl ve Yedek Jüri Üyelerinin Belirlenmesi
Yedek üye sorusunun cevabı, hangi jüriden söz edildiğine bağlıdır. Yedek üye, Kanun'un 24. maddesindeki doçentlik unvan jürisi için öngörülmüştür. Orada beş asıl üyenin yanında iki yedek üye tespit edilir. Yönetmeliğin 10. maddesindeki sözlü sınav jürisi de aynı yapıdadır.
Kadro atama jürilerinde yedek üye listesi yoktur. Yönetmelik bunun yerine bir ikame usulü kurar. Doktor öğretim üyesi ve doçent kadrolarında rapor bir ay içinde gelmezse, aynı usulle başka bir üye tespit edilir. Profesör kadrosunda bu süre iki aydır.
İkame, boş kalan sıraya yedek üyenin geçmesi değildir. Yeni üye baştan belirlenir ve aynı şartlara tabi olur. Bilim alanı ilgisi, kurum dışılık ve unvan şartı yeni üye için de aranır. Ayrım dosya incelenirken işe yarar. Dosyada yedek üye adı geçiyorsa, orada kadro jürisi değil sözlü sınav ya da unvan jürisi olabilir.
Yönetmelik yalnız raporun süresinde gelmemesi hâlini düzenler. Üyenin görevi kabul etmemesi ya da görevden ayrılması için ayrı bir hüküm yoktur. Bu boşlukta da aynı usulün izlenmesi beklenir. Yeni üyeyi yine ilk jüriyi kuran merci belirler.
Jüri Üyelerinin Akademik Unvan Şartları
Unvan şartı kadro yükseldikçe sıkılaşır. Doktor öğretim üyesi kadrosunda jüri üyesi profesör olabilir. Doçent de olabilir, ancak yönetmelik burada bir ayrım yapar. Üye, profesör veya doçent kadrosunda bulunan bir doçent olmalıdır. Doçent unvanı taşıyıp doktor öğretim üyesi kadrosunda görev yapan bir öğretim üyesi bu şartı karşılamaz.
Doçent ve profesör kadrolarında yalnız profesörler görev alır. Doçent kadrosuna ek koşul olarak sözlü sınav konulmuşsa, bu sınavın jürisi ayrıdır. Yönetmeliğin 10. maddesi o jüride görev almak için 26. maddeye göre profesör atanmış olmayı şart koşar.
Yönetmeliğin 17. maddesi jüriye yurt dışı katılımına izin verir. Ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında görev yapan yabancı uyruklu profesörler jüride görevlendirilebilir. Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışı kurumlarda çalışan Türk ve yabancı profesörler için de aynı imkân vardır.
Bilim Alanı ile Jüri Uzmanlığının Uyumu
Bilim alanı şartı kanunda ve yönetmelikte ayrı ayrı yazılıdır. Kanun'un 26. maddesi profesörlük için "ilan edilen kadronun bilim alanıyla ilgili beş profesör" ifadesini kullanır. Yönetmeliğin 6 ve 11. maddeleri diğer iki kadro için ayrı bir ifade kullanır. Bu maddeler "adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan" üyelerden söz eder. Şart bu nedenle üç kadronun tamamında geçerlidir.
Danıştay Sekizinci Dairesi bu şartı somut bir uyuşmazlıkta uygulamıştır. 29 Aralık 2021 tarihli E:2021/4144, K:2021/7144 sayılı kararda Uluslararası Ticaret Bölümü için ilan edilen profesörlük kadrosu incelenmiştir. Beş kişilik jürideki bir üyenin bilim alanı mali hukuktur. Üniversite dışından seçilen üç üyenin bilim alanı ise iktisattır. Daire, bölüm başkanı dışındaki üyelerin bilim alanının ilan edilen kadronun alanıyla ilgili olmadığı sonucuna varmıştır. Bölge idare mahkemesi kararı bu gerekçeyle bozulmuştur.
Akademik kadro jürisinin oluşumu ile ilgili itirazlarda kararın bir başka yönü de kullanılır. Kararda Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulu'nun görüşüne yer verilmiştir. Kurul, ilgili programlarda çok sayıda öğretim üyesi bulunmasına karşın jürinin tek üniversiteden ve iktisat ağırlıklı kurulmasını sorunlu bulmuştur.
Bilim Alanı Uyumsuzluğu Nasıl Ortaya Konur
Akademik kadro jürisinin oluşumu tartışmasında soyut iddia sonuç doğurmaz. İddianın dayanağı, jüri üyesinin kendi bilim alanı ile ilan edilen kadronun alanı arasındaki farktır. Karşılaştırmada üyenin doçentlik bilim alanı, görev yaptığı bölüm ve anabilim dalı ile yayınlarının konusu birlikte değerlendirilir.
Yargılamada bu karşılaştırma çoğunlukla bilirkişi eliyle yapılır. Danıştay'ın 8 Aralık 2025 tarihli kararında bilirkişi bir liste ölçütü kullanmıştır. Bu ölçüt, Üniversitelerarası Kurul'un doçentlik başvuruları için hazırladığı bilim alanları ve anahtar kelimeler listesidir. Bilirkişi, ilanda geçen alan tanımının bu listede yer almadığını saptamıştır. Aynı ölçüt, jüri üyesinin alanı ile kadronun alanı karşılaştırılırken de kullanılabilir.
