Yanlış Beyan, Akademik Teamüllere Aykırılık, İndekslerde Taranmayan Bir Dergiyi Taranıyor Gibi Göstermek Etik Komisyon Kararı

Komisyon Kararı      : İddialar, savunma ve uzman görüşleri birlikte değerlendirildiğinde adayın iddiaya konu yayınlarında Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında etik ihlalde bulunmadığına oybirliği ile karar verildi.

Değerlendirme             : Yukarıda özet halinde sunulmuş olan iddialar çerçevesinde tarafımızca yapılan savunma sonucu etik ihlal olmadığı kararı verilmiş ve iddia sahibi jüri, jürilikten çıkarılarak, adayın askıya alınan doçentlik süreci devam etmiştir.

İndekslerde Taranmayan Dergi İddiası Ne Anlama Gelir

İndekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek iddiası, adayın eserini gerçek indeks kategorisinden daha yüksek gösterdiği yönündeki bir etik ihlal isnadıdır. Bu isnat, hiçbir indekste yer almayan bir dergiyi taranıyormuş gibi sunmayı da kapsar. Doçentlik başvurusunda aday, her eserini belirli bir kategoriye yerleştirir. Uluslararası indekslerde taranan dergideki makale ile ulusal hakemli dergideki makale farklı puan alır. İddia sahibi, adayın makalesini bulunduğu kategoriden daha yüksek bir kategoride gösterdiğini ileri sürer. İndekslerde taranmayan bir dergiyi üst kategoride göstermek de bu iddianın tipik biçimidir.

Yönerge bu fiili ayrı bir bent halinde sayar. Metne göre başvuru dosyasında mevcut olmayan bir dergiyi mevcut göstermek etik ihlal oluşturur. Aynı bent, indekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermeyi de kapsar. Hakemli olmayan bir dergiyi hakemli olarak belirtmek de aynı bende girer. Aynı olayda iddia sahibi çoğu kez yanlış beyan bendini de gündeme getirir.

İddianın Dayandığı Yönerge Hükümleri Hangileridir

Dosyada üç ayrı bent aynı anda gündeme gelmiştir. Bunlar yanlış beyan akademik teamül indekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek başlıklarıdır. Üç bent aynı fiile bağlansa da hukuki içerikleri farklıdır. Komisyon her bendi ayrı ayrı inceler.

Yanlış veya yanıltıcı beyan etik ihlali akademik atama ve yükseltme başvurularındaki beyanı hedefler. Akademik teamüllere aykırılık ise adaydan beklenen tutumla ilgilidir. Üçüncü bent doğrudan derginin niteliğine bakar. Bu nedenle savunmayı her bent için ayrı kurmak gerekir.

Yönergenin dördüncü maddesinin ikinci fıkrasındaki üç bent birlikte şu ifadelerle düzenlenir, ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi md. 4/2-j,k,l:

“j) Akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak. k) Akademik teamüllere aykırı olarak bir doçent adayında etik açıdan beklenmeyen tutum ve davranışlarda bulunmak. l) Başvuru dosyasında mevcut olmayan bir dergiyi mevcut, yahut indekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstererek, ya da hakemli olmayan bir dergiyi hakemli olarak belirterek yayın yapmak.”

Dergi İndeksleri Arasındaki Fark Neden Önemli

İndeks, dergileri belirli ölçütlere göre tarayan ve kayıt altına alan veri tabanıdır. Web of Science bünyesindeki SCI Expanded, SSCI ve AHCI en bilinen örneklerdir. ESCI ise ayrı ölçütlerle çalışan bir başka indekstir. Atıf indeksleri ve doçentlik ilişkisi puan tablosunu doğrudan belirler.

Ulusal düzeyde ise TÜBİTAK ULAKBİM'in yürüttüğü TR Dizin öne çıkar. Dosyaya konu iddia da derginin TR Dizin kapsamında olmadığı yönündedir. İndekslerde taranmayan bir dergideki yayın, ulusal makale kategorisinde puanlanmaz. Aday ile iddia sahibi arasındaki uyuşmazlık çoğu kez tam bu noktada doğar.

Başvuru Tarihindeki İndeks Durumu Belirleyicidir

Dergilerin indeks durumu sabit kalmaz. Bir dergi indekse girer, sonra kapsam dışına çıkar. Bu nedenle komisyon, makalenin yayımlandığı ve başvurunun yapıldığı tarihe bakar. Bugün indekslerde taranmayan bir dergi, makalenin yayımlandığı yıl kapsam içinde yer almış olur.

