Doktor Öğretim Üyesi Kadrosuna Atanmama Davası Nasıl Açılır?

Anayasa Mahkemesi bu yetkiyi Anayasa'ya uygun bulmuştur. Mahkeme 11 Haziran 2020 tarihinde E.2018/88 sayılı dosyada iptal talebini reddetmiştir. Gerekçe, üniversitelerin bilimsel özerkliğine ve her kurumun kendi ihtiyacına dayanır.

Ek koşullar çoğu üniversitede puan tablosu biçiminde yazılır. Tabloda yayın türleri, atıf sayıları ve proje ölçütleri yer alır. Aday bu tabloyu başvurudan önce okumalıdır.

Yetkinin anayasal olması her koşulu hukuka uygun kılmaz. Yönetmeliğin 3. maddesine 2021 yılında eklenen fıkra iki yasak getirir. İlanda adayın tez adının bir kısmı veya tamamı yazılamaz. İlanda yalnızca belirli bir adayı tanımlayan özel şartlara da yer verilemez. Bu yasağın ihlali, kişiye özel akademik kadro ilanının iptali istemiyle ayrıca dava konusu yapılabilir.

Ek koşulun bilimsel gerekçesi de denetlenir. Danıştay Sekizinci Dairesi bu denetimi 8 Aralık 2025 tarihinde yapmıştır. Kararın künyesi E:2025/4163, K:2025/9593 şeklindedir. Kararda, kentleşme anabilim dalı için konulan "kamu ekonomisi alanında çalışmaları olmak" koşulu incelenmiştir. Bilirkişi, böyle bir bilim alanının Üniversitelerarası Kurul listesinde bulunmadığını saptamıştır. Daire, puanı belirgin biçimde düşük adayın atanmasında hukuka uyarlık görmemiştir. Doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmama davası bakımından bu karar, ek koşulun kadroyla bilimsel bağının sorgulanabildiğini gösterir.

Jüri Üyeleri Nasıl Belirlenir ve Uzmanlık Alanı Neden Aranır

Jüriyi fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür kurar. Yönetmeliğin 6. maddesi bu tespiti ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş günle sınırlar. Jüri üç kişiden oluşur. Üyeler profesör ya da doçent kadrosunda bulunan doçent olmalıdır.

Üyelerin niteliğine ilişkin iki kural daha vardır. En az bir üye başka bir üniversiteden veya yüksek teknoloji enstitüsünden seçilir. Üyelerin bilim alanı, adayın başvurduğu alanla ilgili olmalıdır. Kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanı profesör veya doçent ise jüride yer alması zorunludur.

Üyeler yazılı görüşlerini bir ay içinde bildirir. Görüş bu süre içinde gelmezse aynı usulle başka bir üye tespit edilir. Yönetmeliğin 17. maddesi jüriye yabancı uyruklu profesörlerin de görevlendirilebileceğini kabul eder.

Bilimsel Eserler Hangi Ölçütlere Göre Değerlendirilir

Jüri raporu bir puan cetveli değildir, gerekçeli bir mütalaadır. Yine de raporun ek koşullardaki ölçütlerle bağlantısı kurulabilmelidir. Hangi yayının hangi koşulu karşıladığı raporda görülmelidir.

Bağlantı kurulmazsa yargı denetimi bilirkişiye başvurur. Danıştay Sekizinci Dairesi 17 Haziran 2025 tarihinde böyle bir dosyayı incelemiştir. Karar E:2025/823, K:2025/5780 sayılıdır. Bilirkişi raporunda davacının akademik puanı 542, atanan adayın puanı 345 olarak saptanmıştır. Daire, davacının puanının bariz şekilde yüksek olmasını ve atanan adayın öğretim tecrübesinin bulunmamasını birlikte değerlendirmiştir. Sonuçta bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur. Bilirkişi aşamasındaki itiraz usulü için idari yargıda bilirkişi raporuna itiraz yazısına bakılabilir.

Yönetim Kurulu Tercihini Gerekçelendirmek Zorunda mıdır

Jüri görüşleri geldikten sonra dosya yönetim kuruluna gider. Yönetmeliğin 6. maddesi bu aşamayı açık bir kurala bağlar. Bir açık kadroya birden fazla aday başvurmuşsa yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir.

Gerekçe şartı biçimsel bir ayrıntı değildir. İdari işlemin sebep unsuru burada görünür hâle gelir. Tercih yalnızca oy sayısıyla ifade edilmişse denetlenebilir bir sebep ortaya konmamış olur. Kurul kararlarının dava edilmesine ilişkin genel çerçeve üniversite yönetim kurulu kararlarının iptali yazısında ele alınmıştır.

Dekan veya müdür bu aşamadan sonra kanaatini rektöre sunar. Yönetim kurulunun görüşü rektörü bağlamaz. Ancak görüş alınmadan atama yapılamaz.

