İntihal Nedir?
İntihal, başkasının fikrini, yöntemini ya da metnini kaynak göstermeden kendi eseri gibi sunmaktır. Yükseköğretimde bu iddia etik kurul incelemesiyle, yayıncılıkta ise editör soruşturmasıyla başlar. Sonuçlar unvanın geri alınmasına kadar gider. İntihal avukatı, dosyanın teknik ve hukuki yönünü birlikte ele alır.
İntihal Türk Dil Kurumu’na göre “Başkalarının yazılarından bölümler, dizeler alıp kendisininmiş gibi gösterme veya başkalarının konularını benimseyip değişik bir biçimde anlatma; aşırma.” olarak tanımlanmıştır.
İntihal, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre ise “başkalarına ait özgün fikir, metot, veri veya eserleri bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendisine ait gibi göstermek” olarak tanımlamıştır.
Yükseköğretim kurumları başvuruları benzerlik tarama yazılımlarıyla inceler. Turnitin ve iThenticate bu yazılımların en bilinen örnekleridir. Yazılım, metni kendi veri tabanıyla karşılaştırır ve eşleşen bölümleri işaretler. Ortaya çıkan sonuç bir tespit değil, yalnız bir ipucudur.
Benzerlik raporu tek başına intihal kanıtı sayılmaz. Rapor, usulüne uygun atıf yapılan alıntıları da eşleşme olarak listeler. Kaynakça, yöntem bölümü ve mevzuat alıntıları oranı kendiliğinden yükseltir. Bu yüzden raporun ham çıktısını, oranın kendisinden daha dikkatli okumak gerekir. Ayrıca filtre ayarları her kurumda farklıdır; aynı metin farklı ayarla farklı oran verir.
Gerçek değerlendirmeyi ise insan incelemesi tamamlar. İnceleyen kişi eşleşen cümleyi kaynağıyla yan yana koyar, atıf uygulamasını ve alan teamülünü tartar. İntihal avukatı bu aşamada raporun teknik zaafını ve dosyadaki usul hatasını birlikte ortaya çıkarır.
İntihal Türleri Nelerdir?
İntihal birden çok biçimde ortaya çıkar. Uygulamada beş tür öne çıkar. İntihal avukatı savunmayı kurarken bu türleri ayrı ayrı ele alır.
Doğrudan intihal. Başka bir metnin cümle ya da paragraflarını kaynak göstermeden aynen kopyalamak. Tespiti en kolay biçim budur.
Parafraz intihal. Başkasının fikrini kelimeleri değiştirerek kendi ifadesi gibi sunmak. Parafraz intihal midir yazısı bu sınırı örneklerle tartışır.
Mozaik intihal. Farklı kaynaklardan alınan bölümleri kaynak göstermeden birleştirip yeni bir metin kurmak.
Kendinden intihal. Kişinin kendi önceki yayınını, o yayına atıf yapmadan yeni çalışma gibi sunması. Kendinden intihal yazısı bu tartışmayı ayrı ele alır.
Kaynak sahteciliği. Var olmayan bir kaynağa atıf yapmak ya da kaynağı gerçeğe aykırı göstermek.
İntihal Oranı Yüzde Kaç Olmalı?
Mevzuat, herkes için geçerli tek bir benzerlik yüzdesi belirlemez. Üniversiteler eşik oranı kendi senato kararlarında ve tez yazım yönergelerinde gösterir. Uygulamada sık görülen eşikler yüzde on beş ile yüzde otuz arasında değişir. Bu oran yalnızca bir üst sınır gösterir, kendiliğinden ceza sebebi oluşturmaz.
Asıl ölçüt, eşleşen bölümün niteliğidir. Usulüne uygun atıf yapılan uzun bir alıntı oranı yükseltir, ancak intihal oluşturmaz. Buna karşın kaynaksız tek bir özgün paragraf, oran düşük olsa bile ihlal oluşturur. İntihal oranı yüzde kaç olmalı yazısı bu ayrımı ayrıntılandırır. İntihal avukatı savunmayı orana değil, cümle düzeyindeki karşılaştırmaya dayandırır.
İntihal İddiasında Süreç Nasıl İşler?
İntihal iddiası üniversite etik kurulu ya da yayın kuruluşu önünde gündeme gelir. Süreç dört aşamada ilerler.
Şikâyet veya tespit. İddia bir şikâyet, editör incelemesi ya da tarama yazılımının bulgusu üzerine doğar.
