Çift anadal ve yandal programlarına başvuru şartları, başvuru yarıyılları, not ortalamasının düşmesiyle kayıt silinmesi ve ret kararına karşı başvuru yolları yönetmelik maddeleriyle açıklanıyor.
Çift anadal programına, anadaldaki genel not ortalaması 100 üzerinden en az 70 olan ve sınıfının başarı sıralamasında ilk yüzde 20'ye giren öğrenci başvurabilir. Bu dilime girmeyen öğrenci, gitmek istediği programın taban puanına sahipse yine başvurabilir. Yandalda ortalama eşiği 65'tir ve sıralama şartı aranmaz. İki programda da başvurulan yarıyıla kadar alınan bütün derslerin geçilmiş olması gerekir.
Çift Anadal ile Yandal Arasındaki Fark Nedir?
Çift anadal, öğrencinin aynı üniversitede iki diploma programını birlikte okumasıdır ve kısaca ÇAP diye anılır. Program bitince öğrenci iki ayrı diploma alır. Yönetmelik, lisans öğrencisinin bir önlisans programında ikinci anadal yapmasına da izin verir. Yandal ise başka bir alandan sınırlı sayıda ders almaktır. Yandalı bitiren öğrenciye diploma değil, yandal sertifikası verilir.
Bu fark sonuçları da değiştirir. İkinci anadal diploması, o alana ait tam bir yükseköğretim diplomasıdır. Yandal sertifikası ise yönetmeliğin açık ifadesiyle diploma yerine geçmez. Bu yüzden yandal belgesiyle, o alanın diplomasını şart koşan bir kadroya ya da mesleğe girilemez.
İki program da yalnız kayıtlı olunan üniversitenin içinde yürür. Başka üniversitede ders almak isteyen öğrenci için özel öğrencilik ve değişim programı hükümleri uygulanır. Programı tamamen değiştirmek isteyen öğrencinin yolu ise yatay geçiştir. Bu yolun şartları yatay geçiş nedir ve şartları nelerdir yazısında anlatılmıştır.
Seçim yaparken öğrencinin mevcut bölümünü bitirmek isteyip istemediği belirleyicidir. Bitirmek isteyen için ÇAP iki diplomayı birlikte sağlar, ama ders yükünü artırır. Bölümden tamamen ayrılmak isteyen için yatay geçiş daha doğrudan bir yoldur. Yandal ise ikinci diploma hedeflemeyen, yalnız ek bilgi arayan öğrenciye uygundur.
Başvuru Şartları Hangi Mevzuata Dayanır?
Temel kural 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu madde 44'tedir. Bu madde yandal ve çift anadal yapılmasını senatoların düzenleyeceği konular arasında sayar. Aynı maddenin (c) fıkrası ise bu eğitimin usul ve esaslarını YÖK yönetmeliğine bırakır.
Sık Sorulan Sorular
Çift anadal yapmak için not ortalaması kaç olmalı?
Yönetmeliğe göre anadal ortalamasının 100 üzerinden en az 70 olması gerekir. YÖK'ün dönüşüm tablosunda bu eşik 4,00 üzerinden 2,72'ye denk gelir. Üniversite yönergesi daha yüksek bir ortalama isteyebilir, bu yüzden ilan metni ayrıca okunmalıdır.
Dersten kalan öğrenci yandala başvurabilir mi?
Hayır, başvurduğu yarıyıla kadar aldığı kredili derslerin hepsini geçmemiş öğrenci yandala başvuramaz. Bu şart yönetmeliğin 19. maddesinde yer alır. Başarısız ders tekrar alınıp geçildikten sonraki başvuru döneminde başvuru mümkündür.
Çift anadal öğrencisi ikinci programdan önce mezun olabilir mi?
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Yönetmelik asgari şartları koyar. Kontenjan ve başvuru takvimi gibi ayrıntılar her üniversitenin çift anadal yönergesinde yer alır. Bu yüzden başvurudan önce hem yönetmelik hem de kendi üniversitenizin yönergesi okunmalıdır.
Çift Anadal Programı İçin Not Ortalaması ve Sıralama Şartı
Yönetmeliğin 17. maddesine göre başvuru anında iki şart birlikte aranır. Anadal programındaki genel not ortalaması 100 üzerinden en az 70 olmalıdır. Öğrenci ayrıca kendi sınıfında başarı sıralamasının en üst yüzde 20'sinde bulunmalıdır.
Not ortalamasına hazırlık sınıfı katılmaz. Yönetmelik bu ortalamayı, başvuru dönemine kadar alınan tüm derslerin kredileriyle ağırlıklandırılmış ortalama olarak tanımlar. Buna ek olarak öğrencinin o yarıyıla kadar aldığı bütün dersleri başarmış olması gerekir. Tek bir başarısız ders bile çift anadal başvurusunu engeller.
