İltisaklı Üniversite Mezununun Denklik Sorunu

Anayasa Mahkemesi kararı yalnızca kanun metnine ilişkindir. Kararın somut bir denklik işlemini kendiliğinden ortadan kaldırdığı söylenemez. Etkisi, her dosyada işlemin tarihi ve dayanağı üzerinden değerlendirilir.

İptal kararı, iltisaklı üniversite dosyalarında ayrıca değerlendirilmesi gereken bir gelişmedir. Kanun metnindeki değişikliğin somut dosyaya etkisi, başvurunun tarihine ve işlemin dayanağına göre incelenir.

İltisak ve İrtibat Ne Anlama Gelir

İki terim mevzuatta birlikte anılır. İltisak, bir yapıya bağlılık ve kaynaşma anlamı taşır. İrtibat ise bağlantı kurmayı ifade eder. Terimler hukuki tanım olarak ayrıntılı biçimde açıklanmamıştır.

Bu belirsizlik uygulamada tartışma doğurur. Bir kurumun iltisaklı üniversite sayılması, somut tespite dayanmak zorundadır. Tespitin hangi belgeye dayandığı dosyada gösterilmelidir. Genel ifadeler tek başına yeterli sayılmaz.

Kişi bazlı iltisak ile kurum bazlı iltisak da ayrılır. Kişi hakkında ceza soruşturması bulunması, mezun olduğu kurumu kendiliğinden kapsama sokmaz. Aynı şekilde kurumun listede yer alması, mezunu hakkında kişisel bir tespit anlamına gelmez.

Denklik Yönetmeliği Tanınmama Sebebini Nasıl Düzenler

Yönetmelik m.5/3 üç ret sebebi sayar. Birinci sebep terör örgütü bağlantısıdır.

Hüküm şunu arar. İlgili yükseköğretim kurumunun veya programının, Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından terör örgütü olarak kabul edilen örgütlerle bağlantısının 2547 sayılı Kanunun ek 31. maddesi çerçevesinde tespit edilmiş olması gerekir. Bu tespit varsa kurum Kurul kararıyla tanınmaz. Bu kurumlardan alınmış belgeler denklik işlemleri açısından değerlendirilmez.

Hükmün iki ayağı vardır. Birincisi kurumun kendisidir. İkincisi kurumun belirli bir programıdır. Program bazlı karar, kurumun tamamını kapsamaz.

Sonuç Yönetmelik m.7/6-a ile birleşir. Tanınmayan kurumdan alınan diplomaya ilişkin denklik başvurusu reddedilir. Bu nedenle iltisaklı üniversite dosyalarında tartışma önce tanıma aşamasında yürür. Program içeriği ve kredi karşılaştırması gündeme gelmez.

Denklik Dışında Hangi Sonuçlar Doğar

Denklik belgesinin olmaması dar bir sonuç değildir. Belge birçok işlemde aranır.

• Kamu görevine giriş ve kadro ataması.

• Kanunla düzenlenmiş mesleklerin icrası.

• Lisansüstü programlara başvuru.

• Unvan kullanımı ve öğrenim durumuna bağlı özlük hakları.

Meslek icrası kanunla düzenlenmiş alanlarda kural daha katıdır. Yönetmelik m.9/1 bu alanlarda mesleğe ilişkin özel mevzuatı saklı tutar. Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk bu alanlardadır.

Doktora düzeyinde ise yetkili merci farklıdır. Doktora denkliği başvuruları Üniversitelerarası Kurula yapılır. Konu doktora denklik davaları ve itirazları sayfasında ele alınmıştır.

673 Sayılı KHK ile Ne Yapılmıştı

Konunun geçmişi 2016 yılına dayanır. 673 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yurtdışında öğrenim gören öğrencilere ilişkin bir düzenleme yapıldı. Düzenleme, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı bulunan 158 kişiyi kapsıyordu.

Bu kişilerin öğrencilikle ilişikleri kesildi. Gördükleri eğitimlere ilişkin denklik işlemlerinin yapılmayacağı belirtildi. Söz konusu eğitimler kapsamındaki akademik unvan ve derecelere bağlı haklardan yararlanamayacakları da düzenlendi.

