Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanının Görevinin Sonlandırılması
Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanının Görevinin Sonlandırılması
Sözleşmesi yenilenmeyen yabancı uyruklu öğretim elemanının görevi sona erer mi? Yetkili makam, çalışma izni sonuçları, dava açma süresi ve idare mahkemesi kararı.
Yabancı uyruklu öğretim elemanının görevinin sonlandırılması, üniversitenin tek başına kurabileceği bir işlem değildir. Sözleşme süreli olsa bile sona erdirme kararının yetkili makamdan çıkması gerekir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 34. maddesi bu yetkiyi Yükseköğretim Kuruluna vermiştir. Aşağıda görevin sona erme hâlleri, yetki sorunu ve dava yolu ele alınmaktadır.
Görev Hangi Hâllerde Sona Erer
Görevin sona ermesinin dört ayrı yolu vardır. Her yolun usulü ve dava konusu farklıdır.
Birincisi sözleşme süresinin dolmasıdır. Süreli sözleşme, kararlaştırılan tarihte kendiliğinden sona erer.
İkincisi sözleşmenin yenilenmemesidir. Bu hâlde süre dolmuştur ve idare yeni sözleşme kurmaz. Yenileme ayrı bir işlem olduğu için kendiliğinden gerçekleşmez.
Üçüncüsü süresi dolmadan yapılan fesihtir. Fesih, sözleşme koşullarına aykırılığa dayanır.
Dördüncüsü çalışma izninin iptalidir. İzin ortadan kalkarsa çalışma hukuken mümkün olmaz. Bu dört yol farklı makamlarca kurulur. Bu nedenle dava açılacak işlem baştan doğru seçilir.
Yabancı uyruklu öğretim elemanının görevinin sonlandırılması iddiası, çoğu dosyada ikinci yoldan doğar. Süre dolar, yenileme yapılmaz ve karar tebliğ edilmez. Kişi durumu ancak maaşın kesilmesiyle öğrenir. Bu tabloda öğrenme tarihi ayrıca önem taşır. Başvuru ve izin süreci için yabancı uyruklu öğretim elemanı çalışma izni sayfası ayrıntı verir.
Sözleşme Süresi Ne Kadar Olur
Sözleşme süresi sınırsız değildir. Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 10. maddesi süreyi iki yıl ile sınırlar.
Aynı madde uzatmaya da izin verir. Süre bitiminde sözleşme her defasında iki yıl olmak üzere uzatılabilir. Uzatma kendiliğinden olmaz ve ayrı bir karar gerektirir.
Sık Sorulan Sorular
Sözleşmesi yenilenmeyen yabancı uyruklu öğretim elemanı dava açabilir mi?
Açabilir. Sözleşmenin yenilenmemesi bir idari işlemdir ve iptal davasına konu olur. 2577 sayılı Kanunun 7. maddesine göre dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gündür.
Görev süresini sona erdirme kararını rektör verebilir mi?
2547 sayılı Kanunun 34. maddesinin son fıkrasına göre sözleşme süresinin uzatılması ve sona erdirilmesi Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır. Ankara 16. İdare Mahkemesi de nihai kararın Kurul tarafından alınması gerektiğini belirtmiştir.
Uygulamada sözleşmeler çoğu zaman bir mali yıl için imzalanır. Bu tercih, sürenin her yıl sonunda gündeme gelmesine yol açar. Yabancı uyruklu öğretim elemanının görevinin sonlandırılması iddiaları da çoğunlukla bu dönemde doğar.
Süre bitmeden önce talep yapılması önemlidir. Üniversite görev süresi uzatma talebinde bulunmazsa süreç kendiliğinden kapanır. Talep yoksa çalışma izni de süre sonunda geçerliliğini yitirir.
Sona Erdirme Yetkisi Kimdedir
Yetki sorunu bu uyuşmazlıkların merkezindedir. 2547 sayılı Kanunun 34. maddesinin son fıkrası açık bir kural içerir. Sözleşme süresinin uzatılması ve sona erdirilmesi Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır.
