Ders Saydırarak Tamamlanan Lisansta Yurt Dışı Kalış Süresi

İnceleme bu yönüyle içerik odaklıdır. Sorulan soru şudur. Kişi, Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programın kazanımlarını elde etmiş midir?

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası görüş alma usulünü düzenler. Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı bir ön inceleme raporu hazırlar. Gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve üniversitelerden görüş alınır.

Dosyada böyle bir inceleme yoksa eksiklik doğar. Yurt dışı kalış süresi gerekçesine dayanan bir ret kararı, bu inceleme yapılmadan kurulmuşsa tartışmaya açıktır. Kalış süresinden ret işleminin iptaline ilişkin mahkeme kararları da bu sonucu doğrulamaktadır.

İnceleme Raporu Dosyadan Nasıl İstenir?

Rapor idarenin elindedir. Dava dilekçesinde mahkemeden ara kararla istenmesi talep edilebilir.

Talep açık yazılmalıdır. Ön inceleme raporu, komisyon görüşü ve varsa üniversite yazısı ayrı ayrı istenir. Bu belgeler olmadan kararın gerekçesi denetlenemez.

Kazanım İncelemesi ile Gün Hesabı Nasıl Ayrılır?

İki inceleme aynı şey değildir. Gün hesabı takvim üzerinden yürür. Kazanım incelemesi ise ders ve içerik üzerinden yapılır.

İdare bazen ikisini birleştirir. Gün sayısı yetersiz görülünce kazanım da yetersiz sayılır. Bu çıkarım kendiliğinden doğru değildir.

Dilekçede ayrım açıkça kurulmalıdır. Önce gün hesabının yöntemi tartışılır. Sonra kazanımlar yönünden bir inceleme yapılıp yapılmadığı sorulur.

Bu sıralama dilekçeye de yansıtılır. Her başlık ayrı bölüm hâlinde yazılır. Böylece mahkeme iki iddiayı ayrı ayrı değerlendirebilir.

Ders Transferi ve Yatay Geçiş Süreyi Nasıl Etkiliyor?

Yönetmeliğin 7/1-(a) bendindeki sıralamayı sağlayan kurumlara ders transferi/yatay geçişle geçenlerin diplomasına SYBS uygulanmadan denklik verilmesi öğrenimin en az %70'inin bu kurumlarda tamamlanmasına bağlıdır. Yönetmelik başka yerlerde de transfer konusuna değinir. 7 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi bir oran verir. Sıralamaya giren kurumlara ders transferi veya yatay geçişle geçenlerde, öğrenimin en az yüzde 70'inin o kurumlarda tamamlanması aranır.

Aynı maddenin altıncı fıkrasının (a) bendinde de benzer bir oran vardır. Tanınmayan bir kurumdan tanınan bir kuruma geçenlerde de yüzde 70 ölçüsü uygulanır.

Bu oranlar öğrenimin nerede tamamlandığına ilişkindir. Gün sayısına ilişkin ölçüyle karıştırılmamalıdır. Yurt dışı kalış süresi hesabı ayrı bir başlıktır ve dönem başına yapılır.

Ders transferi yapılan dönemler dosyada ayrı gösterilmelidir. Transfer edilen dersler için ülkede bulunma zorunluluğu doğmaz. Hesap tablosunda bu dönemler ayrı satırda yazılır.

Meslek Yüksekokulu Mezunlarında Sık Görülen Tablo

Bu grup dosyalarda belirgin bir örüntü vardır. Kişi Türkiye'de iki yıllık bir programı bitirir. Sonra yurt dışında bir lisans programına kaydolur.

Yurt dışındaki üniversite dersleri sayar. Öğrenci böylece dört yıllık programı iki veya üç yılda tamamlar. Ülkede geçirilen toplam gün sayısı da bu oranda kısalır.

İdare bu tabloyu tek başına yetersizlik sayabilir. Oysa kısalma, saydırılan derslerin doğal sonucudur. Yurt dışı kalış süresi bu bağlam içinde okunmalıdır.

Dosyada iki tarih dizisi yan yana konulmalıdır. Birincisi ön lisans öğrenim dönemleri, ikincisi yurt dışındaki dönemlerdir. İki dizi birlikte okunduğunda toplam öğrenim yükü görünür hâle gelir.

