Sözlü sınavlardaki hukuki problemler genel olarak usulen yapılan yanlışlardan kaynaklanmaktadır. Sınavın gereği gibi kayıt altına alınmaması, tutanakların uygun tutulmaması, başarısız sayılmaya dair kararların gerekçelerine yeterince yer verilmemesi ve özellikle sor ve cevapların denetlenebilir nitelikte tutanaklara işlememesi hukuka aykırılıkları ortaya çıkarmaktadır. Sözlü sınav ile amaçlanan yeterliliğin tespitinin objektif bir şekilde ortaya konulamaması bu sınavlardan elenenlerde amacın liyakati ölçmekten ziyade bir hukuk dışılık olduğu fikrine kapılmalarına yol açmaktadır. Bu itibarla idare hukukunun belirlilik ilkesi gereği sözlü sınavın nasıl yapılacağının ve soru ve cevapların yeterliliği ölçmede nasıl rol oynayacağının önceden açıkça belirlenmemesi yargı mercileri tarafından hukuka aykırı bulunmaktadır. Aşağıda sadece bir kısmına yer verilen yargı kararları da bu hususlara işaret etmektedir.
T.C. Danıştay 8.Dairesi Esas: 2004/1367 Karar: 2004/3878 Karar Tarihi: 19.10.2004
“…sözlü sınavında ise sadece başarısız olduğuna ilişkin bir tutanak tutulduğu, hangi yönlerden başarısız sayıldığına ilişkin somut iddia ve verilerin bulunmaması karşısında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı…”
Ankara 11. İdare mahkemesi’ nin 2008/2418 E., 2009/1225 K. Sayılı İlamı.
“…sözlü sınavında başarısız savılmasına ilişkin işlemin yargısal denetiminin yapılabilmesi için gerekli olan, tutanağa bağlanmış soruların ve yanıtların neler olduğunun ortaya konulmamış olması, ayrıca sözlü sınavda teknolojik imkânlardan yararlanılarak sesli ve görüntülü kayıt altına alınmaması nedeniyle davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan bu kararın, davacının sözlü sınavı kazandığı sonucunu doğurmayacağı, karar üzerine davacının yeniden sözlü sınava alınacağı tabiidir.”
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, YD Kararı.
“… Sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve yanıtlarının sınav komisyonunca belirlenmesi, böylece sözlü sınav öncesinde adaylara yöneltilebilecek soruların ve yanıtlarının hazırlanmış olması gerekmektedir. Sınav sırasında, adaylara hazırlanmış olan bu sorulardan kura yöntemiyle belirlenenlerin sorulacağı tabiidir. Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde, sınav öncesinde soruların ve yanıtlarının hazırlanmamış olması, sözlü sınavın sesli ve görüntülü kayıt yapılmak suretiyle gerçekleştirilmemesi, ayrıca komisyon üyelerince takdir edilen notun gerekçeleriyle ortaya konulmaması nedenleriyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır”.
