Akademik Personel Disiplin Soruşturması Rehberi

Süresi içinde sözlü veya yazılı ifade verilmezse dosyadaki mevcut deliller kapsamında işlem tesis edilir. Soruşturmacı, topladığı deliller kapsamında teklifte bulunur. Bu teklif bir disiplin cezası önerisini içerebilir.

İfade aşaması, akademik personel disiplin soruşturması dosyasının delil yapısının kurulduğu aşamadır. Kişinin lehine olan belgeler bu aşamada dosyaya girer. Tanık gösterme talebi de burada iletilir.

Savunmaya Davet Yazısında Bulunması Gereken Bilgiler

Savunmaya davet yazısını soruşturmacı değil, disiplin cezası vermeye yetkili makam gönderir. Akademik personel disiplin soruşturması bu aşamada soruşturmacının elinden çıkmış olur. Yetkili makamlar 2547 sayılı Kanunun 53/Ç maddesinde sayılmıştır. Hangi eylemin hangi cezayı gerektirdiği ise akademisyenlere verilebilecek disiplin cezaları sayfasında açıklanmıştır.

Yazıda teklife esas alınan eylemin neden ibaret olduğu bildirilir. Bu eyleme karşılık gelen disiplin cezasının ne olduğu da yazıda yer alır. Kişi böylece hangi ceza ile karşı karşıya olduğunu savunma öncesinde öğrenir.

Savunma için yedi günden az olmamak üzere süre verilir. Yazıda, savunma bu sürede yapılmazsa savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı bildirilir. Mevcut delillere göre karar verileceği de ayrıca hatırlatılır.

Bu üç bilgi kanunun aradığı asgari içeriktir. Teklif edilen cezanın yazılmadığı bir davet yazısı, akademik personel disiplin soruşturması bakımından eksik sayılır. Eksiklik savunmanın kapsamını doğrudan etkiler.

Soruşturma Evrakını İnceleme Hakkı

Savunmaya davet yazısında soruşturulana bir hak daha bildirilir. Kişi, savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakını inceleyebilir. Bu bildirimin yazıda yer alması kanun gereğidir. Metnin tamamı 2547 sayılı Kanunun güncel hâlinde yer alır.

İnceleme hakkı savunmanın somut olmasını sağlar. Akademik personel disiplin soruşturması dosyasında hangi belgenin bulunduğu ancak bu yolla görülür. Hangi belgeye ve hangi ifadeye dayanıldığı görülmeden yapılan savunma genellikle genel kalır. Bu nedenle evrak incelenmeden savunma verilmemesi yerinde olur.

Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezası istenen kişilerin hakları daha geniştir. Bu kişiler soruşturma evrakını inceleyebilir, tanık dinletebilir ve disiplin kurulunda kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapabilir.

Davet Yazısındaki Eksikliğin Sonucu

İfadeye davet ve savunmaya davet yazıları kanunun aradığı bilgileri taşımazsa usul sakatlığı doğar. Teklif edilen cezanın yazılmaması tek başına bir eksikliktir. Aynı durum evrak inceleme hakkının bildirilmemesi için de geçerlidir.

Bu eksiklikler önce itiraz aşamasında ileri sürülür. İtirazın reddi hâlinde iptal davasında esasa ilişkin iddialarla birlikte tekrar ileri sürülebilir. Her dosyanın sonucu kendi belgelerine ve somut koşullarına göre değişir.

Değişiklik 9 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra gönderilen davet yazıları yeni kurala tabidir. Kanunda bu değişiklik bakımından ayrı bir geçiş hükmü bulunmamaktadır.

