TÜBİTAK Yürütücü Değişikliği, Devir Teslim ve İtiraz Yolu
TÜBİTAK Yürütücü Değişikliği ve Projenin Devri
TÜBİTAK yürütücü değişikliği; ayrılma talebi, kurum değişikliği ve zorlayıcı nedenlerde işleyen idari süreçtir. Karar yetkisi, iş paketi ve bütçe devri, PTİ sonuçları ile itiraz ve dava yolu bu sayfada açıklanmaktadır.
TÜBİTAK yürütücü değişikliği, desteklenen bir projede sözleşmeyi imzalayan yürütücünün görevinin sona ermesi hâlinde işleyen idari süreçtir. ARDEB Yönetmeliğinin 10. maddesi bu hâlde projenin durumunu ilgili grubun değerlendireceğini yazar. Yeni yürütücünün görevlendirilmesine Başkanlık karar verir. Süreç, kusura dayanan görevden alma kararından ayrı bir usule tabidir.
Yürütücünün Proje İçindeki Konumu
Yönetmeliğin 4. maddesi yürütücüyü tanımlar. Yürütücü, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan araştırmacıdır. Sözleşmeyi TÜBİTAK ile imzalayan kişi de odur.
Sözleşme tek imzalı değildir; Yönetmeliğin 7. maddesine göre sözleşmeyi yürütücü, kurumun üst düzey yetkilisi, yürütücünün görevli olduğu birimin yetkilisi ve TÜBİTAK birlikte imzalar. Bu yapı, ayrılma hâlinde neden birden çok tarafın devreye girdiğini de açıklar.
Kurum ile yürütücü ayrı kavramlardır. Kurum, projeyi öneren ve sözleşmeyi imzalayan kuruluştur. Yürütücünün kurumdan ayrılması projenin kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmez.
Bir sınır daha vardır. Rektör, rektör yardımcısı, başhekim ve genel müdür gibi en üst düzey yöneticiler, görevleri sürerken yürütücü olamaz. Devralacak kişi belirlenirken bu kısıt gözetilir.
Araştırmacı ve danışmanın konumu farklıdır. Araştırmacı bilimsel ve teknik sorumluluğu paylaşır. Danışman ise yalnızca özel uzmanlık gerektiren tali bir konuda görüş verir. Bu iki görevdeki değişiklikler yürütücünün gerekçeli başvurusu ve grup onayıyla yapılır. TÜBİTAK yürütücü değişikliği ise ayrı ve daha ağır bir usule bağlıdır.
Yürütücü Değişikliğine Yol Açan Haller
Yönetmelik iki temel sebep sayar. Birincisi yürütücünün ayrılmayı talep etmesidir. İkincisi görevin değiştirilmesinin gerekmesidir. Her iki hâlde de ilk adım aynıdır. Projenin durumu ilgili araştırma grubu tarafından değerlendirilir.
Yürütücünün Kendi İsteğiyle Ayrılması
Ayrılma talebi tek başına projeyi bitirmez. Grup değerlendirmesinin ardından üç sonuçtan biri doğar. Yeni bir yürütücü görevlendirilir, proje yürürlükten kaldırılır ya da proje iptal edilir. İlk iki karar Başkanlığa aittir. İptal kararı üst kurulun yetkisindedir.
Sık Sorulan Sorular
Proje yürütücüsü kendi isteğiyle projeden ayrılabilir mi?
Ayrılma talebinde bulunabilir. ARDEB Yönetmeliğinin 10. maddesi bu hâlde projenin durumunun ilgili grup tarafından değerlendirileceğini öngörür. Grup değerlendirmesinin ardından yeni bir yürütücü görevlendirilebilir, proje yürürlükten kaldırılabilir ya da iptal edilebilir.
Üniversite değiştiren akademisyen projesini yanında götürebilir mi?
Götürebilir. Yürütücü, gerekçeli talebini yeni kurumun yazısıyla birlikte ilgili gruba bildirir. Yazıda kurumun projeye izin verdiği, kurum sıfatıyla destek vereceği ve sözleşme şartlarına uyacağı belirtilir. Grup projenin yeni kurumda sürdürülmesini uygun bulursa devir gerçekleşir.
Emeklilik ayrı bir başlıktır. ARDEB İdari ve Mali Esasları, projenin yürürlüğe girmesinden sonra emekli olan yürütücünün görevinin devam edebileceğini söyler. Bu hâlde proje teşvik ikramiyesi ödenmez. Emekliye ayrılmak tek başına TÜBİTAK yürütücü değişikliği sebebi değildir.
