Yükseköğretim Kurulu, gıyabi eğitim gören mezunların denklik başvurularını çoğu zaman reddeder. Yükseköğretim Kurulu bu dosyaları genellikle açık öğretim sayar. Oysa denklik mevzuatı iki öğretim türünü ayrı ayrı anmıştır. Bölge İdare Mahkemesi de bu ayrımı somut bir kararla ortaya koydu. Bu yazı denklik gıyabi eğitim redde itiraz ve dava usulünü kararın gerekçesiyle birlikte açıklar.
Müvekkilimizin denklik başvurusu açık öğretim gerekçesiyle geri çevrilmişti. İlk derece mahkemesi davayı reddetti. Kararı tarafımız istinafa taşıdı. Bölge İdare Mahkemesi ise dava konusu işlemi iptal etti. Mahkeme kararı kesin verdi ve kanun yolunu kapattı. Kararın tebliğini Mayıs ayında aldık. Benzer dosyalar için YÖK denklik davaları ve itirazları başlıklı yazımıza da bakabilirsiniz.
Gıyabi Eğitim Nedir ve Açık Öğretimden Nasıl Ayrılır
Gıyabi eğitim, devam zorunluluğunun esnetildiği bir öğretim biçimidir. Öğrenci yine üniversitenin binasında ders görür. Öğretim üyesiyle aynı mekânda bulunma zorunluluğu sürer. Ders saatleri örgün öğretime göre daha kısadır. Sınavlar ise örgün öğretimdeki düzene uyar. Kısacası gıyabi eğitim, yüz yüze temasın azaldığı ama tamamen kalkmadığı bir modeldir.
Açık öğretimin tanımı bundan farklıdır. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği tanımı 3 üncü maddesinde verir. Bu tanıma göre açık öğretimde karşılıklı iletişim ve etkileşim aranmaz. Öğrenci ile öğretim elemanı mekândan bağımsız kalır. Gıyabi eğitim çoğu olayda bu tanımın dışında kalır. Ayrım, denklik dosyasının kaderini doğrudan belirler.
Uzaktan öğretim de ayrı bir kategoridir. Yönetmelik uzaktan öğretimi 10 uncu maddede ayrıca düzenler. Bu madde program dilini, kredi toplamını ve kazanım uyumunu arar. Gıyabi eğitim ise bu üç ölçütün konusuna girmez. Uzaktan öğretimin denklikteki yeri için uzaktan eğitim denklik başvurusu yazımız ayrıntı verir.
Denklik Yönetmeliği Gıyabi Eğitim Başvurusuna Nasıl Bakar
Yönetmelikte gıyabi eğitim için ayrı bir tanım yoktur. Yönetmelik ret sebeplerini 7 nci maddenin altıncı fıkrasında sayar. Fıkranın (b) bendi devam zorunluluğu bulunmayan öğretimi kapsar. Bent, açık öğretim ile dışarıdan eğitimi örnek olarak gösterir. Örnekleme yönteminin sonucu önemlidir. Sayılmayan bir öğretim türü kendiliğinden ret sebebi sayılamaz.
Bendin metni zaman içinde değişti. Kararın verildiği dönemde metin gıyabi eğitimi de ayrıca anıyordu. Aynı bentte yüzde 70 kuralı da yer alıyordu. Bu kurala göre derslerinin en az yüzde 70'ini örgün alan mezunlar inceleme hakkı kazanırdı. 15 Mart 2024 tarihli değişiklik ile bendin ikinci cümlesi yürürlükten kaldırıldı. Bu nedenle eski ve yeni dosyalar aynı metinle değerlendirilmez.