Sıralama, öğrencinin anadal programında kendi sınıfındaki öğrenciler arasında yapılır. Hangi tarihteki notların esas alınacağı yönergede düzenlenir. Not itirazı sonucunda ortalaması değişen öğrenci, başvurusunun yeni nota göre değerlendirilmesini yazılı olarak isteyebilir.
Sınıfın İlk Yüzde Yirmisinde Olmayan Öğrenci Başvurabilir mi?
Başvurabilir. Ortalaması en az 70 olan, ama ilk yüzde 20'ye giremeyen öğrenci için ikinci bir yol vardır. Bu öğrencinin puanı, gitmek istediği programın ilgili yıldaki taban puanından az olmamalıdır. Taban puan, ÖSYM'nin o programa yerleştirdiği en düşük puanlı öğrencinin puanıdır.
Örneğin ortalaması 74 olan, ama sınıfında yüzde 35'lik dilimde kalan bir öğrenci ilk yoldan başvuramaz. Yerleştirme puanı hedef programın taban puanına eşit ya da ondan yüksekse ikinci yoldan başvurabilir.
Yönetmelik burada "ilgili yıl" ifadesini kullanır ve hangi yılın esas alınacağını ayrıca yazmaz. Bu nedenle karşılaştırmanın hangi yılın taban puanıyla yapılacağı, üniversitenin yönergesinde ve başvuru ilanında aranmalıdır.
Bazı üniversiteler kendi dönüşüm tablosunu kullanır. Bazı yönergeler de ÇAP için 3,00 gibi daha yüksek bir ortalama ister. YÖK tablosunda 3,00 notu 76,66'ya denk gelir, yani yönetmelikteki eşiğin üstündedir.
Başarı Sıralaması Şartı Olan Programlarda Ek Koşul
YÖK, hukuk ve tıp gibi bazı programlara yerleştirmede başarı sırası şartı koyar. Yönetmeliğin 16. maddesine 2019'da eklenen cümle bu şartı ikinci anadala da taşır. Böyle bir programda çift anadal yapmak isteyen öğrenci, kayıt olduğu yıl o program için belirlenen başarı sıralamasını sağlamış olmalıdır.
Örneğin işletme okuyan bir öğrenci hukuk programında ikinci anadal yapmak istesin. Bu öğrencinin kayıt yılındaki başarı sırası, YÖK'ün o yıl hukuk için öngördüğü sıradan geride kalırsa başvurusu kabul edilmez. Not ortalamasının yüksek olması bu eksikliği kapatmaz.
28 Şubat 2026 değişikliği aynı maddeye yeni bir cümle ekledi. Yurt dışından öğrenci kontenjanıyla kayıt olanlar ve yurt dışından yatay geçişle gelenler de artık açıkça aynı şartlara tabidir. Bu öğrenciler başarı sıralaması bakımından ayrı bir ölçüye bağlı tutulmaz.
Çift Anadal Başvurusu Hangi Yarıyılda Yapılır?
Başvuru dönemi programın süresine göre değişir. Yönetmeliğin 17. maddesinin birinci fıkrası en erken ve en geç yarıyılı şöyle belirler.
Anadal programı
En erken başvuru
En geç başvuru
Dört yıllık lisans
3. yarıyıl başı
5. yarıyıl başı
Beş yıllık lisans
3. yarıyıl başı
7. yarıyıl başı
Altı yıllık lisans
3. yarıyıl başı
9. yarıyıl başı
İki yıllık önlisans
2. yarıyıl başı
3. yarıyıl başı
Birinci sınıfın ilk yarıyılında başvuru yapılamaz, çünkü ortalama ve sıralama henüz oluşmamıştır. Dört yıllık programdaki bir öğrenci, üçüncü sınıfın güz dönemi başında son hakkını kullanır.
Üniversiteler başvuruyu genellikle yarıyıl başlarında ilan ettikleri kısa bir takvimle alır. İstenen belgeler ve son gün bu ilanda yazar. Takvim dışında yapılan başvuru, şartları taşıyan öğrenci için de reddedilebilir.
Yandal Programına Kimler Başvurabilir?
Yandal şartları daha esnektir. Yönetmeliğin 19. maddesine göre öğrenci, anadal lisans programının en erken üçüncü, en geç altıncı yarıyılı başında başvurabilir. Başvuru anında anadal ortalamasının 100 üzerinden en az 65 olması yeterlidir. Sınıf sıralaması şartı yoktur.
Yandalda da başvurulan yarıyıla kadar alınan bütün kredili derslerin geçilmiş olması gerekir. Kontenjanı, programın açılmasına karar veren yönetim kurulu belirler. Başvuruları da programı yürüten birimin yönetim kurulu değerlendirir.
