Vakıf Üniversitesi Maaş Alacağı Davası ve Ücret Hakları
Vakıf Üniversitesi Maaş Alacağı Davası ve Akademisyen Ücret Hakları
Vakıf üniversitesinde ödenmeyen ya da emsalin altında kalan ücret, iş mahkemesinde açılacak alacak davasıyla istenir. Arabuluculuk şartı, faiz türü, ispat araçları ve beş yıllık zamanaşımı bu yazıda açıklanıyor.
Vakıf üniversitesinde çalışan öğretim elemanının ücreti iş sözleşmesine dayanır. Ödenmeyen ya da eksik ödenen tutar için iş mahkemesinde alacak davası açılır. Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.
Vakıf Üniversitesinde Akademisyen Ücreti Nasıl Belirlenir
Vakıf yükseköğretim kurumu ile öğretim elemanı arasındaki ilişki özel hukuk ilişkisidir. Taraflar arasında bir iş sözleşmesi bulunur. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği 23. maddesi bu ayrımı açıkça kurar. Maddeye göre akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanuna tabidir. Aynı personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu uygulanır.
Bu ikili yapı sonucu belirler. Ders yükü, unvan ve akademik yükselme yükseköğretim mevzuatına göre yürür. Ücret, izin, fazla çalışma ve fesih ise iş mevzuatına göre değerlendirilir.
Sözleşmeyi imzalayacak makam da kanunda gösterilmiştir. 2547 sayılı Kanunun ek 5. maddesi bu yetkiyi mütevelli heyete verir. Mütevelli heyet öğretim elemanlarının sözleşmelerini yapar. Atamaları ve görevden almaları da aynı heyet onaylar. Ücretin tutarı çoğu kurumda bu sözleşmede yazılıdır.
4857 sayılı İş Kanunu ödemenin biçimini de düzenler. 32. maddeye göre ücret Türk parasıyla ve kural olarak banka hesabına ödenir. Aynı madde ücretin en geç ayda bir ödenmesini şart koşar. Devlet kadrolarındaki hesap yapısı akademisyen maaşlarının unsurları sayfasında ayrıca ele alınıyor.
Vakıf üniversitelerinde sözleşmeler çoğunlukla belirli süreli yapılır. Süre bir ya da iki akademik yılla sınırlanır. Sözleşmenin süreli olması ücret alacağını etkilemez. Süre içinde doğmuş ve ödenmemiş her tutar istenebilir. Sözleşme yenilenmese bile bu alacaklar zamanaşımı süresi dolmadıkça durur.
Devlet Üniversitesindeki Emsal Ücret Güvencesi
Vakıf üniversitesinde ödenecek ücretin bir alt sınırı vardır. Bu sınırı
Sık Sorulan Sorular
Vakıf üniversitesi maaşı geciktirirse akademisyen ne yapabilir?
Ücret ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmezse öğretim elemanı iş görme borcundan kaçınabilir. Bu hak 4857 sayılı İş Kanununun 34. maddesinde yer alır. Kaçınma toplu hâle gelse bile grev sayılmaz ve sözleşme bu nedenle feshedilemez. Gecikme sürerse ödenmeyen tutar için arabuluculuk ve ardından alacak davası yolu açıktır.
Maaş alacağı davası hangi mahkemede açılır?
Dava iş mahkemesinde açılır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi iş sözleşmesine tabi çalışan ile işveren arasındaki uyuşmazlıkları iş mahkemesine verir. Yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesidir. Sözleşmeye konulan aksi yöndeki yetki kayıtları geçersizdir.
"Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fıkra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır."
İkinci cümle karşılaştırmanın çerçevesini daraltır. Hesaba yalnız kadroya bağlı ödemeler girer. Döner sermaye payı gibi kadroya bağlı olmayan gelirler bu hesabın dışında kalır.
