İntihal, Dilimleme ve Tekrar Yayım İddiaları Savunması

Dilimleme ile Tekrar Yayım Arasındaki Fark

Dilimleme, yönergenin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde tanımlanır. Bir araştırmanın sonuçlarının, bütünlüğü bozacak biçimde parçalara ayrılarak birden fazla yayımlanması aranır. Bu yayınların akademik atama ve yükselmelerde ayrı eserler olarak sunulması da gerekir. Tanımın ayrıntısını dilimleme etik ihlali nedir yazısı verir.

İki ihlal aynı şey değildir. Tekrar yayım aynı sonuçların yeniden yayımlanmasını anlatır. Dilimlemede ise tek bir araştırma yapay biçimde bölünür. Kanundaki karşılıkları da ayrışır; dilimleme aylıktan veya ücretten kesme cezasına bağlanmıştır.

İntihal İddiası Nasıl Değerlendirilir

İntihal, yönergenin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde tanımlanır. Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini atıf yapmadan kendi eseri gibi göstermek aranır. Kanundaki karşılığı üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasıdır. Üç iddia arasında en ağır sonucu doğuran budur.

Değerlendirmede kaynak gösterme biçimi incelenir. Esere kaynakçada yer verilip verilmediği, metin içi atfın yeterliliği ve kaynağı gizleme niyeti ayrı ayrı ele alınır. Ölçütleri intihal etik ihlali nedir yazısı ayrıntılandırır.

İntihal, tekrar yayım ve dilimleme iddialarının yönerge maddesi ve 2547 sayılı Kanundaki karşılığı aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Kendi Eserinden Alıntı Yapmak Tekrar Yayım Sayılır mı

Yazarın kendi önceki çalışmasına dayanması tek başına ihlal doğurmaz. Sorun, aynı sonuçların yeni bir katkı olmadan yeniden sunulmasıyla başlar. Kendi eserinden yapılan sınırlı alıntı çoğu dosyada tekrar yayım boyutuna ulaşmaz. Konuyu kendinden intihal ve yayın etiği yazısı tartışır.

Etik İhlal Sayılmayan Hâller Nelerdir

Yönergenin 5 inci maddesi açık bir istisna getirir. Evrensel olarak tanınan bilim kuramlarının, bilim alanlarının temel bilgilerinin, matematik teoremlerinin ve ispatlarının kullanılması etik ihlal sayılmaz. Hüküm, ortak alan bilgisine dayanan benzerliklerde savunmanın dayanağı olur.

ÜAK Etik Yönergesi 5 inci maddesi istisnayı şöyle düzenler:

“Evrensel olarak tanınan bilim kuramları, bilim alanlarının temel bilgileri, matematik teoremleri ve ispatları gibi önermelerin çalışmalarda kullanılması etik ihlal olarak değerlendirilemez.”

Bir başka sınır yeniden inceleme yasağıdır. Yönergenin 14 üncü maddesine göre karara bağlanmış bir konu, aynı iddialarla ve yeni kanıt gösterilmedikçe yeniden incelenemez. Aynı eser hakkında ikinci kez başlatılan incelemede bu itiraz öne çıkar. Sınırları etik ihlal sayılmayan haller yazısı sıralar.

Benzer İfade Kullanımı Tek Başına İhlal Doğurur mu

Aynı konuda çalışan yazarların benzer ifadeler kullanması olağandır. Bu benzerlik; kaynağı gizleme niyeti ve atıf düzeni birlikte değerlendirilmeden ihlal sayılmaz. Komisyon incelemesinde esere kaynakçada yer verilip verilmediği ayrıca kontrol edilir.

Savunmada benzerliğin kaynağı gösterilir. Ortak mevzuat metni, kanun hükmü veya yerleşik tanım kullanımı ayrıca belirtilir. Metin benzerliği oranına dayanan iddialarda oranın hangi bölümlerden geldiği çözümlenir. Bu ayrımı intihal oranı yüzde kaç olmalı yazısı tartışır.

Etik İhlal İddiası ÜAK Komisyonunda Nasıl İncelenir

Komisyonlar; sosyal ve beşeri bilimler, sağlık ve spor bilimleri ile fen ve mühendislik bilimleri alanlarında kurulur. Her komisyon profesör unvanlı yedi üyeden oluşur. Komisyon en az beş üyeyle toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar alır. Toplantıda çekimser oy kullanılamaz.

