Yükseköğretimde hangi disiplin cezasını hangi amir veya kurulun vereceği 2547 sayılı Kanunun 53/Ç maddesinde sayılmıştır. Yetkinin devredilemezliği, teklifle bağlılık sorunu ve yetkisiz makamın verdiği cezanın akıbeti bu yazıda inceleniyor.
Yükseköğretimde disiplin cezası verme yetkisi, 2547 sayılı Kanunun 53/Ç maddesinde düzenlenir. Yetki cezanın ağırlığına göre dağıtılır. Hafif cezaları amir verir, ağır cezaları kurul verir. Yetkisiz makamın verdiği ceza, esasa girilmeden iptal edilebilir.
Kısa cevap: Uyarma ve kınamayı sıralı disiplin amiri, rektör ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü için YÖK Başkanı verir. Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını birim disiplin kurulu, rektör, dekan ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü için Yüksek Disiplin Kurulu verir. Çıkarma cezalarını Yüksek Disiplin Kurulu, atamaya yetkili amirin teklifiyle verir. Yetkisiz makamın cezası, süresinde açılan davada esasa girilmeden iptal edilebilir.
Bu değişikliğin sebebi anayasaldır. Disiplin suç ve cezalarının kanunla düzenlenmesi gerekir.
Bugün hâlâ mülga yönetmeliğe dayanan kararlar görülebilir. Böyle bir dayanak, disiplin cezası verme yetkisi tartışmasını doğrudan başlatır.
Hangi Ceza Hangi Yetki Grubuna Girer
Kanun cezaları ikiye ayırır. Bir grup amir kararıyla, diğer grup kurul kararıyla verilir.
Uyarma ve kınama cezaları sıralı disiplin amirlerince verilir
Aylıktan veya ücretten kesme cezası birim disiplin kurulunca verilir
Kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezası birim disiplin kurulunca verilir
Sık Sorulan Sorular
Uyarma cezasını bölüm başkanı verebilir mi?
Bölüm başkanı 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde disiplin amiri olarak sayılmamıştır. Uyarma ve kınama cezaları sıralı disiplin amirleri tarafından verilir. Bölüm başkanı tarafından verilen ceza yetki yönünden hukuka aykırılık iddiasına dayanak yapılabilir.
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını rektör tek başına verebilir mi?
Hayır. Bu ceza kişinin görevli olduğu birimdeki disiplin kurulunun kararıyla verilir. Amirin tek başına verdiği karar yetki unsurunu sakatlar. Vakıf yükseköğretim kurumlarında bu cezanın karşılığı birden fazla ücretten kesmedir.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Yetki grubunu belirleyen şey, önerilen cezanın kendisidir. Soruşturmacının teklifi bu nedenle önem taşır.
Teklif değiştiğinde yetkili makam da değişebilir. Kurul, kendisine gelmeyen bir teklifi karara bağlayamaz.
Amir ve Kurul Kararıyla Verilen Cezalar
Yetkili makam, önerilen cezanın türüne göre değişir. Üç grup aşağıda ayrı ayrı gösteriliyor.
Ceza türü ile yetkili makam ilişkisi aşağıdaki tabloda özetlenir:
Ceza Türü
Yetkili Makam
Uyarma, kınama
Sıralı disiplin amiri (rektör ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü için YÖK Başkanı)
Aylıktan/ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması (vakıfta birden fazla ücretten kesme)
Birim disiplin kurulu
Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma, kamu görevinden çıkarma
Yüksek Disiplin Kurulu (atamaya yetkili amirin teklifiyle)
Rektör, dekan ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü hakkındaki kurul kararıyla verilen cezalar
Yüksek Disiplin Kurulu
Uyarma ve Kınama Cezasını Kim Verir
Uyarma ve kınama cezasını sıralı disiplin amiri verir. Rektör ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü hakkında bu cezaları Yükseköğretim Kurulu Başkanı verir. Bu iki ceza en hafif yaptırımlardır. Kanun bunları amire bırakır.
Uyarma ve kınama cezaları sıralı disiplin amirleri tarafından verilir. Amirler 53 üncü maddenin (a) fıkrasında sayılmıştır.