Program süresinin kısalması ayrı bir ret sebebi olarak da ileri sürülebilir. Bu ihtimalde tartışma süre değil, asgari kredi ve kazanım üzerinden yürür.

Kredi karşılaştırması için transkript esas alınır. Yurt dışındaki programın toplam kredisi ile Türkiye'deki eşdeğer programın kredisi yan yana konulur. Fark varsa kaynağı açıklanır.

Saydırılan derslerin kredisi de bu toplama dahildir. Aksi hâlde öğrenim yükü olduğundan düşük görünür.

Ders içerikleri de dosyaya konulabilir. İçerik metinleri, kazanımların karşılaştırılmasını mümkün kılar. Üniversitenin resmî ders kataloğu bu amaçla kullanılır.

Katalog sayfalarının tamamı değil, ilgili dersler sunulur. Her ders için ad, kredi ve kısa içerik yeterlidir.

Belgeler tercüme edilirken ders adları korunur. Serbest çeviri, karşılaştırmayı güçleştirir. Ders kodları da tercümede olduğu gibi bırakılır. Böylece transkriptle katalog eşleştirilebilir.

Ankara 10. İdare Mahkemesinin 286 Gün Kararı

Bu tartışmayı somutlaştıran bir dosya vardır. Davacı, Bosna Hersek'teki Uluslararası Travnik Üniversitesi Makine Mühendisliği programından mezun olmuştu. Denklik başvurusu 17.04.2020 tarihinde yapılmıştı.

Başvuru, yurt dışında kalınan süre gerekçesiyle reddedildi. Davacının ilk dönemdeki süresi kırk dokuz iş gününün altındaydı. Dört dönemdeki toplam süre ise 286 gündü.

Ankara 10. İdare Mahkemesi 16/11/2020 tarihinde işlemin iptaline karar verdi. Kararın gerekçesi şöyledir:

"Bu durumda, davacının 2016-2018 yılları arasındaki (dört yarıyıl) eğitim süresi boyunca toplam 286 gün Bosna Hersek'te bulunarak okula devam ettiği ve ülkemiz üniversitelerindeki her dönem için ortalama 70 iş günü eğitim süresi yönündeki genel uygulama ile derslere devam süreleri dikkate alındığında, davacının, Adnan Menderes Üniversitesi Aydın MYO Ön lisans programında görmüş olduğu dersleri intibak ettirmek sureti ile toplam 286 gün yurt dışı kalış süresinin makul sayılabilecek bir süre olduğu kanaatine varılmakla, yurt dışındaki kalış süresi dikkate alınarak Makina Mühendisliği alanındaki eğitim kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresinin yetersiz olduğundan bahisle diplomasına denklik belgesi verilmesine ilişkin başvurusunun zımnen reddedilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır."

Aynı üniversiteye ilişkin başka dosyalar da bulunuyor. Bunlar Uluslararası Travnik Üniversitesi denklik kalış süresi sayfasında ele alınıyor.

Kararın Dayandığı Yetmiş İş Günü Ölçüsü

Mahkeme kararında bir sayı geçiyor. Ülkemiz üniversitelerinde dönem başına ortalama yetmiş iş günü uygulaması esas alınmış.

Bu sayı yönetmelikte yazmaz. Türk yükseköğretim mevzuatı dönem uzunluğunu üniversitelere bırakır. Yetmiş sayısı bir genel uygulama olarak anılmıştır.

Kararın asıl vurgusu başkadır. Ön lisans derslerinin intibak ettirilmiş olması dikkate alınmıştır. Bu kişide dört yarıyıllık bir öğrenim söz konusudur. Toplam süre bu çerçevede makul bulunmuştur.

Sayının kaynağı ve hesabın teknik yönü kalış süresi hesabı yazısında ayrıntılı olarak ele alınıyor.

Ön Lisans İntibakı Dosyada Nasıl Belgelenir?

İntibak işlemi belgeyle kanıtlanır. Aşağıdaki evrak dosyanın omurgasını oluşturur.

• Türkiye'deki ön lisans diploması ve transkripti

• Yurt dışındaki üniversitenin intibak veya muafiyet kararı

• Saydırılan dersleri gösteren resmî not çizelgesi

• Lisans programının toplam kredi ve süre bilgisini gösteren yazı

• Yurt dışında fiilen alınan derslerin dönem dönem dökümü

Bu belgeler kalış süresi tartışmasını doğrudan etkiler. Saydırılan ders sayısı arttıkça yurt dışında geçirilmesi beklenen dönem sayısı azalır.

