Yurt Dışında Kalış Süresinden Ret İşlemi

7.maddesinin altıncı fıkrasında ise “(6) Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir:

1. d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır.

Mahkeme iki hükmü birlikte okudu. Altıncı madde inceleme ölçütlerini sayar. Yedinci maddenin altıncı fıkrası ise ret sebeplerini düzenler. Fıkranın d bendi, her eğitim öğretim dönemi için ülkede bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvurusunun reddedileceğini söyler. Yurt dışında kalış hesabının dönem dönem yapılması bu bentten doğar. Bent ayrıca öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye mevzuatının esas alınacağını belirtir.

Maddelerine dikkat çektikten sonra, 14 Nisan tarihli son yönetmelik değişikliği uyarınca da düzenlenen, toplamda gün sayısı yeterli olup ancak bazı dönemlerden eksiklik bulunanları kapsayan düzenlemelere paralel bir karar vermiştir. Ancak mahkeme bu kararları 14 Nisan tarihli son yönetmelik değişikliğinden önce vermiş olduğundan değişikliğin eksik ama yerinde olduğu görülmektedir. Dava yoluyla yapılan bu mücadelede yönetmelikte hiç düzenlenmeyen kalış süresi konusunun daha kapsamlı bir şekilde tartışılacağı hususu da kaçınılmazdır.

Mahkeme bu noktada bir boşluğa işaret etti. Türkiye'de devam zorunluluğunun asgari ölçüsü kanunla belirlenmemiştir. Devam kuralları üniversite senatolarının kararlarına bırakılmıştır. Dolayısıyla yurt dışında kalış süresinin yetersizliği tek başına nesnel bir ölçüte dayandırılamaz. Karar, 14 Nisan 2020 tarihli yönetmelik değişikliğinden önce verildi. Değişikliğin ayrıntısı için 14 Nisan 2020 tarihli denklik yönetmeliği değişikliği yazımıza bakılabilir.

Mahkemenin Gerekçesi Ne Söylüyor

Zira mahkemenin bu konudaki tutumu şu şekildedir;

“Bu doğrultuda, her ne kadar davalı idarece davacının ülkedeki kalış süresi yetersiz (eğitimin 1.sınıfının 1.döneminde okula hiç gitmediği) görülmüş ise de yüksek öğretimde devam zorunluluğunda asgari süre konusunda ölçütün ne olduğuna ilişkin olarak mevzuatta bir belirlemenin yer almadığı, ülkemiz üniversitelerinde öğrenim süresine devam konusundaki takdirin üniversite senatolarına bırakıldığı, mevcut durum ve ülkemiz üniversitelerindeki genel uygulamalar dikkate alındığında davacının sırf eğitime devam süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle diplomasına denklik belgesi verilmesine ilişkin başvurusunun reddedilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.”

Gerekçe iki adımdan oluşur. Önce mevzuatta asgari devam süresi ölçütünün bulunmadığı saptanır. Sonra bu boşluğun kişi aleyhine yorumlanamayacağı sonucuna varılır. Mahkeme, sırf devam süresinin yetersizliğine dayanan ret işleminde hukuka uyarlık görmedi. Karar, idarenin takdir yetkisini kullanırken dayanağını göstermesi gerektiğini de hatırlatır.

Bu Kararlar Bugün Hâlâ Geçerli midir

Kararlar 2020 yılında yürürlükte olan metne göre verildi. 14 Nisan 2020 tarihli Resmî Gazete sayısında yayımlanan değişiklik, dönem bazlı eksiklikler için sınırlı bir tolerans getirmişti. Toplam gün sayısı yeterli olan adaylar bu düzenlemeden yararlanıyordu. Ancak bu tolerans kalıcı olmadı.

12 Ağustos 2023 tarihli yönetmelik değişikliği toleransı yürürlükten kaldırdı. Bugün yurt dışında kalış süresi yeniden her dönem için ayrı ayrı aranıyor. Bu nedenle 2020 tarihli kararların sonucu değil, yöntemi güncelliğini koruyor. Mahkemenin ölçüt arayışı hâlâ dava dilekçelerinde kullanılabilir. Güncel uygulama için denklik yurt dışı kalış süresi yazımız izlenebilir.

Yurt Dışında Kalış Süresi Nasıl Hesaplanır

Hesap, akademik takvim ile giriş çıkış kayıtlarının üst üste konulmasıyla yapılır. Her dönem için öğrenim görülen ülkede geçirilen gün sayısı bulunur. Tatil ve ara dönemler hesap dışında tutulur. Yurt dışında kalış süresi tek bir toplam olarak değil, dönem dönem değerlendirilir. Bir dönemdeki eksiklik, diğer dönemlerdeki fazlalıkla kapatılamaz.

Hangi Belgeler Delil Sayılır

Pasaport sayfaları ilk sırada gelir. Emniyet kayıtları bu sayfaları doğrular. Öğrenci belgesi, transkript ve devam çizelgeleri de dosyaya eklenir. Kimi ülkelerde oturma izni kayıtları ve ikamet belgeleri ayrıca alınabilir. Sınav tutanakları ve laboratuvar kayıtları da fiilen bulunmayı gösterebilir. Yurt dışında kalış iddiası ne kadar çok belgeyle desteklenirse inceleme o kadar sağlam yürür.

