Kademe ilerlemesinin durdurulması, öğretim elemanına verilebilecek ağır disiplin cezalarından biridir. Ceza, memurun bulunduğu kademedeki ilerlemesini fiilin ağırlığına göre bir ila üç yıl durdurur. Aşağıda, bir yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan öğretim üyesinin açtığı davada verilen İzmir Bölge İdare Mahkemesi kararı incelenmektedir.
Uyuşmazlığın çekirdeğinde tek bir soru vardır. Ceza mahkemesinde verilen beraat kararı, aynı fiile dayanan disiplin cezasını ortadan kaldırır mı? Daire bu soruya olumlu yanıt vermiştir. Güncel ceza listesi için yükseköğretim disiplin suç ve cezaları yazımıza bakabilirsiniz.
Davacı, kararda K1 rumuzuyla anılan öğretim üyesidir.
Karşı taraf, davalı Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğüdür.
Davalı idareyi Av. K2 temsil etmiştir.
Davacı, Dokuz Eylül Üniversitesi X1 Enstitüsünde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Üniversite Disiplin Kurulu 10/01/2017 tarih ve 02 sayılı işlemiyle davacıya bir yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezası vermiştir. Ceza, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/D-l maddesine dayanmaktadır. Karar davacıya 19/01/2017 tarih ve 663.07/197 sayılı yazıyla bildirilmiştir.
Davacı bu işleme itiraz etmiştir. İtiraz, Üniversite Disiplin Kurulunun 24/01/2019 tarih ve 42 sayılı işlemiyle reddedilmiştir. Dava, itirazın reddine ilişkin bu işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Soruşturmaya Konu Elektronik Posta İçeriği
Soruşturmanın konusu, davacının aynı enstitüde görev yapan E. E.'ye gönderdiği elektronik postadır. İletide öğretim üyesi E. A. için "zebella", "narsist", "cahil", "hodbin", "kendini bilmez", "zorba" ve "çöreklenme" ifadeleri kullanılmıştır.
Öğretim üyesi K. K. için ise "K.K'nın ayak oyunları", "bildik oyunları", "türlü ayak oyunları", "yalan dolanla hedefe ulaşmayı her yönden mübah gören arkadaşımız" ve "Kırkpınarın ayak oyunları bitmez... Herşeyinin yalan dolana dayandığını" ifadeleri yer almıştır.
Öğretim üyesi B. Ç. için kullanılan ifadeler de kararda sayılmıştır. Bunlar arasında "yaşı belli bir düzeyin üzerinde olup yardımcı doçentliğin üzerine çıkamamış, dili geçememiş, yayın yapamamış ve enstitünün önünü tıkamış bu kişilerin yalan beyanları" bulunmaktadır. "Alkol düşkünlüğünden önünü görmeyen, Genelkurmay arşivinden belge çıkardığı için soruşturma geçiren" ve "yalakalık yaparak yaşamlarını kurgulamaya çalışan iftiracı, bukelamun tipler" ifadeleri de aynı iletidedir. "İntihalci tipler, baş tacı edilirken, bizlere hep vuruldu" ve "bir beyaz çoraplı tetikçinin ve onun etrafındaki çetenin..." ifadeleri kayıt altına alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Ceza mahkemesindeki beraat kararı disiplin cezasını her zaman kaldırır mı?
Hayır, belirleyici olan beraatin gerekçesidir. Yalnızca delil yetersizliğine dayanan bir beraat, disiplin makamı bakımından bağlayıcı sayılmaz. Buna karşılık fiilin sabit olmadığı veya suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle verilen beraat, aynı eyleme disiplin cezası verilmesini engelleyebilir.
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ne kadar süre uygulanır?
Devlet yükseköğretim kurumlarında ilerleme, fiilin ağırlığına göre bir ila üç yıl durdurulur. Vakıf yükseköğretim kurumlarında karşılığı ücret kesintisidir; kesinti üç ila altı ay sürer ve brüt ücretin otuzda biri ile sekizde biri arasındadır.