Ön inceleme. Kurul, iddianın ciddiyetine ve görev alanına bakar. Yetkisiz olduğu dosyayı ilgili mercie gönderir.
Soruşturma. Kurul ilgiliden yazılı savunma ister, eserleri karşılaştırır ve benzerlik raporlarını inceler. Gerekirse alan uzmanından görüş alır.
Karar. Kurul, gerekçesini yazarak ihlalin varlığına ya da yokluğuna hükmeder. Kurum bu kararı ilgiliye tebliğ eder.
Savunma hakkı bu sürecin belirleyici parçasıdır. Kurul, hangi eserin hangi bölümünü sorduğunu açıkça bildirmelidir. Soyut bir çağrı üzerine alınan savunma dosyayı sakatlar. İntihal avukatı savunma dilekçesini bu usul çerçevesini denetleyerek kurar.
İntihal Savunmasında Hangi Deliller Kullanılır?
Savunmanın ilk dayanağı tartışmalı eserin kendisidir. Savunma; eserin tam metnini, karşılaştırma yapılan kaynağı ve benzerlik raporunun ham çıktısını birlikte sunar. Ham çıktı hangi cümlenin nereden geldiğini gösterdiği için özet rapordan daha güçlü bir belgedir.
İkinci grup delil, yazarın kendi emeğini kanıtlar. Ham veri dosyaları, saha notları, anket formları ve tez izleme komitesi tutanakları bu gruba girer. Yayın tarihleri de kimin önce yazdığını gösterir. İntihal iddiası nasıl ispatlanır yazısı bu ispat düzenini ayrıntılı anlatır.
Üçüncü grup delil ise usule ilişkin belgelerden oluşur. Kurulun oluşumu, üye sayısı, çıkar çatışması ve zamanaşımı bu başlığa girer. İntihal savunması nasıl hazırlanır yazısı savunmanın biçimi için yol gösterir.
İntihalin Hukuki Sonuçları Nelerdir?
İntihal aynı anda üç ayrı sorumluluk doğurur. Akademik yaptırım, tazminat sorumluluğu ve ceza soruşturması birbirinden bağımsız yürür. Bu nedenle intihal avukatı üç cepheyi de aynı anda takip eder.
Akademik ve Disiplin Sonuçları
Geri çekme. Dergi ya da yayınevi, ihlali saptadığı makaleyi geri çeker ve bunu kayda geçirir.
Unvanın iptali. Tez ya da doçentlik dosyasındaki ihlal, unvanın dayanağını ortadan kaldırır.
Disiplin cezası. Üniversite, eylemin ağırlığına göre uyarmadan görevden çıkarmaya kadar uzanan bir yaptırım uygular.
Kurum incelemesi. Yükseköğretim Kurulu, kendi görev alanına giren dosyalarda ayrıca inceleme yürütür.
Tazminat ve Ceza Sonuçları
Telif hakkı davası. Eser sahibi; tecavüzün tespitini, önlenmesini ve kaldırılmasını talep eder. Ayrıca maddi ve manevi tazminat ister.
Cezai sorumluluk. Fikir ve sanat eserleri mevzuatı, hak ihlali için hapis ve adli para cezası öngörür.
İdari dava. Etik kurul ve Yükseköğretim Kurulu kararları idari işlemdir, ilgili kişi bu kararlara karşı iptal davası açar.
İntihalin Ceza Hukuku Boyutu Nedir?
Aşırmanın sonucu yalnızca akademik alanda kalmaz. Eser sahibinin haklarını ihlal eden eylemler için 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 71. maddesinde hapis ve adli para cezası yer alır. Eseri sahibinin adını belirtmeden kullanmak da bu maddenin kapsamındadır.
Bu suçların soruşturması şikâyete bağlıdır. Şikâyet hakkı eser sahibine ve hak sahibine aittir. Ceza yargılaması, etik kurul sürecinden bağımsız olarak yürür. İki süreç aynı olaydan doğsa bile birbirinin sonucunu beklemez. İntihal suçu ve cezası yazısı bu boyutu ayrıntılandırır.
Aynı Kanunun 68. maddesi mali haklar için ayrı bir hesap kuralı getirir. Hak sahibi, sözleşme yapılsaydı isteyebileceği bedelin üç katına kadar tazminat ister. İntihal nedeniyle tazminat davası yazısı bu hesabı örneklerle anlatır.