Dönem Bazlı Eksiklik ile Toplam Gün Eksikliği Aynı Şey Değildir

İki durum farklı hukuki sonuç doğurur. Toplam süre eksikse öğrenimin fiilen yapılmadığı iddiası güçlenir. Buna karşılık toplam süre yeterli olup yalnız bir dönemde eksiklik varsa tablo değişir. Bu ayrım dava dilekçesinin merkezine konulmalıdır. Yurt dışında kalış tablosu dönem dönem çıkarılıp mahkemeye sunulmalıdır. Benzer bir tartışma süre azlığı nedeniyle doktora denklik kararı yazımızda ele alınmıştır.

Uzaktan ve Karma Eğitim Dönemleri Nasıl Değerlendirilir

Salgın döneminde birçok üniversite dersleri çevrim içi yürüttü. Bu dönemlerde öğrencinin ülkede bulunmaması kendi tercihinden kaynaklanmayabilir. Üniversitenin resmî duyurusu ve akademik takvimi bu durumu belgeler. İdare bu belgeleri dikkate almadan ret kararı verirse işlem sebep unsuru yönünden tartışılır. Kalış süresi incelemesinde eğitimin fiilen nasıl yürütüldüğü de sorulmalıdır.

Ret Kararına Karşı Hangi Yollar Açıktır

İlk yol idari başvurudur. İlgili, ret kararına karşı YÖK'e yeniden inceleme talebiyle başvurabilir. Yeni belge sunulacaksa bu yol yararlıdır. İkinci yol iptal davasıdır. Başvuru ve dosya durumu ekranları için e-Devlette görülen denklik dosya durumu yazıları yazımız yol gösterir. Güncel duyurular ise YÖK Tanıma ve Denklik Birimi sayfasından izlenebilir.

Dava Açma Süresi ve Yetkili Mahkeme

İptal davası süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca altmış gündür. Süre, ret kararının tebliğ edildiği günü izleyen günden işlemeye başlar. Yeniden inceleme başvurusu yapılırsa süre durur ve cevaba göre yeniden işler. İşlemi YÖK kurduğu için davalar Ankara idare mahkemelerinde görülür. Sürenin kaçırılması esasa girilmeden ret sonucunu doğurur.

Yürütmenin Durdurulması Talebi Neden İstenir

Denklik belgesi olmadan atama, kadro ve sınav başvuruları askıda kalır. Bu nedenle dilekçede yürütmenin durdurulması ayrıca istenir. Talep, telafisi güç zararın somut biçimde anlatılmasıyla güçlenir. Kaybedilen sınav dönemi veya boşa geçen atama takvimi bu zarara örnek gösterilebilir. Mahkeme talebi genellikle savunma alındıktan sonra karara bağlar.

Dava Dilekçesinde Hangi Noktalar Öne Çıkarılır

Dilekçe önce işlemin gerekçesini tartışır. Hangi dönemde kaç günlük eksiklik iddia edildiği tek tek yazılır. Ardından bu eksikliğin öğrenimin niteliğini etkileyip etkilemediği anlatılır. Giriş çıkış kayıtlarındaki teknik hatalar da ayrıca gösterilmelidir. Sınır kapısı kayıtlarının eksik işlenmesi uygulamada sık görülen bir sorundur. Son olarak ölçütün mevzuatta açıkça belirlenmediği iddiası eklenir.

Tanıma Belgesi ile Denklik Belgesi Arasındaki Fark

Tanıma, mezun olunan kurumun ve programın kabul edilmesi anlamına gelir. Denklik ise diplomanın Türkiye'deki bir dereceye eşdeğer sayılmasıdır. 15 Mart 2024 tarihli yönetmelik değişikliği mezuniyet tanıma belgesi ayrımını kaldırdı ve tek bir tanıma belgesi bıraktı. Aynı değişiklikle örgün öğretim oranına dayalı istisna da yürürlükten kalktı. Bu nedenle yurt dışında kalış incelemesi artık daha dar bir çerçevede yapılır.

Denklik İncelemesi Hangi Aşamalardan Geçer

Başvuru önce evrak yönünden incelenir. Belgelerin aslına uygunluğu ve başvurana ait olup olmadığı kontrol edilir. Ardından mezun olunan kurumun tanınıp tanınmadığına bakılır. Üçüncü aşamada müfredat, öğrenim süresi ve öğrenim biçimi karşılaştırılır. Ülkede bulunma süresinin incelenmesi bu aşamaların içine yerleşir. Dosya gerekirse komisyona sevk edilir ve ek belge istenir.

Giriş Çıkış Kayıtlarındaki Hatalar Nasıl Düzeltilir

Kayıtlar her zaman eksiksiz tutulmaz. Kara sınır kapılarından yapılan geçişlerde işlem atlanabilir. Bazı ülkelerde pasaporta damga vurulmaz. Bu hâllerde uçuş biletleri, konaklama kayıtları ve banka hareketleri tamamlayıcı delil olur. İlgili emniyet birimine yazılı başvuru yaparak kaydın düzeltilmesi de istenebilir. Düzeltme talebinin sonucu dava dosyasına sunulmalıdır.