Yakın Alan Kavramının Hukuki Sınırları
Alan uyumsuzluğu iddiasına karşı yakın alan savunması ileri sürülebilir. Bu savunmada idare, kadronun alanında yeterli öğretim üyesi bulunmadığını belirtir ve komşu alandan üye seçtiğini söyler. Mevzuat böyle bir esnekliği yalnız iki yerde tanır.
Birincisi sözlü sınav jürisidir. Yönetmeliğin 10. maddesi, adayın alanında yeterli öğretim üyesi yoksa jürinin en yakın bilim alanından tamamlanacağını yazar. Aynı fıkra, beş asıl ve iki yedek üye tamamlanamazsa jürinin üç asıl ve bir yedek üyeyle kurulmasına izin verir. İkincisi doçentlik unvan jürisidir. Kanun'un 24. maddesi, yeterli öğretim üyesi yoksa jürinin üç üyeyle teşkil edilebileceğini belirtir.
Bu iki hüküm esnekliğin sınırını da gösterir. Kadro atama jürileri için yönetmelikte benzer bir hüküm yoktur. Yakın alan savunması bu yüzden kendiliğinden geçerli sayılmaz. İdarenin, kadronun bilim alanında yeterli öğretim üyesi bulunmadığını somut olarak ortaya koyması beklenir. Alanda çok sayıda öğretim üyesi varken komşu alandan jüri kurulması, yukarıda anılan kararda da eleştirilmiştir.
Usulsüz Jüri Değişikliğinin Sonuçları
Jüri üyesi keyfî olarak değiştirilemez. Yönetmelik değişikliğe tek bir hâlde izin verir. Üyeden rapor süresinde gelmezse, aynı usulle başka bir üye tespit edilir. Süre doktor öğretim üyesi ve doçent kadrolarında bir ay, profesör kadrosunda iki aydır.
Değişikliğin usulü de bağlıdır. Yeni üyeyi, ilk jüriyi kuran merci belirler. Doktor öğretim üyesi kadrosunda dekan veya müdür, doçent kadrosunda rektör, profesör kadrosunda yönetim kurulu yetkilidir. Başka bir merciin araya girmesi yetki unsurunda sakatlık doğurabilir.
Rapor teslim edildikten sonra üyenin değiştirilmesi ayrı bir sorundur. Böyle bir durumda dosyada iki farklı değerlendirme bulunur. İdarenin, hangi raporun neden esas alındığını gösteren bir gerekçe ortaya koyması gerekir. Gerekçesiz değişiklik, işlemin sebep unsuruna yönelik bir iptal iddiasına dayanak olabilir.
Akademik kadro jürisinin oluşumu konusundaki itirazlar üye listesinin tarihçesiyle kurulur. Görevlendirme yazıları, yazıların tarihleri ve varsa mazeret belgeleri birlikte istenir. Böylece hangi üyenin hangi aşamada değiştiği görülebilir.
Jüri Raporlarında Bağımsız Değerlendirme
Her jüri üyesi kendi raporunu yazar. Kanun ve yönetmelik ortak rapor öngörmez. Üyeler her aday için ayrı ayrı rapor hazırlar ve birden fazla aday varsa tercihlerini bildirir. Profesörlükte raporun içeriği yönetmelikte sayılmıştır. Rapor, adayın bilimsel veya sanatsal niteliklerini gösterir. Yöneticilik, yapıcılık ve geliştiricilik özellikleri ile bilim insanı yetiştirme çabaları da ayrıntılı olarak belirtilir.
Rapor tek başına atamayı doğurmaz. Üniversite yönetim kurulu raporları göz önünde tutarak karar verir, atamayı ise rektör yapar. Danıştay Sekizinci Dairesi bu aşamayı da denetler. 17 Haziran 2025 tarihli E:2025/823, K:2025/5780 sayılı kararda bir doktor öğretim üyesi ataması incelenmiştir. Daire, akademik puanı bariz biçimde yüksek olan adayın atanmamasını hukuka uygun bulmamıştır.
8 Aralık 2025 tarihli E:2025/4163, K:2025/9593 sayılı kararda ölçüt daha açık ifade edilmiştir. Daire, objektif sıralamanın dışına çıkarak puanı belirgin şekilde düşük bir adayı atayan işlemde hukuka uyarlık görmemiştir. Bu dosyalarda bilirkişi incelemesi belirleyici olur. Bilirkişinin nasıl seçilmesi gerektiği doçentlik davalarında bilirkişi belirlenmesi yazısında ele alınmıştır.
Jüri Oluşumuna Karşı İtiraz ve Dava
Jürinin belirlenmesi kural olarak hazırlık işlemidir. Tek başına dava konusu yapılması çoğu zaman kabul görmez. Dava, atama ya da başvurunun reddi işlemine karşı açılır. Jürideki sakatlık bu davada iptal sebebi olarak ileri sürülür.
Süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Aynı Kanun'un 11. maddesi üst makama başvuru imkânı tanır. Başvuru dava açma süresi içinde yapılır ve süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Yürütmenin durdurulması istemi de gündeme gelir. Kanun'un 27. maddesi, kamu görevlileri hakkındaki atama işlemlerini uygulanmakla etkisi tükenen işlemlerden saymaz. Bu nedenle karar öncesinde idarenin savunması alınır.
Yetkili mahkeme ayrıca belirlenir. Kanun'un 32. maddesi genel kural olarak işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesini yetkili sayar. Kanun'un 33. maddesi ise kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri için ayrı bir kural koyar. Bu davalarda yeni ya da eski görev yeri mahkemesi yetkilidir. Hangi kuralın uygulanacağı, işlemin niteliğine ve davacının statüsüne göre değerlendirilir. Davalı taraf ise jüriyi kuran ve atamayı yapan üniversitenin rektörlüğüdür.
Dosya hazırlığında jüri üyelerinin adları, görevlendirme yazıları ve raporlar istenir. Akademik kadro jürisinin oluşumu iddiası bu belgelerle somutlaşır. Sürecin genel çerçevesi için akademik kadroya atanmama davası ve akademik kadro iptal davası yazıları incelenebilir.
İptal Sonrası Yeni Jüri Kurulması
Akademik kadro jürisinin oluşumu hukuka aykırı bulunduğunda süreç jüri aşamasına geri döner. İdare, 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca kararın icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır. Bu süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.
Yeni jüri, sakatlığın doğduğu aşamadan itibaren kurulur. Bilim alanı ilgisi eksikse yeni üyeler kadronun alanına göre belirlenir. Kurum dışı üye ve unvan şartları yeniden uygulanır. Yönetmelikteki süreler de yeniden işlemeye başlar.
Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 8 Aralık 2025 tarihli kararında bu sonuç açıkça dile getirilmiştir. Kararda, bilirkişi raporunda ilk sırada gösterilen adayın işlemi dava konusu yapmadığı belirtilmiştir. Daire, idarenin atama işlemini iptal edip yeniden ilana çıkacağını ve başvuranları objektif biçimde değerlendireceğini ifade etmiştir.
Yeni süreçte ilanın kendisi de denetime açıktır. Yönetmeliğin 3. maddesi, ilanda yalnız belirli bir adayı tanımlayan özel şartlara yer verilmesini yasaklar. Bu yasağın kapsamı kişiye özel akademik kadro ilanı yazısında incelenmiştir. İlan ve atama sürecinin bütünü için akademik kadro ilanı sayfasına bakılabilir.
Akademik Kadro Jürisinin Oluşumu Konusunda Avukat Desteği
Akademik kadro jürisinin oluşumu bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Mevcut belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar da bu değerlendirmeye girer. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Jüri oluşumu hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi Avukata Sor formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Jüri üyesinin bilim alanı kadronun alanından farklıysa ne olur?
Bu durum atama işlemine karşı ileri sürülebilecek bir hukuka aykırılık iddiasıdır. Danıştay Sekizinci Dairesi, 29 Aralık 2021 tarihli E:2021/4144, K:2021/7144 sayılı kararında jüri üyelerinin bilim alanının ilan edilen kadronun alanıyla ilgili olmadığını saptamış ve bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur. Her dosyanın sonucu kendi belgelerine göre değişir.
Kadro jürisinde yedek üye bulunur mu?
Kadro atama jürilerinde yedek üye listesi öngörülmemiştir. Yedek üye, doçentlik unvan jürisi ile doçent kadrosundaki sözlü sınav jürisi için düzenlenmiştir. Kadro jürisinde bir üye raporunu süresinde vermezse, aynı usulle yeni bir üye tespit edilir.
Olumsuz jüri raporu atamayı kesin olarak engeller mi?
Rapor tek başına sonucu belirlemez. Üniversite yönetim kurulu raporları göz önünde tutarak karar verir ve atamayı rektör yapar. Bu karar da hukuka uygunluk yönünden yargı denetimine tabidir.
Jüri üyelerinin kim olduğu öğrenilebilir mi?
Jüri üyelerinin adları ve görevlendirme yazıları, dava dosyasına ara kararla getirtilebilecek belgelerdir. Bilgi edinme başvurusu da bir yol olarak kullanılabilir. İdarenin bu belgeleri sunmaması, jüri oluşumuna yönelik iddianın incelenmesini engellemez.
Jüri oluşumuna karşı dava süresi ne kadardır?
Dava süresi, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür. Aynı Kanun'un 11. maddesi uyarınca bu süre içinde üst makama başvurulabilir ve başvuru süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Akademik Kadro
Üniversite Akademik Atama Kriterlerinin Değiştirilmesi ve Geriye Yürümezlik
Üniversite akademik atama kriterlerinin değiştirilmesi düzenleyici bir işlemdir ve kural olarak geçmişe yürümez. Yazıda YÖK onayı, yürürlük tarihi, kazanılmış hak tartışması ve iptal davası yolu ele alınmaktadır.