İzmir 2. İdare Mahkemesi 27/11/2019 gün ve E:2019/296, K:2019/1445 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Mahkeme, ilgili öğretim üyelerinin beyanlarını ve dosyadaki diğer belgeleri birlikte değerlendirmiştir. Aleniyet kazanan beyanların meslektaşları toplum içinde değersizleştirdiği ve saygınlıklarına zarar verebilecek nitelikte olduğu sonucuna varmıştır.
Mahkemeye göre isnat edilen fiil sübuta ermiştir. Davacı, ceza yargılaması sonucunda beraat ettiğini belirtmiştir. Mahkeme bu iddiaya itibar etmemiştir. Gerekçesi, ceza yargılamasının disiplin hukuku bakımından ayrı değerlendirmeye engel olmamasıdır.
Davacının İstinaf Dilekçesindeki İddiaları
Davacı, ilk derece kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Ceza davasında beraat kararı verildiğini ve gerekçede suçun unsurlarının oluşmadığının belirtildiğini vurgulamıştır. Ortada suç ve ceza bulunmamasının gözetilmemesini Anayasaya aykırı görmüştür. İletinin yayılmaması için çaba sarf ettiğini, ancak iletinin E. E. tarafından diğer taraflara ulaştırıldığını belirtmiştir.
Davalı İdarenin Savunması
Davalı idare, ilk derece mahkemesinin fiilin işlenip işlenmediğini değerlendirdiğini savunmuştur. İdareye göre yalnızca beraat kararına dayanılarak disiplin cezası kaldırılamaz. 657 sayılı Kanunun 131 inci maddesine göre disiplin soruşturması, ceza soruşturma ve kovuşturmasından ayrıdır. İdare istinaf isteminin reddini istemiştir.
İlgili hesaplama aracı: Memur Disiplin Süreleri Aracı — 657 md. 127 disiplin zamanaşımı, itiraz (7 gün) ve dava (60 gün) sürelerini tarihlerinizle kontrol edin.
Kademe İlerlemesinin Durdurulması Davasında Uygulanan Mevzuat
Dosyayı İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi incelemiştir.
Dava, davacıya verilen bir yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İşlem, Üniversite Disiplin Kurulunun 24/01/2019 tarih ve 42 sayılı kararıdır.
Uyuşmazlık tarihinde yürürlükte olan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53 üncü maddesinin (b) fıkrası cezaları saymaktadır. Hüküm şöyledir. "Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanları, memur ve diğer personeline uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır."
Aynı fıkranın (4) numaralı bendi cezanın kapsamını gösterir.
(4) Kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme: Devlet yükseköğretim kurumlarında bulunulan kademedeki ilerlemenin, fiilin ağırlık derecesine göre bir ila üç yıl arasında durdurulması; vakıf yükseköğretim kurumlarında ise fiilin ağırlık derecesine göre üç ila altı ay süreyle brüt ücretten 1/4 ila 1/2 arasında kesintiye gidilmesidir. 657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak bu Kanun kapsamındaki kamu görevlileri için kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiiller şunlardır…..” hükmüne yer verilmiştir.
657 Sayılı Kanun Hükmü ve Soruşturmanın Seyri
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (l) alt bendinde de; “Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek,” kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
Dosyanın ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden şu tespitler yapılmıştır. Davacı, aynı enstitüde görev yapan öğretim üyesi E. E.'ye 08/09/2016 tarihinde elektronik posta göndermiştir. İletide öğretim üyeleri B. Ç., K. K. ve E. A. hakkında çeşitli ithamlar ve hakaret niteliği taşıyan ifadeler bulunduğu ileri sürülmüştür.
İddialar üzerine soruşturma başlatılmıştır. 26/12/2016 tarihli soruşturma raporunda ceza teklifi getirilmiştir. Rapora göre elektronik posta kurum içine yansımış ve davacı hakaret suçunu işlemiştir. Üniversite Disiplin Kurulu 10/01/2017 tarih ve 02 sayılı işlemiyle 657 sayılı Kanunun 125/D-l maddesi uyarınca bir yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezası vermiştir.
Davacının bu işleme yaptığı itiraz, Üniversite Disiplin Kurulunun 21/03/2017 tarih ve 05 sayılı işlemiyle reddedilmiştir. Davacı, 10/01/2017 tarih ve 02 sayılı işlemin iptali istemiyle dava açmıştır. İzmir 5. İdare Mahkemesi 14/02/2018 gün ve E:2017/639, K:2018/183 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir.
