Akademik Kadroda Yedek Adayın Atanma Hakkı ve Feragat
Akademik Kadroda Yedek Adayın Atanma Hakkı ve Feragat Sonuçları
Yedek ilan edilen akademik adayın hukuki konumu, asıl adayın feragati veya göreve başlamaması hâlinde ne olur? Sıra, bildirim, dava süresi ve parasal haklar.
Akademik kadroda yedek adayın atanma hakkı, kendiliğinden doğan bir atanma güvencesi değildir. Yedek ilan edilen aday, asıl aday görevi devralmadığında sıraya bağlı bir bekleme konumu kazanır. Üniversite bu sırayı atlayamaz, ancak ilan ettiği kadroyu doldurup doldurmayacağı konusunda takdir yetkisini korur. Bu ince ayrım; feragat, göreve başlamama ve yeniden ilan hâllerinde açılacak davanın kaderini belirler.
Akademik Kadroda Asıl ve Yedek Aday Ayrımı
Yedek aday kavramı her akademik kadroda bulunmaz. Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi alımlarında yedek liste ilanı zorunludur. Dayanak, 9 Kasım 2018 tarihli öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 13. maddesidir.
Yönetmeliğin kapsamı da nettir. İkinci madde, devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarını sayar. Görev süresi uzatımı niteliğindeki atamalar kapsam dışıdır. Bu tür işlemlerde yedek liste kurulmaz.
Madde şöyledir: "Sınavlarda başarılı olan adaylar, başarı puanları esas alınarak ilan edilir. İlan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da ilan edilir. Atamalar yürürlükteki mevzuata göre yapılır."
Yedek sayısı da serbest değildir. On üçüncü madde, ilan edilen kadro sayısı kadar yedek ilan edilmesini ister. Üç kişilik bir ilanda üç yedek duyurulur. Listenin hiç açıklanmaması bu hükme aykırıdır. Eksik ilan, sonuç duyurusunun kendisini sakatlar. Böyle bir dosyada dava konusu atanmama değil, sonuç ilanının kendisidir.
Öğretim üyesi kadrolarında tablo farklıdır. Doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör atamaları 2547 sayılı Kanunun 23, 24 ve 26. maddelerine göre yapılır. Ne bu maddeler ne de Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği yedeklik öngörür. Birden fazla aday varsa jüri raporu alınır, yönetim kurulu gerekçeli tercihini bildirir.
Bu yüzden bir doçent adayının kendisini yedek sayması mevzuatta karşılık bulmaz. Yedeklik tartışması pratikte öğretim görevlisi kadrosuna atama
Sık Sorulan Sorular
Asıl aday feragat ederse yedek aday otomatik olarak atanır mı?
Hayır, atama kendiliğinden gerçekleşmez. Feragat kadroyu boşaltır; yedeğin göreve gelmesi için üniversitenin ayrı bir atama işlemi kurması gerekir. Öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 13. maddesi yalnızca yedek listenin ilanını zorunlu tutar, atamayı yürürlükteki mevzuata bırakır.
Öğretim üyesi kadrolarında yedek aday ilan edilir mi?
Hayır. Doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör atamalarında yedek liste yoktur. 2547 sayılı Kanunun 23, 24 ve 26. maddeleri ile Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği böyle bir sıralama öngörmez. Birden fazla aday varsa yönetim kurulu gerekçeli tercihini bildirir.
süreçlerinde ve araştırma görevlisi alımlarında çıkar.
Yedek Listenin Hukuki Niteliği
Yönetmelik listenin ilanını zorunlu tutar. Atama işlemini ise yürürlükteki mevzuata bırakır. Bu ifade, yedekliği doğrudan bir atama emrine dönüştürmez.
Akademik kadroda yedek adayın atanma hakkı bu nedenle kazanılmış hak değildir. Doğru tanım, korunması gereken bir sıra beklentisidir. Beklentinin hukuken değersiz olduğu sonucu ise çıkmaz.
İdare yedek listeyi ilan ederek kendi usulünü kurar. Kurduğu usulle de bağlanır. Sıranın gerekçesiz atlanması Anayasanın 70. maddesindeki ölçüye aykırı düşer. Madde, hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemeyeceğini söyler.