Yönetmelik 2023 yılında da değişmişti. 12 Ağustos 2023 tarihli değişiklik kalış süresi hesabını yeniden yazdı. Bu düzenlemeye göre süre her dönem için yüzde 70'ten az olamaz. Eğitim öğretim dışındaki günler hesaba katılmaz. Uygulamada denklik gıyabi eğitim redde itiraz ve dava dosyaları çoğu kez kalış süresi tartışmasıyla birlikte yürür. Süre hesabı için kalış süresi eksikliği nedeniyle denklik reddi yazımıza bakabilirsiniz.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Gerekçesi
Mahkeme gerekçesini iki ana eksene dayandırdı. Birinci eksen yönetmeliğin kendi tanım sistemidir. İkinci eksen idarenin araştırma yükümlülüğüdür. Aşağıdaki bölüm kararın gerekçesini madde madde aktarır.
Karara göre yönetmeliğin tanımlar başlığı yalnız açık öğretimi tanımlar. Gıyabi eğitim için ayrı bir tanım verilmemiştir. Mahkeme örnekleme listesine dikkat çekti. Liste, açık öğretim ile gıyabi eğitim başlıklarını ayrı ayrı gösteriyordu. Buradan çıkan sonuç açıktır. İki öğretim türü aynı sistemi anlatmaz. Yönetmelik de bu ayrımı kabul etmiştir. Karar bir istisnayı da hatırlattı. Bu programlarda derslerin en az yüzde 70'ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları denklik incelemesine tabi tutulur.
Mahkeme, davalı idarenin araştırma yükümlülüğünü de vurguladı. Davacı başvuru dilekçesinde eğitiminin niteliğini anlatmıştı. Dilekçeye göre eğitim gıyabi olmakla birlikte Türkiye'deki açık öğretimle aynı düzeni taşımıyordu. Dersler üniversitenin ana ve ek binalarında görülmüştü. Öğretim üyeleriyle karşılıklı etkileşim vardı. Aynı mekânda bulunma zorunluluğu da sürüyordu. Sınavlar örgün öğretimdeki düzene uyuyordu. Yalnızca ders saatleri örgün öğretime göre daha kısaydı.
Karara göre idare bu iddiaları dikkate almalıydı. Ayrıca diploma verilen üniversiteden iki konuyu teyit etmeliydi. Birincisi gıyabi eğitimin şeklinin açıkça ortaya konulmasıdır. İkincisi eğitimin yüzde 70'inin örgün olarak alınıp alınmadığıdır. İdare bu araştırmayı yapmadı. İdare ret işlemini yalnızca Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla yürüttüğü yazışmaya dayandırdı. Bakü Büyükelçiliğinin 27/02/2015 tarihli ve 7540544 sayılı yazısı esas alınmıştı. Yazı yalnız eğitimin gıyabi olduğunu söylüyordu. Mahkeme bu nedenle işlemde hukuka uygunluk görmedi. İdare mahkemesi kararında da hukuki isabet bulmadı.
Kararın gerekçesi benzer dosyalar için yol gösterir. Ret yazısında yalnız gıyabi eğitim ifadesi geçiyorsa dosya eksik inceleme taşır. Aynı durumdaki mezunlar bu tespitleri dilekçelerine dayanak gösterir. Yargı kararı ile denklik belgesi yazımız uygulamadaki sonuçları anlatır.
Gıyabi Eğitim Reddine Karşı İdari İtiraz Yolu
Ret yazısı elinize ulaştığında denklik gıyabi eğitim redde itiraz ve dava sürecinin ilk adımı gerekçeyi okumaktır. Yönetmelik ret kararlarının gerekçeli olmasını arar. Gerekçe yoksa bu eksiklik tek başına iptal sebebi olur. İkinci adım bilgi ve belge talebidir. Komisyon kararının ve varsa kurum yazışmasının örneğini isteyin.
Yükseköğretim Kuruluna yeniden değerlendirme başvurusu yapabilirsiniz. Bu başvuruya gıyabi eğitim iddiasını çürüten belgeleri ekleyin. Ders devam çizelgeleri, sınav tutanakları ve ders programları işe yarar. Üniversitenin vereceği resmî açıklama yazısı da güçlü bir delil oluşturur. Başvuru ve belge listelerini denklik.yok.gov.tr adresinden takip edin.