İtiraz Merciinin Belirlenmesine İlişkin İlk Karar
Bu karara yapılan istinaf başvurusunu İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi incelemiştir. Daire, 02/10/2018 tarihli ve E:2018/1265, K:2018/2077 sayılı kararıyla ilk derece kararını kaldırmıştır. Gerekçede itiraz merciinin yanlış belirlendiği tespit edilmiştir.
Gerekçeye göre Üniversite Disiplin Kurulunca verilen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yapılan itirazı aynı kurul karara bağlayamaz. İtirazın Yükseköğretim Kurulu Yüksek Disiplin Kurulunca görüşülmesi gerekir. Daire, 10/01/2017 tarih ve 02 sayılı işlemin iptaline kesin olarak karar vermiştir.
Karar üzerine davalı idare dosyayı 30/10/2018 tarih ve 4915 sayılı yazıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına göndermiştir. Yüksek Disiplin Kurulu 29/11/2018 tarih ve 2018/124 sayılı işlemiyle yetkisizlik sonucuna varmıştır. Kurula göre 2547 sayılı Yasanın 53/F maddesi uyarınca itiraz makamı üniversite itiraz kuruludur.
Bunun üzerine Üniversite Disiplin Kurulu yeniden toplanmıştır. Kurul, ilk işlemin oylamasına katılan üyelerden farklı üyelerle teşekkül ettirilmiştir. Kurul, 24/01/2019 tarih ve 42 sayılı işlemle itirazı yeniden reddetmiştir.
Anayasa Mahkemesi İptali ve Lehe Hüküm İlkesi
Bu arada kanun metni de değişmiştir. 6764 sayılı Kanunla 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrası yeniden yazılmıştı. Fıkranın (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentlerinde "657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak..." ibareleri yer almaktaydı. Anayasa Mahkemesi 10/04/2019 tarihli, E:2017/33 sayılı kararıyla bu ibareleri iptal etmiştir. İptal hükmü, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 17/07/2019 tarihinden dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir.
Ceza hukuku kökenli lehe hükmün uygulanması ilkesi burada devreye girer. İlke, işlendiği zaman suç sayılan bir fiil sonradan suç olmaktan çıkarılmışsa sonraki normun uygulanmasını öngörür. Sonradan yürürlüğe giren düzenleme ilgilinin lehine ise yine sonraki norm uygulanır.
Kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi, işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuata göre yapılır. Disiplin yaptırımı da bir idari işlemdir. Buna karşılık lehe norm kuralı disiplin cezaları bakımından da geçerlidir. Fiilin işlendiği tarihteki mevzuat ile sonraki mevzuat farklıysa, ilgilinin lehine olan hüküm dikkate alınır.
15/04/2020 günlü 7243 sayılı Kanunla 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi yeniden düzenlenmiştir. Yeni metnin (b) fıkrasının (4) numaralı bendinin (o) alt bendinde şu fiil yer alır. Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya hizmetten yararlananlara hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek. Bu fiil, Devlet yükseköğretim kurumlarında görev yapan aylıklı öğretim elemanları yönünden kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektirir.
Bu nedenle davacı bakımından aynı hukuki durum devam etmektedir. Lehe bir düzenleme yapılmamıştır. Denetim, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmalıdır.
Ceza Yargılamasının Sonucu Ne Oldu
Dosya kayıtlarından ceza yargılamasının sonucu da anlaşılmaktadır. Davacı hakkında İzmir 14. Asliye Ceza Mahkemesinin E:2018/359 sayılı dosyasında dava açılmıştır. İddia, 08/09/2016 tarihinde gönderilen elektronik posta ile B. Ç., K. K. ve E. A.'ya karşı hakaret suçunun işlendiğidir. Mahkeme 18/12/2018 günlü, K:2018/1292 sayılı kararıyla davacının beraatine karar vermiştir. Gerekçe, TCK'nın 125/1-2 maddesi kapsamında gıyapta hakaret suçunun yasal unsurlarının oluşmamasıdır. Karar 09/03/2020 tarihinde kesinleşmiştir.