Aynı fıkra iki konuyu daha Kurula bırakır. Yabancı uyruklu öğretim elemanının yükseköğretim kurumları itibarıyla dağılımı Kurulca belirlenir. İsim, ücret ve sözleşme örneğinin vizesi de Kurul tarafından yapılır. Fıkra ayrıca sayı sınırı getirir ve bu sayı dolu öğretim elemanı kadrosunun yüzde ikisini geçemez.
Fıkranın geçmişi tartışmayı açıklar. Hüküm 2018 yılında eklendi. Anayasa Mahkemesi 7/12/2023 tarihli ve E: 2018/117, K: 2023/212 sayılı kararıyla fıkrayı iptal etti. Fıkra, 7551 sayılı Kanunun 7. maddesiyle yeniden düzenlendi ve 1 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Bakanlar Kurulu Kararının 8. maddesi ise uzatmayı rektörlüğe bırakır. İki metin arasında ayrışma vardır. Kanun sonraki tarihli ve üst norm olduğu için Kurulun yetkisi esas alınır.
Ankara 16. İdare Mahkemesinin Kararı Ne Diyor
Konu bir idare mahkemesi kararında ayrıntılı biçimde ele alındı. Uyuşmazlık, bir yıllık hizmet sözleşmesinin yenilenmemesinden doğdu. Akademik kurul ve yönetim kurulu, ders yükü bulunmadığı gerekçesiyle hizmete ihtiyaç duyulmadığına karar verdi. İşlem rektörlük onayıyla tamamlandı.
Üniversite, durumu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirmekle yetindi. Kuruldan uygunluk kararı istenmedi. Mahkeme bu eksikliği yetki yönünden hukuka aykırı buldu.
Ankara 16. İdare Mahkemesi 09/09/2020 Tarihli ve E:2019/2002, K:2020/1295 Sayılı Kararı şöyledir:
“…Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nca 18.11.2019 tarih ve 77786 sayılı yazı ile “görev süresi uzatma talebinde bulunulmayan yabancı uyruklu öğretim elemanlarının çalışma izinlerinin iptal edilmesi nedeniyle bu durumdaki öğretim elemanlarına ayrıca görev sonlandırılması yapılmadığı” yolunda görüş belirtildiği, ancak, söz konusu yazının incelenmesinden görüleceği üzere 2547 sayılı Yasanın 34. maddesi hükmü kapsamında anılan kurul tarafından bir uygunluk kararı alınması zorunluluğu bulunmasına rağmen herhangi bir uygunluk kararının alınmadığı…”
“…bu durumda, davacının görev süresinin sonlandırılmasına ilişkin nihai kararın 2547 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 34. maddenin son fıkrası kapsamında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından alınması ve işlemlerin bu şekilde sonlandırılması gerektiğinden…”
“…bu ilkeye aykırı olarak Akademik Kurul ile Üniversite Yönetim Kurulunun uygun görüşü ve yalnızca rektör onayı alınarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından uygunluk kararı alınmadan tesis edilen dava konusu işlemde belirtilen yönü ile hukuka ve mevzuata uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline…”
Karardan Çıkan Sonuçlar
Karar üç noktayı gösterir. Birincisi, sona erdirmede nihai karar mercii Yükseköğretim Kuruludur. Rektör onayı tek başına yeterli değildir.
İkincisi, çalışma izninin iptal edilmiş olması ayrı bir sonuç doğurmaz. İzin iptali görev sonlandırma kararının yerine geçmez.
Üçüncüsü, usuli eksikliğin giderilmesi için ikinci bir başvuru yapılması beklenir. Eksiklik giderilmeden kurulan işlem iptal edilir. Karar tek bir uyuşmazlığa ilişkindir, ancak yetki tartışmasında dayanak olarak ileri sürülebilir. Her dosyada aynı sonucun çıkacağı anlamına gelmez. Kararın verildiği tarihte yürürlükte olan fıkra, sonradan iptal edildi ve 2025 yılında yeniden düzenlendi. Bugünkü metin de sona erdirme yetkisini Yükseköğretim Kuruluna verdiği için sonuç aynı yöndedir.
