Öncelikli Alan Araştırma Görevlisi Alımı ve Sınav İtirazı
Öncelikli Alan Araştırma Görevlisi Alımı ve Merkezi Sınava İtiraz
YÖK'ün belirlediği öncelikli alanlarda araştırma görevlisi kadrosuna giden doktora öğrencisi seçimi 6 Mart 2026'dan bu yana merkezi yazılı sınavla yapılıyor. Puan ağırlıkları, 70 puan barajı ve itiraz yolları yönetmelik metni üzerinden anlatılıyor.
Öncelikli alan araştırma görevlisi alımı, YÖK'ün belirlediği üniversitelerde ve alanlarda yürüyen ayrı bir seçim düzenidir. 6 Mart 2026 tarihli yönetmelik değişikliğinden sonra bu kadrolara giden doktora öğrencisi seçimi merkezi yazılı sınavla yapılır. Ön değerlendirme ve nihai değerlendirme puanlarının ağırlıkları yönetmelikte tek tek gösterilmiştir. Yazılı sınavdan veya nihai değerlendirmeden 70 puanın altında kalan aday başarısız sayılır.
Öncelikli Alan Araştırma Görevlisi Alımının Hukuki Dayanağı
Maddenin birinci fıkrası kadronun kaynağını gösterir. Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları için Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen ilave atama izinlerinin en fazla yüzde yirmisi bu amaçla tahsis edilebilir. Kadro, öncelikli alanda lisansüstü eğitim yaptırılması için verilir. Bu yönüyle sıradan bir akademik kadro ilanı sürecinden ayrılır.
Madde 15 bugün üç ayrı seçim düzeni içerir:
Birinci fıkra kapsamındaki kadrolarda giriş sınavı sözlü yapılır. Jüri, en az biri başka bir devlet üniversitesinden olmak üzere üç öğretim üyesinden oluşur.
İkinci fıkra araştırma üniversitelerine ayrılmıştır. Ön değerlendirme sonucunda kadro sayısının üç katı aday yazılı sınava girer.
Üçüncü fıkra 6 Mart 2026 tarihli değişiklikle eklenmiştir. Öncelikli alan araştırma görevlisi alımı bakımından doktora öğrencisi seçimini merkezi yazılı sınava bağlar.
Sık Sorulan Sorular
Öncelikli alan araştırma görevlisi kadrosuna kimler başvurabilir?
Başvuru için 657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki şartlar, en az 70 ALES ve en az 50 yabancı dil puanı aranır. Devlet üniversitelerinde ayrıca tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olma şartı vardır. Yaş bakımından otuz beş yaşın doldurulmamış olması gerekir.
Merkezi yazılı sınava kaç aday çağrılır?
Kontenjanın en fazla dört katı kadar aday çağrılabilir. Sıralama, ALES puanının yüzde 40'ı, yabancı dil puanının yüzde 30'u ve lisans mezuniyet notunun yüzde 30'u toplanarak yapılır. Yönetmelik bir üst sınır koyduğu için daha az aday çağrılması da mümkündür.
Üçüncü fıkra üç ayrı belirlemeyi Yükseköğretim Kuruluna bırakmıştır. Hangi yükseköğretim kurumlarının bu düzene gireceğini YÖK belirler. Öncelikli alanları da YÖK tespit eder. Kontenjan sayısı yine YÖK tarafından belirlenir.
Aday bu üç unsurdan hiçbirini kendisi tanımlayamaz. Bir program YÖK listesinde yer almıyorsa o programa bu usulle doktora öğrencisi alınamaz. İkinci fıkradaki düzen ise araştırma üniversitelerine özgüdür ve alanlar her yıl yeniden belirlenir.
Kadro tahsisi de merkezden yapılır. Yükseköğretim kurumu kendi kararıyla öncelikli alan kadrosu üretemez. Tahsis edilen kadro, ilan aşamasında bu niteliğiyle duyurulur.
Aynı gün yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği değişikliği de bu düzeni tamamlar. Değişiklik, öncelikli alandaki doktora programlarına öğrenci seçiminde aynı yönetmelik hükümlerine yollama yapar.
İlan metni bu yüzden dikkatle okunmalıdır. Kadronun hangi fıkraya dayandığı, uygulanacak sınav türünü ve puan ağırlıklarını değiştirir. Yönetmeliğin 6. maddesinin beşinci fıkrası ayrıca bir sınır çizer. Yükseköğretim kurumları ilanlarda belirli bir adayı tanımlayan özel şart koyamaz. Kişiye özel kadro ilanı iddiası bu hükme dayandırılır.