Dava tekniği bakımından bir ayrıntı daha vardır. Bir işlemin dava edilebilmesi için kesin ve yürütülebilir olması aranır. Yedek listenin ilanı tek başına bu niteliği taşımaz. Dava konusu edilen işlem, çoğu kez yedeğin atanmaması yönündeki tutumdur. Bu tutum açık bir yazıyla bildirilebilir. Bildirilmezse zımni ret olarak değerlendirilir.
Özetle iki şey ayrı durur. Aday, atanmayı doğrudan talep edemez; ama sıranın hukuka uygun işletilmesini isteyebilir.
Asıl Adayın Atanmaması veya Feragat Etmesi
Feragat, asıl adayın atanma isteminden vazgeçmesidir. Yönetmelikte ayrı bir hüküm yoktur. Uygulamada aday, ıslak imzalı bir dilekçeyle üniversiteye başvurur.
Feragat dilekçesinde tereddüde yer bırakılmamalıdır. Kadronun unvanı, ilan tarihi ve birim açıkça yazılır. Belgeyi elden veren aday kayıt numarasını almalıdır.
Beyanın idareye ulaşma biçimi de önemlidir. Yönetmelik, ilana yapılan başvurularda postadaki gecikmeleri kabul etmez. Aynı özen feragat beyanında ve belge tesliminde de yerindedir. Elden verilen dilekçenin evrak kaydına giriş tarihi esas alınır.
Belge teslim etmemek ile feragat aynı şey değildir. Süresinde belge vermeyen adayın iradesi açıklanmış sayılmaz. İdarenin bu ayrımı tutanakla ortaya koyması beklenir.
Dilekçe idareye ulaştığı anda asıl adayın hukuki konumu sona erer. Kadro yeniden boşalır. Adayın sonradan fikir değiştirmesi kadro üzerinde yeni bir hak doğurmaz.
Feragat tek sebep değildir. Asıl aday atama şartlarını kaybedebilir, belgelerini süresinde teslim etmeyebilir veya sağlık nedeniyle vazgeçebilir. Her hâlde sonuç aynıdır: kadro boşta kalır ve yedek listenin varlık sebebi doğar.
Buna karşılık feragat, kendiliğinden yedeğin atanmasını sağlamaz. İdarenin yeni bir atama işlemi kurması gerekir. Bu işlemin geciktirilmesi ayrı bir uyuşmazlık başlığıdır; ayrıntısı akademik personelin atanmasının geciktirilmesi yazımızdadır.
Asıl Adayın Süresinde Göreve Başlamaması
Atama emri tebliğ edilen aday göreve başlamak zorundadır. Aynı yerdeki göreve atananlar, tebliğ gününü izleyen iş günü içinde işe başlar. Başka yerdeki göreve atananlar için önce on beş günlük hareket süresi, ardından yol süresi işler.
Bu ölçüler 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 62. maddesinde yer alır. Sürenin başlangıcı her adayda aynı değildir. Hâlihazırda kamu görevinde olan bir aday kanuni izindeyse süre, iznin bitiminde işler. Raporlu olmak tebligata engel değildir; süre rapor bitince başlar. Bu ayrıntı, başka bir kurumdan gelen yedek adaylar için önem taşır. Süresinde başlamayanın durumu ise 63. maddede düzenlenir. Belge ile ispatı mümkün zorlayıcı bir sebep yoksa atama iptal edilir. İlgili ayrıca bir yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemez.
Bu hükümlerin akademik personele uygulanması 2547 sayılı Kanunun 62. maddesinden gelir. Anılan madde, bu Kanunda ve Üniversite Personel Kanununda bulunmayan hususlarda genel hükümlere gönderme yapar.
Zorlayıcı sebep iddiası belgeye bağlıdır. Hastane raporu, sevk yazısı veya resmî bir kayıt aranır. Belge sunulsa bile göreve başlamama hâli iki ayı aşarsa atama iptal edilir.
Başka yerdeki göreve atanana ek bir imkân daha tanınmıştır. Yol süresi sonunda başlamayana on günlük bir süre verilebilir. Bu on gün için aylık ödenmez. Süre yine boş geçerse aday memuriyetten çekilmiş sayılır.
