Profesörlük Kadrosuna Atanmama Davası ve Jüri Raporları
Profesörlük Kadrosuna Atanmama Davası ve Başka Adayın Atanması
2547 sayılı Kanun'un 26. maddesi profesörlük kadrosunu beş kişilik jüri raporlarına ve üniversite yönetim kurulu kararına bağlar. Jüri oluşumu, tercih bildirimi, ek koşulların sınırı, husumet, altmış günlük süre ve iptal kararı sonrasında parasal haklar.
Profesörlük kadrosuna atanmama davası, üniversite yönetim kurulunun kararına ve rektörün atama işlemine karşı açılır. Dava açma süresi altmış gündür. Kadroya başka bir aday atanmışsa o atama da aynı dilekçede iptal istemine konu edilir. Uyuşmazlığın çekirdeğinde, en az beş profesörden oluşan jürinin yazdığı raporlar bulunur.
Profesörlük Kadrosuna Başvuru ve Atama Süreci
Profesörlüğün rejimi 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 26. maddesinde kuruludur. Madde iki asgari şart arar. Aday, doçentlik unvanını aldıktan sonra en az beş yıl çalışmış olmalıdır. Bu beş yıl, açık bulunan profesörlük kadrosunun bilim alanında geçmelidir. İkinci şart, aynı alanda özgün yayın veya çalışma yapılmasıdır.
Ayrıntıyı Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği düzenler. Yönetmelik 12 Haziran 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. 12. madde atanma şartını yineler. Aynı madde, kendi bilim alanında uluslararası düzeyde orijinal eser verilmiş olmasını da arar. 13. madde ilan usulünü gösterir. Açık profesör kadroları Resmî Gazete'de ve üniversitenin internet ana sayfasında duyurulur. Adaylara en az on beş günlük başvuru süresi tanınır.
Bu aşamalardaki hatalar davanın ilk iptal sebebini oluşturur. İlan süresi kısaltılmışsa başvuru hakkı daralır. İlanda kişiye özel şart varsa kadro baştan tek adaya kilitlenir.
Unvan ile kadro burada birbirinden ayrılır. Doçentlik bir unvandır. 2547 sayılı Kanun'un 24. maddesine göre başvurular Üniversitelerarası Kurulun takvimiyle yapılır. Profesörlükte ise yükseltilme ile atama tek işlemde birleşir. Kadro açılmadan profesörlüğe yükseltilme yapılamaz. 26. maddenin (c) fıkrası bu düzeni pekiştirir. Profesörlüğe yükseltilerek atanan kişi, başka bir kurumdaki boş profesörlük kadrosuna ancak aynı esas ve usullerle atanabilir. Unvanın kullanımı ise ayrı bir tartışmadır ve profesör unvanının başka üniversitede kullanımı başlığında ele alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Profesörlük kadrosuna atanmama davası kaç gün içinde açılır?
Altmış gün içinde açılır. 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Adaya bildirim yapılmamışsa süre öğrenme tarihinden işler. Rektörlüğe süresi içinde yapılan itiraz, Kanun'un 11. maddesi uyarınca bu süreyi durdurur.
Profesörlük jürisinde kaç üye bulunur?
En az beş profesör görev alır. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 15. maddesine göre bu üyelerin en az üçü başka bir üniversiteden veya yüksek teknoloji enstitüsünden seçilir. Seçimi üniversite yönetim kurulu yapar ve seçim ilana son başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tamamlanır.
Yönetmeliğin 14. maddesi dosyanın içeriğini sayar. Aday, özgeçmişini ve bilimsel yayınlarını sunar. Kongre ve konferans tebliğleri ile bunlara yapılan atıflar da dosyaya girer. Yönetiminde biten ve süren doktora ile yüksek lisans çalışmaları ayrıca gösterilir. Dosya, rektörlüğe altı nüsha hâlinde teslim edilir.