Disiplin Amirinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

1- Şikayet ya da ihbar dilekçesinin kayıtlara alınması veya disiplin amirince olayın başka şekilde öğrenilmesi durumunda, olayın durumuna göre disiplin amiri inceleme veya soruşturma başlatır.
2- İnceleme başlatması durumunda, incelemeyi yapan görevli soruşturma yapılmasını önerirse disiplin amiri soruşturma başlatır. İnceleme sonucu hazırlanan raporda soruşturmaya gerek görülmemesi halinde şikayetçiye bilgi verilerek dosya kapatılır.
3- Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin disiplin cezası verilmesini gerektiren fiiller açısından soruşturma başlatılmadan önce bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarınca inceleme yapılması zorunludur.
4- Disiplin amiri kendisi soruşturma yapabileceği gibi soruşturmacı veya soruşturma komisyonu kurarak da yapabilir. Soruşturma olurunda olay anlatılmalı ve varsa şikayet dilekçesi ile beraber diğer bilgi ve belgeler de soruşturmacıya verilmeli.
5- Soruşturma raporu tamamlanıp disiplin amirine ulaşınca, ceza olarak uyarma veya kınama önerilmişse disiplin amiri bu cezaları verir. Şayet aylıktan kesme veya çoklu maaş kesme cezası önerilmişse, kişinin bağlı bulunduğu birimin disiplin kurulunca bu cezalar verilir. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma veya kamu görevinden çıkarma cezası atamaya yetkili amirin teklifi üzerine Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir.
Disiplin cezası verme yetkisi devredilemez
6- Cezanın tebliği cezayı veren disiplin amiri veya disiplin kurulu başkanı tarafından tebligat kanununa uygun olarak yapılır ve ceza verilen kişinin itiraz başvuru yolları ve süreleri belirtilir.

Soruşturmacının ve Soruşturma Komisyonunun Görev, Yetki ve Sorumlulukları

1- Disiplin amiri tarafından disiplin soruşturmasını yapmak üzere görevlendirilen soruşturmacı veya soruşturma komisyonu, soruşturma olurunu aldıktan sonra derhal soruşturmaya başlar ve 2 ay içinde soruşturma raporunu tamamlayarak disiplin amirine teslim eder. Şayet verilen süre içinde soruşturma tamamlanamaz ise soruşturmacı gerekçelerini yazarak disiplin amirinden ek süre talep edebilir.
2- Soruşturmacı, görevlendirildiği konuda soruşturma yürütür; soruşturma sırasında disiplin soruşturmasına konu olabilecek başka fiillerin ortaya çıkması durumunda bunları gecikmeksizin disiplin amirine bildirir
3- Soruşturma işlemleri bir tutanakla tespit olunur.
4- Soruşturmacı, disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, ifade alma, tanık dinleme, bilirkişiye başvurma, keşif yapma, inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir.
5- İfade ve savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. 2547 sayılı Kanunun 53/A maddesinin ikinci fıkrası 9 Ağustos 2026 tarihinde değişti ve süreç ikiye ayrıldı.
a) Soruşturmacının göndereceği ifadeye davet yazısında, kişi hakkındaki iddiaların neler olduğu açıkça belirtilir. Yazıda yedi günden az olmamak üzere verilecek süre içinde ifadesinin alınacağı bildirilir.
b) Bu süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmezse dosyadaki mevcut deliller kapsamında işlem tesis edilir. Soruşturmacı, topladığı deliller kapsamında teklifte bulunur.
c) Disiplin cezası vermeye yetkili makam, soruşturma raporu kendisine ulaştıktan sonra ayrıca savunmaya davet yazısı gönderir. Bu artık makamın takdirine bırakılmış bir işlem değildir.
ç) Savunmaya davet yazısında teklife esas alınan eylemin neden ibaret olduğu ve bu eyleme karşılık gelen disiplin cezasının ne olduğu bildirilir. Savunma için yedi günden az olmamak üzere süre verilir.
d) Yazıda ayrıca, savunma verilen sürede yapılmazsa savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği bildirilir.
e) Savunmaya davet yazısında soruşturulana, savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceği bildirilir.
6- Soruşturmacı, soruşturulanın Geçmiş hizmetleri sırasındaki olumlu çalışmalarının olup olmadığını, ödül veya başarı belgesi alıp almadığını veya disiplin cezası alıp almadığını İnsan kaynaklarından yazılı olarak talep eder. Buna istinaden verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir.