İnceleme, iddianın inandırıcı bilgi ve belgeye dayanıp dayanmadığının tespitiyle başlar. Bu ön değerlendirme aşılırsa adaydan yazılı savunma istenir. Tekrar yayım iddiası da bu aşamada adaya ayrıntılı biçimde bildirilir.

Etik İhlal İddiası Doçentlik Sürecinde Nereden Doğar

İddia çoğunlukla iki kaynaktan gelir. Birinci kaynak, jüri üyesinin düzenlediği eser inceleme raporudur. İkinci kaynak, üçüncü kişilerin verdiği ihbar veya şikâyet dilekçesidir. Her iki hâlde de dosya Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına ulaşır ve ilgili komisyona iletilir.

Jüri raporundan doğan iddiada rapordaki ifadeler esas alınır. Rapor, eserleri tek tek incelemiyorsa savunmada bu eksiklik gösterilir. Eser inceleme raporuna karşı izlenecek yolları doçentlik eser inceleme itiraz ve dava yazısı anlatır.

İhbar ve Şikâyet Dilekçeleri Nasıl İncelenir

Komisyon önce dilekçenin somut bilgi ve belgeye dayanıp dayanmadığına bakar. Soyut ve genel nitelikteki ihbarlar bu aşamada elenebilir. Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı suç isnadında bulunmak ise 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde ayrı bir disiplin fiilidir. Konuyu dayanaksız etik ihlal isnadı yazısı ele alır.

Savunma Süresi Kaç Gündür

Yönergenin 10 uncu maddesine göre yazılı savunma on beş gün içinde verilir. Süre içinde savunma yapılmazsa komisyon mevcut bilgi ve belgelere göre inceleme yapar. Gerekli görülen hâllerde savunma sözlü olarak da alınabilir. Süreyi kaçırmak, bu iddiaya karşı en güçlü savunmayı bile etkisiz bırakır.

Bilirkişi Görüşü Hangi Sınırlarla Alınır

Komisyon gerektiğinde bilirkişi veya uzman görüşüne başvurur. Yönerge bazı kişilerin görevlendirilmesini yasaklar. Adayın lisansüstü tez danışmanları, doçentlik jürisinde görev almış öğretim üyeleri ve kendi üniversitesindeki öğretim üyeleri bu kapsamdadır. Adayla arasında husumet bulunanlar da bilirkişi olarak görevlendirilemez.

Birden fazla bilirkişiye başvurulursa her biri ayrı rapor düzenler. Raporlar en geç iki hafta içinde hazırlanır. Bu usul kurallarına aykırılık savunmada ayrıca ileri sürülebilir.

Kararlar tartışmaya açıldıktan sonra oylanır ve komisyon üyelerince imzalanır. Karara muhalif kalan üye, karşı oy gerekçesini yazmak zorundadır. Alınan kararlar Üniversitelerarası Kurul Başkanına bildirilir. Başkan kararların gereğini yerine getirir.

İnceleme Sırasında Gizlilik ve Savunma Hakkı

Yönergenin 13 üncü maddesi, komisyon kararlarının genel düzenlemeler dışında gizli olduğunu söyler. Gizlilik, adayın kendi dosyasına ilişkin bilgilere erişimini ortadan kaldırmaz. Savunma hakkı, iddiaların ve dayanaklarının adaya bildirilmesini gerektirir.

Bilirkişi raporunun adaya bildirilmemesi uygulamada tartışma doğurur. Rapor karara esas alınmışsa içeriğinin bilinmesi savunma hakkının parçasıdır. Bu itiraz, iptal davasında usul denetimi başlığı altında ileri sürülür.

Savunma Dilekçesinde Hangi Noktalar Kurulur

İlk kural, üç iddianın birbirine karıştırılmamasıdır. İntihal, dilimleme ve tekrar yayım iddiası ayrı başlıklar altında cevaplanır. Her başlıkta önce iddianın hangi esere yöneldiği belirlenir. Ardından o eserin künyesi ve içeriği somut biçimde gösterilir.

İkinci kural, unsurları teker teker tartışmaktır. Tekrar yayım savunmasında araştırma sorusunun, yöntemin ve bulguların farklılığı ortaya konur. Dilimleme savunmasında araştırmanın bütünlüğünün bozulmadığı gösterilir. İntihal savunmasında ise kaynakça ve metin içi atıflar sıralanır.

