Vakıf Üniversitesi Akademik Personel Alımında Uyuşmazlık
Vakıf Üniversitesi Akademik Personel Alımında Uyuşmazlık ve Görevli Mahkeme
Vakıf üniversitesi akademik personel alımında uyuşmazlık idari yargıda çözülür. Kadro ilanı, ön değerlendirme, jüri raporu ve mütevelli heyeti onayı birer idari işlemdir; dava açma süresi, yetkili mahkeme ve iş mahkemesi ayrımı bu yazıda.
Vakıf üniversitesi akademik personel alımında uyuşmazlık çıktığında dava idare mahkemesinde açılır. Kadro ilanı, ön değerlendirme, jüri raporu ve mütevelli heyeti kararı birer idari işlemdir. İş mahkemesi ancak kurulmuş bir iş sözleşmesi varsa devreye girer. Atanmayan adayın böyle bir sözleşmesi hiç doğmamıştır.
Vakıf Üniversitesinde Öğretim Elemanının Hukuki Statüsü
Vakıf üniversiteleri kanunla kurulur. Her biri için 2809 sayılı Kanuna ayrı bir ek madde eklenir. Bu maddeler üniversiteyi "kamu tüzelkişiliğini haiz" sayar. Kurucusu bir vakıf olsa da tüzel kişilik kamusaldır. Kurucu vakıf ile üniversite ayrı tüzel kişilerdir. 2547 sayılı Kanunun ek 6. maddesi bunu açıkça yazar.
Anayasanın 130. maddesinin son fıkrası çerçeveyi çizer: "Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
Buradaki "öğretim elemanlarının sağlanması" ifadesi doğrudan alım sürecini gösterir. Yani ilan, seçim ve atama Devlet üniversitesiyle aynı esaslara bağlıdır. Aynı ilke 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 2. maddesinde tekrarlanır. Ek 8. madde de öğretim elemanının niteliklerini Devlet üniversitesindekiyle aynı sayar.
Ücret tarafı bu çizginin dışında kalır. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 23. maddesi çalışma esaslarını 2547 sayılı Kanuna bağlar. Aylık bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu'nu işaret eder. Maddedeki "özlük hakları" ibaresi Danıştay 8. Dairesince iptal edilmiştir (E. 2008/8234, K. 2011/2452, 29.04.2011). Geriye kalan ölçüt dardır: İş Kanunu yalnız aylık bakımından devreye girer.
Denetim tarafı da kamusaldır. 2547 sayılı Kanunun ek 10. maddesi vakıf üniversitesini mali, idari ve ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun denetimine bağlar. Yönetmeliğin 24. maddesi denetimi eğitim öğretime de yayar.
Akademik Kadro İlanı ve Başvuru Şartları
Sık Sorulan Sorular
Vakıf üniversitesinde atanmayan aday hangi mahkemede dava açar?
Dava, üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. Vakıf üniversiteleri kanunla kurulan kamu tüzel kişileridir ve kadro ilanı ile atama kararı birer idari işlemdir. Aday ile üniversite arasında henüz iş sözleşmesi bulunmadığı için iş mahkemesinin görevi doğmaz.
Vakıf üniversitesi kadro ilanına kendi ek şartlarını koyabilir mi?
Koyabilir. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 23. maddesi, devlet üniversitelerinde aranan şartlara ek olarak akademik yönden gerekli görülen şartların aranmasına izin verir. Ancak bu ek koşulların 2547 sayılı Kanunun 23, 24 ve 26. maddeleri uyarınca belirlenmiş ve Yükseköğretim Kurulunca onaylanmış olması gerekir.
Öğretim üyesi kadroları ilanla duyurulur. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 5, 9 ve 13. maddeleri üç kadro türü için aynı usulü kurar. İlan hem Resmî Gazete'de hem üniversitenin internet ana sayfasında yayımlanır. Adaya on beş günden az başvuru süresi verilemez. Son başvuru tarihi ilanda gösterilir. Doktor öğretim üyesi ve doçent adayları dosyalarını dört nüsha teslim eder. Profesör adaylarında bu sayı altıdır. Profesör adayı ayrıca yayınlarından birini başlıca araştırma eseri olarak gösterir.