Soruşturma Raporunun Düzenlenmesi

7- Soruşturma raporunun tanzimi:
a- Soruşturmacı raporunu hazırlarken, şikayet edilen kişinin kimlik bilgilerini ve adresini yazar.
b- Disiplin amirinin görev olurunu ayrı bir başlık altında belirtir
c- Disipline konu edilen iddiaları açıklar
d- Varsa şikayetçileri yazar
e- Alınan ifadeleri tam veya özet olarak rapora ekler
f- Şikayet edilen veya edilenler hakkında daha önce disiplin cezası alıp almadıklarını insan kaynakları daire başkanlığından talep eder
g- Alınan bilgi, belge ve ifadeler doğrultusunda değerlendirmeler yaparak, iddialar hakkında yaptığı değerlendirme de isnat edilen suçun sübut bulup bulmadığını belirtir ve fail ile eylem arasında illiyet bağının olup olmadığını ortaya çıkararak raporda belirtir
h- Netice ve kanaat kısmında tüm bu değerlendirmeler neticesinde kanaatini belirtir. Ceza önermesi durumunda sübut bulan fiile karşılık gelen ceza maddesi belirtilerek öneride bulunur.
i- Soruşturmanın tüm safahatlerindeki yazışmalarda ve soruşturma raporunda dayanak olarak sadece 2547 sayılı kanunun 53. Maddesi gösterilir.
j- Raporda geçen her kaynak ve belge için metin içinde Ek.. sayı numarasını vererek sonunda buna göre dizi pusulası yazıp rapora ekler. Disiplin soruşturması dosyasının evrakları dizi pusulası sıralamasına uygun olarak düzenlenir.
k- Tamamlanan raporun her sayfasını paraflayıp son sayfasını imzalar.

Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı

1- Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;
a) Uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezalarında bir ay içinde,
b) Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin soruşturması açılamaz.
2- a) Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl,
b) Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiil açısından altı yıl geçmiş ise disiplin cezası verilemez.
c) Bilimsel bir eserin akademik atama ve terfilerde kullanılması ya da kısmen veya tamamen yeniden yayımlanması hâlinde ikinci fıkrada belirtilen zamanaşımı süreleri yeniden işlemeye başlar. Disiplin cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan disiplin ceza zamanaşımı süresi içerisinde, zamanaşımı süresinin dolması veya üç
aydan daha az süre kalması hâlinde en geç üç ay içerisinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası tesis edilebilir.

Zamanaşımı, akademik personel disiplin soruşturması dosyalarında en çok tartışılan konulardan biridir. Sürenin ne zaman başladığı çoğu zaman uyuşmazlık konusu olur. Akademik disiplin cezalarında zamanaşımına ilişkin yargı kararları ayrı bir sayfada derlenmiştir.

Disiplin Cezası Verilmesinde Uygulanacak Temel İlkeler

1- Aynı fiile birden fazla disiplin cezası verilemez
2- Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiilin, cezaların özlük dosyasından çıkarılmasına ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır.
3- Tekerrüre esas alınacak cezanın, süresi içerisinde itiraz edilmemesi veya itirazın reddedilmesi suretiyle kesinleşmiş olması gerekir.
4- Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiiller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.
5- Kanunla affedilmiş disiplin cezaları ile tekerrür nedeniyle verilen bir derece ağır cezalar tekerrüre esas alınmaz.
6- Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir.
7- Bir derece alt cezayı, asıl cezayı vermeye yetkili makam verir.
8- Disiplin cezaları, verildikleri tarihten itibaren, aylıktan veya ücretten kesme cezası ile kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezası ise cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında uygulanır.

Disiplin Cezasına İtiraz

Disiplin cezalarına itiraz edilebilecek amir ve kurullar şunlardır:
1- Uyarma ve kınama cezalarına karşı itiraz, ilgilinin görevli olduğu birimin disiplin kuruluna, rektör tarafından verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı üniversite disiplin kuruluna, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri için Yüksek Disiplin Kuruluna yapılabilir.
2- Cezayı veren disiplin amiri disiplin kurullarına katılamaz. Bu halde ilgili disiplin kuruluna, üyelerden en yüksek unvanlı öğretim üyesi, en yüksek unvanlı öğretim üyesinin birden fazla olması halinde en kıdemli üye, öğretim üyesi bulunmaması halinde en kıdemli öğretim görevlisi başkanlık eder.
3- Aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezasına karşı itiraz ilgilinin görevli olduğu üniversite disiplin kuruluna, yükseköğretim üst kuruluşlarında görev yapan personel için Yüksek Disiplin Kuruluna yapılabilir.
4- İtiraz süresi, cezanın tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür.
5- İtiraz mercileri, itiraz tarihinden itibaren altmış gün içinde karar verir.
6- İtiraz mercileri itirazı kabul ya da reddedebilir.
7- İtirazın kabul edilmesi halinde ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar, ancak ilgili disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından kabul gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içerisinde yeni bir işlem tesis edilebilir.

