Araştırma Görevlisi 35 Yaş Sınırı ve 33/a Kadrosuna Geçiş

Hesap basit bir karşılaştırmayla yapılır. Sınav 2026 yılında yapılıyorsa ölçüm tarihi 1 Ocak 2026'dır. 1 Ocak 1991 ve sonrasında doğan aday bu tarihte otuz beş yaşını doldurmamıştır. 30 Aralık 1990 doğumlu aday ise ölçüm gününde otuz beş yaşındadır ve şartı sağlamaz.

Ölçüt sınav yılına bağlı olduğu için ilanın yayımlandığı tarih tek başına belirleyici değildir. Aralık ayında yayımlanan ve giriş sınavı ertesi yıl yapılan bir ilanda ölçüm, sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak tarihine kayar. Aday hangi yılın esas alındığını ilan metninden ve sınav takviminden kontrol etmelidir.

Yaş Şartının Kanuna Girmesi Neyi Değiştirdi

Yaş şartı 2020 öncesinde yalnızca yönetmelikte yer alıyordu. Bir şartın kanunda değil de yönetmelikte bulunması, o şartı normlar hiyerarşisi bakımından tartışmaya açık hâle getirir. Yönetmelik hükmü, dayandığı kanunda karşılığı yoksa yargı denetiminde ayakta kalmayabilir.

7243 sayılı Kanun bu tartışmayı sona erdirdi. Şart artık doğrudan kanun metnindedir. Bugün araştırma görevlisi 35 yaş sınırı için "kanuni dayanağı yok" temelli bir iptal iddiası ileri sürmek mümkün değildir.

Bu, itiraz yolunun tamamen kapandığı anlamına gelmez. Tartışma zeminini değiştirir. Aday artık kuralın varlığını değil, kuralın kendi olayına doğru uygulanıp uygulanmadığını tartışır. Yaşın yanlış hesaplanması, ilanda kanunda olmayan bir üst yaş sınırına yer verilmesi ya da şartın bazı adaylara uygulanıp bazılarına uygulanmaması buna örnektir.

Yaş Şartı Hangi Kadrolarda Aranmaz

Kanundaki yaş şartı yalnızca araştırma görevlisi kadrosuna başvuruda geçerlidir. Öğretim görevlisi kadrolarına başvuruda yaş şartı bulunmaz. Yönetmeliğin 7. maddesi öğretim görevlisi adayları için yalnızca mezuniyet ve tecrübe ölçütleri arar.

Öğretim üyesi kadroları da bu kuralın dışındadır. Doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör kadrolarına atanmada 2547 sayılı Kanun yaş şartı öngörmez. Bu kadroların usulü ayrı bir yönetmelikle düzenlenir ve süreç akademik kadro ilanı ve atama süreci yazısında ele alınmıştır.

Hâlihazırda araştırma görevlisi kadrosunda çalışanlar bakımından da bir açıklık gerekir. Araştırma görevlisi 35 yaş sınırı, göreve başvuru anına ilişkindir. Görevdeyken otuz beş yaşını dolduran araştırma görevlisinin kadrosu bu nedenle sona ermez. Görev süresi, atama süresinin dolması ya da lisansüstü eğitimin tamamlanması gibi ayrı sebeplere bağlıdır.

Yaş Şartı Nedeniyle Başvurusu Reddedilen Aday Ne Yapabilir

Ön değerlendirme aşamasında elenen adayın önünde iki yol vardır. Aday isterse doğrudan iptal davası açar. İsterse önce idareye başvurup sonra dava yoluna gider.

İdari başvuru 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesine dayanır. Bu başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Ret hâlinde dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Başvuruda somut hata gösterilmelidir. "Yaş şartı hukuka aykırı" biçimindeki genel itiraz bugün sonuç vermez. Buna karşılık ölçüm tarihinin yanlış alınması, nüfus kaydının hatalı okunması veya ilanda kanunda bulunmayan ek bir yaş şartı aranması somut iddialardır. Sürecin ayrıntısı araştırma görevlisi kadrosuna atama itiraz ve davaları yazısında anlatılmıştır.

Dava Açma Süresi Ne Zaman İşlemeye Başlar

İptal davası süresi 2577 sayılı Kanunun 7. maddesine göre altmış gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Ön değerlendirme ve sınav sonuçları çoğunlukla üniversitenin internet sitesinde ilan edilir. Bu ilan da öğrenme tarihi bakımından esas alınabilir.