Vakıf üniversitesi ek koşul koyabilir. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 23. maddesi bu yetkiyi tanır. Ek koşullar 2547 sayılı Kanunun 23, 24 ve 26. maddeleri uyarınca belirlenir. Ayrıca Yükseköğretim Kurulunun onayından geçer. Onaydan geçmemiş bir şart adaya karşı ileri sürülemez.
Bu yetkinin bir sınırı vardır. Yönetmeliğin 3. maddesinin üçüncü fıkrası kişiye özel şartı yasaklar. İlanda lisansüstü tez adı yazılamaz. Yalnız tek bir adayı tanımlayan özel şart da konulamaz. Bu fıkra 9 Mart 2021'de eklenmiştir. İlan aşamasındaki sakatlıkların ayrıntısı akademik kadro ilanına itiraz ve iptal davası yazısındadır.
Öğretim Görevlisi Alımında Ön Değerlendirme ve Giriş Sınavı
Adayda ALES'ten en az 70 puan aranır. Yabancı dil sınavı için alt sınır 50 puandır. Ön değerlendirmeyi sınav jürisi yapar. Genel kuralda ALES'in yüzde 60'ı ve yabancı dil puanının yüzde 40'ı alınır. Meslek yüksekokullarında ise ALES'in yüzde 70'i ve lisans notunun yüzde 30'u esas alınır. Jüri, ilan edilen kadronun on katına kadar adayı sınava çağırır. Üniversiteler senato kararıyla ALES ve yabancı dil barajlarını yükseltebilir. Meslek yüksekokullarının uzmanlık alanlarındaki öğretim görevlisi kadroları bunun dışındadır.
Giriş sınavının türü kadroya göre değişir. Bilim alanı yabancı dille ilgili öğretim görevlisi kadrolarında sınav sözlüdür. Bu yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolarda yazılı sınav yapılır. Sözlü sınavda 60 puanın altında kalan aday elenir. Jüri, soruları ve cevapları tutanağa geçirmek zorundadır. Bu tutanak sonradan yapılacak denetimin temel belgesidir. İlanda tecrübe şartı aranıyorsa bu şartın hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu da yazılır.
Nihai değerlendirme dört kalemden oluşur. Genel kuralda ALES yüzde 30, lisans notu yüzde 30, yabancı dil yüzde 10 ve giriş sınavı notu yüzde 30 ağırlık taşır. 65 puanın altında kalan aday başarısız sayılır. İlan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da açıklanır.
Bir fark vakıf adayının lehinedir. Yönetmeliğin 7. maddesi lisansüstü öğrencisi olma şartını yalnız devlet kurumları için arar. Ön değerlendirmeye itiraz yolu akademik kadro ön değerlendirme sonucuna itiraz yazısında ayrıntılıdır.
Öğretim Üyesi Kadrosunda Jüri Raporu ve Mütevelli Heyeti Onayı
Doktor öğretim üyesi ilanında jüriyi dekan ya da müdür belirler. Süre, son başvuru tarihinden itibaren on beş gündür. Üç profesör veya doçent seçilir. Bunlardan biri başka bir yükseköğretim kurumundandır. Raporlar bir ay içinde gelir.
Doçent kadrosunda jüriyi rektör kurar. Bu kadroda ek koşul olarak sözlü sınav aranabilir. Sınav jürisini Üniversitelerarası Kurul belirler ve jüri beş asıl ile iki yedek üyeden oluşur. Sınav öğretim üyelerine açık yapılır. Profesörlük kadrosunda yönetim kurulu en az beş profesör seçer ve rapor süresi iki aydır. Bir kadroya birden çok aday başvurursa yönetim kurulu gerekçeli tercihini bildirir.