Bu kural taraf iradesiyle aşılamaz. Emsalin altında kalan tutar ödenmemiş ücret farkı hâline gelir. Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası çoğu dosyada bu farkın tahsili için açılır. Emsal tutarın brüt mü net mi esas alınacağı ise fıkrada yazmaz. Bu nedenle dosyaya sunulan hesap tablosu davanın en teknik parçasıdır.
Emsal hesabı unvan üzerinden kurulur. Karşılaştırma, aynı unvanlı devlet üniversitesi öğretim elemanının kadrosuna bağlı ödemeleriyle yapılır. Derece ve kademe ilerlemesi de bu hesabın içinde yer alır. Hesap her yıl memur aylık katsayısındaki değişimle birlikte yenilenir. Bu nedenle fark alacağı sabit bir rakam değil, ay ay değişen bir dizidir.
Ödenmeyen Maaş ve Ücret Kesintilerinde Akademisyenin Hakları
Ücretin geç ödenmesi tek başına bir hak doğurur. İş Kanununun 34. maddesi bunu düzenler. Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmeyen işçi, iş görme borcundan kaçınabilir. Bu kaçınma toplu hâle gelse bile grev sayılmaz. Öğretim elemanının sözleşmesi de bu nedenle feshedilemez.
Ücretin tek taraflı düşürülmesi ayrı bir sorundur. İş Kanununun 22. maddesi esaslı değişikliği yazılı bildirim şartına bağlar. İşçi değişikliği altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik onu bağlamaz. Aynı madde geçmişe etkili değişikliği de yasaklar.
Bordroya yansıyan kesintiler de denetlenir. İş Kanununun 38. maddesi ücret kesme cezasını sınırlar. İşveren, sözleşmede gösterilen sebepler dışında ücret kesme cezası veremez. Kesinti bir ayda iki gündelik tutarını aşamaz. Sebebi de işçiye derhâl bildirilir.
Ödeme yapılmadığı sürece alacak birikir. Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası bu birikmiş kalemlerin tamamını kapsayabilir. Talep, maaş farkı ile diğer ödemeleri ayrı ayrı gösterir.
Ödemenin hangi gün yapıldığı da belgelenir. İş Kanununun 32. maddesi ücretin banka hesabına yatırılmasını kural hâline getirir. Banka kaydı hem tutarı hem tarihi gösterir. Gecikmenin kaç gün sürdüğü bu kayıttan çıkarılır.
Dava Şartı Olan Arabuluculuk Başvurusu
Alacak davası doğrudan mahkemeye açılmaz. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 3. maddesi arabuluculuğu dava şartı sayar. İş sözleşmesine dayanan işçi alacağı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması gerekir. Aynı kural itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında da işler.
Başvuru karşı tarafın yerleşim yerindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. İşin yapıldığı yerdeki büro da yetkilidir. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde bir hafta uzatılabilir.
Anlaşma sağlanmazsa son tutanak düzenlenir. Tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenir. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir. Bu süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir.
İlk toplantıya katılmayan tarafı bir yaptırım bekler. Geçerli mazereti olmadan katılmayan taraf davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. Süreç boyunca zamanaşımı da işlemez. 6325 sayılı Kanunun 16. maddesi bu süreyi hesaba katmaz. Sürecin işleyişi iş hukukunda arabuluculuk yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Arabuluculukta anlaşmak da bir çözümdür. 6325 sayılı Kanunun 18. maddesi anlaşma belgesine icra gücü tanır. Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı belge ilam niteliğinde sayılır. Bu belge için ayrıca icra edilebilirlik şerhi aranmaz. Ödeme yapılmazsa doğrudan icra takibi başlatılabilir.
Vakıf Üniversitesi Maaş Alacağı Davası Nasıl Açılır
Görevli mahkeme iş mahkemesidir. 7036 sayılı Kanunun 5. maddesi iş sözleşmesine tabi çalışan ile işveren arasındaki uyuşmazlıkları iş mahkemesine verir. Vakıf üniversitesi ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. Bu nedenle dava kurucu vakfa değil, üniversitenin tüzel kişiliğine yöneltilir.