Atamanın iptali kadroyu yeniden boşaltır. Yedeğin çağrılması gereken en tipik hâl budur.
Yedek Adaya Bildirim Yapılması
Yönetmelik, yedek adaya nasıl bildirim yapılacağını düzenlemez. Üniversiteler çoğunlukla kadro ilanında gösterilen internet adresinden duyuru yapar. Bazı birimler ayrıca telefonla arar veya yazılı tebligat çıkarır.
Akademik kadroda yedek adayın atanma hakkı en çok bu aşamada zedelenir. Duyurunun yalnızca web sayfasında kalması iki risk doğurur. Aday, belge teslimi için verilen kısa süreyi kaçırabilir. Daha ağırı, sıranın kendisine geldiğini hiç öğrenemeyebilir.
Yönetmeliğin 8. maddesi ilan metninde sınav takviminin gösterilmesini zorunlu kılar. Takvim, ön değerlendirme ve sonuç ilan günlerini içerir. Adayın bu tarihleri kayıt altına alması sonraki aşamada işe yarar.
İnternet duyurusunun tebligat sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır. İlan metninde sonuçların hangi adreste yayımlanacağı yazılıysa adayın takip yükü ağırlaşır. Yine de kısa süreli bir duyuru, yazılı tebligatın yerini tam olarak tutmaz.
Sıra kendisine geldiği hâlde çağrılmayan aday beklemekle yetinmemelidir. Yazılı başvuru hem eksik bildirimi kayda geçirir hem de dava süresini düzene sokar.
Başvuru dilekçesi sade tutulabilir. İlanın tarihi ve numarası yazılır. Sınav sonucundaki yedeklik sırası belirtilir. Asıl adayın atanmadığı veya feragat ettiği bilgisi eklenir. Atama yapılmasının istendiği açıkça yazılır.
Dilekçe kayda girdikten sonra tarih ve sayı saklanır. Bu kayıt, ileride çıkacak süre tartışmasında ilk dayanaktır.
Yedeklik Sırasının ve Geçerlilik Süresinin Korunması
Yedek sıralaması nihai değerlendirme puanına göre oluşur. Puanın nasıl hesaplanacağını yönetmeliğin 12. maddesi gösterir. ALES, lisans mezuniyet notu, yabancı dil puanı ve giriş sınavı notu belirli oranlarla birleşir.
Şeffaflık ayrıca yönetmelikle güvence altına alınmıştır. On ikinci madde, değerlendirmede dikkate alınan puanların ilan edilmesini ister. Lisans mezuniyet notları da aynı şekilde duyurulur. Aday bu verilerle kendi sırasını denetleyebilir.
Sıralama ilan edildikten sonra idare tarafından yeniden düzenlenemez. İkinci sıradaki yedeğin birinciden önce atanması sakat bir işlemdir. Puan hesabına yönelik itirazlar ise ayrı bir başlıktır; süreç ön değerlendirme sonucuna itiraz yazımızda anlatılmıştır.
Geçerlilik süresi bakımından yönetmelikte açık bir hüküm yoktur. Yedek listenin kaç ay ayakta kalacağı yazmaz. Bu boşlukta ölçü, listenin bağlı olduğu ilandır. Yedeklik o ilanla sınırlıdır ve kadro dolduğunda işlevini yitirir.
ALES sonucunun beş yıllık geçerliliği ise ayrı bir konudur. Yedeklik süresi ile ALES süresi birbirine karıştırılmamalıdır.
Üniversitenin Kadroyu Boş Bırakma Yetkisi
İlan verilmesi, atama yapma taahhüdü anlamına gelmez. Rektörlük atama yetkisini kadro ve hizmet gereklerine göre kullanır. Akademik kadroda yedek adayın atanma hakkı da bu takdir yetkisiyle sınırlanır.
Takdir yetkisi sınırsız değildir. İdare hukukunda takdir, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağlıdır. Kadronun boş bırakılması somut ve denetlenebilir bir sebebe dayanmalıdır.