Aday yayınlarından birini başlıca araştırma eseri olarak belirtir. Bu seçim 26. maddede de yazılıdır. Jüri raporları çoğunlukla bu eserden başlar. Seçilen eserin ilan edilen bilim alanıyla bağı zayıfsa olumsuz rapor riski artar.
Profesörlük Jürisinin Oluşturulması
Jüriyi rektör değil, üniversite yönetim kurulu seçer. Yetkiyi Yönetmeliğin 15. maddesi verir. Jüri, ilan edilen kadronun bilim veya sanat alanıyla ilgili en az beş profesörden oluşur. Bunların en az üçü başka bir üniversiteden ya da yüksek teknoloji enstitüsünden gelir. Seçim, ilana son başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde yapılır.
Bu sayılar denetime elverişli ölçütlerdir. Dış üye sayısı üçün altına düşmüşse işlem şekil yönünden sakatlanır. Üyenin bilim alanı ilanla örtüşmüyorsa değerlendirmenin dayanağı zayıflar. Profesörlük kadrosuna atanmama davası dilekçesinde bu iki nokta ayrı ayrı gösterilir.
Yönetmeliğin 17. maddesi jüriye yabancı uyruklu profesörlerin görevlendirilmesine izin verir. Bu üyeler yurt içindeki yükseköğretim kurumlarında görev yapabilir. Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışı kurumlarındaki profesörler de görevlendirilebilir.
Jüri Raporlarının Karşılaştırmalı İncelenmesi
Üyeler, belgelerin kendilerine verildiği tarihi izleyen iki ay içinde rapor hazırlar. Her aday için ayrı ayrı birer rapor yazılır. Kadroya birden fazla aday başvurmuşsa üyeler tercihlerini de bildirir. Raporlar iki ayda gelmezse aynı usulle başka profesörler belirlenir.
Tercih bildirimi, profesörlük kadrosuna atanmama davası açan aday için belirleyici belgedir. Aynı jüri hem davacı hem atanan aday hakkında rapor yazmıştır. İki metin yan yana konduğunda ölçütlerin tutarlı uygulanıp uygulanmadığı görülür. Davacının atıf ve yayın sayısı üstünken tercihin karşı tarafa gitmesi açıklama ister.
Raporların Gecikmesi ve Jürinin Değiştirilmesi
Yönetmeliğin 15. maddesi iki aylık süre için açık bir sonuç öngörür. Raporlar gelmezse dosyalar aynı usulle belirlenen başka profesörlere gönderilir. Yeni üyeleri de üniversite yönetim kurulu seçer. Sürecin bu şekilde uzaması tek başına iptal sebebi sayılmaz. Buna karşılık üye değişikliğinde usule uyulmaması işlemi sakatlar. Aday, hangi üyenin hangi tarihte ve hangi kararla değiştirildiğini sorabilir.
Belge isteme hakkı burada devreye girer. Aday, kendisi hakkındaki raporları üniversiteden yazılı olarak talep edebilir. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu erişim için on beş iş günlük süre koyar. Talep karşılanmazsa belgelerin ara kararla istenmesi mahkemeden istenir. Benzer uyuşmazlıklarda verilmiş atama ve kadro kararları dilekçenin kurgusunu kolaylaştırır.
Bilim Alanı ve Eser Değerlendirmesi
İlan edilen kadronun bilim alanı, eserlerin ölçüldüğü çerçevedir. 26. madde beş yıllık çalışmanın bu alanda geçmesini arar. Jüri de eserleri aynı alana göre tartar. Alan ilanda dar tutulmuşsa adayın geniş yayın listesi sonucu değiştirmez.
Değerlendirmenin kapsamını Yönetmeliğin 15. maddesi çizer. Raporlarda adayın bilimsel veya sanatsal nitelikleri ve çalışmaları değerlendirilir. Yöneticilik, yapıcılık ve geliştiricilik özellikleri ayrıntılı olarak belirtilir. Bilim ve sanat adamı yetiştirme konusundaki çabalar da rapora girer.
Bu unsurlardan hiç söz etmeyen rapor eksik kalır. Eksiklik, dilekçede eser adı ve rapor sayfası verilerek somutlaştırılır.