İntihal İddiası Ortak Yazarları Nasıl Etkiler?
Çok yazarlı yayınlarda sorumluluk kendiliğinden bölünmez. Kurul önce ihlalin hangi bölümde ortaya çıktığını belirler. Ardından o bölümü kimin yazdığını araştırır. Katkı beyanı, yazışmalar ve ham veri dosyaları bu noktada delil değeri taşır.
Sorumluluğu bulunmayan yazarın da savunma sunması gerekir. Çünkü kurul kararı, bütün yazarların adını taşıyan yayın hakkında sonuç doğurur. Ayrıca haksız yazarlık iddiası çoğu dosyada ayrı bir başlık olarak gündeme gelir. İntihal avukatı böyle dosyalarda her yazar için ayrı bir savunma çizgisi kurar.
Etik Kurul Kararına Karşı Hangi Yollar Açıktır?
Üniversite etik kurulu ve Yükseköğretim Kurulu kararları birer idari işlem oluşturur. Hakkında olumsuz karar verilen kişinin önünde üç yol vardır. İntihal avukatı bu yollardan hangisinin öncelikli olduğunu dosyaya bakarak seçer.
Mevzuat öngörüyorsa önce idari itiraz yoluna gitmek.
Kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açmak.
Dava dilekçesiyle birlikte yürütmenin durdurulmasını istemek.
Mahkeme kararın hukuka uygunluğunu usul ve esas yönünden birlikte denetler. Mahkeme; kurulun oluşumuna, savunma hakkına, delillerin yeterliliğine ve yaptırımın ölçüsüne ayrı ayrı bakar. Süreler hak düşürücüdür. Bu nedenle intihal avukatı ile ilk görüşmeyi geciktirmemek gerekir.
Tez İntihali ile Makale İntihali Arasındaki Fark Nedir?
Tez ile makale, aynı eylem karşısında farklı sonuçlar doğurur. Tezdeki ihlal, diplomanın ve unvanın dayanağını ortadan kaldırır. Üniversite önce tezi iptal eder, ardından diplomayı geri alır. Tez intihali nedeniyle tezin ve diplomanın iptali yazısı bu zinciri sırasıyla gösterir.
Makaledeki ihlal ise önce yayıncıyı ilgilendirir. Dergi makaleyi geri çeker ve bu kaydı kalıcı olarak tutar. Aynı makale bir doçentlik dosyasında kullanıldıysa etki büyür. Bu durumda intihal nedeniyle doçentlik unvanının geri alınması gündeme gelir.
Başkasına tez yazdırmak ayrı bir başlıktır. Burada tartışma metin benzerliğine değil, eserin gerçek sahibine yönelir. Başkasına tez yazdırma cezası yazısı bu ayrımı ele alır. Doçentlik başvurularında uygulanan çerçeveyi ise 2018 tarihli Doçentlik Yönetmeliği çizer; Yönetmelik 14 Ekim 2025 tarihinde değişiklik görmüştür.
İntihal İddiasında Süre ve Zamanaşımı Nasıl İşler?
Disiplin hukukunda iki ayrı süre birlikte işler. Soruşturma zamanaşımı, kurumun eylemi öğrendiği tarihten itibaren akar. Ceza zamanaşımı ise eylemin gerçekleştiği tarihten başlar. Sürenin dolması, iddia doğru olsa bile ceza vermeye engel olur. Bu nedenle savunmanın ilk başlığı çoğu zaman süre itirazıdır.
Dava süresi ayrı bir hesaba tabidir. İptal davası kural olarak tebliğden itibaren altmış gün içinde açılır. İdareye yapılan başvuru bu süreyi durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Süre hesabını 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu düzenler. Sitedeki idari dava süresi hesaplama aracı ilk hesap için pratik bir başlangıç sunar.
Öğrenci Bakımından İntihal Nasıl Sonuç Doğurur?
Öğrenciler için tablo akademik personelden farklıdır. Ödev, proje ve sınavdaki aşırma öğrenci disiplin yönetmeliği kapsamına girer. Yaptırım kınamadan yükseköğretim kurumundan çıkarmaya kadar uzanan bir ölçekte belirlenir. Kopya ve intihal cezası yazısı bu ölçeği ayrıntılandırır.