Fesih Hangi Usule Bağlıdır
Süresi dolmadan yapılan fesih ayrı bir usule tabidir. Bakanlar Kurulu Kararının 13. maddesi bu usulü gösterir.
Kurala göre önce durum ilgiliye yazı ile bildirilir. Bildirim, sözleşme koşullarının yerine getirilmediğini içerir. Tutumunu değiştirmeyen personelin sözleşmesi rektör tarafından feshedilir.
Yazılı bildirim bir şekil şartıdır. Bildirim yapılmadan doğrudan fesih uygulanırsa işlem şekil yönünden sakatlanır. Fesih gerekçesinin somut olgulara dayanması da aranır.
Kararın 9. maddesi ise görev ve görev yerini korur. Sözleşmede personelin görevi ve görev yeri belirtilir. İlgili, belirtilen görev dışında ve görev yeri dışında çalıştırılamaz.
Maddenin ikinci fıkrasına göre çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi iptal sebebidir. Süre bitimi de aynı sonucu doğurur. Yabancı uyruklu öğretim elemanının görevinin sonlandırılması bu yönüyle ikamet hakkını da etkiler.
Kanunun 22. maddesi işverene bildirim ödevi yükler. Çalışmanın başlaması ve sona ermesi on beş gün içinde Bakanlığa bildirilir. İptali gerektirecek hâller de aynı sürede bildirilir.
Çalışma izni ikamet izni yerine geçtiği için iznin sona ermesi ikamet durumunu doğrudan etkiler. Bu nedenle görev sona erdiğinde ikamet başvurusu ayrıca planlanır. Ret kararları için ikamet izni başvurusunun reddi sayfası incelenebilir. Genel süreç çalışma izni nasıl alınır sayfasında anlatılmıştır.
2026 Yönetmelik Değişikliği Neyi Kaldırdı
Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinde bir hüküm daha vardı. Yönetmeliğin 6. maddesinin beşinci fıkrası yabancı ülke vatandaşı öğretim elemanlarına ilişkindi. Fıkra, doktor öğretim üyeliğine atanma şartlarını sağlayanların sözleşmeli çalıştırılmasında ilan şartı dışındaki usullerin uygulanacağını söylüyordu.
Bu fıkra 6 Mart 2026 tarihli ve 33188 sayılı Resmî Gazete ile yürürlükten kaldırıldı. Aynı değişiklikle 11. maddenin beşinci ve 15. maddenin dördüncü fıkraları da kaldırıldı.
Bugün yönetmelikte yabancı uyruklu öğretim elemanlarına özgü bu usul hükmü bulunmamaktadır. Sözleşmeli istihdamın çerçevesi 2547 sayılı Kanunun 34. maddesi ile Bakanlar Kurulu Kararında kalmıştır.
Yenilememe Gerekçesi Nasıl Denetlenir
Yenilememe kararının bir sebebe dayanması gerekir. Sebep unsuru yargı denetimine tabidir. Uygulamada en sık görülen gerekçe hizmete ihtiyaç duyulmamasıdır.
Bu gerekçe soyut kaldığında tartışmaya açıktır. Mahkeme, gerekçenin somut verilerle desteklenip desteklenmediğine bakar. Ders yükü çizelgeleri ilk kanıttır.
Aynı dönemde yeni öğretim elemanı alınması da incelenir. Aynı alanda kadro ilanı yapılmışsa gerekçe zayıflar. Bölüm ve anabilim dalı kararlarının tarihleri karşılaştırılır.
Eşit işlem ilkesi ayrıca değerlendirilir. Aynı durumdaki diğer sözleşmeler yenilenmişse fark açıklanmalıdır. Açıklanamayan fark, amaç unsuru yönünden sakatlık doğurabilir.
Disiplin nitelikli bir sebep varsa tablo değişir. Bu hâlde yenilememe gizli bir yaptırıma dönüşür. Savunma alınmadan kurulan işlem tartışmalı hâle gelir.
Karar Nasıl Tebliğ Edilir ve Süre Ne Zaman Başlar
Süreler tebliğle başlar. Bu nedenle tebliğ tarihi ayrıca not edilir. Sözlü bildirim süre başlatmaz.