Savunmanın en güçlü dayanağı bu kronolojidir. Aday, derginin ilgili yıla ait indeks listesindeki kaydını sunar. Komisyon; liste görüntüsünü, tarih damgasını ve dergi künyesini birlikte inceler. Böylece aday, indekslerde taranmayan dergi iddiasını somut belgeyle karşılar.

Etik İnceleme Süreci Hangi Aşamalardan Geçer

İddia, Üniversitelerarası Kurul'a ulaştığında ilgili etik komisyona gider. Komisyon önce iddianın konusunu ve kapsamını belirler. Ardından adaydan yazılı savunma ister. Savunma için verilen süre kısadır ve süresinde cevap vermek önem taşır.

Komisyon gerekli gördüğünde alan uzmanından görüş alır. Komisyon; uzman görüşünü, savunmayı ve iddiayı birlikte tartışır. Karar oy çokluğu ya da oybirliğiyle çıkar. ÜAK etik inceleme süreci bakımından bu aşamaların her biri ayrı bir savunma imkanı sunar.

İnceleme Sürerken Doçentlik Başvurusu Ne Olur

Etik ihlal iddiası, adayın başvuru sürecini fiilen askıya alır. Eser inceleme aşaması ya da sözlü sınav bu süre boyunca ilerlemez. Aday, komisyon kararını beklemek zorunda kalır. Bekleme süresi bazen bir başvuru dönemini tamamen kapsar.

Dosyamızda komisyon etik ihlal bulunmadığına karar vermiştir. Bu karardan sonra adayın askıya alınan doçentlik süreci kaldığı yerden devam etmiştir. ÜAK ise iddiayı ileri süren jüri üyesini jürilikten çıkarmıştır. İndekslerde taranmayan dergi iddiası böylece adayın aleyhine bir sonuç doğurmamıştır.

İddia Sahibi Jüri Üyesinin Durumu Nedir

Bu dosyada iddianın dayanaksız bulunması üzerine ÜAK, iddia sahibi jüri üyesini jürilikten çıkarmıştır ve adayın süreci kaldığı yerden devam etmiştir. Mevzuatta bu sonucu her dosya için öngören açık bir hüküm yoktur. Etik ihlal iddiasını çoğu zaman eser incelemesini yapan jüri üyesi ileri sürer. İddia sahibi somut delil sunmak zorundadır. Dayanaksız bir isnat, jüri üyesinin tarafsızlığını tartışmalı hale getirir. Bu durumda ÜAK, üyeyi ilgili dosyadaki jürilikten çıkarır.

Aday da jüri üyesinin tarafsızlığına ayrıca itiraz eder. Doçentlik jürisine karşı dava ve hukuki yollar bu itirazın çerçevesini gösterir. İndekslerde taranmayan dergi iddiasının tekrar tekrar aynı üyeden gelmesi de bu itirazın gerekçesi olur.

Savunmada Hangi Belgeler Sunulur

Savunma dilekçesi iddiayı bent bent karşılar. Ekinde ise belge sunmak gerekir. Derginin ilgili dönemdeki indeks kaydı, dergi künyesi, hakem değerlendirme yazışmaları ve yayın kurulu bilgisi başlıca belgelerdir. Savunma dilekçesi bu belgeleri sırayla açıklar.

Aday, beyanı hangi kaynağa göre doldurduğunu da anlatır. Başvuru ekranındaki kategori seçiminin dayanağını açık biçimde gösterir. İndekslerde taranmayan bir dergiyi bilerek üst kategoride göstermediğini bu kaynakla ortaya koyar. Dosyaya giren her ekran görüntüsünü tarihiyle birlikte vermek gerekir.

Etik İhlal Kararı Verilirse Sonuç Ne Olur

Komisyon etik ihlal kararı verirse ÜAK başvuruyu iptal eder. Aday, ilgili dönem için doçentlik sürecini kaybeder. Kurul kararı ayrıca adayın çalıştığı yükseköğretim kurumuna gönderir. Etik ihlal cezaları bakımından üniversite tarafında ayrı bir disiplin süreci başlar.

Disiplin boyutunda dayanak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesidir. Maddeye 7243 sayılı Kanunla eklenen bent, akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda yanlış veya yanıltıcı beyanı aylıktan kesme cezası kapsamına almıştır. Yanlış beyan akademik teamül indekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek iddiası kabul görürse bu hüküm gündeme gelir.

2547 sayılı Kanun'un 53. maddesindeki aylıktan veya ücretten kesme cezası gerektiren fiiller arasında bu bent yer alır, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu md. 53/b-3-k:

“k) (Ek: 15/4/2020-7243/7 md.) Akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.”