Dava konusu işlemin doğru seçilmesi gerekir. Aday ön değerlendirmede elenmişse dava konusu ön değerlendirme listesidir. Nihai değerlendirmede elenmişse atama işlemi de dava edilir. Kadro ilanındaki bir şart yüzünden hiç başvuramayan aday ise doğrudan ilanı dava eder. Bu ihtimal akademik kadro ilanına itiraz ve iptal davası yazısında incelenmiştir.

Davada Hangi Mahkeme Yetkilidir

Kamu görevlilerinin atanmasıyla ilgili davalarda yetki kuralı 2577 sayılı Kanunun 33. maddesindedir. Maddeye göre yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Kadroya hiç atanmamış aday bakımından bu yer, kadronun bulunduğu üniversitenin idare mahkemesidir.

Dava dilekçesine ilan metni, başvuru evrakı ve ret bildirimi eklenir. Nüfus kayıt örneği, yaş hesabının tartışıldığı dosyalarda belirleyici belgedir. Adayın yürütmenin durdurulmasını da istemesi mümkündür. Yürütmenin durdurulması, dava sonuçlanana kadar işlemin uygulanmasını durduran geçici bir karardır.

Araştırma Görevlisi Atamaları Neden 50/d Kapsamında Yapılır

Araştırma görevlisi 35 yaş sınırı başvuru aşamasının kuralıdır. Kadroya girildikten sonra ise statü sorusu başlar. 50/d ve 33/a ayrımının kaynağı 2547 sayılı Kanunun Ek 38. maddesidir. Madde, yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarına atamalarının 50. maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılacağını söyler. Bu hüküm 2017 yılında yürürlüğe girdi.

50/d bendi lisansüstü öğrencilerle ilgilidir. Bende göre lisansüstü öğrenim yapan öğrenciler, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna atanabilir. Kadro, lisansüstü eğitime bağlıdır ve eğitim bitince ilişik de sona erer.

33/a kapsamındaki atama farklı işler. Bu fıkrada atama en çok üç yıl süreyle yapılır ve süre sonunda görev kendiliğinden sona erer. Aynı usulle yeniden atama mümkündür. İki kadronun karşılaştırması 33/a ve 50/d araştırma görevlisi kadroları yazısında ayrıntılı biçimde yapılmıştır.

50/d'den 33/a'ya Geçiş Hangi Düzenlemeye Dayanır

Geçişin tek dayanağı 2547 sayılı Kanunun Geçici 84. maddesidir. Madde, 9 Şubat 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7437 sayılı Kanunun 4. maddesiyle eklendi.

Düzenleme bir defalıktır. Maddeye göre şartları taşıyan araştırma görevlileri, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde talepte bulunmak zorundaydı. Bu altı aylık süre 2023 yılı içinde doldu.

Madde, talebi karşılayan idare bakımından "atamaları yapılır" ifadesini kullanır. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi ise Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir. Üniversiteler geçiş başvurularını bu çerçevede sonuçlandırdı.

Geçiş İçin Aranan Şartlar Nelerdir

Geçici 84. madde geçişi dört ölçüte bağlamıştır:

• Maddenin yürürlüğe girdiği tarihte 50/d kapsamında araştırma görevlisi kadrosunda bulunmak

• Tezli yüksek lisans ya da doktora veya sanatta yeterlik eğitimine devam etmek veya bu eğitimi tamamlamış olmak

• Altı aylık süre içinde geçiş talebini iletmek

• 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun 3. maddesindeki şartları taşımak

Madde bir grubu kapsam dışında bıraktı. Tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar ile bu eğitimlerini tamamlamış olanlar geçişten yararlanamadı.

Uzmanlık Eğitimi Yapanlar Neden Kapsam Dışında Kaldı

Bu grubun kadro güvencesi başka bir hükümden gelir. Yönetmeliğin 7. maddesinin ikinci fıkrası, tıpta uzmanlık ve yan dal uzmanlık eğitimi yapan araştırma görevlileri için özel bir kural içerir.

Fıkraya göre bu kişiler uzmanlık eğitimini tamamladıklarında görevleri hemen bitmez. Uzman olduklarının Sağlık Bakanlığına bildirildiği tarihten sonraki ilk Devlet Hizmeti Yükümlülüğü Kurası sonuçları kurumlarına tebliğ edilene kadar görevde kalırlar. Bu süre boyunca kurumla ilişikleri kesilmez.

Kanun koyucu, ayrı bir statüsü bulunan bu gruba geçici madde kapsamında ikinci bir hak tanımadı. Uzmanlık eğitimi yapan araştırma görevlisinin ilişiği, geçici madde yerine kura takvimine bağlı olarak sona erer.