Kararname döneminde uygulama belirsizdi. 2016 yılının Kasım ayında alınan bilgilere göre bu okullardan mezun olanların başvuruları askıya alınmıştı. Derdest başvurular hakkında işlem yapılmayacağı da belirtilmişti. Sonraki dönemde uygulama değişti ve başvurular alınmakla birlikte kurul kararı gereği reddedilmeye başlandı.

Bu düzenleme kişi bazlıydı. Kurum bazlı tanımama kararları ise ayrı bir süreçle yürüdü. İki başlığın karıştırılmaması gerekir. Kişi hakkında bireysel bir tespit yoksa dosya, iltisaklı üniversite kararı üzerinden değerlendirilir.

Kurum Bazlı Kararlar Nasıl Alındı

YÖK, 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe kalkışmasının ardından karar aldı. Kararın dayanağı, devletin ilgili kurumlarından gelen bilgi ve belgelerdir. Bu belgelere göre FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakı olduğuna karar verilen yurtdışı kurumlar tanınmadı. Bu kurumlardan mezun olarak denklik başvurusunda bulunanların talepleri reddedildi.

Kurum ise değerlendirmenin sabit olmadığını belirtir. Tanıma ve denklik süreçleri; akademik ve diplomatik görüşmeler ile devletin ilgili kurumlarından gelen bilgi ve belgeler neticesinde güncellenebilmektedir. Bu nedenle iltisaklı üniversite listesi zaman içinde değişebilir.

Listede Hangi Kurumlar Yer Alıyor

Güncel liste YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı sayfasında yayımlanır. Listede kırktan fazla kurum ve birim yer alır. Sayfanın önceki sürümünde on dört kurum sayılmıştı. Liste o tarihten sonra genişlemiştir.

Önceki sürümde anılan kurumların bugünkü listedeki karşılıkları şunlardır.

• Qafqaz University, Azerbaycan.

• Ishik University, Irak. Kurumun yeni adı Tishk International University'dir.

• International Black Sea University, Gürcistan.

• Nigerian Turkish Nile University, Nijerya. Yeni adı Nile University of Nigeria'dır.

• Gulen Institute, Amerika Birleşik Devletleri. Yalnızca ilgili enstitü tanınmamaktadır.

• Respect Graduate School, Amerika Birleşik Devletleri.

• Zaman University, Kamboçya. Yeni adı Paragon International University'dir.

• Cihan University, Irak.

• International Burch University, Bosna Hersek.

• American Islamic College, Amerika Birleşik Devletleri.

• Old Dominion University, Amerika Birleşik Devletleri.

• Epoka University.

• Lumina University of South East Europe, Romanya.

Listede adı değişen bazı kurumların eski ve yeni adları şöyledir:

Listede Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Belçika, Endonezya, Kanada ve Kolombiya'daki bazı enstitü ve merkezler de bulunur. Bu kayıtların bir kısmında yalnızca ilgili birim tanınmamaktadır. Kazakistan, Kırgızistan, Kosova ve Türkmenistan kaynaklı kayıtlar da listede yer alır.

Listede Polonya'daki çeşitli yükseköğretim kurumları da yer almaktadır. Kurum adları zaman içinde değiştiği için sorgunun hem eski hem yeni ad üzerinden yapılması gerekir.

Kurumun Tamamı mı Yoksa Bir Birimi mi Kapsam Dışıdır

Bu ayrım sonucu doğrudan değiştirir. Listedeki bazı kayıtlarda yalnızca ilgili enstitü, merkez ya da kürsü tanınmamaktadır. Kurumun diğer programları bu kapsamda değildir.

Örneğin bir üniversitede yalnızca belirli bir enstitü listede yer alır. Aynı üniversitenin başka programından mezun olan kişi iltisaklı üniversite kapsamında sayılmaz. Bazı kayıtlarda ise yalnızca belirli bir bölüm veya program tanınmamaktadır.

Aynı ad başka ülkelerde de kullanılabilir. Bu yüzden kurumun ülkesi de karşılaştırılır. Liste, ülke bilgisini parantez içinde verir. Ülke uyuşmuyorsa iltisaklı üniversite kaydı o dosyaya uygulanamaz.