Üniversitenin Getirdiği Ek Koşulların Sınırı
26. madde üniversitelere ek koşul belirleme yetkisi tanır. Yetkinin dört sınırı vardır. Ek koşul Yükseköğretim Kurulunun onayından geçer. Münhasıran bilimsel kaliteyi artırma amacına yönelik olur. Bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları gözetir. Objektif ve denetlenebilir nitelikte kalır.
Anayasa Mahkemesi bu sınırı somut bir olayda ölçmüştür. Genel Kurul, Fatih Özaltın ve İbrahim Esinler başvurusunda 29 Kasım 2023 tarihinde karar vermiştir (B. No: 2019/17374). Üniversite, profesörlüğe atanacaklardan beş yıl gelir getirici mesleki etkinlikte bulunmama taahhüdü istemişti. Mahkeme bu ek şartın kanuni dayanağının bulunmadığı sonucuna varmıştır. Kararda, 26. maddenin üniversitelere oldukça sınırlı bir takdir yetkisi tanıdığı belirtilmiştir. Anayasa'nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine hükmedilmiştir.
Karardan çıkan ölçüt açıktır. Ek koşul, bilimsel yayın ve araştırma gibi akademik faaliyetlere yönelik olmalıdır. İlandaki ek şartı hedef alan profesörlük kadrosuna atanmama davası bu ölçüte dayandırılır.
Üniversite Yönetim Kurulu ve Rektörün Yetkisi
Atama kararı iki organın sırayla çalışmasıyla doğar. Yönetmeliğin 15. maddesine göre üniversite yönetim kurulu, dosya inceleme raporlarını göz önünde tutarak karar alır. Rektör bu karar üzerine atamayı yapar. 26. madde de aynı sırayı kurar.
Yönetim kurulu jürinin tercihiyle bağlı değildir. Buna karşılık raporlardan ayrılırken keyfi davranamaz. Çoğunluğun tercih ettiği adayı bırakan kurul, seçimini kararında açıklamak zorundadır. Açıklama yoksa karar denetlenemez hâle gelir.
Rektörün rolü de sınırlıdır. Rektör, yönetim kurulu kararı olmadan atama yapamaz. Kurul kararı hukuka aykırıysa rektörün işlemi de aynı sakatlığı taşır. Profesörlük kadrosuna atanmama davası bu yüzden iki işlemi birlikte hedef alır.
Atanmama İşleminde Gerekçe Zorunluluğu
Adaya çoğu zaman kısa bir yazı ulaşır. Yazıda yalnız atamanın yapılmadığı bildirilir. Gerekçe ve jüri raporları eklenmez. Bu durum dava hakkını fiilen zorlaştırır.
Anayasa'nın 125. maddesi idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunu açık tutar. Denetimin yapılabilmesi için işlemin dayanağının bilinmesi gerekir. Aday, gerekçe ve belge talebini yazılı olarak üniversiteye iletebilir. Gerekçesiz bir bildirime karşı da profesörlük kadrosuna atanmama davası açılabilir.
Talep edilecek belgeler bellidir. Jüri üyelerinin seçimine ilişkin yönetim kurulu kararı istenir. Her aday için yazılan raporlar ile tercih bildirimleri de listeye girer. Atama kararının alındığı yönetim kurulu tutanağı listeyi tamamlar. Profesörlük kadrosuna atanmama davası bu belgeler üzerinden kurulur.
Belge beklemek dava süresini durdurmaz. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi bu etkiyi yalnız belirli istemlere tanır. Bunlar işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istemleridir. Bilgi edinme başvurusu bu kapsamda değildir. Bu nedenle dilekçe süresinde verilir, belgeler sonradan sunulur.
Başka Adayın Atanmasına Karşı Husumet
Dava, atama işlemini kuran idareye karşı açılır. Davalı, kadronun ilan edildiği üniversitenin rektörlüğüdür. Kadroya atanan aday davalı taraf değildir. Ona karşı ayrı bir dava açılması da gerekmez.