Kurum Değişikliği ve Kadro İlişiği
Kurum değişikliği en sık karşılaşılan hâldir. Yönetmeliğin 10. maddesi bunun için gerekçeli talep arar. Talebe yeni kurumun yazısı eklenir. Yazı üç hususu içermelidir. Kurum, projenin bünyesinde yürütülmesine izin verdiğini bildirir. Projeye kurum sıfatıyla gerekli desteği vereceğini taahhüt eder. Sözleşme hüküm ve şartlarını bildiğini ve bunlara uyacağını kabul eder.
Esaslar, kamu ve yükseköğretim kurumlarında yürütülen projelerde yürütücünün o kurumun kadrolu personeli olmasını arar. Kadro ilişiği kesilen yürütücü için TÜBİTAK yürütücü değişikliği gündeme gelir. Teknopark şirketleri, teknoloji transfer ofisleri ve yeterlik almış araştırma altyapıları bu şartın dışında tutulmuştur.
Geçici Görevlendirme ve Yurt Dışı Süreleri
Her ayrılık kalıcı değildir. Esaslar, proje yürürlüğe girdikten sonra geçici süreyle yurt dışına giden yürütücü ve araştırmacılar için ayrı bir yol gösterir. Durum, yürütücünün talebi ve ilgili grubun onayıyla karara bağlanır. Ödeme tarafında ise bir sınır vardır. Rapor döneminde yurt dışında geçen süre üç ayı aşarsa ikramiye hakkı etkilenir. Uzun görevlendirmelerde bu nedenle önce grubun görüşü alınır.
Sağlık ve Diğer Zorlayıcı Nedenler
Mücbir sebep hâlinde ilk araç durdurmadır. Yönetmeliğin 12. maddesi, yürütülmesi geçici olarak olanaksız hâle gelen projelerin grup kararıyla durdurulabileceğini yazar. Sebep ortadan kalkarsa proje yeniden başlatılır. Durdurma süresi proje süresine eklenir. Kalıcı bir engel varsa proje, grubun önerisi ve Başkanlığın kararıyla yürürlükten kaldırılır. Uzun süreli sağlık sorunlarında durdurma talebi, TÜBİTAK yürütücü değişikliği talebinden önce değerlendirilir.
Görevden Alma İddiası Süreci Nasıl Etkiler?
Kusur iddiası tabloyu değiştirir. Yönetmeliğin 12. maddesine göre durdurma sonrasında yürütücünün kusur veya ihmali sonucu yürütülemeyeceği anlaşılan projeler iptal edilir. Karar, grubun önerisi üzerine üst kurul tarafından verilir. Etik ihlal tespiti hâlinde ekip değişikliğinin projeye etkisi ayrıca değerlendirilir.
İptalin sonucu ağırdır. Yürütücüye ve kusurlu araştırmacılara ödenen proje teşvik ikramiyeleri geri alınır. Bu kişilere bir yıldan beş yıla kadar TÜBİTAK ile ilgili herhangi bir işte görev veya destek verilmez. Yürürlükteki diğer projelerdeki görevleri de sona erer. Sürenin işleyişi TÜBİTAK başvuru yasağı süresi yazısında ele alınmıştır.
Yetki üç kademeye dağılmıştır. İlgili grup değerlendirir ve önerisini hazırlar. Başkanlık yeni yürütücüyü görevlendirir veya projeyi yürürlükten kaldırır. İptal kararı ise üst kurulun yetkisindedir.
Mevzuatta bir ayrışma vardır. Yönetmelik iptal görüşünü Bilim Kuruluna bırakır. 2019'da güncellenen İdari ve Mali Esaslar ise iptal kararını Yönetim Kuruluna verir. Somut dosyada hangi organın karar verdiği tebligattan okunur.
Üçüncü katman program esaslarıdır. Esasların 1. maddesi, programa özel düzenlemede aynı konuda hüküm bulunması hâlinde o hükmün öncelikli uygulanacağını söyler. 1004 ve 1007 programları bu Esasların kapsamı dışındadır. TÜBİTAK yürütücü değişikliği dosyasında önce ilgili programın kendi esasları okunur.