Doktora Programına Başvuru Şartları
Üçüncü fıkra, seçimin yapılabilmesi için iki ön koşul arar. Aday, Yönetmelikteki genel ve özel şartlara sahip olmalıdır. İlanda asgari ALES ve yabancı dil puanlarından daha düşük bir puan da belirtilemez.
Genel şartlar 6. maddede sayılmıştır. Aday, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesindeki şartları taşımalıdır. ALES'ten en az 70 puan alması gerekir. YÖK tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavından en az 50 puan aranır. Üniversite senatoları bu barajların üzerinde bir puanı asgari puan olarak belirleyebilir.
Merkezi sınav muafiyeti de aynı maddede yer alır. Muafiyet talep eden adayın ALES puanı her iki aşamada 70 kabul edilir. Muafiyet hâlleri Yönetmeliğin 14. maddesinde tek tek sayılmıştır.
Özel şartlar 7. maddede düzenlenmiştir. Araştırma görevlisi kadrosuna başvuran adayın, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olması gerekir. Eşik, ilana ilk başvuru tarihine değil sınav yılının ocak ayına bağlanmıştır. Bu otuz beş yaş sınırı doğum tarihi sınıra yakın adaylar için belirleyicidir. Devlet yükseköğretim kurumlarında ayrıca tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmak aranır.
Merkezi Yazılı Sınava Çağrılacak Aday Sayısı
Sınava çağrılacak aday sayısı fıkrada üst sınırla belirlenmiştir. Kontenjan sayısının en fazla 4 katı kadar aday yazılı sınava girmeye hak kazanır. On kişilik bir kontenjan için en çok kırk aday çağrılır.
Bu oran diğer düzenlerden farklıdır. Yönetmeliğin 10. maddesindeki genel ön değerlendirmede oran kadro sayısının on katıdır. Araştırma üniversitelerine ilişkin ikinci fıkrada ise oran üç kattır. Öncelikli alan araştırma görevlisi alımı yönünden ölçüt dört kat olarak belirlenmiştir.
Fıkradaki ifade "en fazla" biçimindedir. Daha az sayıda adayın çağrılması bu nedenle mümkündür. Çağrılan aday sayısının kontenjanla oranı, ilan edilen listeden hesaplanabilir bir veridir.
Eşit puanlı adayların durumu ayrı bir sorudur. Yönetmeliğin 10. maddesi son sıra için bir çözüm getirir. Aynı puana sahip birden fazla aday varsa tamamı sınava çağrılır. Üçüncü fıkrada bu cümle tekrarlanmamıştır. Uygulanacak çözüm, ilan metninden ve YÖK'ün belirleyeceği usul ve esaslardan okunur.
Ön Değerlendirme Puanının Hesaplanması
Ön değerlendirme puanı üç bileşenden oluşur. ALES puanının %40'ı, yabancı dil puanının %30'u ve lisans mezuniyet notunun %30'u dikkate alınır.
Bu formül genel düzenden ayrılır. Yönetmeliğin 10. maddesindeki ön değerlendirmede yalnız ALES puanının %60'ı ile yabancı dil puanının %40'ı hesaplanır. Lisans mezuniyet notu orada ön elemeye hiç girmez. Üçüncü fıkrada ise lisans notu %30 ağırlıkla ilk aşamada tartılır.
Sayısal bir örnek hesabı kolaylaştırır. ALES puanı 80, yabancı dil puanı 70 ve lisans mezuniyet notu 85 olan bir aday ele alınabilir. Bileşenler sırasıyla 32, 21 ve 25,5 olarak bulunur. Adayın ön değerlendirme puanı 78,5 olur.
Lisans notunun 100'lük sisteme çevrilmesi bu aşamada ayrı bir uyuşmazlık kaynağıdır. 4'lük ve 5'lik sistemlerin karşılığı YÖK kararıyla belirlenir. Diğer not sistemlerinin karşılığına üniversite senatoları karar verir. Yanlış dönüşüm sıralamayı doğrudan değiştirir.
Merkezi Yazılı Sınavın Usulü ve Yetkili Kurul
Fıkra, sınavın kimin tarafından yapılacağını açıkça gösterir. Yazılı sınav, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar dahilinde merkezi olarak yapılır.