Disiplin hukuku ile ceza hukuku farklı özellikler taşır. Soruşturma usulü, cezanın niteliği ve konuluş amaçları aynı değildir. Buna karşılık her iki alanı da ilgilendiren fiillerde bir bağ kurulur. Suçun nev'i aynı olan yargılamada fiilin sübutu konusunda ceza mahkemelerinin kesin kararları disiplin hukukunda bağlayıcıdır. İlke, Danıştay 8. Dairesinin 17/05/2018 günlü, E:2015/7314, K:2018/2686 sayılı kararında da benimsenmiştir.
Davacının cezalandırılmasına gerekçe gösterilen disiplin suçu, 08/09/2016 tarihli elektronik iletide B. Ç., K. K. ve E. A.'ya hakaret etme fiilidir. Bu fiil, ceza davasındaki isnatla benzerlik göstermektedir. Aynı nitelikteki fiiller bakımından ceza mahkemesinin kesin kararı disiplin hukukunda bağlayıcıdır. Beraat kararı bu yargılamaya doğrudan etki etmiştir.
İzmir 14. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/12/2018 günlü, E:2018/359, K:2018/1292 sayılı kararında gıyapta hakaret suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı belirtilmiştir. Bu tespit karşısında 657 sayılı Kanunun 125/D-l maddesinde düzenlenen disiplin suçu gerçekleşmemiştir. Dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Anayasa Mahkemesi kararları da bu yöndedir. Mahkeme, 02/07/2020 günlü ve 2016/14253 ile 2016/13566 başvuru numaralı kararlarında ölçütü ortaya koymuştur. Disiplin suçuna ve ceza yargılamasına konu eylemler aynıysa, idari mahkemeler fiilin sübutu konusunda ceza mahkemesinin kanaatine saygı göstermelidir.
Mahkeme Kararlarına Uyma Zorunluluğu
Diğer taraftan, Anayasanın 138. maddesinde, “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” şeklinde amir hükümlere yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinin 1 inci fıkrasında da şu hüküm yer alır. "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez."
Uyuşmazlıkta ayrı bir hukuka aykırılık daha bulunmaktadır. Dairenin 02/10/2018 tarihli kararı gereği itirazın Yükseköğretim Kurulu Yüksek Disiplin Kurulunca karara bağlanması gerekirdi. Buna rağmen itiraz, kabul edilebilir bir gerekçe olmaksızın yine Üniversite Disiplin Kurulunca değerlendirilmiştir. İşlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Kararın Sonucu
Açıklanan nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir. İzmir 2. İdare Mahkemesinin 27/11/2019 gün ve E:2019/296, K:2019/1445 sayılı kararı kaldırılmış ve dava konusu işlem iptal edilmiştir. 470,90 TL yargılama gideri davalı idareden alınarak davacıya verilmiştir. Posta gideri avansından artan miktarın HMK'nın 333 üncü maddesi uyarınca yatırana iadesine hükmedilmiştir. Karar 27/11/2020 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Bugün Nasıl Uygulanır
Karar, 2020 yılındaki mevzuata dayanır. Bugün öğretim elemanlarına verilecek ceza doğrudan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53 üncü maddesindedir. Devlet yükseköğretim kurumlarında kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bir ila üç yıl arasındadır. Vakıf yükseköğretim kurumlarında ise üç ila altı ay süreyle brüt ücretten kesinti yapılır.
Kesinti oranı 7243 sayılı Kanunla değişmiştir. Karar tarihinde vakıf kurumları için oran 1/4 ila 1/2 iken bugün 1/30 ila 1/8'dir. Ceza listesinin tamamı için akademisyenlerin alabilecekleri disiplin cezaları yazımıza bakabilirsiniz.
Cezayı Kim Verir ve İtiraz Nereye Yapılır
Kanunun 53/Ç maddesine göre ceza, kişinin görevli olduğu birimdeki disiplin kurulu kararıyla verilir. Rektörler, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri ve dekanlar hakkında yetki Yüksek Disiplin Kurulundadır. İtiraz ise 53/F maddesine göre ilgilinin görevli olduğu üniversite disiplin kuruluna yapılır. Bu kural, incelenen kararda tartışılan yetki sorununun kaynağıdır.