Yandal ile çift anadal arasındaki önemli bir fark senatonun yetkisidir. Yönetmeliğin 21. maddesi senatoya, yandal için yeni koşul getirme ve asgari notu yükseltme yetkisini açıkça verir. Üniversite bu yetkiyle yandal için 65 yerine 70 isteyebilir.
Bir öğrenci ikinci anadal ile yandala aynı anda kayıtlı olabilir. Buna karşılık aynı anda iki ayrı ikinci anadal programına kaydolmak mümkün değildir.
Kontenjanı ve Kabul Kararını Kim Belirler?
Çift anadal programını senato açar. Bunun için ilgili bölümlerin ve fakülte kurullarının önerisi gerekir. Öğrencinin kabulüne ise programın yürütüldüğü bölümün önerisi üzerine fakülte veya yüksekokul yönetim kurulu karar verir.
Kontenjan için yönetmelik bir taban koyar. ÇAP yapılacak programın kontenjanı, o programın kendi kontenjanının yüzde 20'sinden az olamaz. Hukuk, tıp, sağlık ve mühendislik programları bu kuralın dışındadır. Bu programlarda kontenjan daha düşük belirlenebilir.
Yetenek sınavıyla öğrenci alan bir programa başvuran öğrencinin yetenek sınavını da geçmesi gerekir. Ders listesi ve krediler, YÖK'ün alan yeterlilikleri dikkate alınarak senato tarafından belirlenir.
YÖK'ün belirlediği bazı programlar için 2023'te ayrı bir yol açıldı. Bu programlara kayıtlı öğrenciler, yine YÖK'ün belirlediği programlarda çift anadal ya da yandal yapabilir. Bu durumda 17. maddenin ilk dört fıkrasındaki kısıtlamalar uygulanmaz, yani ortalama ve sıralama şartı aranmaz. Hangi programların kapsamda olduğu YÖK kararlarıyla duyurulur.
Çift Anadal Programından Hangi Hâllerde Kayıt Silinir?
ÇAP kaydı iki durumda silinir. Birincisi not ortalamasının düşmesidir. Kural 26 Eylül 2023 değişikliğiyle bugünkü hâlini aldı. Öğrencinin anadal ortalaması bütün çift anadal öğrenimi boyunca yalnız bir kez 65'e kadar düşebilir. Ortalama ikinci kez 70'in altına inerse ikinci anadal programından kayıt silinir.
Örneğin ortalaması 72 iken programa giren öğrencinin ortalaması beşinci yarıyılda 68'e düşsün. Bu ilk düşüş tolerans kapsamındadır. Öğrenci ortalamasını yeniden 70'in üstüne çıkarır, sonra yedinci yarıyılda 69'a düşerse kaydı silinir.
Burada iki ayrıntı dikkat çeker. Ölçüt ikinci programın değil, anadal programının ortalamasıdır. Ayrıca bir defalık tolerans 65 ile sınırlıdır. İlk düşüşte 65'in altına inen öğrencinin durumu yönetmelikte ayrıca yazılmamıştır. Ortalamanın üst üste iki dönem 70'in altında kalmasının ikinci düşüş sayılıp sayılmayacağı da açık değildir. Bu iki sorunun cevabı üniversitenin yönergesinde aranır.
İkinci durum derslerden uzak kalmaktır. Çift anadal programından iki yarıyıl üst üste ders almayan öğrencinin kaydı silinir. Kayıt dondurmanın bu süreyi nasıl etkilediği yönergeye göre değişir. Dondurmanın genel şartları üniversitede kayıt dondurma yazısında anlatılmıştır.
Programdan çıkarılan öğrencinin geçtiği dersler kaybolmaz. Bu derslerin nasıl sayılacağına senato karar verir. Anadalda sayılmayan dersler ortalamaya katılmadan not dökümünde ve diploma ekinde gösterilir.
Yandal Programından Çıkarılma ve Programı Bırakma
Yandala devam şartı daha düşüktür. Yönetmeliğin 20. maddesine göre anadal ortalaması 100 üzerinden 60'ın altına düşen öğrencinin yandal kaydı silinir. Bu eşik YÖK tablosunda 2,29 notuna karşılık gelir.
Yandaldan iki yarıyıl üst üste ders almayan öğrencinin de kaydı silinir. Tek bir yarıyıl ders almamak ise kaydı sildirmez. Öğrenci isterse herhangi bir yarıyılda programı kendisi de bırakabilir.
Ancak bırakma kararının kalıcı bir sonucu vardır. Yandaldan kendi isteğiyle kayıt sildiren öğrenci, aynı yandal programına bir daha kayıt yaptıramaz. Ders yükü nedeniyle kısa bir ara düşünen öğrenci için kaydı sildirmek, bu yüzden geri dönüşü olmayan bir adımdır.
Mezuniyet ve Azami Süre Nasıl İşler?
