Hukuk Alanında STS Kararı ve Denklik Süreci

Kararı Hangi Organ Verir

Dosya önce Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığında incelenir. Gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan görüş alınır. Üniversitelerden de görüş istenebilir. Ön inceleme raporu Tanıma ve Denklik Komisyonuna sunulur.

Komisyonun hazırladığı nihai rapor Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır. Bu sıra Yönetmeliğin 6 ncı ve 7 nci maddelerinde gösterilmiştir. Hukuk alanında STS kararı da bu zincirin sonunda kurulan bir idari işlemdir.

Hukuk Alanında STS Sınavını Hangi Kurum Yapar

Sınavı yapan kurum alana göre değişir. Tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenlik meslek bilgisi alanlarında sınavı ÖSYM uygular. Mühendislik alanları, Türkçe ve Türk Dili Edebiyatı, hemşirelik, ebelik ve hukuk gibi alanlarda ise Kurulun belirlediği üniversiteler görevlidir.

Yükseköğretim Kurulunun yayımladığı listeye göre bu sınavı Anadolu Üniversitesi yapmaktadır. Sınav yılda en az bir kez düzenlenir. Alanlar ve sınav yapan kurumlar Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi sayfasında yayımlanır. Hukuk alanında STS başvurusu yapacak kişi güncel kılavuzu buradan takip etmelidir.

Sınav soruları için örnek kaynak da vardır. Kurul, hukuk dâhil çok sayıda alan için örnek soru yayımlar. Bu örnekler hazırlık aşamasında yol gösterir.

Sınav kararı çıkmadan da sınava girilebilir. Kurul, denklik başvurusunda bulunmuş adayların kendi talepleriyle sınava katılabileceğini duyurmuştur. Bu imkân zaman kazandırabilir.

Adayın talebiyle sınava girilmesi bir hakkı doğurmaz. Denklik yine dosya üzerinden karara bağlanır. Sınav sonucu dosyaya eklenen bir veridir.

Başarı İçin Kaç Puan Gerekir

Yükseköğretim Kurulu başarı eşiğini açıkça duyurmuştur. Seviye tespit sınavlarında 100 üzerinden 40 ve üzeri puan alınması gerekir. Aynı duyuruda Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı için 100 üzerinden en az 80 puan arandığı belirtilmiştir.

Eşik hukuk alanında STS bakımından da aynıdır. Puan 100 üzerinden hesaplanır. Başarı sınırı 40'tır. Puanın altında kalan aday sınava yeniden girebilir. Sınav sonucu tek başına denklik doğurmaz. Dosyadaki diğer şartların da sağlanması gerekir. Kalış süresi eksikliği ayrı bir ret sebebidir. Belgelerin gerçekliği de ayrıca denetlenir. Tahrifat tespitinde başvuru reddedilir ve suç duyurusunda bulunulur.

Hukuk Programlarında Sıralama Şartı Nasıl Uygulanır

Hukuk, Türkiye'de başarı sıralaması şartı aranan dört programdan biridir. Diğerleri tıp, diş hekimliği ve eczacılıktır. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin beşinci fıkrası bu programlar için ayrı bir ölçüt getirir.

Fıkraya göre yükseköğrenime başlanılan yıl esas alınır. O yıl Kurulca belirlenen sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk binde yer alan üniversitelerden mezun olanların başvuruları kabul edilir. Bu başvurularda münferiden inceleme yapılır. İnceleme sonucunda alınan dersler, uygulamalar ve projeler gözetilerek sistem işlemleri gerektiren kararlar alınabilir.

Bu cümle önemlidir. İlk binde yer almak doğrudan denklik anlamına gelmez. İnceleme yine dosya üzerinden yapılır. Hukuk alanında STS kararı bu grupta da çıkabilir.

Uygulamada üç ihtimal vardır. Başvuru doğrudan kabul edilebilir. Sistem işlemlerinden birine bağlanabilir. Şartlar yoksa reddedilebilir.

Sıralama verisi kayıt yılına bağlıdır. Sonraki yılların listeleri dikkate alınmaz. Bu nedenle kayıt tarihi belgesi dosyada aranır.

Sıralama Şartı Sağlanmazsa Ne Olur

Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasının (g) bendi bu hâli düzenler. Kayıt olunan yıl sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk binde yer almayan bir kurumdan mezun olanların başvuruları reddedilir. Ret, tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programları için öngörülmüştür. Bent, 2024 yılında Yönetmeliğe eklendi. Aynı yıl içinde bir kez daha değiştirildi.

Aynı fıkranın (ğ) bendi bir çıkış yolu bırakır. Ortaöğrenimini Türkiye'de tamamlayanlar bakımından ölçüt YKS başarı sırasıdır. Kayıt yılına ait merkezi yerleştirme sınavında ilgili programın asgari başarı sıralaması şartını sağlamayanların başvuruları reddedilir.