Ret Kararından Sonra Yeniden Başvuru Yapılabilir mi

Yeniden başvuru mümkündür fakat tek başına yeterli olmaz. Aynı belgelerle yapılan ikinci başvuru genellikle aynı sonucu verir. Yeni ve somut belge sunulmadıkça idarenin değerlendirmesi değişmez. Ayrıca yeniden başvuru, ilk ret işlemine karşı dava açma süresini uzatmaz. Bu nedenle dava süresi ile başvuru süreci birlikte takip edilmelidir.

Yargı Kararı Kazanılırsa İdare Ne Yapmak Zorundadır

İptal kararı, işlemi baştan itibaren ortadan kaldırır. İdare kararın gereğini gecikmeksizin yerine getirir. 2577 sayılı Kanun bu süreyi en geç otuz gün olarak belirler. İdare yalnız iptal edilen gerekçeyi düzeltip aynı sonuca varamaz. Kalış süresi gerekçesi iptal edilmişse aynı gerekçeyle yeni ret kararı kurulması hukuka aykırı olur. Uygulanmayan karar için ayrıca tam yargı davası gündeme gelebilir.

Doktora ve Lisansüstü Başvurularda Durum Farklı mıdır

Lisansüstü denklikte ölçütler ayrı belirlenir. Tez savunmasının yapıldığı yer ve süre burada ayrıca önem taşır. Üniversitelerarası Kurul doktora denkliğinde gün sayısına ilişkin düzenlemeler yapmıştır. Ülkede bulunma tartışması bu başvurularda tez sürecinin fiilen yürütülüp yürütülmediğine bağlanır. Konu doktora denklikte gün sayısı düzenlemesi yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Uygulamada Öne Çıkan Ölçütler Nelerdir

Yargı kararlarında üç soru öne çıkıyor. Birincisi, idarenin dayandığı sürenin hangi kayda göre hesaplandığıdır. İkincisi, eksik görülen dönemde eğitimin nasıl yürütüldüğüdür. Üçüncüsü, ret sebebinin yönetmelikte açıkça gösterilip gösterilmediğidir. Bu üç soru cevaplanmadan kurulan işlemler sık sık iptal ediliyor. Giyabi eğitim iddiasıyla verilen ret kararları için denklik giyabi eğitim redde itiraz ve dava yazımıza bakılabilir.

Başvuruya Cevap Verilmezse Ne Olur

İdare her başvuruyu makul sürede karara bağlamak zorundadır. 2577 sayılı Kanun, otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde isteğin reddedilmiş sayılacağını düzenler. Bu duruma zımni ret denir. Zımni retten sonra dava açma süresi işlemeye başlar. Beklemek hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle başvuru tarihi ve yazışma kayıtları düzenli biçimde saklanmalıdır.

İspat Yükü Kimin Üzerindedir

İdare, ret kararının maddi dayanağını göstermekle yükümlüdür. Hangi dönemde kaç günlük eksiklik bulunduğu kararda açıkça yazılmalıdır. Başvuru sahibi ise fiilen öğrenim gördüğünü belgelerle destekler. Yurt dışında kalış iddiasında iki tarafın da elinde farklı kayıtlar bulunur. Mahkeme bu kayıtları karşılaştırarak sonuca varır. Gerekirse ara kararla emniyet kayıtları ve üniversite yazışmaları istenir.

Bilirkişi İncelemesi İstenebilir mi

Kalış süresi hesabı çoğunlukla teknik bir sayım işidir. Uyuşmazlık müfredat denkliğine veya öğrenim biçimine uzanıyorsa durum değişir. Bu hâllerde mahkeme özel ve teknik bilgi ihtiyacı görebilir. Bilirkişi raporuna karşı iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtirazda raporun hangi belgeyi değerlendirmediği somut olarak gösterilmelidir.

Yargı Dışındaki Başvuru Yolları İşe Yarar mı

Dava yolu tek seçenek değildir. Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru, idarenin uygulamasını tavsiye kararıyla tartışmaya açar. Bu başvuru dava süresini durdurur ve kararın gereği yerine getirilmezse yargı yolu yeniden açılır. Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonuna yapılan başvuru ise düzenleme değişikliği talebini gündeme taşır. İki yol da denklik uyuşmazlıklarında kullanılmıştır. Örnek metinler kamu denetçiliği kurumu dilekçesi ve TBMM dilekçe komisyonu yazılarımızda yer alıyor.

Yurt Dışında Kalış Süresinden Ret İşlemi Konusunda Avukat Desteği

Yurt dışında kalış süresine dayanan ret işleminde izlenecek hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Pasaport kayıtları, giriş çıkış dökümleri ve varsa idari kararlar birlikte incelenir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz.

14 Nisan 2020 ile gelen tolerans hâlâ uygulanıyor mu?