İdari başvuru dava süresini uzatmaz. Bu nedenle itiraz ile dava takvimini birlikte kurmak gerekir. Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru da ayrı bir yoldur. Bu yolun kullanımı için denklik konusunda Kamu Denetçiliği Kurumu dilekçesi yazımız örnek verir.
Ret Yazısındaki İfadeler Nasıl Okunur
Ret yazıları çoğu zaman kalıp cümlelerle yazılır. Öncelikle hangi bendin uygulandığına bakın. Yazıda devam zorunluluğu ifadesi geçiyorsa dayanak 7 nci maddedir. Ayrıca yazıda gıyabi eğitim mi yoksa açık öğretim mi dendiğine dikkat edin. Söz konusu iki kavram farklı hukuki sonuç doğurur.
Bazı yazılarda yalnız bir yazışmaya atıf yapılır. Bu durumda idare kendi araştırmasını yapmamış olabilir. Dolayısıyla dilekçede araştırma yükümlülüğünü öne çıkarın. Ayrıca yazının hangi tarihte tebliğ edildiğini kayıt altına alın. Bu tarih, dava süresinin başlangıcını belirler.
Kimi ret yazıları birden çok gerekçe sıralar. Örneğin hem gıyabi eğitim hem kalış süresi birlikte anılır. Böyle dosyalarda denklik gıyabi eğitim redde itiraz ve dava dilekçesi her gerekçeye ayrı cevap verir. Tek gerekçeye odaklanan dilekçe eksik kalır. Öte yandan gerekçelerin bir kısmı çürütülürse işlem yine sakatlanır.
İptal Davası ve Dava Açma Süresi
Denklik reddi bir idari işlemdir. Bu işleme karşı iptal davası açabilirsiniz. Dava süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre işler. Genel dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür. Süre, işlemin yazılı bildirim tarihinde başlar.
Kanun bir de üst makama başvuru yolunu düzenler. Altmış gün içinde üst makamdan işlemin kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Bu başvuru işlemeye başlayan dava süresini durdurur. İdarenin otuz gün içinde cevap vermemesi ret anlamına gelir. Kalan süre bu tarihten sonra yeniden işler.
Süreyi kaçıran davacı usulden ret kararı alır. Bu nedenle tebliğ tarihini belgeleyin. Elektronik tebligat ekranının çıktısını saklayın. Posta yoluyla gelen bildirimlerde zarf ve tebliğ alındısı önemlidir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Davanın muhatabı Yükseköğretim Kuruludur. Kurulun merkezi Ankara'dadır. Bu nedenle davaya çoğunlukla Ankara idare mahkemeleri bakar. İlk derece kararına karşı istinaf yolu açıktır. Bölge idare mahkemesi kararı bazı uyuşmazlıklarda kesin olur.
İncelediğimiz dosyada mahkeme kararı kesin verdi. Kanun yolu kapalı olduğu için karar hemen sonuç doğurur. Bu durum davacı bakımından süreci kısaltır. Öte yandan aleyhe kesin kararlarda temyiz imkânı da kalmaz.
Yürütmenin Durdurulması Talebi Ne Zaman İşe Yarar
Yürütmenin durdurulması, işlemin sonuçlarını geçici olarak askıya alır. Talep için iki şart birlikte aranır. Birincisi işlemin açıkça hukuka aykırı görünmesidir. İkincisi telafisi güç zararın doğma ihtimalidir. Denklik dosyalarında bu ikinci şart genellikle somuttur.
Örneğin atama, kadro veya sınav başvurusu denklik belgesine bağlıdır. Bu nedenle gecikme doğrudan hak kaybı doğurur. Talebi dilekçenin başında açıkça yazın. Ayrıca zararın somut delilini ekleyin. Kadro ilanı, sınav takvimi veya işveren yazısı bu amaçla kullanılır.