Kurulun 27 Temmuz 2026 tarihli bilgilendirmesinde eşikler tabloyla verilmiştir. Hukuk programları için EA puan türünde en az ilk 100.000 başarı sıralaması aranmaktadır. Bilgilendirmenin tamamı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı sayfasındadır.

Kurul, iki kavramı da ayırmaktadır. Okul tanıma belgesi almak denklik anlamına gelmez. Tanınan bir kurumdan mezun olmak da tek başına yetmez. Denklik ayrıca ve mezuniyetten sonra değerlendirilir.

Hangi Sıralama Kuruluşları Esas Alınır

Kurul dört kuruluşun genel üniversite sıralamalarını esas almaktadır. Bunlar Shanghai Ranking, CWTS Leiden Ranking, QS World University Rankings ve Times Higher Education sıralamalarıdır. Listeler yıl bazlı yayımlanır. Dosyada adayın öğrenime başladığı yılın listesi kullanılır.

Doğrudan Denklik Hangi Hâlde Verilir

Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası sistem uygulanmaksızın denklik verilecek hâlleri sayar. Başta gelen ölçüt sıralamadır. Yükseköğrenime başlanılan yıl, kabul edilen sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde bulunan kurumlardan alınan diplomalar bu kapsamdadır.

Aynı fıkra ÖSYS kılavuzunda yer alan yurt dışı programlara yerleşenleri de kapsar. Ders transferi veya yatay geçişle bu kurumlara geçip öğreniminin en az yüzde yetmişini orada tamamlayanlar da sayılmıştır. Beşinci fıkra hükümleri saklıdır. Bu nedenle hukuk alanında STS kararı bakımından iki fıkra birlikte okunmalıdır.

Doğrudan denklik verilen hâller kısaca şunlardır:

• Kayıt yılında en az üç sıralamada ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumlar

• ÖSYS kılavuzundaki yurt dışı programlara yerleşenler

• Aynı yıl aynı programa eşdeğer puanla kayıt yaptıranlar

• Bu kurumlara geçip öğreniminin en az yüzde yetmişini orada tamamlayanlar

Liste sınırlıdır. Kapsam dışında kalan dosyalar ikinci ve üçüncü fıkraya göre incelenir. İkinci fıkra yeterlik tespiti hâlinde sistem uygulanmamasına imkân verir.

Geçiş Hükmü Kimleri Korur

2024 yılındaki değişiklikler geçiş hükmüyle birlikte yürürlüğe girdi. Geçici 4 üncü maddenin birinci fıkrası, değişiklikten önce başvuruya esas diploma programına kayıt yaptıranları korur. Bu kişiler hakkında 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin, beşinci fıkrasının ve 10 uncu maddenin üçüncü fıkrasının eski hükümleri uygulanmaya devam eder.

Aynı maddenin ikinci fıkrası da benzer bir koruma getirir. Bu fıkranın yürürlüğünden önce kayıt yaptıranlara 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (j) bendi ile 7 nci maddenin altıncı fıkrasının (g) ve (ğ) bentleri uygulanmaz. Kayıt tarihi bu nedenle dosyanın ilk incelenen verisidir.

Ankara 7. İdare Mahkemesi Kararı Neyi Ortaya Koydu

Makedonya Avrupa Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan bir başvuru sahibinin denklik talebi seviye tespit sınavı şartına bağlanmıştı. İşleme göre hukuk alanında yapılacak sınavdan 100 üzerinden 40 ve üzeri puan alınması hâlinde denklik işlemi yapılacaktı. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının bu işleminin iptali için açılan davada iptal kararı verildi. 07.11.2019 tarihinde tebliğ edilen kararın gerekçesi şöyledir:

"Her ne kadar, davalı idare tarafından Hukuk Alt Komisyonu raporunda davacının Hukuk alanında aldığı eğitimin yeterli olmadığı, bu sebeple seviye tespit sınavında başarılı olması halinde denklik verilmesi gerektiğinin kararlaştırıldığı anlaşılmakta ise de, Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonu raporu incelendiğinde, davacının başvurusunun bireysel olarak somut bir değerlendirmeye tâbî tutulduğu hususunda herhangi bilgi ve belgeye rastlanmadığı, dosya kapsamında anılan alt komisyonca ülkemizdeki yükseköğretimin düzeyi ve içeriği ile davacının mezun olduğu yükseköğretim kurumunun eğitim düzeyi ve içeriği arasında ne gibi farklılıkların tespit edildiği yönünde herhangi bir bilgi ve belgeye de yer verilmediği görülmektedir."

Karar, Ankara 7. İdare Mahkemesince verilmiştir. Yargılamada, tanınırlığı kalkan üniversitelerin mezunları hakkında tanınırlık kalkmadan önce diğer hukuk mezunları gibi ders tamamlama kararı verildiği hususu da vurgulanmıştır.

Karar metninde iki komisyon ayrı ayrı anılmaktadır. Biri Hukuk Alt Komisyonudur. Diğeri Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonudur. Mahkeme ikinci komisyonun raporunu incelemiştir.