İtiraz süresi cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür. İtiraz mercileri altmış gün içinde karar verir. İtirazın kabulünde ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar. Ancak ilgili kurul, kabul gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içinde yeni bir işlem tesis edebilir. Ayrıntı disiplin soruşturmalarında itiraz yazımızdadır.
Cezanın Kariyer Üzerindeki Sonuçları Nelerdir
Yaptırım yalnızca kademe ilerlemesini durdurmakla kalmaz. Kanunun 53/D maddesine göre bu cezayı alanlar beş yıl boyunca rektör, dekan ve bölüm başkanı dengi kadrolara atanamaz.
Birinci derecenin son kademesinde ilerleme durdurulamaz. Bu durumda brüt aylığın 1/4'ü ila 1/2'si oranında aylıktan kesme uygulanır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına bir üst ceza gerektiğinde üst ceza kamu görevinden çıkarmadır.
Beraat Kararı Disiplin Cezasını Kaldırır mı
Beraat kararı her hâlde disiplin cezasını ortadan kaldırmaz. Belirleyici olan beraatin gerekçesidir. Delil yetersizliğine dayanan beraat disiplin makamlarını bağlamaz. Fiilin sabit olmadığı veya suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle verilen beraat ise aynı fiile ceza verilmesini engelleyebilir.
2547 sayılı Kanunun 53/A maddesi bu ilişkiyi ayrıca düzenler. Bir fiilden dolayı ceza soruşturması yapılıyor olması disiplin soruşturmasına engel değildir. Gerektiğinde ceza kovuşturması bekletici mesele yapılabilir ve zamanaşımı süreleri durur. Benzer karar metinlerine Danıştay karar arama sisteminden ulaşılabilir.
Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Konusunda Avukat Desteği
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Hakkınızdaki disiplin cezası için dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya çevrim içi soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Bu cezayı alan öğretim üyesi yönetim görevine atanabilir mi?
Belirli bir süre atanamaz. 53/D maddesine göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar beş yıl boyunca rektör, dekan ve bölüm başkanı dengi kadrolara atanamaz. Bu sonuç, cezanın maaş üzerindeki etkisinden daha uzun ömürlü olabilir.
İtiraz, ilgilinin görevli olduğu üniversitenin disiplin kuruluna yapılır. Süre, cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür ve merci altmış gün içinde karar verir. Cezayı veren kurulda görev alanlar bu oylamaya katılamaz.
Birinci derecenin son kademesindeki personele bu ceza nasıl uygulanır?
İlerleme durdurulamayacağı için yaptırım aylıktan kesme biçiminde uygulanır. Kesinti, brüt aylığın dörtte biri ile yarısı arasında yapılır. Tekerrür hâlinde gündeme gelen bir üst yaptırım ise kamu görevinden çıkarmadır.
Meslektaşına ağır sözler içeren e-posta gönderen akademisyen ceza alır mı?
Alabilir. Amire, maiyetindekilere, iş arkadaşlarına veya hizmetten yararlananlara hakaret ve tehdit, kanunda kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiiller arasında sayılır. Yine de fiilin sübutu ayrıca araştırılır ve iletinin kime, hangi bağlamda gönderildiği tartışılır.
Aynı fiil hakkında ceza davası varken disiplin soruşturması bekletilir mi?
Kural olarak bekletilmez. 53/A maddesine göre ceza soruşturması yürütülmesi, aynı fiilden disiplin cezası verilmesine engel değildir. Gerektiğinde ceza kovuşturması bekletici mesele yapılabilir, bu hâlde disiplin zamanaşımı süreleri durur.
Disiplin Soruşturması
İntihal İddiası Nasıl İspatlanır ve Çürütülür
İntihal iddiası benzerlik yüzdesiyle değil, sayfa ve paragraf düzeyinde metin karşılaştırmasıyla ispatlanır. İspat yükü, bilirkişi incelemesi ve ilk yayın tarihinin belgelenmesi açıklanıyor.