Şartların tamamı birlikte aranır. Eğitim şartını taşıyan ancak süresi içinde talepte bulunmayan araştırma görevlisi madde kapsamına girmedi. Aynı şekilde süresinde başvuran fakat yürürlük tarihinde kadroda bulunmayan kişi de kapsam dışında kaldı.

Üniversitenin Takdir Yetkisi Nereye Kadar Uzanır

Maddenin dili bu noktada belirleyicidir. Metin "atanabilir" demez, "atamaları yapılır" der. Bu ifade idareye sonucu seçme serbestisi tanımayan bir yükümlülük kurar. İdare hukukunda buna bağlı yetki denir.

Bağlı yetki, idarenin hiç değerlendirme yapmayacağı anlamına gelmez. Üniversite başvuranın şartları taşıyıp taşımadığını inceler. Eğitim durumu, kadro bilgisi, başvuru tarihi ve güvenlik soruşturması sonucu bu incelemenin konusudur.

İdarenin serbestisi bu tespitle sınırlıdır. Şartların tamamı gerçekleşmişse üniversite, kadro ihtiyacı veya bütçe gerekçesiyle talebi reddedemez. Buna karşılık şartlardan biri eksikse ret işlemi kanuna uygun olur. Uyuşmazlıkların çoğu şartın gerçekleşip gerçekleşmediği tartışmasından doğar.

Geçiş Talebi Reddedilirse Hangi Yol İzlenir

Ret işlemi açık ya da zımni olabilir. Açık ret, idarenin gerekçeli bir yazıyla talebi reddetmesidir. İdare hiç cevap vermezse otuz günün sonunda istek reddedilmiş sayılır. Her iki hâlde de altmış günlük dava süresi işler.

Dava, kadronun bulunduğu üniversite rektörlüğüne karşı açılır. İstem, ret işleminin iptali ve 33/a kadrosuna atanma talebidir. Dilekçeye geçiş başvurusunun kaydı, öğrenci belgesi veya mezuniyet belgesi ile ret yazısı eklenir. Atanmama sonucunu doğuran işlemlere karşı izlenecek yol akademik kadroya atanmama davası yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Davada tartışılan konu genellikle tek bir sorudur. Bu soru, başvuranın maddedeki dört şartı taşıyıp taşımadığıdır. Mahkeme şartların gerçekleştiği sonucuna varırsa, idarenin takdir gerekçesiyle verdiği ret kararı hukuka aykırı bulunabilir.

Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenebilir. Bu talep, kadro ilişiğinin kesilmesi gibi geri dönüşü güç sonuçların doğduğu dosyalarda önem kazanır. Mahkeme talebi karara bağlarken işlemin açıkça hukuka aykırı olup olmadığını ve telafisi güç zarar doğup doğmadığını birlikte değerlendirir.

Altı Aylık Süre Dolduktan Sonra Durum Nedir

Geçici 84. madde süresini kaçıranlar için ikinci bir geçiş yolu getirilmedi. Kanunda bu maddenin yerini alan yeni bir düzenleme de bulunmuyor. Dolayısıyla 50/d kapsamında görev yapan bir araştırma görevlisi bugün talep üzerine 33/a kadrosuna geçemez.

Ek 38. madde bu kişiler için farklı bir güvence öngörür. Doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamlayan 50/d'li araştırma görevlisinin kadro ilişiği bir yıl uzatılır. Üniversitenin performansa dayalı ölçütlerini sağlayanlarda kadro bir yıl daha devam ettirilebilir. Bu sürelerin sonunda ilişik kendiliğinden kesilir.

Tezli yüksek lisansını tamamlayanlar için süre daha kısadır. Bu kişilerin kadroyla ilişiği en fazla altı ay daha sürer. Altı ay içinde devlet yükseköğretim kurumlarında alanıyla ilgili doktora veya sanatta yeterlik eğitimine başlamayanların ilişiği kendiliğinden kesilir.

Kadro ilişiği kesilen araştırma görevlisinin akademik yolu kapanmaz. Aynı kişi yeni ilanlara başvurabilir. Ancak yeniden araştırma görevlisi kadrosuna başvuracaksa araştırma görevlisi 35 yaş sınırı yeniden karşısına çıkar. Doktorasını tamamlamış aday için öğretim görevlisi ve doktor öğretim üyesi ilanları da açıktır. Bu kadrolarda yaş şartı aranmaz.

Araştırma Görevlisi 35 Yaş Sınırı Konusunda Avukat Desteği

Araştırma görevlisi 35 yaş sınırı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Yaş şartı veya kadro geçişi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Yaş sınırı öğretim görevlisi kadrosunda da uygulanır mı?