“Uyarma ve kınama cezaları sıralı disiplin amirleri tarafından, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından verilir.”
Rektör üniversitenin amiridir. Dekan fakültenin, müdür enstitü ve yüksekokulun amiridir.
Bölüm başkanı disiplin amiri değildir. Bölüm başkanının verdiği uyarma cezası bu nedenle sakattır.
İki görevli için istisna vardır. Rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri hakkında uyarma ve kınama cezalarını Yükseköğretim Kurulu Başkanı verir.
Aylıktan Kesme ve Kademe Cezalarında Yetki Kimdedir
Aylıktan veya ücretten kesme cezası ile kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını (vakıfta birden fazla ücretten kesme) kişinin görevli olduğu birimdeki disiplin kurulu verir. Rektör, dekan ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü hakkında bu cezaları Yüksek Disiplin Kurulu verir. Bu cezalar orta ağırlıktadır. Karar artık tek kişiden çıkmaz.
Aylıktan veya ücretten kesme cezası disiplin kurulu kararıyla verilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası da aynı yolla verilir.
Vakıf yükseköğretim kurumlarında karşılık farklıdır. Orada birden fazla ücretten kesme cezası uygulanır.
Amirin bu cezaları tek başına vermesi mümkün değildir. Kurul kararı olmadan verilen ceza yetki yönünden hukuka aykırıdır.
Kararın tutanağa bağlanması da gerekir. Toplantıya katılan üyeler ve oylar tutanakta görünmelidir.
Kurul toplantı nisabı da aranır. 2547 sayılı Kanunun 61 inci maddesi bu nisabı belirler.
Yükseköğretim Kurulu dışındaki kurullarda nisap, üye tamsayısının yarıdan fazlasıdır. Kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınır.
Çekimser oy kullanılamaz. Her üye kabul ya da ret yönünde oy verir.
Nisap sağlanmadan alınan karar sakattır. Bu itiraz da dava dilekçesinde ileri sürülebilir.
Çıkarma Cezalarında Yüksek Disiplin Kurulu Yetkisi
En ağır iki ceza ayrı bir mercie bırakılmıştır. Bunlar üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarmadır.
Bu cezalar Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir. Karar, atamaya yetkili amirin teklifi üzerine alınır.
Teklif zorunlu bir aşamadır. Teklif olmadan kurul kendiliğinden ceza veremez.
Atamaya yetkili amir Devlet üniversitelerinde rektördür. Öğretim üyesi atamaları rektör tarafından yapılır.
Teklifin yazılı ve gerekçeli olması beklenir. Teklif yazısı dosyada bulunmalıdır.
Kurul teklifle bağlı değildir. Dosyayı iade edebilir ya da daha hafif bir ceza verebilir.
Yüksek Disiplin Kurulu, Yükseköğretim Genel Kuruludur. Bu tanım 53/E maddesinde yer alır.
Öğretim mesleğinden çıkarma cezası akademik kariyeri bitirir. Kişi bir daha akademik kadroya atanamaz.
Kamu görevinden çıkarma cezasının kapsamı daha geniştir. Kişi kamu kurumlarında ve vakıf yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı ya da memur olarak atanamaz.
Bu ağırlık nedeniyle savunma güvenceleri de artar. Ayrıntı savunma hakkı yazısında bulunuyor.
Rektör ve Dekan Hakkında Yetki Nasıl İşler
Yöneticiler için ayrı bir bent vardır. Bu bent 53/Ç maddesinin (d) fıkrasıdır.
Rektörler, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri ve dekanlar bu kapsamdadır.
Bu kişiler hakkında dört ceza Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir.
Aylıktan veya ücretten kesme
Kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme
Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma
Kamu görevinden çıkarma
Uyarma ve kınama cezaları bu listeye girmez. Rektör ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü için bu iki cezayı YÖK Başkanı verir.
Dekan hakkında uyarma ve kınama cezası ise sıralı amir tarafından verilir. Dekanın amiri rektördür.
Maddenin (e) bendinde bir iptal vardır. İptal cümle, Anayasa Mahkemesinin 10/4/2019 tarihli ve E.:2017/33; K.:2019/20 sayılı Kararı ile metinden çıkarılmıştır.