Komisyon Kararına Karşı Hangi Yollar Açık

Etik ihlal kararı kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir. Aday önce ÜAK etik ihlal kararına itiraz yoluna başvurur. İtiraz sonucu değiştirmezse aday iptal davası açar. Davayı, 2577 sayılı Kanun'daki altmış günlük süre içinde açmak gerekir.

Görevli yargı yeri idare mahkemesidir. Yetki bakımından ise işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer belirleyici olur. Etik ihlal davalarında yetkili mahkeme sorusu bu nedenle dava dilekçesinden önce netleşir. Dava dilekçesi yürütmeyi durdurma talebini de içerir.

Şaibeli Dergi Tartışması Bu İddiayı Nasıl Besler

Son yıllarda yağmacı dergi tartışması etik dosyalarının sayısını artırmıştır. Bir dergi hem ücret alır hem hızlı yayın vaat ederse şüphe doğar. Şaibeli dergiler ve doçentlik başvurusunun reddi konusu bu tartışmanın merkezindedir. İndekslerde taranmayan bir dergide yayın yapmak tek başına etik ihlal sayılmaz.

Belirleyici olan, beyanın gerçeğe uygun olup olmadığıdır. Aday derginin niteliğini doğru yazarsa sorumluluk doğmaz. Yağmacı dergi tartışması ile yanıltıcı beyan iddiası bu noktada ayrışır. Doçentlik başvurusundan önce dergi listelerini kontrol etmek en güvenli yoldur.

Başvuru Öncesinde Hangi Kontroller Yapılır

Aday, her eserinin indeks kaydını başvurudan önce kontrol eder. Kontrolü derginin kendi beyanına değil, indeksin resmi listesine dayandırır. Üniversitelerarası Kurul ve YÖK duyuruları da dönem dönem değişiklik getirir. Ekran görüntüsü almak ve tarih kaydetmek sonraki savunmayı kolaylaştırır.

Kategori seçiminde tereddüt varsa yazılı görüş istemek yerinde olur. Aday, bilim alanı için geçerli asgari koşulları da aynı anda karşılaştırır. İndekslerde taranmayan bir dergiye gönderilen makale, puan tablosunda boşluk yaratır. Bu boşluğu başvuru öncesinde görmek, sonradan etik tartışmaya girmekten daha güvenlidir.

Dayanaksız İsnat Karşısında Adayın Hakları Nelerdir

Etik ihlal isnadı adayın akademik itibarını doğrudan etkiler. Bu nedenle iddia sahibinin somut belge göstermesi gerekir. Salt kanaate ya da duyuma dayanan bir başvuru inceleme konusu yapılmaz. Dayanaksız etik ihlal isnadı hukuka aykırı bir baskı aracına dönüşür.

İndekslerde taranmayan dergi iddiası bu bakımdan sık örnek oluşturur. İddia sahibi, adayın makalesinin hangi listede yer almadığını tarih vererek göstermek zorundadır. Aksi halde komisyon iddiayı somutlaştırılmamış sayar. Aday da kişilik haklarına yönelik saldırı nedeniyle ayrı bir hukuki yola gider.

Etik İncelemede Zamanaşımı Nasıl İşler

Etik ihlal iddiaları süresiz biçimde gündeme gelmez. Yayının tarihi, iddianın öğrenilme anı ve soruşturmanın başlangıcı ayrı ayrı önem taşır. Etik ihlallerinin incelenmesinde zamanaşımı konusu bu üç tarihi birlikte ele alır.

Yönergenin on ikinci maddesi zamanaşımını ve sürenin yeniden başladığı hâli şöyle düzenler, ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi md. 12:

“(1) İntihal, sahtecilik ve çarpıtma şeklindeki etik ihlallerinde inceleme başlatılması herhangi bir süre sınırlamasına tabi değildir. Ancak bunların haricindeki etik ihlallerinde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra etik inceleme yapılamaz. (2) İntihal, sahtecilik ve çarpıtma haricindeki diğer etik ihlallerinde, etik ihlal teşkil eden eylemin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde etik inceleme başlatılmaması halinde etik ihlal iddiası incelenemez. (3) Eserin tamamen veya kısmen tekrar yayımlanması ile akademik atama ve yükselmelerde kullanılması halinde yukarıda belirtilen zamanaşımı süreleri yeniden işlemeye başlar.”

Zamanaşımı süreleri etik ihlalin türüne göre farklılaşır:

Disiplin boyutunda ise ayrı süreler geçerlidir. Üniversite tarafındaki disiplin soruşturmasında ayrıca soruşturma açma ve ceza verme süreleri işler. Savunmada süre itirazını en baştan ileri sürmek yerinde olur. Süre geçmişse komisyon işin esasına girmeden karar verir. Bu itiraz, esasa ilişkin savunmayı ortadan kaldırmaz ve ikisini birlikte ileri sürmek gerekir.