Rektörün Atama Takdiri Sınırsız mıdır

Son sözü rektör söyler. Yönetmeliğin 6. maddesine göre rektör atamanın yapılıp yapılmayacağına karar verir. Karar bir takdir yetkisidir ve rektörü tek bir adayı atamaya zorlamaz. Rektör hiçbir adayı atamak zorunda da değildir. Kadro boş bırakılabilir ve yeniden ilana çıkılabilir. Ancak bu tercih de bir sebebe dayanmalıdır.

Takdir yetkisi keyfîlik anlamına gelmez. Danıştay Sekizinci Dairesi yukarıda anılan Kocaeli dosyasında bu sınırı tarif etmiştir. Karara göre takdir yetkisinin yargısal denetimi, yetkinin hukuka, eşitlik ilkesine ve kamu yararına uygunluğuyla sınırlıdır. Karar ayrıca idarenin takdirini kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından temellendirilmiş olgularla desteklemesini arar.

Ölçütün doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmama davası bakımından pratik bir sonucu vardır. Aday, rektörün tercihini değil tercihin dayandığı olguları tartışır. Dosyaya jüri raporları, yönetim kurulu kararı ve puan cetvelleri getirtilir. Denetim, sonucun yerindeliği üzerinden değil sebebin varlığı üzerinden yürür.

Deneme Dersi ve Sözlü Değerlendirme Hukuken Zorunlu mudur

Kanun'un 23. maddesinde sözlü sınav ya da deneme dersi yer almaz. İki aşama da doçent kadrosu için düzenlenmiştir. Kanun'un 24. maddesi ve yönetmeliğin 10. maddesi sözlü sınavı Üniversitelerarası Kurulun kurduğu jüriye bırakır. Doktor öğretim üyesi kadrosunda böyle bir merkezî jüri yoktur.

Uygulamada bazı üniversiteler yine de deneme dersi yapar. Bunun tek hukuki dayanağı 23. maddenin (c) bendindeki ek koşul yetkisidir. Aşama ancak YÖK onayından geçmiş ek koşul metninde yazılıysa uygulanabilir.

Yazılı bir dayanak varsa bile denetlenebilirlik şartı sürer. Değerlendirmenin ölçütleri önceden belli olmalı, tutanakla kayda geçmelidir. Ölçütü ilan edilmemiş bir sözlü değerlendirme, sonucu belirlediği ölçüde işlemin sakatlığı olarak ileri sürülebilir.

Deneme dersi yapılıyorsa değerlendirmenin tutanağa geçirilmesi beklenir. Adaya sorulan sorular ve verilen puanlar yazılı hâle gelmelidir. Böyle bir kayıt yoksa idare değerlendirmenin sebebini gösteremez.

Dört Yıllık Atama Süresi Sona Erince Ne Olur

Kadronun en belirgin özelliği süreli olmasıdır. Kanun'un 23. maddesine göre atama rektör tarafından en çok dört yıl için yapılır. Yönetmeliğin 7. maddesi alt sınırı da koyar ve süreyi en az bir yıl olarak belirler. Atama süresinin ne kadar olduğu ilgiliye tebliğ edilir.

Süre farkı uygulamada önemli bir sonuç doğurur. 1 yıllık atama alan öğretim üyesi her yıl aynı süreci yaşar. 4 yıllık atama alan ise daha uzun bir güvence elde eder. Sürenin neye göre belirlendiği de sorulabilir bir konudur.

Sürenin dolması kendiliğinden sonuç doğurur. Kanun, her atama süresinin sonunda görevin kendiliğinden sona ereceğini söyler. Görev süresi bitenler yeniden atanabilir. Yeniden atama, ilgili yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından yapılır.

Süreli atama iki farklı uyuşmazlık doğurur. Birincisi ilk atamanın hiç yapılmamasıdır. İkincisi görev süresi dolan öğretim üyesinin yeniden atanmamasıdır. İkinci hâlde ortada bir disiplin cezası ya da görevden çıkarma bulunmaz. Yine de yeniden atamama kararının sebebi gösterilebilir olmalıdır.

Yeniden Atanmama İşlemine Karşı Dava Süresi Ne Zaman Başlar

Süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre altmış gündür. Süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Yeniden atama talebi yazılı olarak da yapılabilir. Bu durumda Kanun'un 10. maddesi işler ve idare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır.

Dava açmadan önce üst makama başvurma yolu da açıktır. Kanun'un 11. maddesi bu başvurunun dava süresini durduracağını belirtir. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek yine reddedilmiş sayılır. Sürelerin işleyişine ilişkin ayrıntılar akademik kadroya atanmama davası yazısında ayrıca açıklanmıştır.