İtiraz mercileri ve süreler yükseköğretim disiplin soruşturmalarında itiraz sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları için kanunda bir itiraz mercii sayılmamıştır.

Disiplin Cezasına Karşı İptal Davası

Akademik personel disiplin soruşturması sonunda verilen ceza bir idari işlemdir. İtiraz sonucuna göre veya doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açma süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre altmış gündür. Süre, cezanın tebliğ edildiği günü izleyen günden başlar.

İtiraz yoluna başvurulması hâlinde işlemeye başlamış dava açma süresi durur. İtirazın reddi veya otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine süre kaldığı yerden işler. Süre hesabındaki hata davanın esasının hiç incelenmemesine yol açabilir.

Görevden uzaklaştırma tedbiri de ayrı bir dava konusu olabilir. Bu tedbir soruşturmanın herhangi bir aşamasında üç ay süreyle alınabilir. Görevden uzaklaştırma ile disiplin soruşturması ilişkisi ayrıca incelenmiştir.

Soruşturma Raporu Teslim Edilmeden Önce Yapılacak Kontroller

Soruşturma emrindeki ve varsa ekinde yer alan şikâyet dilekçesindeki iddialar incelenerek soruşturma bu konularla sınırlı tutuldu mu?
Öncelikli olarak bilgi ve belge temininde bulunuldu mu?
İlk olarak şikâyetçinin ifadesi alındı mı?
Şikâyetçi tanık gösterdi ise bu tanıkların ifadesi (yeminli olarak) alındı mı?
Hakkında soruşturma yapılan kişi tanık gösterdi ise bu tanıkların ifadesi (yeminli olarak) alındı mı?
Kişilere tebligatlar tebliğ-tebellüğ belgesi ile ya da 7201 sayılı Tebligat Kanunu usulüne göre yapıldı mı?
Soruşturma raporu usulüne uygun hazırlandı mı?
Soruşturma raporunda fiil, suç ve ceza ayrı ayrı değerlendirildi mi?
İfadeye davet yazısında kişi hakkındaki iddiaların neler olduğu açıkça yazılmış mı?
Soruşturmacı tarafından hakkında soruşturma yapılana tebliğ tarihinden itibaren 7 (yedi) günden az olmamak üzere süre verilerek ifadesi alınmış mı?
İfade verilmediği takdirde dosyadaki mevcut delillere göre işlem yapılacağı yazıda bildirilmiş mi?
Soruşturma raporunun her sayfası paraflanıp son sayfası imzalandı mı?
Dizi pusulası oluşturulup soruşturma dosyası dizi pusulasındaki sıraya göre tanzim edildi mi?

Disiplin Amirinin Soruşturma Dosyasında Yapacağı Kontroller

Konuya ilişkin bilgi ve belge temini yapılmış mı?
Varsa şikâyetçinin ve tanıkların ifadesi alınmış mı?
Hakkında soruşturma yapılanın soruşturmacı tarafından ifadesi alınmış mı?
Ceza vermeye yetkili makam tarafından savunmaya davet yazısı gönderilmiş ve 7 (yedi) günden az olmamak üzere savunma süresi verilmiş mi?
Savunmaya davet yazısında teklife esas alınan eylem, teklif edilen ceza ve soruşturma evrakını inceleme hakkı bildirilmiş mi?
Soruşturma raporu usulüne uygun hazırlanmış mı?
Soruşturma raporunun her sayfası soruşturmacı tarafından paraflanıp, son sayfası imzalanmış mı?
Soruşturma dosyası için dizi pusulası oluşturulmuş mu?
Soruşturma dosyası bir dilekçe ekinde ve kapalı zarf içinde teslim edilmiş mi?

Sayfadaki Kontrol Listelerinin Kaynağı

• Kontrol listeleri Altınbaş Üniversitesi Akademik Personel Disiplin Soruşturması Rehberi'nden alınmıştır.

• İfade ve savunmaya ilişkin bölümler, 7592 sayılı Kanunla değişik 2547 sayılı Kanunun 53/A maddesine göre güncellenmiştir.

Akademik Personel Disiplin Soruşturması Konusunda Avukat Desteği

Akademik personel disiplin soruşturması dosyalarında izlenecek hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, dosyadaki belgelere ve varsa idari ya da yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Savunmaya davet yazısında teklif edilen ceza bildirilir mi?