Bu yapı, öğretim elemanı alımındaki alışılmış düzenden ayrılır. Yönetmeliğin 9. maddesine göre giriş sınavı jürisi üniversitede kurulur. Jüri üç asıl ve bir yedek üyeden oluşur. Sınavın nesnel, ölçülebilir ve denetlenebilir olmasını 11. maddeye göre bu jüri sağlar. Raportör üye, soru ve cevapları tutanağa geçirir.
Merkezi yazılı sınavda soru hazırlama ve değerlendirme yetkisi üniversitede değildir. Öncelikli alan araştırma görevlisi alımı süreci bu yönüyle iki katmanlıdır. İptal davası, dava konusu işlemi tesis eden idareye karşı açılır. Merkezi sınava yönelik iddialar ile üniversitenin ilan ve atama işlemine yönelik iddialar bu nedenle ayrı değerlendirilir.
Denetlenebilirlik ölçütü yine de geçerliliğini korur. İdari işlemin sebep ve konu unsurları yargısal denetime açıktır. Sınav evrakının saklanması bu denetimin ön şartıdır.
Yetmiş Puan Başarı Barajının Uygulanması
Üçüncü fıkra iki ayrı yerde 70 puan barajı öngörür. Yazılı sınav sonucu 70 puanın altında olan aday başarısız sayılır. Nihai değerlendirme puanı 70 puanın altında kalan aday da başarısız sayılır.
İki barajın işlevi farklıdır. İlki yalnızca sınav performansını ölçer. İkincisi adayın bütün dosyasını tartar. Aday her iki eşiği de ayrı ayrı geçmek zorundadır.
Birinci baraj eleyici niteliktedir. Yazılı sınavdan 69 puan alan aday, ALES ve yabancı dil puanları yüksek olsa da nihai değerlendirmeye geçemez.
Baraj, olağan düzenden yüksektir. Yönetmeliğin 12. maddesine göre genel nihai değerlendirmede sınır 65 puandır. 15. maddenin birinci fıkrasında sözlü sınav için 70 puan aranır. İkinci fıkrada da nihai değerlendirme barajı 70 puandır. Öncelikli alan kadrolarında sınav eşiği üç düzende de 70 puan olarak belirlenmiştir.
Nihai Değerlendirme Puanının Hesaplanması
Nihai değerlendirme dört bileşenle yapılır. ALES puanının %25'i, lisans mezuniyet notunun %25'i, yabancı dil puanının %20'si ve yazılı sınav notunun %30'u dikkate alınır.
Yukarıdaki örnek aday üzerinden hesap sürdürülebilir. Yazılı sınav notunun 75 olduğu varsayılsın. ALES payı 20, lisans payı 21,25, yabancı dil payı 14 ve sınav payı 22,5 olur. Nihai değerlendirme puanı 77,75 olarak bulunur.
Ağırlıklar genel düzenden farklıdır. 12. maddedeki olağan hesapta ALES %30, lisans notu %30, yabancı dil %10 ve giriş sınavı %30 ağırlık taşır. Üçüncü fıkrada yabancı dilin ağırlığı ikiye katlanmıştır. Yazılı sınav notu ise %30 ile en büyük tek bileşen olmayı sürdürür.
Başarılı adaylar 13. madde uyarınca ilan edilir. İlan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da açıklanır. Atamalar yürürlükteki mevzuata göre yapılır. Kadronun hangi maddeye dayandığı, 33/a ve 50/d ayrımı yönünden sonuç doğurur. 2547 sayılı Kanunun 50. maddesinin (d) bendi şöyledir:
"Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilirler."
Sonuçların İlanı ve Bilgi Alma Hakkı
Yönetmelik ilan yükümlülüğünü ayrıntılı düzenlemiştir. İlanın yayım yeri 8. maddede gösterilir. Kadrolar, 10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5. maddesi uyarınca ilan edilir. İlan metninde sınav takvimi de yer alır. Son başvuru tarihi, ilan tarihinden itibaren on beş günden az olamaz. Ön değerlendirme sonuçlarının ilan tarihi ile giriş sınavı tarihi de metinde gösterilir.
Puanların açıklanması da zorunludur. 10. ve 12. maddeler, adayların değerlendirmede dikkate alınan puanları ile lisans mezuniyet notlarının ilanda belirtilen internet adresinde yayımlanmasını arar. Bu yayım, adayın kendi sırasını denetleyebilmesini sağlar.
Eksik veya anlaşılmaz ilanlarda 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu devreye girer. Kanunun 11. maddesine göre kurum, istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlar. Başvurunun başka bir birimi ya da kurumu ilgilendirmesi hâlinde süre otuz iş gününe çıkar. Uzatmanın gerekçesi, on beş iş günlük süre dolmadan yazılı olarak bildirilir.