Vakıf üniversitesinde son halka farklıdır. 2547 sayılı Kanunun ek 5. maddesi mütevelli heyetini yetkilendirir. Heyet en az yedi kişiden oluşur ve dört yıl için seçilir. Öğretim elemanlarının sözleşmelerini bu heyet yapar. Atamaları ve görevden alınmaları da heyet onaylar. Rektörün önerisi tek başına atamayı doğurmaz.
Vakıf üniversitesi akademik personel alımında uyuşmazlık bu halkalardan herhangi birinde doğabilir. Jürinin bilim alanı ilanla örtüşmeyebilir, rapor gerekçesiz kalabilir. Mütevelli heyeti onayının hiç alınmaması ise işlemi yetki yönünden sakatlar.
Atanmama ve Başka Adayın Atanması
Dava açabilmek için ilana başvurmuş olmak gerekir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi menfaat ihlali arar. Başvurmayan bir öğretim üyesinin menfaat bağı kurulmaz.
Başvuran aday iki ayrı işlemi dava edebilir. Birincisi kendisinin atanmamasıdır. İkincisi rakip adayın atanmasıdır. İkisi tek dilekçede birlikte istenebilir ve mahkeme aynı dosyada inceler.
Sakatlık sebepleri kanunda sayılıdır. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri yeterlidir. İlan şartını taşımayan adayın atanması, işlemi sebep yönünden sakatlar. Jüri raporunun denetlenebilir olmaması ise şekil sakatlığı doğurur. Dilekçenin kurgusu için akademik kadroya atanmama davası yazısına bakılabilir.
Belge toplama işi baştan yapılır. Ön değerlendirme ve nihai değerlendirme puanları, ilanda gösterilen internet adresinde yayımlanır. Bu sayfalar bir süre sonra kaldırılır. Aday, ilan metnini ve sonuç listelerini görüntüsüyle birlikte saklamalıdır.
Atama İşlemi ile İş Sözleşmesi Arasındaki Ayrım
Alım süreci tek yanlı işlemlerden oluşur. İlanı üniversite yayımlar, jüriyi de üniversite kurar. Adayın rızası bu aşamada aranmaz.
Sözleşme ancak atama kararından sonra imzalanır. Sıra tersine çevrilemez. Aday, atama kararı verilmeden sözleşmenin tarafı olmaz. Bu yüzden alım aşamasında işe iade, ihbar ya da kıdem tartışması doğmaz.
Ayrımın pratik bir sonucu vardır. Atanmayan aday iş güvencesi hükümlerine dayanamaz. Talebi, işlemin iptali ve sürecin yenilenmesidir. Aday, atama kararı verilinceye kadar üniversiteden ücret de istemez. Parasal talep ancak iptale bağlı olarak doğar.
Sözleşme imzalandıktan sonraki dönem başka kurallara tabidir. Sözleşmenin feshi ve tazminat talepleri ayrı bir tartışma konusudur. Burada yalnız alım aşaması ele alınmaktadır.
İdari Yargı ile İş Mahkemesi Arasındaki Görev Ayrımı
Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 23. maddesi ikili bir rejim kurar. Çalışma esasları 2547 sayılı Kanuna tabidir. Aylık ise İş Kanunu'na göre belirlenir. Görev ayrımı da bu çizgiyi izler. Uyuşmazlık çalışma esaslarına ilişkinse idari yargı görevlidir. Yalnız aylığa ilişkinse iş mahkemesi devreye girer.
İş mahkemesinin görevi 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesinde tanımlanır. Mahkeme, iş sözleşmesine dayanan uyuşmazlıklara bakar. Alım aşamasında ortada böyle bir sözleşme yoktur. Vakıf üniversitesi akademik personel alımında uyuşmazlık bu nedenle iş mahkemesine götürülmez.
Yargı yolu bir dava şartıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesi bunu açıkça sayar. Yanlış yolda açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir. Geçen süre de davacının aleyhine işler.