Etik İhlal Kararından Sonra Yeniden Başvuru Mümkün mü

Evet, ancak hemen değil: etik ihlal kararı üzerine başvuru iptal edilir ve aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Yeni başvuruda ihlale konu yayınlarını belirtmek zorundadır; yanlış beyan dışındaki ihlallerde bu yayınları puan beyannamesinde kullanamaz. Etik ihlal kararı adayın akademik yolunu tümüyle kapatmaz. Karar, ilgili başvuru dönemine ilişkin sonuç doğurur. Sonraki dönemlerde başvuru imkanı ise ayrı kurallara bağlıdır. Etik ihlal sonrası yeniden başvuru koşulları bu noktada belirleyici olur.

Yeni başvuruda aynı eser tekrar sunulmaz. Aday, indekslerde taranmayan bir dergideki yayını puan tablosundan çıkarır. Yerine asgari koşulları karşılayan yeni eserler ekler. Yeni dosyada her eserin indeks bilgisini ayrı bir tabloda göstermek yerinde olur. Böylece aynı iddianın tekrarlanma riski ortadan kalkar.

Üniversite Etik Kurulu ile ÜAK Komisyonu Arasındaki Fark Nedir

Aynı yayın hakkında iki ayrı merci inceleme yapar. Üniversitenin etik kurulu personel boyutuna bakar. ÜAK komisyonu ise doçentlik başvurusundaki beyanı inceler. Üniversite etik kurulu kararına itiraz usulü bu ayrımı gösterir.

TÜBİTAK destekli bir çalışma varsa üçüncü bir merci daha devreye girer. TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu kendi mevzuatına göre çalışır. Aday, yanlış beyan akademik teamül indekslerde taranmayan bir dergiyi taranıyor gibi göstermek iddialarını her üç mercide de aynı belgelerle karşılar. Savunmanın tutarlı kalması bu nedenle önem taşır.

Asgari Koşullar ile Beyan Arasındaki Bağ Nasıl Kurulur

Doçentlik başvurusunda her bilim alanının kendi asgari koşulları vardır. Koşullar, hangi kategoride kaç yayın gerektiğini tek tek gösterir. Beyandaki kategori hatası bu tabloyu doğrudan bozar. Doçentlik asgari koşullarını sağlamama hali başvurunun reddine yol açar.

İndekslerde taranmayan bir dergideki makale üst kategoriden düşerse puan tablosunda eksik doğar. Aday bu durumda iki ayrı sorunla karşılaşır. Birincisi asgari koşulun sağlanmaması, ikincisi ise etik ihlal iddiasıdır. Komisyon iki sorunu ayrı ayrı inceler ve savunma da ikisini ayrı ayrı karşılar.

Etik İddia Akademik Kadro Sürecini de Etkiler mi

Evet, doçentlik süreci etik incelemesi nedeniyle askıya alındığında aday henüz unvanı kazanmadığı için doçent kadrosu gerektiren ilanlara başvuramaz. Doçentlik unvanı, kadro başvurularının ön şartıdır. Süreç askıya alındığında aday ilan edilen kadrolara giremez. Akademik kadro ilanına itiraz ve dava yolunda da unvan tarihi belirleyici olur. Bu nedenle etik incelemenin uzaması ayrı bir zarar doğurur.

Aday, komisyon kararını beklerken kadro ilanlarını takip eder. İlan süresi kaçarsa aday sonraki dönemi bekler. İndekslerde taranmayan dergi iddiası böylece yalnız bir başvuruyu değil, akademik takvimin tamamını etkiler. Zamanında hazırlanan savunma bu zinciri kısaltır. Aday, savunma ekinde derginin indeks kaydını ilk aşamada verirse inceleme de erken biter.

Yayın Kayıtlarını Tutmak Neden İşe Yarar

Aday, her yayın için kısa bir not tutar. Notta dergi adı, yıl, sayı ve indeks bilgisi yer alır. Bu not dosya boyunca yol gösterir. Aynı not, savunma yazarken de ilk kaynak olur. Kayıt tutmak, sonradan yapılan uzun açıklamalardan daha güçlü bir savunma sağlar. Kısa ve tarihli bir kayıt, iddiayı karşılamak için çoğu kez yeterli olur.

İndekslerde Taranmayan Dergi İddiası Konusunda Avukat Desteği

İndekslerde taranmayan dergi iddiası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Ulusal makale kaleminde hangi indeks belirleyicidir?

Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi

Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.