Yetki bakımından davacıya iki seçenek tanınmıştır. Davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. İşin yapıldığı yer mahkemesi de aynı ölçüde yetkilidir. Sözleşmeye konulan aksi yöndeki yetki kayıtları geçersizdir.
Yargılama basit usule tabidir. Dilekçede her alacak kalemi ayrı ayrı gösterilir. Maaş farkı, ek ders ücreti ve ikramiye talepleri karışık yazılmaz. Talep sonucunda faiz türü ve faizin başlangıç tarihi de belirtilir. Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası çoğunlukla hesap bilirkişisiyle yürütülür.
Dilekçeye eklenen belgeler sonucu büyük ölçüde belirler. Sözleşme, bordrolar, banka kayıtları ve görevlendirme yazıları baştan sunulur. Dilekçe yapısına ilişkin örnekler akademik dilekçe örnekleri sayfasında bulunuyor.
Harç ve gider avansı dava açılırken yatırılır. Alacak davasında harç talep edilen tutar üzerinden hesaplanır. Miktar baştan belirlenemiyorsa bu durum dilekçede açıklanır. Bilirkişi raporundan sonra talep artırılabilir. Yargılama gideri ve vekâlet ücreti ise davanın sonucuna göre paylaştırılır.
Ek Ders Ücreti ve Diğer Akademik Ödemelerin Talebi
Ek ders ücreti ayrı bir alacak kalemidir. Vakıf üniversitesinde bu ödemenin dayanağı iş sözleşmesi ve kurumun kendi düzenlemesidir. Mütevelli heyet kararı, senato kararı veya personel yönergesi bu düzenlemeyi oluşturur.
Ödeme düzenli hâle gelmişse durum değişir. İş Kanununun 22. maddesi personel yönetmeliğini ve işyeri uygulamasını da çalışma koşulu sayar. Düzenli ödenen bir ek ders ücretinin tek taraflı kaldırılması bu nedenle tartışmaya açılır.
İkramiye ve prim taahhütleri de aynı çerçevededir. İş Kanununun 32. maddesi ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakı birlikte sayar. Hepsi banka hesabına ödenir. Hepsi ücret alacağı gibi istenebilir.
Ders yükünün üstündeki çalışma ayrı değerlendirilir. Akademik çalışmada mesai kavramı klasik biçimde işlemez. Yine de sözleşmede haftalık saat sınırı varsa aşan kısım hesaplanabilir. Genel çerçeve için fazla mesai ücretinin hesabı sayfasına bakılabilir.
Yıllık izin ücreti de sözleşme sona erdiğinde istenebilir. Kullandırılmayan izin süresi son ücret üzerinden paraya çevrilir. Bu kalemde zamanaşımı, İş Kanununun ek 3. maddesi uyarınca beş yıldır.
Faiz Talebi ve Zamanaşımı Süreleri
Ücret alacağında faiz türü kanunla bellidir. İş Kanununun 34. maddesi gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranını öngörür. Bu oran yasal faizden yüksektir. Talep dilekçede açıkça yazılmazsa mahkeme bu oranı kendiliğinden uygulamaz.
Her kalem aynı faize tabi değildir. Kıdem tazminatında da mevduata uygulanan en yüksek faiz işler. Dayanak, 1475 sayılı Kanunun yürürlükte kalan 14. maddesidir. İhbar tazminatı gibi kalemlerde ise yasal faiz uygulanır.
Faizin başlangıcı ödeme gününe bağlanır. Her aylık ücret muaccel olduğu tarihte faiz işletmeye elverişli hâle gelir. Bu nedenle hesap tablosu ay ay kurulur.