Kadroya Başka Adayın Atanması Halinde Dava Nasıl Kurulur

Kadro başka bir adaya verilmişse ortada iki işlem vardır. Birincisi adayın kendi başvurusunun reddidir. İkincisi üçüncü kişinin kadroya atanmasıdır. İkisi birlikte dava edilebilir ve husumet rektörlüğe yöneltilir. Dilekçede iki işlem ayrı ayrı gösterilir. Her işlem için ayrı hukuka aykırılık sebebi yazılır. Böylece biri süre yönünden reddedilse bile diğeri incelenir.

Atanan aday davanın sonucundan doğrudan etkilenir. Bu nedenle davalı idare yanında müdahil olarak yargılamaya katılabilir. Kocaeli dosyasında da böyle bir müdahale bulunmaktadır.

Yürütmenin durdurulması isteminde kadroya özgü bir kural işler. Kanun'un 27. maddesi, kamu görevlileri hakkındaki atama işlemlerinin uygulanmakla etkisi tükenen işlemlerden sayılmadığını söyler. Bu nedenle mahkeme kararını davalı idarenin savunmasını almadan veremez. İstemin kabulü için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç zarar doğması birlikte aranır. Konunun genel çerçevesi için yürütmenin durdurulması kararı ve itiraz yazısına bakılabilir. Doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmama davası çoğu dosyada bu iki şartın birlikte tartışıldığı bir süreç olarak yürür.

Dava Dosyasına Hangi Belgeler Getirtilir

Belgelerin neredeyse tamamı idarenin elindedir. Aday çoğu zaman yalnız ret yazısını görür. Bu yüzden mahkemeden ara kararla belge istenir.

Dosyaya getirtilmesi istenen belgeler şunlardır:

• Kadro ilanı metni ve YÖK onaylı ek koşul listesi

• Jüri üyelerinin görevlendirme yazısı

• Üç üyenin ayrı ayrı yazdığı görüşler

• Yönetim kurulunun gerekçeli kararı

• Rektörlük onayı ve atama yazısı

• Atanan adayın başvuru dosyası

Belge istemek için dava açmak şart değildir. Bilgi edinme başvurusu da bir yoldur. İdare belge vermezse iddia düşmez. Mahkeme aynı belgeyi ara kararla ister. Doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmama davası açılmadan önce belge toplamak zaman kazandırır.

Belgeler geldikten sonra karşılaştırma yapılır. Puanlar, yayınlar ve ders tecrübesi yan yana konur. Karşılaştırma çoğu dosyada bilirkişiye taşınır.

Yurt Dışı Burslusu Adaylar İçin Ayrı Bir Atama Yolu Var mı

1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen adaylar için özel bir kural vardır. Kanun'un 21. maddesine 2021 yılında eklenen altıncı fıkra bunu düzenler. Doktora öğrenimini başarıyla tamamlayanlar, adına öğrenim gördükleri kurumun atama kriterlerini karşılamak şartıyla doktor öğretim üyesi kadrosuna atanır. Kriterleri karşılamayanlar ise öğretim görevlisi kadrosuna atanır. İki kadro arasındaki fark öğretim görevlisi kadrosuna atama yazısında ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.

Fıkranın yürürlüğünden önce atananların durumu tartışmalıydı. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu aykırılığı 12 Nisan 2023 tarihinde gidermiştir. Kurul kararı E:2023/16, K:2023/13 sayısını taşır. Kurul, iki grubun kanunda aranan şartlar bakımından hukuken eşit statüde olduğunu kabul etmiştir. Buna göre daha önce öğretim görevlisi kadrosuna atananların da atama kriterlerini karşılayıp karşılamadığı incelenmelidir. Başvuruyu doğrudan reddeden işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

İptal Kararından Sonra Üniversite Süreci Nereden Devam Ettirir

İptal kararı adayı kendiliğinden kadroya oturtmaz. Karar, hukuka aykırı bulunan işlemi ortadan kaldırır. İdare bundan sonra süreci sakatlığın bulunduğu aşamadan yeniler.

Yenilemenin süresi kanunla bellidir. 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre idare gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır. Bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

Yenilemenin kapsamı sakatlığın türüne göre değişir. Jüri hatalı kurulmuşsa yeni jüri belirlenir. Gerekçe eksikse yönetim kurulu kararını gerekçelendirir. Nevşehir dosyasında Daire, idarenin atama işlemini iptal edip yeniden ilana çıkacağını belirtmiştir. Doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmama davası bu nedenle çoğu zaman tek bir kararla değil, yenilenen işlemlerin izlenmesiyle sonuçlanır. Yeni işlem de hukuka aykırıysa yeniden dava açılabilir.

Doktor Öğretim Üyesi Kadrosuna Atanmama Davası Konusunda Avukat Desteği

Doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmama bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmama hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Görev süresi biten doktor öğretim üyesi yeniden atanmazsa ne yapabilir?