Bendin kalan cümlesi yürürlüktedir. Bu kapsamda yapılan soruşturmalar sonucunda verilecek cezalar Yüksek Disiplin Kurulunca verilir.
İptal kararı yetki dağılımını sadeleştirdi. Kanunla düzenlenmesi gereken alanın sınırı belirginleşti.
Ast ile Üst Birlikte İşlerse Yetki Nasıl Belirlenir
Fiil ast ile üst tarafından birlikte işlenmişse disiplin cezası verme yetkisi üste göre belirlenir. Kanun bu ihtimali ayrıca düzenler. Kural 53/A maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindedir.
Fiil ast ile üst tarafından birlikte işlenmişse ölçü üsttür. Soruşturma usulü ve disiplin cezası verme yetkisi üste göre belirlenir.
Bu kural dosyanın bölünmesini önler. Aynı olayda iki ayrı merci karar vermez.
Sonuç ast bakımından ağırlaşabilir. Dosyası daha üst bir kurulda görülür.
Fiilin işlendiği tarih ile soruşturmanın başladığı tarihte görev veya unvan farklı olabilir. Bu hâlde soruşturma üst görev veya unvan esas alınarak yürütülür.
“Soruşturulanın disiplin cezası verilmesini gerektiren fiili işlediği ve disiplin soruşturmasının başlatıldığı tarihteki görev veya unvanının farklı olması hâlinde disiplin soruşturması, üst görev veya unvanı esas alınarak yürütülür.”
Doktor öğretim üyesiyken işlenen fiil doçentken soruşturulabilir. Yetki bu durumda doçent unvanına göre belirlenir.
Kişi başka bir kuruma geçmişse ölçü değişir. Disiplin amirinin belirlenmesi ve uygulanacak hükümler, görev yapılan kurumun mevzuatına göre saptanır.
Bu ayrım naklen geçen akademisyenlerde sık tartışılır. Eski kurumun kurulu, yeni kurumdaki kişi hakkında karar veremez.
Yetkili Makam Soruşturmacının Teklifiyle Bağlı mıdır
Bağlı değildir. Kanun makama dört seçenek tanır.
Soruşturmada eksiklik varsa dosyayı iade etmek
Önerilen cezayı aynen vermek
Önerilen cezayı hafifletmek
Teklifi reddetmek
İade kararı eksikliğin giderilmesi içindir. Yeni delil toplanabilir ya da ifade tamamlanabilir.
Ceza hafifletilebilir ancak ağırlaştırılamaz. Kanun ağırlaştırma yetkisi vermemiştir.
Teklif reddedilirse süreç kapanmaz. İlgili amir ya da kurul, ret gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içinde yeni işlem tesis edebilir.
Üç aylık süre bir sınırdır. Süre geçtikten sonra yapılan işlem tartışmaya açıktır.
Kurul kararı bir tutanağa dayanır. Tutanak dosyada bulunmalıdır.
Toplantı tarihi ve gündem
Katılan üyelerin adı ve unvanı
Görüşmeye katılamayan üyeler ve sebebi
Oy sayıları
Karara dayanak yapılan deliller
Katılamayacak üyenin oy kullanması ayrı bir sakatlıktır. Bu yasak 53/E maddesinde düzenlenir.
Tutanağın dosyaya sunulması istenmelidir. Talep dava dilekçesinde açıkça yazılır.
Memurlar Hakkında Yetki Nasıl İşler
Üniversitede görevli memurlara, 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrası gereği 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesindeki cezalar uygulanır. Kurul kararı gereken cezalarda rektörlüğe bağlı birimlerdeki memurlar için disiplin kurulu, Genel Sekreterin başkanlığında Hukuk Müşaviri ve Personel Dairesi Başkanından oluşur. Üniversitede memurlar da görev yapar. Bu kişiler 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir.
Ceza türleri bakımından 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesi uygulanır. Kural 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrasında yazılıdır.
Kurul yapısı da ayrıdır. Memurlar için disiplin kurulu Genel Sekreterin başkanlığında toplanır.
Kurulda Hukuk Müşaviri ve Personel Dairesi Başkanı yer alır. Bu yapı 53/E maddesinde gösterilmiştir.