Kararın yazılı olarak bildirilmesi esastır. Kurum içi yazışma tek başına tebliğ sayılmaz. Elektronik bildirimde sistem kaydı saklanır.
Yabancı uyruklu öğretim elemanının görevinin sonlandırılması çoğu zaman yıl sonuna denk gelir. Tatil dönemi tebligatı geciktirebilir. Bu durumda kayıt tarihleri belirleyici olur.
Tebliğ yapılmamışsa dava süresi işlemez. Öğrenme tarihi de ileri sürülebilir. Öğrenme iddiası belgeyle desteklenir.
Kendi İsteğiyle Ayrılma Hâlinde Ne Olur
Görev kendi istekle de sona erebilir. İstifa yazılı olarak bildirilir. Bildirimde ayrılma tarihi açıkça yazılır.
Ayrılma çalışma iznini de etkiler. Çalışmanın sona ermesi iznin iptal sebebidir. Bu sonuç 6735 sayılı Kanunun 15. maddesinden doğar.
Bildirim ödevi işverene aittir. Üniversite, sona ermeyi on beş gün içinde Bakanlığa bildirir. Bildirim yapılmazsa idari para cezası gündeme gelir.
Ayrılan kişinin ikamet durumu ayrıca planlanır. İzin geçerliliğini yitirdiğinde ikamet dayanağı da düşer. Yeni bir izin türü için başvuru yapılması gerekir.
Hangi İşleme Karşı Nereye Başvurulur
Ortada birbirinden ayrı iki işlem vardır. Birincisi üniversitenin ve Yükseköğretim Kurulunun işlemidir. İkincisi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çalışma iznine ilişkin kararıdır.
Üniversite ve Kurul işlemlerine karşı iptal davası açılır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Kanunun 11. maddesi bir ara yol tanır. Dava açma süresi içinde üst makama başvurulabilir. Başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Bakanlık kararları için özel bir itiraz yolu vardır. 6735 sayılı Kanunun 21. maddesine göre ret ve iptal kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtirazın reddi hâlinde idari yargı yoluna gidilir.
Yürütmenin Durdurulması Neden Önemlidir
Görev sona erdiğinde sonuçlar hızla doğar. Aylık kesilir, çalışma izni geçerliliğini yitirir, ikamet durumu değişir.
Bu nedenle dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenir. Talep, telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarına bağlıdır. Ayrıntı için yürütmenin durdurulması sayfasına bakılabilir.
Dava Dosyasında Hangi Belgeler Toplanır
Belge listesi davanın omurgasını kurar. İlk belge imzalanmış hizmet sözleşmesidir. Sözleşmenin süresi, görevi ve görev yeri buradan görülür.
İkinci grup belge kurul kararlarıdır. Akademik kurul, yönetim kurulu ve rektörlük onayının tarih ve sayısı istenir. Yükseköğretim Kuruluyla yapılan yazışmalar da eklenir.
Üçüncü grup belge çalışma iznine ilişkindir. İzin belgesi, uzatma başvurusu ve varsa iptal yazısı dosyaya konulur. Ders yükü ve program çizelgeleri, hizmete ihtiyaç bulunmadığı gerekçesini tartışmak için kullanılır.
Belgelere erişilemiyorsa bilgi edinme başvurusu yapılabilir. Örnek metinler için akademik dilekçe örnekleri sayfası kullanılabilir.
Takip Edilmesi Gereken Tarihler
Dosyanın gücü tarih listesine bağlıdır. Liste baştan tutulursa süre kaybı önlenir. Aşağıdaki tarihler her dosyada aranır:
Sözleşmenin imza tarihi
Sözleşmenin bitiş tarihi
Uzatma talebinin kuruma verildiği tarih
Akademik kurul kararının tarih ve sayısı
Yönetim kurulu kararının tarih ve sayısı
Rektörlük onayının tarihi
Yükseköğretim Kuruluyla yazışma tarihleri
Kararın tebliğ edildiği tarih
Bu tarihler dava dilekçesinde tablo hâlinde verilebilir. Tablo, işlem sırasını tek bakışta gösterir. Mahkeme yetki tartışmasını bu sıraya göre çözer.