Talebin nasıl yazıldığı sonucu doğrudan etkiler. Başvuru, ilgili araştırma grubuna yazılı ve gerekçeli olarak iletilir. Gerekçe, ayrılma sebebini ve projenin devam edebilirliğini birlikte açıklar. Önerilen yeni yürütücünün projede görev alma koşullarını taşıması gerekir. Kurumun ve birim yetkilisinin yazısı da eke konur. Eksik başvuru değerlendirmeyi uzatır ve rapor dönemlerinin kaçırılmasına yol açar.
Teklif ile nihai karar birbirinden ayrılır. Grubun değerlendirmesi çoğu zaman hazırlık niteliğindedir. Hukuki sonucu doğuran işlem, Başkanlığın ya da kurulun kararıdır.
Yürütücünün Açıklama ve Belge Sunması
Süreç kayıt üzerinden yürür. Yönetmeliğin 8. maddesi gelişme raporlarını izlemenin temel aracı sayar. Raporlar sözleşmede belirtilen tarihlerde gruba iletilir. Grup, gerek görürse yürütücüyü bilgi almak üzere davet eder. Projeyi bilimsel, teknik, idari ve mali açıdan yerinde de inceletebilir.
Bu yüzden dosya erkenden toplanır. TÜBİTAK yürütücü değişikliği tartışmasında şu kayıtlar ağırlık taşır.
Sözleşme, iş paketi tablosu ve kabul edilmiş gelişme raporları.
Grupla yapılan yazışmalar ile sistem üzerindeki başvuru kayıtları.
Satın alma, zimmet ve ayniyat belgeleri.
Bursiyer ve yardımcı personel ödeme kayıtları.
Proje kapsamında üretilen yayın, tebliğ ve tez çıktıları.
Ekip katkısının belgelenmesi ayrıca önemlidir. Araştırmacıların ikramiye hakkı bakımından yürütücünün beyanı esas alınır. Ayrılan yürütücünün dönem beyanları bu nedenle dosyada kalır.
İş Paketlerinin ve Proje Takviminin Güncellenmesi
Yeni yürütücü takvimi devralır. Yönetmeliğin 10. maddesi süre uzatımını, sözleşmede belirtilen sürenin en fazla yarısıyla sınırlar. Uzatma, yürütücünün gerekçeli başvurusu ve grubun uygun görüşü üzerine Başkanlık onayıyla karara bağlanır. Bu sınır aşılacaksa karar üst kurula aittir.
Durdurma yaşanmışsa hesap değişir. Durdurma süresi proje süresine eklenir. Kesintili geçen dönem böylece takvimden düşülür.
Bütçe hareketleri için yeniden başvuru gerekir. Fasıllar arası aktarım, yürütücünün gerekçeli başvurusu üzerine grup tarafından karara bağlanır. Öngörülmeyen mal ve hizmet alımı da aynı yolu izler. Ek ödenek talebi ise grubun olumlu görüşü ve Başkanlığın onayıyla kesinleşir. TÜBİTAK yürütücü değişikliği sonrasında bu başvuruları yeni yürütücü yapar.
Çoğu zaman gözden kaçan bir kural ek süreye ilişkindir. Bir projeye verilen ek süre için ikramiye ödenmez.
Proje Hesabı, Teçhizat ve Kurum Hissesinin Devri
Ödenek yürütücünün şahsi hesabında durmaz. Uygun görülen projelerin bütçeleri, kurum bütçesine gelir kaydedilmeksizin açılan özel hesaplara aktarılır ve orada izlenir.
Taşınırların rejimi alım yerine göre değişir. Yurt içinden alınan taşınırların faturası, vakıf üniversiteleri dahil, projenin yürütüldüğü kurum adına düzenlenir. Bu taşınırlar kurumun ayniyatına kaydedilir. Yurt dışından alınanların faturası ise TÜBİTAK adına düzenlenir. Bunlar sonradan projenin yürütüldüğü idareye devredilir.
Kurum değişikliğinde ayrı bir imkân tanınır. Proje kapsamında alınan teçhizat ve niteliğine göre kalan sarf malzemesi, proje sonuçlandığında iade edilmek üzere yeni kuruma zimmetli olarak götürülebilir.
Harcama yetkisi takvime bağlıdır. Sözleşmede belirlenen bitiş tarihinden sonra yalnız ikramiye ödemesi yapılabilir. Kurum hissesi ödeneğinden bitiş tarihinden itibaren üç ay içinde harcama yapılabilir. Diğer kalemler bu tarihten sonra kullanılamaz.