Yönetmeliğin 4 üncü maddesi zaten transfer belgelerini istemektedir. Maddenin birinci fıkrasının (d) bendi, başka kurumdan transfer edilen dersleri gösterir not çizelgesini arar.

Belgelerin onay ve tercüme durumu da kontrol edilir. Yabancı dildeki not çizelgeleri onaylı Türkçe tercümeyle sunulur. Onay, dış temsilcilik veya Türkiye Cumhuriyeti noterlerinden alınır.

Eksik belge başvuruyu geciktirir. Bu nedenle intibak kararının aslı başvurudan önce temin edilmelidir. Üniversiteden yazılı talep edilmesi gerekir.

Talep yazısında öğrenci numarası ve program adı belirtilir. Yanıt gecikirse ikinci bir yazı gönderilir. Yazışma kayıtları da dosyada saklanır.

Elektronik ortamda alınan belgelerde doğrulama kodu bulunmalıdır. Kodu olmayan çıktılar ek onay gerektirebilir.

Belgeler tarih sırasıyla numaralanır. Dilekçede her belgeye numarasıyla atıf yapılır. Bu düzen, dosyanın okunmasını kolaylaştırır.

Aynı numaralandırma idari başvuruda da kullanılabilir. Böylece iki aşamada tutarlı bir anlatım kurulmuş olur.

Başvuru belgelerinin tam listesi diploma denklik başvurusu sayfasında yer alıyor.

Ret Kararına Karşı Başvuru ve Dava Yolu

İki yol açıktır. Birincisi idari başvuru, ikincisi doğrudan iptal davasıdır.

İdari Yargılama Usulü Kanununun 11 inci maddesi ilk yolu düzenler. Dava süresi içinde işlemi yapan makama veya üst makama başvurulabilir. Başvuru dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.

İptal davasından önce idareye başvurma hakkı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11 inci maddesinde şöyle düzenlenir:

“İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. (…) Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.”

Dava açma süresi aynı Kanunun 7 nci maddesine göre altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Kanunun metni mevzuat bilgi sisteminde bulunur.

Dava açma süresinin genel ölçüsü İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7 nci maddesinde şöyle belirlenir:

“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.”

Zımnen ret hâlinde başlangıç farklıdır. Başvuruya süresinde cevap verilmemesi de dava konusu edilebilir. Yukarıdaki dosyada işlem zımni ret olarak nitelendirilmiştir.

İdari başvuru ile doğrudan iptal davası arasındaki temel fark aşağıdaki tabloda özetlenir:

Dilekçede yürütmenin durdurulması da istenebilir. Talep, açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar şartlarına dayanır. Zararın belgeyle gösterilmesi beklenir.

Davalı idare Yükseköğretim Kuruludur. İşlem Ankara'da kurulduğu için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür. Karar aleyhe çıkarsa istinaf yolu açıktır.

Başvuru, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Dosya Ankara Bölge İdare Mahkemesinde incelenir.

Dava sürerken yeni bir denklik başvurusu da yapılabilir. Ancak bu başvuru dava süresini durdurmaz. İki yolun birlikte yürütülmesi dikkat ister.

Yeni başvuruda eksikliğin giderildiği gösterilmelidir. Aynı belgelerle yapılan ikinci başvuru genelde aynı sonucu verir. Bilim Alanı Danışma Komisyonu incelemesinin talep edilmesi de yazıya eklenebilir.

Dilekçede yurt dışı kalış süresi ile kazanım incelemesi ayrı başlıklar altında tartışılmalıdır. Hukuk programlarına ilişkin farklı bir örnek denklik yurt dışında kalış süresi hukuk bölümü sayfasında yer alıyor.

Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi Bu Dosyalarda Uygulanır mı?

Uygulanabilir: kazanımlarda yetersizlik görülürse Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası ret ile denklik arasında Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) adıyla üçüncü bir yol tanır. Ancak bulunma süresi eksikliği aynı maddenin altıncı fıkrasının (d) bendinde ret sebebi olarak düzenlenmiştir. Yönetmelik ret ile denklik arasında üçüncü bir yol tanır. Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi 3 üncü maddede tanımlanmıştır. Sistem ders tamamlama, staj tamamlama, proje ve sınav araçlarını içerir.