Yanlış yol seçilirse dosya tümüyle kaybedilmez. 2577 sayılı Kanunun 9. maddesi köprüyü kurar. Görevsizlik kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde idari yargıda dava açılabilir. Adli yargıya başvuru tarihi, idari yargıya başvuru tarihi sayılır.
Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarının Etkisi
Yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlığını Uyuşmazlık Mahkemesi çözer. Mahkeme dosyayı 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca inceler. Verdiği karar kesindir ve ilgili mahkemeleri bağlar. Karara karşı bir kanun yolu bulunmaz. Başvuruyu yapan mahkeme de dosya incelemesini bu karar gelene kadar erteler. Kararlar Uyuşmazlık Mahkemesi karar arama sisteminde yayımlanır.
Mahkemenin son yıllardaki eğilimi idari yargı yönündedir. 12 Ocak 2026 tarihli kararda ölçüt şöyle kurulur: "davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının, statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idari sözleşme niteliği taşıdığı açıktır." (E. 2025/731, K. 2026/17)
Karardaki "göreve alınması" ölçütü alım aşamasını da kapsar. Aynı yönde iki karar daha vardır (E. 2024/155, K. 2024/413, 07.10.2024; E. 2020/479, K. 2020/626, 26.10.2020). Üçü de vakıf üniversitesinde çalışan öğretim elemanına ilişkindir.
Kararın bir yönü not edilmelidir. 2026 tarihli karar oy çokluğuyla alınmıştır. Karşı oy, geçmişe dönük ücret ve kıdem alacağını iş hukuku alanında görmektedir. Alım aşamasında ise bu tartışma doğmaz, çünkü ortada iş sözleşmesi yoktur.
Dava Açma Süresi ve Yetkili Mahkeme
Dava açma süresi altmış gündür. Dayanak, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesidir. Süre, tebliğ veya ilan tarihini izleyen günden başlar. Son gün tatile denk gelirse süre ilk iş gününün bitiminde dolar.
Başlangıç anı işleme göre değişir. İlanın kendisine karşı açılacak davada süre yayım tarihinden işler. Atama kararına karşı açılacak davada ise sonucun öğrenildiği an esas alınır. Öğretim üyesi kadrolarında sonucun adaya tebliğ edileceğine dair bir hüküm yoktur. Aday bu durumda üniversiteye yazılı başvurur ve cevabı bekler.
Süreyi koruyan iki yol vardır. Kanunun 11. maddesi üst makama başvuruyu düzenler ve süreyi durdurur. 10. madde ise işlem yapılması istemine ilişkindir. Her ikisinde de otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.
Yetkili mahkeme genel kurala göre belirlenir. Aday henüz kamu görevlisi olmadığından 33. madde uygulanmaz. Kanunun 32. maddesi uyarınca üniversitenin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir. Yetki kuralı kamu düzenindendir ve mahkeme bunu kendiliğinden gözetir. Vakıf üniversitesi akademik personel alımında uyuşmazlık bu yüzden adayın oturduğu yerde değil, üniversitenin bulunduğu yerde çözülür.
Yürütmenin Durdurulması ve İhtiyati Tedbir Ayrımı
İdari yargıda geçici koruma yolu yürütmenin durdurulmasıdır. İhtiyati tedbir adli yargıya özgüdür ve burada istenmez. Talep dilekçede açıkça yazılır.
Kanunun 27. maddesi iki şartı birlikte arar. İşlem açıkça hukuka aykırı olmalıdır. Uygulanması hâlinde telafisi güç ya da imkânsız zarar doğmalıdır. Karar, kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra verilir. Aynı madde atama işlemlerini uygulanmakla etkisi tükenen işlem saymaz.
Ret kararı yolun sonu değildir. Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde bir kez itiraz edilebilir. İtirazı bölge idare mahkemesi inceler ve bu karar kesindir. Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir. Durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir.
Kadro dava sürerken doldurulabilir. Üniversite, atanan adayla sözleşmeyi imzalayıp derse başlatabilir. Talep bu yüzden dilekçede erken ve gerekçeli biçimde kurulur.