Kurum hissesi döneme göre paylaştırılır. Hisse, projenin yürütüldüğü döneme göre ilgili kuruma ödenir. Eski kuruma aktarılmış ve değişiklik tarihinde harcanmamış tutar TÜBİTAK'a iade edilir. Bu tutar yeni kuruma gönderilecek ödeneğe eklenmez. TÜBİTAK yürütücü değişikliği sürecinde düzenlenen devir teslim tutanağı bu kalemleri tek tek göstermelidir.
Bursiyerlerin ve Araştırmacıların Durumu
Ekip kendiliğinden dağılmaz. Araştırmacı ve danışman değişiklikleri, atama ve görevden alma dahil, yürütücünün gerekçeli başvurusu ve grup onayıyla yapılır. Devirden sonra bu başvuruyu yeni yürütücü yapar.
Bursiyerlerde usul biraz daha esnektir. Bursiyerin niteliğinde veya sayısında yapılacak değişiklikler grup onayına bağlıdır. Burs faslındaki toplam ödenek ve üst limitler aşılmıyorsa aylık tutar değişikliği için onay aranmaz. Bu değişiklikler ilgili dönemin gelişme raporunda gösterilir.
Bursiyerlik sona ererse mahsuplaşma yapılır. Bir ay otuz gün kabul edilir. Beş günü aşmayan fazla ödemeler bursiyerden geri istenmez. Sona erme hâlleri TÜBİTAK bursiyer sözleşmesinin feshi yazısında ele alınmıştır.
Ekip devrinde gözden kaçan bir yasak vardır. Bursiyer, burs aldığı süre boyunca başka bir projede görev alamaz. Devralan yürütücü bu sınırı ayrıca kontrol eder.
Yürütücü Değişikliğinin Mali Sonuçları
İkramiye dönemler hâlinde hak edilir. Toplam tutarın yarısı gelişme raporlarının, yarısı sonuç raporunun kabulüne bağlıdır. Ödeme için ilgili rapor döneminde görev ve sorumlulukların tam olarak yerine getirilmiş olması aranır. Aynı dönemde projeden ayrılmamış olmak da şarttır. Yurt dışında geçen süre üç ayı aşmamalıdır.
Bu kurallar sorumluluğu dönemlere böler. Ayrılan yürütücünün kabul edilmiş rapor dönemleri kendi lehine değerlendirilir. Ayrıldığı dönemin ödemesi ise çoğu zaman ihtilaflı hâle gelir.
Geri ödeme her değişiklikte doğmaz. Yürürlükten kaldırılan projelerde yapılan ödemeler geri alınmaz. Geri alma yalnız iptal hâlinde gündeme gelir. İptalde geri alınacak tutar belirlenirken iptal karar tarihi esas alınır. Tespiti Grup Yürütme Kurulu yapar.
Kurumun kusuru ayrı bir başlıktır. Kurum kusurlu bulunursa kurum hissesi ödemeleri, kararın bildirimini izleyen otuz gün içinde iade edilir. İade edilmezse tutar kanuni faiziyle tahsil edilir. TÜBİTAK yürütücü değişikliği talebinin kendisi bu sonuçları doğurmaz.
Değişiklik Kararına İtiraz ve İptal Davası
İtirazda ilk adım, hangi işleme yöneleceğinin belirlenmesidir. Dilekçe, grubun görüşüne değil hukuki sonuç doğuran karara yöneltilir. Tebligatta kararı veren makam ve karar tarihi aranır.
İtiraz süreyi korur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi, dava süresi içinde üst makama başvuru imkânı verir. Başvuru, işlemeye başlamış süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Usul hatası ile maddi hata ayrıştırılır. Usul hatası, kararın nasıl alındığına ilişkindir. Yetkisiz makamın karar vermesi ya da açıklama istenmemesi bu gruba girer. Maddi hata ise dosyadaki bilgiye ilişkindir. Kabul edilmiş bir raporun görülmemesi ya da tarihin yanlış alınması buna örnektir. İki iddia dilekçede ayrı başlıklar altında toplanır.
Ekler talebi somutlaştırır. Sözleşme, tebligat, gelişme raporu kabulleri ve grup yazışmaları sıralı biçimde eklenir. Her belgenin hangi iddiayı desteklediği kısaca gösterilir.
Dava süresi altmış gündür. Süre, yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Yürütmenin durdurulması ayrıca istenebilir. Kanunun 27. maddesi, telafisi güç zarar ile açık hukuka aykırılık şartlarını birlikte arar.