Karardan Çıkan Hukuki Ölçüt Nedir

Gerekçe iki noktaya işaret eder. Birincisi başvurunun bireysel ve somut biçimde değerlendirilmesi gereğidir. İkincisi Türk yükseköğretimi ile mezun olunan kurum arasındaki farkın dosyada gösterilmesidir.

Bu karar tekil bir uyuşmazlığa ilişkindir. Genel bir kural gibi sunulamaz. Her dosyanın kendi belgeleri vardır. Sonuç, o belgelere göre değişir. Buna karşılık hukuk alanında STS kararlarının denetiminde hangi noktaların tartışıldığını göstermesi bakımından yol göstericidir. Benzer nitelikteki dosyalar için yargı kararı ile gelen denklik yazısı incelenebilir.

Karara Karşı Hangi Yollar İzlenebilir

İlk yol Kurula yeniden inceleme talebidir. Talep gerekçeli bir dilekçeyle yapılır ve ücrete tabidir. Bu yol yeni belge sunulmasına da imkân verir.

Yeniden inceleme sonucu da yeni bir işlemdir. Bu işleme karşı da dava açılabilir. İdari başvuru, dava hakkını ortadan kaldırmaz.

İkinci yol iptal davasıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu genel dava süresini altmış gün olarak belirler. Süre, işlemin tebliğini izleyen günden başlar. Kanunun 11 inci maddesi kapsamında idareye yapılan başvuru süreyi durdurur.

Sürenin başlangıcı tebligat tarihidir. Tebligatın ulaşmadığı hâllerde dilekçeyle yeniden gönderim istenebilir. Adres güncellemesi de dilekçeyle yapılır. Bu ayrıntı süre tartışmasını doğrudan etkiler.

Dava dilekçesinde işlemin sakat unsuru gösterilir. Bu tür uyuşmazlıklarda sebep unsuru öne çıkar. Komisyon raporunun somut karşılaştırma içermemesi bu başlıkta tartışılır. Yürütmenin durdurulması talebi ayrıca değerlendirilir. Talep, işlemin uygulanması hâlinde doğacak zarara bağlıdır. Mahkeme bu ölçütü somut olaya göre inceler. Talebin reddi hâlinde itiraz yolu açıktır.

Uyuşmazlığın genel çerçevesi ve dava türleri için YÖK denklik davaları ve itirazları yazısına bakılabilir. Sınav şartının hangi hâllerde doğduğunu önden görmek için denklik ön değerlendirme aracı kullanılabilir. Yönetmeliğin güncel metnine mevzuat bilgi sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Dava süresince başvuru dosyası idareden istenebilir. Ön inceleme raporu ve komisyon görüşleri bu yolla görülür. Hukuk alanında STS gerekçesinin dayanağı böylece somutlaşır. Bilirkişi incelemesi de talep edilebilir.

Dosya Hazırlanırken Nelere Bakılır

Önce kayıt yılı ve üniversitenin o yılki sıralaması tespit edilir. Ardından ortaöğrenimin nerede tamamlandığına bakılır. Türkiye'de tamamlanmışsa YKS başarı sırası verisi dosyaya girer.

Dosyada bakılacak veriler kısaca şunlardır:

• Kayıt yılı ve mezuniyet yılı

• Üniversitenin kayıt yılındaki sıralaması

• Ortaöğrenimin tamamlandığı ülke

• Varsa YKS sonuç belgesi

• Transkript ve ders içerikleri

• Pasaport ve giriş çıkış kayıtları

Sonra transkript ile Türkiye'deki hukuk programının müfredatı karşılaştırılır. Ders, staj ve proje eksikliği iddiası bu karşılaştırmayla tartışılır. Karşılaştırmada kredi ve AKTS değerleri de kullanılır. Asgari eğitim süresi ayrıca ölçülür. Kalış süresi verileri de ayrıca incelenir. Hukuk bölümü bakımından bu konunun örneği için denklik yurt dışında kalış süresi hukuk bölümü yazısı okunabilir.

Sınav takvimi de dosya planına girer. Sınav yılda en az bir kez yapılır. Karar tebliğinden sonra ilk sınav tarihi hesaplanır. Hukuk alanında STS süreci bu takvime göre kurgulanır. Denklik belgesinde yer alacak alan ve unvan ayrıca önem taşır. Bu konuda diploma denklikte eşdeğerlikler ve unvan yazısı incelenebilir.

Tanınırlığı sonradan kalkan kurumlarda ayrı bir tartışma doğar. Bu ihtimal için denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu yazısı yol gösterir.

Hukuk Alanında STS Konusunda Avukat Desteği

Hukuk alanında STS kararı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Denklik dosyanızdaki sınav şartı hakkında size özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya ücretsiz soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Sınav kararı çıkmadan seviye tespit sınavına girilebilir mi?