Kabul edilebilir sebeplere birkaç örnek verilebilir:
kadronun başka bir birime aktarılması,
ilanın hukuka aykırılığının sonradan anlaşılması,
ders yükü veya proje ihtiyacının ortadan kalkması.
Boş bırakma kararı yazılı bir gerekçeye bağlanmalıdır. Aday bu gerekçeyi bilgi edinme başvurusuyla isteyebilir. Gerekçenin dava sırasında sonradan üretilmesi savunmayı zayıflatır.
Kadronun akıbeti de belge ile gösterilmelidir. Kadro başka bir birime aktarıldıysa aktarma kararı istenir. Kadro iptal edilmişse buna ilişkin yazı sorulur.
Gerekçe gösterilmeden boş bırakma ise farklı bir tabloya işaret eder. Sınav yapılmış, jüri raporu tutulmuş ve sıralama ilan edilmişse süreç sonuçsuz bırakılamaz. Böyle bir durumda işlemin amaç yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülebilir.
Yedek Aday Yerine Yeniden İlan Verilmesi
Bazı uyuşmazlıklarda üniversite yedek listeyi hiç kullanmaz. Aynı kadro için kısa süre sonra yeni bir ilana çıkar. Bu tercih yedeklik konumunu fiilen etkisiz bırakır.
Yeni ilanın şartları da ayrıca denetlenir. Yönetmeliğin 6. maddesi, belirli bir adayı tanımlayan özel şart konulmasını yasaklar. İlanda aranan tecrübenin hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu da açıkça yazılmalıdır.
Önceki ilanda bulunmayan dar bir şartın sonradan eklenmesi bu yasağı akla getirir. Konunun ayrıntısı kişiye özel akademik kadro ilanı yazımızda ele alınmıştır.
Yeni ilanın tarihi de önemlidir. Önceki sınavın üzerinden kısa süre geçmişse tablo daha tartışmalı hâle gelir. Aynı alan, aynı unvan ve aynı birim söz konusuysa eldeki yedek liste hâlâ elverişlidir.
Dava dilekçesinde iki işlem birlikte gösterilebilir. Yedeğin atanmaması ile yeni ilan, aynı sürecin iki halkasıdır.
Atanmama İşlemine Karşı Dava Süresi
İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesine göre dava açma süresi altmış gündür. Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Yedek adaya çoğu zaman yazılı bildirim yapılmaz. Bu durumda sürenin öğrenme tarihinden işlemeye başladığı kabul edilir. Öğrenme tarihinin ispatı ise tartışmaya açıktır. Akademik kadroda yedek adayın atanma hakkı bu belirsizlik yüzünden sık sık süre aşımıyla kaybedilir.
Daha güvenli yol, aynı Kanunun 10. maddesindeki başvurudur. Aday, atanmasını isteyen bir dilekçeyi üniversiteye verir. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu tarihten sonra dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvurulur.
Dava süresi zaten işlemeye başlamışsa 11. madde kullanılabilir. Üst makama yapılan başvuru süreyi durdurur. İsteğin reddi veya reddedilmiş sayılması hâlinde süre kaldığı yerden işler.
Dilekçeye eklenecek belgeler baştan toplanmalıdır. Sınav sonuç ilanının çıktısı ilk sıradadır. Yedeklik sırasını gösteren liste de eklenir. Üniversiteye verilen başvuru dilekçesinin kayıtlı sureti üçüncü belgedir.
Yetkili mahkeme, kural olarak üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Süre Hesabında Örnek Takvim
Bir örnek tabloyu netleştirir. Sınav sonuçları 10 Mart'ta ilan edilmiş olsun. Asıl aday 20 Mart'ta feragat dilekçesi versin. Üniversite yedeği çağırmasın ve 5 Nisan'da yeni ilana çıksın.
Bu tabloda öğrenme tarihi 5 Nisan olarak savunulabilir. Aday 10 Nisan'da atanma talepli dilekçe verir. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek 10 Mayıs'ta reddedilmiş sayılır. Dava açma süresi bu tarihten sonra işler.
Tarihlerin her dosyada değişeceği unutulmamalıdır. Yazılı bir tebligat varsa hesap doğrudan onun üzerinden yapılır.