Üçüncü kural, dosyadaki sunum biçimine dayanmaktır. Eserlerin başvuru dosyasında hangi kalemde sunulduğu belgeyle gösterilir. Ayrı eser olarak sunulmayan bir yayın için tekrar yayım iddiası kurulamaz. Dilekçenin yapısını etik kurul savunma örneği yazısı gösterir.

Savunmaya Hangi Belgeler Eklenir

Savunma yalnız metinden ibaret kalmaz. Eserlerin tam metinleri, dergi künyeleri ve yayın tarihleri eklenir. Başvuru dosyasındaki eser listesi de sunulur. Liste, hangi eserin hangi kalemde puanlandığını gösterir.

Ek belgeler iddiayı somut biçimde daraltır. Aynı araştırmadan üretilmiş görünen çalışmaların veri setleri ve örneklem bilgileri karşılaştırılır. Bildiriden geliştirilen makalelerde ise bildiri özeti ile makale metni ayrı ayrı gösterilir.

Etik İhlal İncelemesinde Zamanaşımı Nasıl İşler

Yönergenin 12 nci maddesi süre sınırlarını ayırır. İntihal, sahtecilik ve çarpıtma iddialarında inceleme başlatılması süreye bağlı değildir. Diğer ihlallerde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra inceleme yapılamaz. Tekrar yayım iddiası da bu ikinci gruptadır.

ÜAK Etik Yönergesi 12 nci maddesi süreyi şöyle belirler:

“İntihal, sahtecilik ve çarpıtma şeklindeki etik ihlallerinde inceleme başlatılması herhangi bir süre sınırlamasına tabi değildir. Ancak bunların haricindeki etik ihlallerinde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra etik inceleme yapılamaz.”

İkinci bir süre daha vardır. Eylemin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde inceleme başlatılmazsa iddia incelenemez. Eserin yeniden yayımlanıp akademik yükselmede kullanılması hâlinde süreler yeniden işlemeye başlar. Ayrıntıyı etik ihlallerinin incelenmesinde zamanaşımı yazısı açıklar.

Etik İhlal Kararı Verilirse Sonuç Ne Olur

Yönergenin 11 inci maddesi sonucu düzenler. Etik ihlalde bulunduğuna karar verilen adayın doçentlik başvurusu iptal edilir. Aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Durum ayrıca gerekli işlemler için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir.

Bu nedenle tekrar yayım kararı iki süreci birden tetikler. Birincisi doçentlik başvurusunun akıbetidir. İkincisi üniversitede yürütülecek disiplin sürecidir. Yeniden başvuru koşullarını etik ihlal sonrası yeniden başvuru yazısı anlatır.

Etik ihlal bulunmadığına karar verilmesi hâlinde inceleme dosyası kapanır. Aday, başvurusuna kaldığı yerden devam eder. Karar, aynı iddiaların ileride yeniden gündeme getirilmesini de sınırlar.

Komisyon Kararına Karşı Hangi Hukuki Yol İzlenir

Etik ihlal kararı bir idari işlemdir ve iptal davasına konu olur. Dava süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 7 nci maddesine göre altmış gündür. Süre, kararın yazılı bildirimini izleyen günden başlar. Aynı Kanunun 11 inci maddesine göre bu süre içinde idareye de başvurulabilir.

Yetkili mahkeme, işlemi yapan merciin bulunduğu yer mahkemesidir. Üniversitelerarası Kurul Ankara'da olduğu için davalar Ankara idare mahkemelerinde görülür. Yürütmenin durdurulması talebi dilekçeye eklenebilir. Yetki tartışmasını etik ihlal davalarında yetkili mahkeme yazısı ele alır.

Dava dilekçesinde talep açık biçimde yazılır. İşlemin iptali istenir; koşulları varsa yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilir. Dilekçeye komisyon kararı, savunma dilekçesi ve eser listesi eklenir. Belgelerin eksik olması ilk incelemede süre kaybına yol açar.

Davada usul denetimi ayrı bir başlıktır. Savunma hakkının kullandırılması, bilirkişi görevlendirmesindeki yasaklar ve zamanaşımı sırayla incelenir. Esas denetiminde ise tanımın unsurları somut eserler üzerinden tartışılır.