Sınav Sonucuna İtiraz ve Dava Süresi
İdari dava açma süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenmiştir. İdare mahkemelerinde süre altmış gündür. Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Dava açmadan önce idareye başvurulması mümkündür. Kanunun 11. maddesine göre işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Ret hâlinde süre yeniden işler ve başvuruya kadar geçen süre hesaba katılır.
Merkezi sınavlar için özel bir yargılama usulü de vardır. Kanunun 20/B maddesi, Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî sınavlara ilişkin davaları kapsar. Bu davalarda dava açma süresi on gündür ve 11. madde uygulanmaz. Öncelikli alan araştırma görevlisi alımı bakımından bu ayrım süre hesabını değiştirir. Yazılı sınavın hangi kurum eliyle yapıldığı önceden kontrol edilmelidir. ALES puanına yönelik uyuşmazlıklar ise ÖSYM sınavı olduğu için bu özel usule girer.
İptal davası açılması, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Bu kural 2577 sayılı Kanunun 27. maddesinin birinci fıkrasında yer alır.
İkinci fıkra iki şart arar. İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması gerekir. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması da aranır. Mahkeme kararını, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verir.
Kararın gerekçeli olması zorunludur. İşlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu kararda gösterilir. Doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğu da yazılır. Üçüncü fıkra ayrıca bir imkân tanımıştır. Dilekçe ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa, savunma alınmaksızın ret kararı verilebilir.
Talep dava dilekçesinde açıkça ileri sürülür. Kadro ilanının takvime bağlı olması ve yedek adayın atanabilmesi, zarar unsuru bakımından ayrıca açıklanır. Yürütmenin durdurulması kararının şartları her dosyada yeniden değerlendirilir. Bu değerlendirme, akademik kadro ilanına itiraz ve dava yolunda da aynı ölçütlere dayanır.
Öncelikli Alan Araştırma Görevlisi Alımı Konusunda Avukat Desteği
Öncelikli alan araştırma görevlisi alımı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Öncelikli alan araştırma görevlisi alımı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Yaş sınırı hangi tarihe göre hesaplanır?
Otuz beş yaş sınırı, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü esas alınarak hesaplanır. Bu ölçüt Yönetmeliğin 7. maddesinde 2022 yılında yapılan değişiklikle getirilmiştir. Başvuru tarihi değil, sınav yılının başı belirleyicidir.
Yazılı sınavdan 70 puanın altında kalan aday ne olur?
Bu aday başarısız sayılır ve nihai değerlendirme aşamasına geçemez. ALES veya yabancı dil puanının yüksek olması sonucu değiştirmez. Yönetmelik yazılı sınav için ayrı, nihai değerlendirme için ayrı olmak üzere iki bağımsız 70 puan eşiği öngörmüştür.
Nihai değerlendirme puanı hangi ağırlıklarla hesaplanır?
ALES puanının yüzde 25'i, lisans mezuniyet notunun yüzde 25'i, yabancı dil puanının yüzde 20'si ve yazılı sınav notunun yüzde 30'u toplanır. Bulunan puan 70'in altındaysa aday başarısız sayılır. Başarılı adaylar kadro sayısı kadar asil ve yedek olarak ilan edilir.
Sonuçlara itiraz etmek için ne kadar süre var?
İdare mahkemesinde dava açma süresi kural olarak altmış gündür. Dava açmadan önce bu süre içinde idareye başvurulabilir; başvuru süreyi durdurur ve otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Sınavın Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılması hâlinde 2577 sayılı Kanunun 20/B maddesindeki on günlük özel süre gündeme gelir.
Lisans notu 4'lük sistemdeyse nasıl değerlendirilir?
Dört'lük ve beş'lik not sistemlerinin yüzlük sisteme eşdeğerliği Yükseköğretim Kurulu kararıyla belirlenir. Bunların dışındaki not sistemlerinde eşdeğerliğe üniversite senatoları karar verir. Dönüşüm hatası ön değerlendirme sıralamasını doğrudan etkilediği için itiraz dilekçesinde ayrıca gösterilmelidir.
Akademik Kadro
Akademik Kadro Ön Değerlendirme Sonucuna İtiraz ve İptal Davası
Ön değerlendirme, kadro ilanına başvuran adaylar arasından giriş sınavına çağrılacakları belirler. Listeye giremeyen aday üniversiteye başvurabilir ve altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