İptal Kararı ve Parasal Hakların Başlangıcı
İptal kararı, dava konusu işlemi kurulduğu tarihten itibaren ortadan kaldırır. Mahkeme yedeğin atanmamasını hukuka aykırı bulursa idare yeni bir işlem kurar. Aynı Kanunun 28. maddesi, kararın gereğinin gecikmeksizin yerine getirilmesini emreder. Bu süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Anılan madde yalnız esas kararlarını kapsamaz. Yürütmenin durdurulması kararları da aynı yükümlülüğe tabidir. Erken alınan bir tedbir kararı bu yüzden süreci hızlandırır.
İptal kararı tek başına maaş ödemesi doğurmaz. Parasal sonuçlar için tam yargı davası gerekir. Kanunun 12. maddesi iki yol tanır. Tam yargı davası iptal davasıyla birlikte açılabilir. İptal kararının tebliğinden sonra dava süresi içinde de açılabilir.
Parasal hakların başlangıcı, atamanın hukuken yapılması gereken tarihtir. Fiilen çalışılmayan dönem için istenen tutar ücret değil, yoksun kalınan haklara ilişkin tazminattır. Bu ayrım dilekçedeki talebin biçimini de değiştirir.
Kararın gereği yerine getirilmezse ikinci bir yol açılır. İdarenin hareketsizliği yeni bir dava konusudur. Şartları oluşmuşsa bu aşamada tazminat da istenebilir.
Sürecin genel çerçevesi akademik kadroya atanmama davası yazımızda anlatılmıştır. Yürütmenin durdurulması istemi, kadro yeniden doldurulmadan önce sonuç almak bakımından önem taşır.
Yedek Adayın Atanma Hakkı Konusunda Avukat Desteği
Akademik kadroda yedek adayın atanma hakkı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Akademik kadroda yedek adayın atanma hakkı konusunda dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Yedek listede kaç kişi ilan edilir?
İlan edilen kadro sayısı kadar kişi ilan edilir. Yönetmeliğin 13. maddesi bu sayıyı doğrudan belirler. İki kadro için yapılan bir ilanda iki yedek duyurulur; listenin hiç açıklanmaması yönetmeliğe aykırıdır.
Yedek adayın sırası atlanarak alttaki aday atanabilir mi?
Sıra atlanamaz. Yedeklik sıralaması nihai değerlendirme puanına göre oluşur ve ilan edildikten sonra idare tarafından yeniden düzenlenemez. Alt sıradaki adayın öne alınması, Anayasanın 70. maddesindeki ayrım yasağıyla da bağdaşmaz.
Yedek liste ne kadar süre geçerli olur?
Yönetmelikte açık bir süre yazmaz. Bu boşlukta ölçü, listenin bağlı olduğu ilandır; yedeklik o kadroyla sınırlıdır ve kadro dolduğunda işlevini yitirir. ALES sonucunun beş yıllık geçerliliği yedeklik süresiyle aynı şey değildir.
Üniversite ilan ettiği kadroyu boş bırakabilir mi?
İdarenin atama konusunda takdir yetkisi vardır, ancak bu yetki sınırsız değildir. Kadronun boş bırakılması kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağlı, somut ve denetlenebilir bir sebebe dayanmalıdır. Sınav yapılıp sıralama ilan edildikten sonra gerekçesiz bırakılan kadro, amaç yönünden hukuka aykırılık tartışması doğurur.
Yedek olarak atanmayan aday hangi sürede dava açmalıdır?
İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesine göre süre altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Yedek adaya çoğu zaman yazılı bildirim yapılmadığı için öğrenme tarihi tartışmalı olur. Aynı Kanunun 10. maddesi uyarınca üniversiteye yazılı başvuru yapmak, süreyi hesaplanabilir hâle getirir.
Akademik Kadro
Üniversite Akademik Atama Kriterlerinin Değiştirilmesi ve Geriye Yürümezlik
Üniversite akademik atama kriterlerinin değiştirilmesi düzenleyici bir işlemdir ve kural olarak geçmişe yürümez. Yazıda YÖK onayı, yürürlük tarihi, kazanılmış hak tartışması ve iptal davası yolu ele alınmaktadır.