Atanan kişi davanın sonucundan etkilenir. Bu nedenle davaya katılabilir. 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesi, üçüncü kişilerin davaya katılmasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerini uygular. Anılan Kanun'un 66. maddesine göre üçüncü kişi, tahkikat sona erinceye kadar fer'î müdahil olarak davada yer alabilir. Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına iddia ve savunma vasıtalarını ileri sürebilir.
İstem kısmı iki işlemi kapsar. Profesörlük kadrosuna atanmama davası bunları tek dilekçede birleştirir. Önce davacının atanmamasına ilişkin işlemin iptali istenir. Kadroya yapılan atamanın iptali de aynı dilekçede talep edilir. İkinci istem yazılmazsa iptal kararı kadroyu boşaltmaz. Sürecin genel çerçevesi akademik kadroya atanmama davası başlığı altında ayrıca ele alınmıştır.
Dava Açma Süresi ve Yetkili Mahkeme
Profesörlük kadrosuna atanmama davası altmış günlük süreye tabidir. 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi bu süreyi idare mahkemeleri için öngörür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Adaya bildirim yapılmamışsa süre öğrenme tarihinden işler. Başka adayın atanması işlemi ise davacıya tebliğ edilmez. Bu işlem bakımından süre yine öğrenme gününden hesaplanır.
Rektörlüğe yapılan itiraz süreyi durdurur. Kanun'un 11. maddesi bu etkiyi süresi içinde yapılan başvuruya tanır. Otuz günde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Başvuruya kadar geçen günler de hesaba katılır.
Yetkili mahkemeyi 33. madde belirler. Kamu görevlilerinin atanması ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Bir üniversitede görevli doçent için eski görev yeri kendi kurumudur. Yeni görev yeri ise kadronun ilan edildiği üniversitedir. Kamu görevlisi olmayan aday bakımından 32. maddedeki genel kural uygulanır. Bu kurala göre yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Yürütmenin Durdurulması İstemi
İstem dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülür. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi iki şartın birlikte gerçekleşmesini arar. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması gerekir. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması da aranır. Karar, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verilir.
Aynı maddede atama işlemleri için özel bir kural bulunur. Kamu görevlileri hakkında kurulan atama işlemleri, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmaz. Kadroya atamanın yapılmış olması bu yüzden istemi geçersiz kılmaz.
Bilirkişi Heyetinin Uzmanlık Alanı
Mahkeme, jürinin yerine geçip yeni bir bilimsel değerlendirme yapmaz. Denetim hukuka uygunlukla sınırlıdır. Buna karşılık raporların tutarlılığı teknik inceleme gerektirir. 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesi bilirkişi konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na yollama yapar. Aynı madde, bilirkişilerin bilirkişilik bölge kurullarının listelerinden seçilmesini öngörür.
Seçimde uzmanlık alanı belirleyicidir. Profesörlük dosyasını inceleyecek bilirkişinin de profesör olması beklenir. Heyetin bilim alanı, ilanda yazan alanla örtüşmelidir. Yakın alandan seçilen bir üye eserlerin özgünlüğünü ölçemez. Bilirkişi raporunun kurulmasına ilişkin ilkeler doçentlik uyuşmazlıklarında da aynı yönde işler.
Heyette hata varsa rapora itiraz edilir. İtirazda, hangi ölçütün hangi eser bakımından yanlış uygulandığı gösterilir.
İptal Kararı Sonrasında Atama ve Parasal Haklar
İptal kararı adayı doğrudan profesör yapmaz. Karar, hukuka aykırı bulunan işlemi ortadan kaldırır. İdare süreci kararın gerekçesine göre yeniden yürütür. 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi idareye gecikmeksizin işlem tesis etme yükümlülüğü yükler. Bu süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.
Yeniden yürütmenin biçimi iptal sebebine bağlıdır. İptal, dış üye sayısından kaynaklanmışsa jüri yeniden kurulur. Gerekçe eksikliği söz konusuysa yönetim kurulu yeni bir karar alır. Sonuç bu kez de olumsuz çıkabilir.