Zamanaşımı süresi beş yıldır. İş Kanununun 32. maddesinin son fıkrası bunu açıkça yazar. Aynı Kanunun ek 3. maddesi yıllık izin ücreti ve kıdem tazminatı için de beş yıl öngörür. Süre geriye doğru işler. Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası açıldığında beş yıldan eski aylar kural olarak istenemez.
İspat Araçları ve Bordro İncelemesi
Ücretin ödendiğini ispat yükü işverendedir. İş Kanununun 37. maddesi işverene ücret hesap pusulası verme borcu yükler. Pusulada ödeme günü, dönem ve kesintiler ayrı ayrı gösterilir. Bu belgeler dosyanın omurgasını oluşturur.
Dosyaya sunulacak temel deliller şunlardır:
İmzalı iş sözleşmesi ve varsa yenileme protokolleri
Aylık ücret bordroları ile ücret hesap pusulaları
Maaşın yattığı banka hesabının dökümü
Ders görevlendirme yazıları ve ders yükü çizelgeleri
SGK hizmet dökümü ve işe giriş bildirgesi
Mütevelli heyet veya senato kararlarının örnekleri
Bordroda imza varsa ek bir ayrım doğar. İhtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordro işverenin ödeme savunmasını güçlendirir. Buna karşılık banka kaydı daha düşük bir ödeme gösteriyorsa çelişki doğar. Alacak hesabı çoğu zaman bu çelişkinin üzerinde kurulur.
Belge yoksa tanık delili gündeme gelir. Aynı bölümde çalışan meslektaşların beyanı ders yükünü ortaya koyabilir. Ücret tutarının ispatında ise yazılı belge daha güçlüdür.
Kurum dışındaki kayıtlar da dosyaya destek verir. SGK aylık prim ve hizmet belgeleri bildirilen kazancı gösterir. Bildirilen tutar ile sözleşmedeki tutar ayrışıyorsa bu ayrışma dosyaya taşınır. e-Devlet üzerinden alınan hizmet dökümü çalışma süresini ayrıca belgeler.
Sözleşmedeki Düşük Ücret Kaydının Geçerliliği
Sözleşmede yazan her rakam geçerli sayılmaz. Emsal ücret kuralı emredici niteliktedir. Bu sınırın altında kararlaştırılan ücret, aradaki fark ölçüsünde sonuç doğurmaz. Öğretim elemanı sözleşmeyi imzalamış olsa bile farkı isteyebilir.
Asgari ücret sınırı da ayrıca işler. İş Kanununun 39. maddesi asgari ücreti bütün iş sözleşmeleri için zorunlu taban sayar.
İbraname kayıtları sıkça tartışılır. Türk Borçlar Kanununun 420. maddesi ibra sözleşmesini dört şarta bağlar. İbra yazılı olacaktır. Sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçecektir. Alacağın türü ve miktarı açıkça yazılacaktır. Ödeme, hak tutarının tamamı üzerinden ve banka aracılığıyla yapılacaktır. Bu unsurları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür.
Eksik ödeme içeren belge yine de işe yarar. Aynı madde bu belgeleri içerdikleri tutarla sınırlı olarak makbuz sayar. Kalan fark istenmeye devam edilebilir.
Ücretin yabancı para üzerinden kararlaştırılması ayrı bir başlıktır. İş Kanununun 32. maddesi ücretin yabancı para olarak kararlaştırılmasına izin verir. Bu hâlde ödeme, ödeme günündeki rayice göre Türk parasıyla yapılabilir. Kur farkından doğan eksik ödeme de alacak kalemi hâline gelir. Sözleşmesi yenilenmeyen akademisyenin durumu görev süresinin uzatılmaması yazısında ele alınıyor.
İcra Takibi ve Haklı Nedenle Fesih Seçeneği
Alacak için tek yol dava değildir. Ödenmeyen ücret genel haciz yoluyla icra takibine konulabilir. Takibe itiraz edilirse takip durur. Bu durumda açılacak itirazın iptali davası da arabuluculuk şartına tabidir.