Denetimin bir sınırı vardır. Kanunun 2. maddesi yerindelik denetimini yasaklar. Mahkeme, grubun bilimsel değerlendirmesinin yerine geçmez. Buna karşılık yetki, şekil, sebep ve maksat unsurları denetlenir. Görevli mahkeme için TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası yazısına bakılabilir.
Devir Sonrasında Korunması Gereken Haklar
Devirden sonraki ilk iş teslim tutanağıdır. Zimmet listesi, ayniyat kayıtları ve proje dosyası tutanakla teslim edilir. Tutanak, yürütücünün sorumluluğunun hangi tarihte sona erdiğini gösterir.
Yayın hakları ayrıca korunur. Yönetmeliğin 13. maddesi, yürütücülerin desteği belirtmek kaydıyla makale yayımlayabileceğini ve tebliğ sunabileceğini yazar. Kabul edilen makalelerin bir örneği gruba gönderilir. Gizlilik gerektiren hâllerde ve tescil koşuluna bağlı fikri ürünlerde içerik kamuya açıklanamaz.
Yazarlık hakkı kendiliğinden sona ermez. Projeden ayrılmak, o güne kadar üretilen bilimsel katkıyı ortadan kaldırmaz. Katkısı olan kişinin yazarlar arasından çıkarılması ayrı bir etik tartışma doğurur. İhlal türleri için TÜBİTAK AYEK etik ihlal türleri yazısı okunabilir.
Değişiklik, yeni proje başvurularını da etkiler. Sonuç raporu henüz kabul edilmemiş projelerdeki görevler, görev alma limitleri içinde sayılır. Ayrılan yürütücünün sistem kaydının bu nedenle güncellenmesi gerekir.
TÜBİTAK Yürütücü Değişikliği Konusunda Avukat Desteği
TÜBİTAK yürütücü değişikliği bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Mevcut belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar da bu değerlendirmeye girer. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Projenizdeki yürütücü değişikliği hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi Avukata Sor formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Kurum değişikliğinde proje teçhizatı ne olur?
Proje kapsamında alınan teçhizat ve niteliğine göre kalan sarf malzemesi, proje sonuçlandığında iade edilmek üzere yeni kuruma zimmetli olarak götürülebilir. Yurt içinden alınan taşınırlar projenin yürütüldüğü kurumun ayniyatına kayıtlı olduğu için devir kurum kayıtları üzerinden yapılır. Devir teslim tutanağı düzenlenmesi bu nedenle önem taşır.
Ayrılan yürütücü proje teşvik ikramiyesini alabilir mi?
İkramiyenin yarısı gelişme raporlarının, yarısı sonuç raporunun kabulüne bağlıdır. Ödeme için ilgili rapor döneminde görev ve sorumlulukların yerine getirilmiş ve projeden ayrılmamış olunması aranır. Bu nedenle kabul edilmiş dönemler ile ayrılışın gerçekleştiği dönem ayrı ayrı değerlendirilir.
Yürütücü değişikliği ödemelerin geri istenmesine yol açar mı?
Kendiliğinden yol açmaz. Yürürlükten kaldırılan projelerde yapılmış ödemeler geri alınmaz. Geri alma, projenin iptal edilmesi hâlinde ve yürütücü ile kusurlu araştırmacılar bakımından gündeme gelir.
Yürütücü değiştiğinde bursiyerlerin durumu ne olur?
Bursiyerlik kendiliğinden sona ermez. Bursiyerin niteliğinde veya sayısında yapılacak değişiklikler grup onayına bağlıdır; burs faslındaki limitler aşılmıyorsa bazı değişiklikler için onay aranmaz. Bursiyerliğin sona ermesi hâlinde bir ay otuz gün kabul edilerek mahsuplaşma yapılır.
Değişiklik kararına karşı hangi süre içinde dava açılır?
İptal davası, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılır. Aynı Kanunun 11. maddesi kapsamında dava süresi içinde üst makama başvurulması süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
TÜBİTAK İşlemleri
TÜBİTAK 2219 Dönüş Yükümlülüğü ve Kefilin Sorumluluğu
TÜBİTAK 2219 bursunda yurda dönüş süresi burslu sürenin bitişinden itibaren 12 ay içinde işler. Sürenin uzatılması, kefilin sorumluluk sınırı ve faiz hesabı çağrı metnine göre değişir.