Çalışma iznine ilişkin tarihler ayrı tutulur. İznin başlangıç ve bitiş tarihleri yazılır. Varsa iptal yazısının tarihi de eklenir.
Görev Sonlandırma Kararı Geri Alınabilir mi
İdare kendi işlemini geri alabilir. Geri alma, hukuka aykırı işlemler için kullanılır. Talep dilekçeyle iletilir.
Bu yol dava süresini uzatmaz. 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi yalnız süre içinde yapılan başvuruyu durdurur. Süre geçtikten sonraki başvuru yeni bir dava hakkı doğurmaz.
Mahkeme kararı çıkarsa idare bağlıdır. İdare, kararın gereğini gecikmeksizin yerine getirir. Bu süre tebliğden itibaren otuz günü aşamaz.
Parasal Haklar Bakımından Ne İstenebilir
Görevin sona ermesi parasal talepleri de gündeme getirir. İptal davasıyla birlikte tam yargı davası açılabilir. Yoksun kalınan sözleşme ücreti bu davanın konusudur.
Bakanlar Kurulu Kararının 6. maddesi ödemelere sınır koyar. Sözleşme ücreti ile ülkeden gelme ve gitme masrafları dışında ödeme yapılamaz. İş sonu tazminatı tartışması bu hükümden doğar.
Anayasa Mahkemesi konuyu bireysel başvuruda inceledi ve mülkiyet hakkıyla bağlantılı ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar verdi. Kararın ayrıntısı ve sözleşme ücreti üst sınırları yabancı uyruklu öğretim elemanı çalışma izni sayfasında ele alınmıştır.
Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanının Görevinin Sonlandırılması Konusunda Avukat Desteği
Yabancı uyruklu öğretim elemanının görevinin sonlandırılması bakımından izlenecek yol, mevzuatın yanında somut olayın belgelerine göre değişir. Sözleşme metni, kurul kararları, Yükseköğretim Kurulu yazışmaları ve çalışma izni belgeleri birlikte incelenir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Bakanlar Kurulu Kararının 10. maddesine göre sözleşmeli süreler iki yıl ile sınırlıdır. Süre bitiminde her defasında iki yıl olmak üzere uzatma yapılabilir. Uygulamada sözleşmeler çoğunlukla bir mali yıl için imzalanmaktadır.
Üniversite uzatma talebinde bulunmazsa ne olur?
Talep yoksa süreç kendiliğinden kapanır ve çalışma izni süre sonunda geçerliliğini yitirir. Bu durumda sözleşmenin yenilenmemesi işlemine karşı dava açılması ve yürütmenin durdurulmasının istenmesi gündeme gelir.
Sözleşme süresi dolmadan fesih mümkün müdür?
Mümkündür, ancak Bakanlar Kurulu Kararının 13. maddesindeki usule uyulması gerekir. Sözleşme koşullarını yerine getirmeyen personele durum yazı ile bildirilir. Tutumunu değiştirmeyen personelin sözleşmesi rektör tarafından feshedilir.
Görev sona erince çalışma izni ve ikamet hakkı ne olur?
6735 sayılı Kanunun 15. maddesine göre çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi çalışma izninin iptal sebebidir. Çalışma izni ikamet izni yerine geçtiğinden ikamet durumu da etkilenir. İşveren, sona ermeyi on beş gün içinde Bakanlığa bildirir.
Yoksun kalınan ücret istenebilir mi?
İptal davasıyla birlikte veya sonrasında tam yargı davası açılabilir. Talep, yoksun kalınan sözleşme ücretine yöneliktir. Bakanlar Kurulu Kararının 6. maddesi sözleşme ücreti dışındaki ödemeleri sınırladığı için her talep aynı sonucu vermez.
Akademik Kadro
Akademisyen Ek İş Yapabilir mi? Dış Görev, Danışmanlık, Şirket ve YouTube Geliri
Devlet üniversitesindeki öğretim elemanı hangi dış işleri izinle yapabilir? Döner sermaye, görevlendirme, teknopark şirketi, YouTube geliri, disiplin ve dava yolu.