Lisansüstü öğrencide sonuç daha ağırdır, çünkü tartışma doğrudan teze bağlanır. Tezde ihlal saptanırsa üniversite tezi iptal eder ve diplomayı geri alır. Başkasının izinsiz kullanılan tezi de ayrı bir başlık oluşturur. İzinsiz tez kullanımı etik ihlali yazısı bu durumu tartışır. Öğrenci dosyalarında da intihal avukatı savunmayı benzerlik raporunun ham çıktısı üzerinden kurar.
İntihal Avukatı Kimdir?
İntihal avukatı; akademik etik, fikri mülkiyet ve idare hukuku alanında çalışan avukattır. Türk hukukunda avukatlar için resmî bir uzmanlık belgesi yoktur. Uygulamada avukatlar belirli alanlarda dosya deneyimi biriktirir.
İntihal avukatı iki taraf için de çalışır. Hakkında iddia bulunan akademisyene, öğrenciye ya da yazara savunma desteği verir. Eseri izinsiz kullanılan hak sahibinin talebini de yürütür. Soruşturmada savunmayı hazırlar, karara itiraz eder ve gerekirse iptal davasını açar.
İntihal Avukatının Verdiği Hizmetler
İntihal avukatı dosyanın her aşamasında farklı bir iş yapar. Başlıca hizmet başlıkları şunlardır.
İntihal iddiasına karşı savunma dilekçesi yazmak.
Benzerlik raporlarını teknik ve hukuki yönden değerlendirmek.
Etik kurul ve disiplin soruşturmasında müvekkili temsil etmek.
Etik kurul ve Yükseköğretim Kurulu kararına karşı itiraz başvurusu yapmak.
Kararın iptali için idari yargıda dava açmak ve dosyayı takip etmek.
Yürütmeyi durdurma talebini somut zararla gerekçelendirmek.
Eseri izinsiz kullanılan hak sahibi adına tespit, önleme ve tazminat davası yürütmek.
Aşırma ve akademik etik konularında genel danışmanlık vermek.
İntihal Avukatının Baktığı İşler ve Davalar
İntihal iddiasına karşı savunma süreçleri.
Üniversite etik kurul kararlarının iptali davaları.
Yükseköğretim Kurulu kararlarına karşı iptal davaları.
Akademik unvanın geri alınmasına ilişkin işlemlere karşı davalar.
Aşırma kaynaklı telif hakkı ihlali davaları.
Aşırma nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları.
Yayının geri çekilmesine ilişkin hukuki süreçler.
İntihal Avukatı Ücreti Nasıl Belirlenir?
Vekâlet ücretini 1136 sayılı Avukatlık Kanunu madde 164 düzenler. Ücret, avukat ile iş sahibi arasındaki sözleşmeyle doğar. Sözleşme, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki tutarın altına inemez.
İntihal avukatı ücreti dosyanın kapsamına göre değişir. Yalnız savunma hazırlanan bir dosya ile tazminat davasına dönüşen dosya aynı emeği gerektirmez. Bu yüzden ücreti avukat ve iş sahibi birlikte kararlaştırır. Harç ve bilirkişi avansı gibi yargılama giderleri ise bu ücretten ayrıdır. Sitedeki dava harcı hesaplama aracı bu kalemler için ilk fikri verir.
İntihal Sürecinde Avukatın Rolü Nedir?
Aşırma dosyaları teknik rapor, akademik değerlendirme ve idari usul içerir. Bu nedenle ilk savunmadaki bir eksiği sonraki aşamalarda gidermek güçtür. Kaçırılan dava süresi ise dosyayı esasa girmeden bitirir. İntihal avukatı bu yüzden dosyayı ilk günden kurmayı tercih eder.
İntihal avukatı benzerlik raporunu satır satır okur ve usul hatalarını ortaya çıkarır. Savunmayı belgeye dayandırır. Gerektiğinde kararı idari yargıya taşır. Bu çalışma sonucu garanti etmez. Ancak savunma hakkının etkin kullanımını sağlar.
İntihal Avukatına Nasıl Ulaşılır?
Baroya kayıtlı her avukatın iletişim bilgisi baro levhasında yer alır. Baronun internet sitesi bu levhayı yayımlar. Türkiye Barolar Birliği sayfası da baro listesine yönlendirir. Öte yandan aşırma iddiası daha geniş bir etik tartışmanın parçasıysa etik ihlal avukatı sayfası konuyu bütün başlıklarıyla ele alır.
İntihal Avukatı Konusunda Avukat Desteği
İntihal iddiası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değişir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi hukuki soru formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