Çift anadal diploması, ancak anadal programından mezun olunursa verilir. Mezuniyet için de anadal ortalamasının en az 70 olması gerekir. Başvuruda aranan eşik, programın sonunda bir kez daha karşınıza çıkar. Örneğin ikinci programın bütün derslerini geçen, ama anadal ortalaması mezuniyette 69 olan öğrenci ikinci diplomayı alamaz.
Anadaldan mezun olup ikinci programı bitiremeyen öğrenciye ek süre tanınır. Bu süre, ikinci programa kayıt yaptırılan yıldan başlayarak 2547 sayılı Kanunun 44. maddesindeki azami süredir. Dört yıllık lisans programı için bu süre yedi yıldır. Azami sürenin dolmasına bağlı ilişik kesme işlemleri azami öğrenim süresi ve ilişik kesme davası yazısında incelenmiştir.
Yandalda kural farklıdır. Yandaldaki başarı, anadaldan mezuniyeti etkilemez. Anadaldan mezun olup yandalı bitiremeyen öğrenciye yönetim kurulu kararıyla en fazla iki yarıyıl ek süre verilebilir.
ÇAP öğrencisinin bir seçeneği daha vardır. Kurum içi yatay geçiş şartlarını sağlayan öğrenci, ikinci anadal programına yatay geçiş yapabilir. Böylece ikinci program, öğrencinin asıl programı hâline gelir.
Başvurunun Reddine veya Kayıt Silmeye Nasıl İtiraz Edilir?
Çift anadal başvurusunun reddi ve programdan kayıt silme kararı birer idari işlemdir. Bu işlemlere karşı önce kararı veren birime veya üst makama yazılı başvuru yapılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 11'e göre bu başvuru, dava açma süresini durdurur.
Dava açma süresi, kararın tebliğinden itibaren 60 gündür (İYUK madde 7). Dava, üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. Yarıyıl kısa olduğu için bekleme öğrenciyi geri dönülmez biçimde etkileyebilir. Bu yüzden dilekçede yürütmenin durdurulması da istenebilir.
İtirazda ileri sürülen sebeplerin somut olması gerekir. Ortalamanın yanlış hesaplanması ya da sıralamanın yanlış listeyle yapılması bunlara örnektir. Başvurunun hatalı bir yılın taban puanıyla değerlendirilmesi de itiraz sebebi olabilir. Not dökümü ve sıralamaya dair belgeler dilekçeye eklenirse inceleme kolaylaşır.
Yönergenin yönetmelikten daha ağır bir şart koyması da hukuka uygunluk tartışması doğurabilir. Yönetmelik, yandal için senatoya ek şart koyma yetkisini açıkça verir. İkinci anadal bölümünde ise aynı açıklıkta bir hüküm yoktur. Not itirazından doğan ortalama sorunları için sınav sonucuna itiraz ve not tespit davası yazısına da bakılabilir.
Çift Anadal Konusunda Avukat Desteği
Çift anadal bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Çift anadal hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya çevrim içi soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Hayır, ikinci programın diploması ancak birinci anadaldan mezun olunduğunda verilir. İkinci programın derslerini önce bitiren öğrenci, anadal diplomasını bekler. Bu kural yönetmeliğin 17. maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenmiştir.
Çift anadalda alınan dersler anadal ortalamasına katılır mı?
Anadalda eşdeğer kabul edilen dersler not dökümünde gösterilir. Anadal programında karşılığı olmayan dersler ise ortalamaya katılmadan not dökümünde ve diploma ekinde yer alır. Hangi dersin eşdeğer sayılacağına üniversitenin ilgili kurulları karar verir.
Yandal sertifikası öğretmenlik veya kadro başvurusunda diploma yerine geçer mi?
Geçmez, yönetmeliğin 18. maddesi yandal belgesinin diploma yerine geçmediğini açıkça söyler. Bir kadro ilanı belirli bir lisans diploması istiyorsa yandal sertifikası bu şartı karşılamaz. Sertifika ancak ilanda ek nitelik olarak sayılmışsa değerlendirmeye girebilir.
Çift anadal başvurusu reddedilirse dava açılabilir mi?
Evet, ret kararı bir idari işlem olduğu için idare mahkemesinde iptal davasına konu olabilir. Dava süresi tebliğden itibaren 60 gündür. Davadan önce idareye yapılan yazılı başvuru, İYUK 11. madde uyarınca bu süreyi durdurur.
Diğer Akademik Süreçler
Üniversite Kaydı Silme İşlemi Nasıl Yapılır?
Devlet üniversitesinde kendi isteğiyle kayıt sildirmenin aşamaları, üniversitenin kaydı öğrencinin isteği dışında sildiği hâller ve bu kararın OBP ile KYK borcuna etkisi.