Doçentlik Unvanı Alınmışsa Durum Değişir mi

Evet, sonuç değişir: unvanı almış kişide başvuru iptali gündeme gelmez. İhlal kararı disiplin ve diğer işlemler için YÖK'e bildirilir; bu karara karşı iptal davası açılabilir. Yönergenin 8 inci maddesi bu ihtimali ayrıca düzenler. Komisyon, doçentlik unvanını almış kişiler hakkındaki şikâyet ve ihbar dilekçelerini de inceler. Alınan nihai karar Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına sunulur. Unvanın alınmış olması, tekrar yayım iddiasının incelenmesini kendiliğinden engellemez.

Buna karşılık sonucun ağırlığı değişir. Başvurusu devam eden adayda karar doğrudan başvuruyu iptal eder. Unvanını almış kişide ise tartışma disiplin süreci üzerinden yürür.

Hukuk Alanındaki Dosyada Komisyon Ne Karar Verdi

Örnek dosyada komisyon, savunmayı ve uzman görüşlerini birlikte değerlendirip etik ihlal bulunmadığına oybirliğiyle karar vermiştir. Adayın Temel Alanı : Hukuk

İddiaya Konu İhlal : İntihal (m.4/1-a), Dilimleme(m.4/1-d), ve Tekrar Yayım(m.4/1-ç)

İddianın özeti : Jüri üyesi tarafından düzenlenen eser inceleme raporunda adayın doçentlik dosyasında kullandığı bazı makalelerinde intihal, tekrar yayım ve dilimleme olduğu iddia edilmektedir.

Komisyon Tarihi : 10.12.2020

Komisyon Kararı : Tarafımızca iddialar kapsamında hazırlanan savunma ile Komisyon tarafından alınan uzman görüşleri birlikte değerlendirildiğinde etik ihlalde bulunmadığına oybirliği ile karar verildi.

Değerlendirme : Jüri üyesi tarafından yukarıda özet halinde sunulmuş olan iddialar çerçevesinde tarafımızca yapılan savunma sonucu “…dilimleme iddiasının isabetli olmadığı, kendi eserlerinden alıntı yapılan hallerde ise bu durumun tekrar yayım boyutuna ulaşmadığı… atfın yetersiz olduğu iddiasının da yersiz olduğu, adayın kaynağı gizleme şeklinde bir niyetinin olmadığı, esere kaynakçada yer verildiği görülmektedir. Atıf verilmediği belirtilen yerlerde başka kaynaklara atıf yapılmıştır. Bir konuda çalışma yapılırken benzer ifadeleri birçok eserde kullanmak mümkündür. Bunlardan birine veya birkaçına atıf yapmak, söylenileni temellendirmek için yeterli görüldüğünden benzer ifadeler için her defasında atıf yapmak gerekli değildir…” gerekçesiyle etik ihlal olmadığı kararı verilmiş ve Müvekkil halihazırda doçentlik unvanını almış olduğu için herhangi bir idari yaptırım ile karşılaşmamıştır.

Kararın Savunma Bakımından Anlamı

Karar üç noktada yol gösterir. Birincisi, kendi eserinden alıntı yapmanın her hâlde tekrar yayım sayılmadığıdır. İkincisi, kaynakçada yer verilen bir esere her cümlede atıf yapılmasının aranmadığıdır. Üçüncüsü, kaynağı gizleme niyetinin ayrıca değerlendirildiğidir.

Karar tek bir dosyaya ilişkindir ve genel bir kural oluşturmaz. Buna karşılık savunmanın hangi başlıklar üzerine kurulacağını gösterir. Benzer dosyalarda iddia, esas alınan eserlerin künyesi ve içeriğiyle birlikte tartışılır. Üç ihlalin ilişkisini tekrar yayım, haksız yazarlık ve dilimleme etik ihlalleri yazısı karşılaştırır.

Dosyada müvekkil doçentlik unvanını daha önce almıştı. Bu nedenle karar sonrasında ayrıca bir idari yaptırım gündeme gelmedi. Aynı sonuç, başvurusu sürmekte olan adaylar için kendiliğinden geçerli olmaz.

Tekrar Yayım İddiaları Konusunda Avukat Desteği

Tekrar yayım, dilimleme ve intihal iddialarında uygulanacak hukuki yol ilgili mevzuatla sınırlı değildir. Somut olayın özellikleri, mevcut belgeler ve varsa idari veya yargısal kararlar da dikkate alınır. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Kendi önceki çalışmasından yararlanan yazar tekrar yayım yapmış olur mu?