Parasal haklar ayrı bir istemdir. 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesi iptal ile tam yargı davasının birlikte açılmasına izin verir. Aday, iptal kararının tebliğinden itibaren dava süresi içinde de tam yargı davası açabilir. İstenecek tutar, profesör kadrosunun getireceği ödemeler ile fiilen alınan aylık arasındaki farktır.
Karara karşı kanun yolu açıktır. 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesine göre idare mahkemesi kararına karşı otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulur. Başvuru, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine yapılır. Süre kararın tebliğinden itibaren işler. Kanun'un 52. maddesine göre istinaf yoluna başvurulmuş olması kararın yürütülmesini durdurmaz. Durdurma için bölge idare mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir.
Fark somut olarak hesaplanabilir. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun 12. maddesi üniversite ödeneğini unvana göre belirler. Oran, doçent kadrosunda bulunanlar için yüzde 175'tir. Profesör kadrosundakiler için yüzde 215'tir. Profesör kadrosunda üç yılını tamamlayanlarda yüzde 245'e çıkar. Aylık ve ek gösterge farkı da hesaba eklenir.
Profesörlük Kadrosuna Atanmama Davası Konusunda Avukat Desteği
Profesörlük kadrosuna atanmama bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Profesörlük kadrosuna atanmama hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Kadroya atanan diğer adaya karşı da dava açmak gerekir mi?
Gerekmez. Dava, atama işlemini kuran üniversite rektörlüğüne karşı açılır. Atanan aday davalı taraf değildir; 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesi yoluyla fer'î müdahil olarak davaya katılabilir. Buna karşılık atama işleminin iptali dava dilekçesinde ayrıca talep edilmelidir.
Üniversite profesörlük için istediği her ek koşulu getirebilir mi?
Getiremez. 2547 sayılı Kanun'un 26. maddesi ek koşulu Yükseköğretim Kurulunun onayına, bilimsel kaliteyi artırma amacına ve objektif, denetlenebilir olma şartına bağlar. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 29 Kasım 2023 tarihli kararında (B. No: 2019/17374) gelir getirici mesleki etkinlikte bulunmama şartını kanuni dayanaktan yoksun bulmuştur.
Jüri raporları bana verilmezse ne yapabilirim?
Raporları üniversiteden yazılı olarak isteyebilirsiniz. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 11. maddesi erişim için on beş iş günlük süre öngörür. Belge gelmezse mahkemeden ara kararla istenmesini talep edebilirsiniz. Belge beklemek dava süresini durdurmadığı için dilekçe yine altmış gün içinde verilmelidir.
İptal kararı verilirse profesör kadrosuna atanır mıyım?
Kendiliğinden atanmazsınız. İptal kararı yalnız hukuka aykırı bulunan işlemi ortadan kaldırır. 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca idare, kararın gerekçesine uygun yeni bir işlem kurar ve bu süre tebliğden itibaren otuz günü geçemez. Süreç yeniden yürütüldüğünde sonuç yine olumsuz çıkabilir.
Atanamayan aday maaş farkını isteyebilir mi?
İsteyebilir. 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesi iptal ile tam yargı davasının birlikte açılmasına izin verir. İptal kararının tebliğinden itibaren dava süresi içinde ayrı bir tam yargı davası da açılabilir. Fark hesabında 2914 sayılı Kanun'un 12. maddesindeki üniversite ödeneği oranları esas alınır; oran doçentte yüzde 175, profesörde yüzde 215'tir.
Akademik Kadro
Üniversite Akademik Atama Kriterlerinin Değiştirilmesi ve Geriye Yürümezlik
Üniversite akademik atama kriterlerinin değiştirilmesi düzenleyici bir işlemdir ve kural olarak geçmişe yürümez. Yazıda YÖK onayı, yürürlük tarihi, kazanılmış hak tartışması ve iptal davası yolu ele alınmaktadır.