7 nci maddenin üçüncü fıkrası bu yolu düzenler. Kazanımlarda yetersizlik görülürse ilgili bu işlemlerden birine veya birkaçına tabi tutulur.

Ders saydıran dosyalarda bu yol özellikle anlamlıdır. Eksik görülen kazanım ders tamamlamayla giderilebilir. Doğrudan ret kararı bu ihtimalde ölçüsüz kalabilir.

Verilen sınav veya ders tamamlama kararı da dava konusu edilebilir. Tartışma bu kez hangi kazanımın neden eksik görüldüğü üzerinde yürür. Gerekçesiz bir karar bu yönden tartışmaya açıktır.

Ders tamamlama kararı ayrı bir yük getirir. Kişi Türkiye'de bir yükseköğretim kurumunda ders almak zorunda kalır. Bu yükün eksiklikle orantılı olması beklenir.

Ders tamamlama süresi de dosyada sorulur. Sürenin belirsiz bırakılması, kararın uygulanabilirliğini zayıflatır.

Dosyanızın hangi ihtimale yakın olduğunu denklik ön değerlendirme aracıyla görebilirsiniz.

Bu Kural Hangi Tarihten Sonra Geçerli?

Ders saydıranlara özgü inceleme kuralı, 12 Ağustos 2023 tarihli ve 32277 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle aynı gün yürürlüğe girdi. Bu değişiklik için ayrı bir geçiş hükmü yoktur; önceki başvurularda hangi metnin uygulanacağı karar tarihine ve lehe olma durumuna göre tartışılır. Ders saydıranlara ilişkin cümle sonradan eklendi. Düzenleme 12/8/2023 tarihli ve 32277 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle geldi. Değişiklik, bendin üçüncü ve dördüncü cümlelerini birlikte değiştirdi. Resmî metin 12 Ağustos 2023 tarihli Resmî Gazete'de yer alır.

Bu tarihten önceki başvurularda durum farklıdır. O dönemde ders saydıranlar için özel bir hüküm yoktu. Yurt dışı kalış süresi doğrudan genel kurala göre değerlendiriliyordu.

Hangi metnin uygulanacağı ayrı bir tartışmadır. Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesi yalnız 5/12/2017 öncesi başvuruları düzenler. Sonraki değişikliklerde ayrı geçiş hükmü yoktur.

Bu boşluk dosyada lehe kullanılabilir. Kayıt tarihi, mezuniyet tarihi ve başvuru tarihi birlikte gösterilir. Hangi metnin yürürlükte olduğu bu takvimle belirlenir.

Karşı görüş de bilinmelidir. İdare, kararın verildiği tarihteki metni uyguladığını savunur. Uyuşmazlık bu iki bakış arasında çözülür.

Kişi lehine olan hükmün uygulanması da ileri sürülebilir. Geçici 1 inci madde bu ilkeyi açıkça anar. İlkenin sonraki değişikliklere yansıması dosya bazında tartışılır.

Yönetmeliğin 5/12/2017'deki yürürlüğünden önceki başvurular için konan geçiş hükmü kişi lehine olan durumları da kapsar; Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesinde şöyle düzenlenir:

“Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan denklik başvurularında, usul hükümleri dışında başvurunun yapıldığı tarihteki ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Ancak kişi lehine olan durumlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.”

Değişikliğin lehe mi aleyhe mi olduğu da ayrıca değerlendirilir. Ders saydıranlar için getirilen özel inceleme, bazı dosyalarda lehe sonuç doğurabilir. Bu yönüyle yeni metnin uygulanması istenebilir.

Metnin tarihçesi denklik yönetmeliğindeki süre düzenlemesini karşılaştıran yazıda ele alınıyor. Güncel duyurular ise tanıma ve denklik sayfasında yayımlanıyor. Genel çerçeve için yurt dışında kalış süresinden ret yazısına bakılabilir.

Yurt Dışı Kalış Süresi Konusunda Avukat Desteği

Yurt dışı kalış süresi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Yurt dışı kalış süresi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya soru sorma sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.