Gıyabi Eğitim Dosyasında Toplanacak Belgeler
Delil toplama, denklik gıyabi eğitim redde itiraz ve dava hazırlığının en kritik adımıdır. İlk sırada üniversitenin öğretim biçimini anlatan yazısı gelir. Yazıda derslerin nerede ve nasıl yapıldığı açıkça yer almalıdır. Ders saatlerinin haftalık dağılımı da belirtilmelidir. Sınavların yüz yüze yapıldığına dair tutanak örnekleri güç katar.
Transkript tek başına yetmez. Transkript dersin kredisini gösterir, öğretim biçimini göstermez. Bu nedenle ders içerikleri ve akademik takvim de sunulmalıdır. Pasaport giriş çıkış dökümü kalış süresi tartışmasını kapatır. İl emniyet müdürlüğünün verdiği döküm resmî belge niteliği taşır.
Üniversitenin resmî yazışması yabancı dilde gelir. Bu belgelerin yeminli tercümesi ve noter onayı gerekir. Çoğu ülkede apostil şerhi de gerekir. Eksik onay, dosyanın esasa girmeden dönmesine yol açar. Belge listesi için diploma denklik başvurusu yazımız ayrıntılıdır.
Gıyabi Eğitim ile Örgün Eğitim Farkı Nasıl Kanıtlanır
Kanıtın merkezinde fiilî öğretim biçimi vardır. Öncelikle haftalık ders çizelgesini temin edin. Çizelge, dersin gün ve saatini gösterir. Ayrıca dersliklerin adresini içeren belgeler işe yarar. Bu belgeler gıyabi eğitim iddiasının kapsamını daraltır.
Öğretim üyesiyle temas da ayrıca kanıtlanır. Ders sorumlusunun imzaladığı yoklama listeleri güçlü delildir. Bunun yanında laboratuvar, staj ve uygulama kayıtları eklenir. Söz konusu kayıtlar örgün öğretime yakınlığı gösterir. Buna karşın yalnız diploma ve transkript sunmak yetersiz kalır.
SYBS Kararı Çıkarsa Süreç Nasıl İlerler
Kararın Emsal Değeri ve Sınırları
Bölge idare mahkemesi kararları bütün dosyaları bağlamaz. Her uyuşmazlık kendi belgeleriyle çözüme kavuşur. Ancak gerekçe, benzer olaylarda güçlü bir dayanak oluşturur. Özellikle araştırma yükümlülüğüne ilişkin tespit geniş bir alana yayılır. Bu tespit, gıyabi eğitim dışındaki ret sebepleri için de anlam taşır.
Kararın ikinci katkısı kavram ayrımıdır. Mahkeme, açık öğretim ile gıyabi eğitim arasındaki farkı yönetmeliğin kendi metnine dayandırdı. Dolayısıyla dilekçelerde soyut adalet vurgusu yerine metin analizi öne çıkar. Öte yandan yönetmelik metni 2024 yılında değiştiği için karşılaştırma dikkat ister. Eski metne dayanan bir gerekçe, yeni dosyada birebir işlemeyebilir.
Uygulamada bir sınır daha vardır. Mahkeme denklik belgesini kendisi düzenlemez. Karar yalnız işlemi ortadan kaldırır ve yeni inceleme zorunluluğu doğurur. Bu nedenle beklentiyi baştan doğru kurmak gerekir. Kısaca kazanılan dava, sürecin sonu değil yeni bir aşamasıdır.
Zaman yönetimi de sonucu etkiler. Yurt dışından belge temini çoğu zaman aylar alır. Bu nedenle ret yazısını aldığınız gün belge talebini başlatın. Ayrıca dava dilekçesini süre dolmadan hazırlayın. Eksik belgeyi yargılama sırasında da sunabilirsiniz.