Bu nedenle ret yazısında hangi birimin esas alındığı kontrol edilmelidir. Diploma ve transkriptte yazan program adı ile listedeki birim adı karşılaştırılır. Ayrım gözetilmeden kurulan işlem eksik inceleme iddiasına açık kalır.

Bazı Kurumlarda Öğrenime Başlama Yılı Ayrımı Vardır

Listedeki her kayıt aynı sonucu doğurmaz. Bazı kurumlarda tarih ayrımı yapılmıştır. Bu ayrım YÖK sayfasında açıkça belirtilir.

Örneğin bir kurumda 2016-2017 akademik yılından önce mezun olanların ve bu tarihten önce eğitime başlayanların denklik başvuruları reddedilmektedir. Aynı kurumda 2016-2017 akademik yılında ve sonraki yıllarda eğitime başlayanlar normal denklik sürecine tabidir.

Bu ayrım iltisaklı üniversite dosyalarında ilk kontrol edilmesi gereken noktadır. Kayıt tarihi ve mezuniyet tarihi belgelerle gösterilir. Tarih ayrımı gözetilmeden verilen ret kararı hukuka aykırılık taşıyabilir. Kayıt tarihi ile eğitime fiilen başlama tarihi farklı olabilir. Hazırlık sınıfı bulunan programlarda bu fark büyür. Dosyada her iki tarih de belgelenmelidir.

Tanıma Durumu Nasıl Sorgulanır

Sorgulama e-Devlet üzerinden yapılır. Kullanılacak hizmet YÖK okul tanıma belgesi sorgulama hizmetidir. Sorgu, kurumun ve programın tanınıp tanınmadığını gösterir.

Dört ülke için ayrı usul uygulanır. Amerika Birleşik Devletleri, Hollanda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Ukrayna kurumları e-Devlet üzerinden sorgulanamaz. Bu kurumlar için okul tanıma dilekçesiyle YÖK'e başvurulur.

Sorguda kurum görünmüyorsa sonuç kesin sayılmaz. Bu durumda dilekçeyle YÖK'e başvurulur. Bazı okullarda sistem, Daire Başkanlığına müracaat uyarısı verir. Uyarı gelen okullarda da yazılı başvuru gerekir.

Sorgu sonucu belgelendirilmelidir. İltisaklı üniversite iddiasına karşı yürütülecek savunmada bu çıktı ilk delildir. Sorgunun tarihi de kaydedilmelidir. Liste güncellendiğinde eski çıktı tek başına yeterli olmaz. Bu nedenle dava aşamasında sorgunun yenilenmesi yerinde olur.

Başvuru Yapmak Neden Gerekir

Başvuru yapılmadan hukuki yol açılmaz. İdari yargı, kural olarak kurulmuş bir işleme karşı işletilir. Bu nedenle önce denklik başvurusunun yapılması gerekir.

İzlenecek sıra şudur.

• Denklik başvurusu usulüne uygun biçimde yapılır.

• Başvurunun alındığına dair tarih ve sayı içeren belge alınır.

• Olumsuz sonuç hâlinde yazılı ret kararı istenir.

• Ret kararına dayanak yapılan kurul kararının bir örneği talep edilir.

Başvurunun alındığına dair belge Yönetmelik m.4/2 gereğidir. Belgede tarih ve sayı bulunur. Bu iki bilgi, açılacak davada işlemi tanımlar. Belge alınmadan dosyadan ayrılmamak gerekir.

Dayanak kararın içeriği bilinmeden savunma kurmak zorlaşır. Kararın tarihi, sayısı ve gerekçesi dosyanın çekirdeğidir. İltisaklı üniversite gerekçesiyle verilen ret kararlarında bu belge özellikle önemlidir.

Başvuruda Hangi Belgeler Hazır Olmalı

Dosya baştan eksiksiz kurulmalıdır. İltisaklı üniversite iddiası taşıyan dosyalarda şu belgeler öne çıkar.

• Kayıt belgesi ve kayıt tarihini gösteren yazı.

• Diploma ve mezuniyet tarihini gösteren belge.

• Program adını açıkça gösteren transkript.

• Öğrenim süresince kullanılan pasaport ve giriş çıkış dökümü.

• E-Devlet üzerinden alınan okul tanıma sorgu çıktısı.