Fesih hakkı ikinci seçenektir. İş Kanununun 24. maddesi işçiye derhâl fesih imkânı tanır. Maddenin ikinci bendindeki (e) hâli doğrudan ücretle ilgilidir. Ücreti kanuna veya sözleşmeye uygun biçimde hesaplanmayan işçi sözleşmeyi feshedebilir. Ücretin hiç ödenmemesi de aynı sonucu doğurur. Bu fesih haklı nedene dayanır ve kıdem tazminatı hakkını korur.
Fesih kararı aceleyle verilecek bir karar değildir. Fesihten sonra kurumla bağ ve unvana bağlı görev de sona erer. Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası ise fesih olmadan da açılabilir. Çalışmayı sürdüren öğretim elemanı birikmiş farkı isteyebilir.
Fesih ihtarnameyle bildirilir. İhtarnamede feshin sebebi ve dayanağı açıkça yazılır. Ödenmeyen aylar tek tek gösterilir. Bu belge sonraki davada feshin haklılığını ortaya koyar. Sebebi yazılmayan bir istifa dilekçesi ise kıdem tazminatı talebini zayıflatır.
Fesihten sonra doğan kalemler ayrıca hesaplanır. Kıdem tazminatının şartları kıdem tazminatı hakkının doğumu yazısında inceleniyor.
Vakıf Üniversitesi Maaş Alacağı Davası Konusunda Avukat Desteği
Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Vakıf üniversitesi maaş alacağı davası hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Geriye dönük kaç yıllık maaş farkı istenebilir?
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu süre 4857 sayılı Kanunun 32. maddesinin son fıkrasında düzenlenmiştir. Hesap dava tarihinden geriye doğru kurulduğu için daha eski dönemler kapsam dışında kalır. Arabuluculuk sürecinde geçen zaman bu hesaba katılmaz.
Ek ders ücreti ödenmeyen öğretim elemanı dava açabilir mi?
Açabilir. Vakıf üniversitesinde ek ders ücretinin dayanağı iş sözleşmesi, mütevelli heyet kararı veya personel yönergesidir. Ödeme düzenli yapılıyorsa işyeri uygulaması hâline gelir ve tek taraflı olarak kaldırılması tartışmaya açılır. Talep, maaş farkından ayrı bir kalem olarak dilekçede gösterilir.
Maaş alacağına hangi faiz işletilir?
Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu kural 4857 sayılı Kanunun 34. maddesindedir. Kıdem tazminatında da aynı faiz türü işler; dayanağı 1475 sayılı Kanunun yürürlükte kalan 14. maddesidir. İhbar tazminatı gibi kalemlerde ise yasal faiz uygulanır ve talep dilekçede açıkça yazılır.
Sözleşmede emsalin altında ücret yazması sonucu değiştirir mi?
Değiştirmez. 2547 sayılı Kanunun ek 8. maddesi, vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına unvanlarına göre devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen tutardan az ücret verilmesini yasaklar. Kural emredici olduğu için altında kararlaştırılan ücret aradaki fark ölçüsünde sonuç doğurmaz. Öğretim elemanı sözleşmeyi imzalamış olsa bile farkı talep edebilir.
Alacak davası açmak için işten ayrılmak gerekir mi?
Gerekmez. Çalışmayı sürdüren öğretim elemanı da birikmiş ücret farkını isteyebilir. Ücretin hesaplanmaması veya ödenmemesi ayrıca haklı nedenle fesih sebebidir; bu hak 4857 sayılı Kanunun 24. maddesinin ikinci bendinde düzenlenir. Fesih tercih edilirse kıdem tazminatı hakkı korunur.
Vakıf Üniversiteleri
Kapatılan Vakıf Üniversitesinde Akademik Personel Hakları ve Tazminat
Faaliyet izni kaldırılan vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenin sözleşmesi hangi tarihte sona erer, alacağını kimden ister ve hangi mahkemeye başvurur.