Her dosya doğrudan ret ile bitmez. Kurul bazı dosyalarda Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi kararı verir. Yönetmelik bu sistemi 3 üncü maddesinde tanımlar. Ders tamamlama, staj tamamlama, proje ve sınav bu kapsamdadır. Kurul bu araçlardan birini veya birkaçını uygular.
SYBS kararı da bir idari işlemdir. Bu karara karşı da iptal davası açabilirsiniz. Dava dilekçesi ölçütün somut gerekçesini sorgular. Gıyabi eğitim iddiası hem ret hem SYBS kararlarında karşımıza çıkar. Bu ihtimale karşı savunma stratejisini baştan kurun.
2024 Değişikliğinden Sonra Gıyabi Eğitim Dosyaları
Yeni metin ret sebeplerini daha dar yazdı. Bent artık açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi süreçleri hedefler. Devam zorunluluğunun bulunup bulunmadığı belirleyici ölçüt hâline geldi. Bu ölçüt fiilî durumun araştırılmasını gerektirir. Kâğıt üzerindeki program adı tek başına yetmez.
Uygulamada idare hâlâ ülke bazlı genellemelere başvuruyor. Elçilik yazısına dayanan ret işlemleri bunun tipik örneğidir. Mahkeme kararı tam da bu noktaya itiraz etti. Somut dosyada araştırma yapılmadan sonuç çıkarılamaz. Azerbaycan mezunlarının karşılaştığı sorunlar için Azerbaycan mezunu denklik başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Açık öğretim gerekçesiyle verilen ret kararları da tartışmalıdır. Bu konudaki ölçütleri açık öğretim denklik reddi yazımız ele alır. Gıyabi eğitim ile açık öğretim ayrımının pratik sonuçlarını ise gıyabi eğitim nedeniyle denklik reddi yazımız gösterir.
Dosyalarda Sık Görülen Usul Hataları
İlk hata gerekçeyi okumadan dilekçe yazmaktır. Ret yazısındaki hukuki dayanak bendi mutlaka tespit edilmelidir. İkinci hata delilleri dava açıldıktan sonra toplamaktır. Yurt dışından belge getirmek uzun sürer. Üçüncü hata süreye dikkat etmemektir.
Dördüncü hata yanlış hasım göstermektir. Denklik işleminin sahibi Yükseköğretim Kuruludur. Beşinci hata ise talebi dar tutmaktır. Dilekçede hem işlemin iptalini hem yürütmenin durdurulmasını isteyin. Bu talep, uzun yargılamada hak kaybını önler.
Dava Kazanıldıktan Sonra İdare Ne Yapar
İptal kararı işlemi geçmişe etkili olarak ortadan kaldırır. Bu nedenle idare dosyayı yeniden ele alır. Ancak karar her zaman doğrudan denklik belgesi anlamına gelmez. Mahkeme çoğu kez eksik araştırmayı tespit eder. Dolayısıyla idare, kararın gerekçesine uygun yeni bir inceleme yapar.
İdare kararı otuz gün içinde uygulamak zorundadır. Bu süre kanunda açıkça yazılıdır. Uygulama yapılmazsa yeniden dava yolu açılır. Ayrıca tazminat talebi gündeme gelebilir. Öte yandan yeni işlem de aynı gerekçeyle sakatsa ona karşı da dava açılır.
Yeni inceleme sonunda gıyabi eğitim tespiti yinelenebilir. Bu ihtimalde mahkeme kararının gerekçesi yeniden dayanak olur. Kısaca denklik gıyabi eğitim redde itiraz ve dava yolu tek davayla bitmeyebilir. Bu nedenle belge dosyasını dava sonrası da güncel tutun.
Gıyabi Eğitim Denklik Reddinde Avukat Desteği
Gıyabi eğitim nedeniyle verilen denklik reddi için dosyanıza özgü bir değerlendirme isteyebilirsiniz. Bunun için Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi avukata soru sorma formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