İptal Kararından Sonra Atama ve Parasal Talepler
İptal kararı davacıyı doğrudan kadroya atamaz. Karar, işlemi ve dayanağını ortadan kaldırır. İdare süreci sakatlığın doğduğu andan yeniden kurar. Jüri yenilenebilir, rapor yeniden yazılabilir. Atama iptal edilirse atanan kişinin kadroyla bağı da hukuken sona erer.
İdarenin hareket süresi sınırlıdır. 2577 sayılı Kanunun 28. maddesi gecikmeksizin işlem tesis etmeyi zorunlu kılar. Bu süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.
Parasal talep ayrı bir dava türüdür. Kanunun 12. maddesi üç seçenek tanır. Aday tam yargı davasını doğrudan açabilir. İptal davasıyla birlikte de açabilir. Üçüncü seçenekte iptal kararının tebliğinden sonra dava süresi yeniden işler.
Vakıf üniversitesi akademik personel alımında uyuşmazlık bu aşamada parasal boyut kazanır. Talep, atanamama nedeniyle yoksun kalınan ücrete dayanır. Kararın uygulanmasına ilişkin sorunlar için iptal kararlarının uygulanması yazısına bakılabilir.
Vakıf Üniversitesi Akademik Personel Alımında Uyuşmazlık Konusunda Avukat Desteği
Vakıf üniversitesi akademik personel alımında uyuşmazlık bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. İlan metni, jüri raporları, yönetim kurulu ve mütevelli heyeti kararları da bu değerlendirmeye girer. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Vakıf üniversitesindeki akademik kadro alımı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi Avukata Sor formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Vakıf üniversitesi öğretim görevlisi ilanında ALES şartı aranır mı?
Aranır. Merkezi sınav ve giriş sınavlarına ilişkin yönetmelik, kapsam maddesinde devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarını birlikte sayar. Adayın ALES'ten en az 70, kabul edilen merkezi yabancı dil sınavından en az 50 puan alması gerekir.
Vakıf üniversitesinde atamayı rektör mü yoksa mütevelli heyeti mi yapar?
Son onay mütevelli heyetindedir. 2547 sayılı Kanunun ek 5. maddesine göre mütevelli heyet, öğretim elemanlarının sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar. Jüri raporu ve yönetim kurulu görüşü bu onaydan önceki aşamalardır.
Atanmama işlemine karşı dava açma süresi kaç gündür?
Süre altmış gündür ve 2577 sayılı Kanunun 7. maddesine dayanır. Süre tebliğ veya ilan tarihini izleyen günden başlar. Bu süre içinde üst makama başvurulursa süre durur; otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işler.
Dava yanlışlıkla iş mahkemesinde açılırsa hak kaybı olur mu?
Olmayabilir. 2577 sayılı Kanunun 9. maddesi, adli yargıda görev yönünden reddedilen davalarda görevsizlik kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde idari yargıda dava açılmasına izin verir. Bu hâlde görevsiz yargı merciine başvuru tarihi, idari yargıya başvuru tarihi sayılır.
İptal kararı çıkarsa aday doğrudan kadroya atanır mı?
Hayır. İptal kararı atama işlemini ortadan kaldırır, adaya kadro vermez. İdare, süreci sakatlığın doğduğu andan itibaren yeniler ve 2577 sayılı Kanunun 28. maddesi gereği kararın gereğini en geç otuz gün içinde yerine getirir. Yeni değerlendirme yine olumsuz sonuçlanabilir.
Akademik Kadro
Üniversite Akademik Atama Kriterlerinin Değiştirilmesi ve Geriye Yürümezlik
Üniversite akademik atama kriterlerinin değiştirilmesi düzenleyici bir işlemdir ve kural olarak geçmişe yürümez. Yazıda YÖK onayı, yürürlük tarihi, kazanılmış hak tartışması ve iptal davası yolu ele alınmaktadır.