Akademik personel ile memur dosyalarının aynı kurulda görülmesi bu nedenle hatalıdır.
Vakıf Yükseköğretim Kurumlarında Yetki Kimdedir
Vakıf üniversiteleri de aynı maddeye tabidir. 53/Ç maddesi Devlet ve vakıf ayrımı yapmaz.
Rektör burada da disiplin amiridir. Bağımsız vakıf meslek yüksekokullarında amir müdürdür.
Mütevelli heyeti disiplin amiri değildir. Heyet kararıyla verilen disiplin cezası yetki yönünden sakattır.
Üniversite yönetim kurulu ise disiplin kurulu olarak görev yapar. Bu tanım 53/E maddesindedir.
Vakıf kurumlarında bu yapı bazen kurulmamış olur. Kurul eksikse eksik üyelikler senato kararıyla tamamlanır.
Ceza türlerinde ise karşılık farklıdır. Kademe ilerlemesinin durdurulması yerine birden fazla ücretten kesme uygulanır.
Öğretim elemanı dışındaki personel için tablo değişir. Bu kişiler 4857 sayılı İş Kanununa ve sözleşmeye tabidir.
İlk yol idari itirazdır. İtiraz süresi cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür.
İtiraz mercileri altmış gün içinde karar verir. Merciler cezanın türüne göre değişir.
Uyarma ve kınama cezalarında itiraz, ilgilinin görevli olduğu birimin disiplin kuruluna yapılır. Rektörün verdiği cezalarda merci üniversite disiplin kuruludur.
Aylıktan kesme ve kademe cezalarında merci üniversite disiplin kuruludur. Üst kuruluş personeli için Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edilir.
Cezayı veren amir itiraz kuruluna katılamaz. Bu yasak kararın tarafsızlığını korur.
İtiraz kabul edilirse ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar. İdare, kabul gerekçesine uyarak en geç üç ay içinde yeni işlem yapabilir.
Dava dilekçesinde yetki itirazı ilk sırada yazılmalıdır. Disiplin cezası verme yetkisi tartışması, esasa girilmeden sonuç doğurabilir.
Disiplin Cezası Verme Yetkisi Konusunda Avukat Desteği
Disiplin cezası verme yetkisi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Disiplin cezası verme yetkisi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
2547 sayılı Kanunun 53/E maddesine göre Yüksek Disiplin Kurulu Yükseköğretim Genel Kuruludur. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları bu kurul tarafından verilir. Karar, atamaya yetkili amirin teklifi üzerine alınır.
Kanun ağırlaştırma yetkisi tanımaz. Makam dosyayı iade edebilir, önerilen cezayı aynen verebilir, hafifletebilir veya reddedebilir. Teklifin reddi hâlinde ret gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içinde yeni işlem tesis edilebilir.
Hayır. 2547 sayılı Kanun disiplin cezası verme yetkisinin devredilemeyeceğini açıkça yazar. İmza yetkisi devri ile karar yetkisi devri farklı şeylerdir. Kararı veren makamın kim olduğu belgede görünmelidir.
Mütevelli heyeti 2547 sayılı Kanunda disiplin amiri olarak sayılmamıştır. Vakıf yükseköğretim kurumlarında disiplin amiri rektördür. Bağımsız vakıf meslek yüksekokullarında bu görev müdüre aittir.
Yetkisiz makamın verdiği ceza kesin olarak iptal edilir mi?
Yetkisizlik ağır bir sakatlık sayılır ve mahkeme esasa girmeden iptal kararı verebilir. Ancak sonuç dosyadaki belgelere ve ileri sürülen delillere göre değişir. İptal kararından sonra idare, zamanaşımı sınırları içinde yetkili makam eliyle yeniden işlem yapabilir.
Disiplin Soruşturması
Akademik Yayında Yapay Zeka Uydurma Kaynak Sorunu ve Etik Sorumluluk
Yapay zekanın ürettiği hayali kaynak künyeleri hangi etik ihlal bendine girer, yazarın doğrulama sorumluluğu nereye kadar uzanır ve yayımdan sonra düzeltme ile geri çekme nasıl ayrılır.