Başvuru ücretlidir. YÖK Yürütme Kurulunun 24.12.2025 tarihli kararına göre 2026 yılında denklik başvurusu ve yeniden inceleme talebi 1.250 TL'dir. Ücret 31.12.2026 tarihine kadar geçerlidir.

Ret Kararına Karşı Hangi Yol İzlenir

Ret kararı yazılı olarak bildirilir. Bildirimden sonra iki yol vardır.

Birinci yol idari başvurudur. İlgili, işlemin kaldırılmasını ya da yeni bir işlem yapılmasını isteyebilir. Dayanak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11'dir. Başvuru dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İkinci yol iptal davasıdır. Süre İYUK m.7 uyarınca altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Denklik işlemleri YÖK tarafından kurulduğu için davalar Ankara idare mahkemelerinde görülür.

Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenebilir. Talep, açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar ölçütlerine dayandırılır. İltisaklı üniversite kaydı nedeniyle atama ya da meslek icrası engelleniyorsa bu durum somutlaştırılır.

Kazanılan davada idarenin yükümlülüğü doğar. İYUK m.28 uyarınca idare, kararın icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır. Süre, kararın tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

Davada ileri sürülecek iddialar dosyaya göre değişir. Kurumun listede yer almaması, birim ayrımının gözetilmemesi ve tarih ayrımının uygulanmaması sık görülen başlıklardır. Genel usul YÖK denklik davaları ve itirazlar sayfasında ele alınmıştır. Kararın uygulanması ise yargı kararı ile denklik alınması sayfasında anlatılmıştır.

Dava Dışında Hangi Yollar Vardır

Yargı yolu tek seçenek değildir. Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru da mümkündür. Bu başvuru işlemin hukuka ve hakkaniyete uygunluğunu inceletir. Kurumun kararı tavsiye niteliğindedir.

İkinci seçenek TBMM Dilekçe Komisyonudur. Anayasanın 74. maddesi dilekçe hakkını güvence altına alır. Örnek metinler denklik konusunda Kamu Denetçiliği Kurumu dilekçesi sayfasında yer alır.

Bu başvurular dava süresini durdurmaz. Süreyi yalnızca İYUK m.11 kapsamındaki başvuru durdurur. Bu nedenle dava takvimi ayrıca izlenmelidir.

Tanınan Bir Kuruma Geçiş Sonucu Değiştirir mi

Değiştirebilir. Yönetmelik m.7/6-a bir istisna öngörür. Tanınmayan bir kurumdan tanınan başka bir kuruma geçerek öğrenimini tamamlayanların dosyaları incelemeye alınır. Şart, öğrenimin en az yüzde yetmişinin tanınan kurumda tamamlanmasıdır.

Tanınmayan kurumdan tanınan kuruma geçenler için Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/6-a'nın ilgili cümlesi şöyledir:

“Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları/mezuniyet belgeleri, öğreniminin en az %70'ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur.”

Geçişin tarihi de önem taşır. Kayıt hangi yılda yapılmıştır ve geçiş hangi dönemde gerçekleşmiştir soruları sorulur. İltisaklı üniversite kaydı, geçişten önceki döneme ilişkinse tartışma bu döneme odaklanır.

Oran ders ve kredi üzerinden hesaplanır. Transfer edilen dersleri gösteren not çizelgesi dosyaya eklenir. Belge yükümlülüğü Yönetmelik m.4/1-d'de düzenlenmiştir.

İltisaklı üniversite dosyalarında bu yol her zaman açık değildir. Geçişin gerçekten yapılıp yapılmadığı ve oranın sağlanıp sağlanmadığı belgelerle gösterilir. Tanınmama kararının genel çerçevesi tanınmayan üniversiteler ve mezunlarının durumu sayfasında, ret usulü ise denklik başvurusunun reddi sayfasında incelenmiştir.

İltisaklı Üniversite Konusunda Avukat Desteği

İltisaklı üniversite bakımından uygulanacak hukuki yol, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Kayıt tarihi, mezuniyet tarihi, program adı ve ret kararının dayanağı sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

İltisaklı üniversite dosyanıza özgü değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. ücretsiz soru formu üzerinden de talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Öğrenime başlama yılının sonuca etkisi var mı?