HASAR DEĞER KAYBI HESAPLAMA

Hasar değer kaybı hesaplama ya da diğer anlamıyla araç hasar kaybı hesaplama, yaşanan trafik kazası sonrasında mağdur araç sürücüsünün aracında yapılan onarımın ardından aracın kazasız hali ile onarıma uğramış hali arasındaki değer düşüşü hesabını ifade etmektedir. Zira ülkemizde, yaşanan trafik kazasının ardından araçta yapılan onarım ve değişimlerin ardından aracın piyasa değerinin düştüğü kabul edilmektedir. İşte hasar değer kaybı hesaplama bu anlama gelmektedir.

HASAR DEĞER KAYBI NEDİR? TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ

Hasar değer kaybı, trafik kazası neticesinde araçta oluşan piyasa değeri düşüşüdür. Hasar değer kaybının hukuki niteliği, Türk Borçlar Kanunu’nun 49 vd. Maddelerinde düzenlenen haksız fiil sorumluluğudur. Haksız fiil sorumluluğunun şartları ise;

• Hukuka aykırı bir fiil
• Kusur
• Zarar
• İlliyet bağıdır.

Tüm bu şartların varlığı halinde haksız fiil sorumluluğundan bahsedilecektir. Araç değer kaybı hesaplama ise işte hukuka aykırı bir biçimde kusuruyla karşı tarafın aracına zarar veren sürücünün, diğer araçta yarattığı değer kaybının hesaplanmasıdır.

HASAR DEĞER KAYBININ DAYANAĞI: TÜRK BORÇLAR KANUNU VE KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

Hasar değer kaybı hesaplamada dayanak; Türk Borçlar Kanunu’nun 49 vd. Maddeleri ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 85 vd. Maddeleridir. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. Maddesi gereğince kusurlu bir biçimde hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren araç sürücüsü bu zararı gidermekle yükümlü olacaktır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. Maddesi ise bir motorlu aracın işletilmesi diğer aracın zarara uğramasına yol açtığı takdirde bu zarardan işleten ve teşebbüs sahibinin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını düzenlemektedir. Bu hükümler uyarınca  hasar değer kaybı hesaplama, bir araç sürücüsünün kusurla mağdur araç sürücüsünün aracına zarar vermesi durumunda yapılmaktadır.

KİMLER ARAÇ HASAR KAYBI TALEP EDEBİLİR?

Hasar değer kaybı hesaplamada hak sahipleri;

• Araç sahibi
• Motorlu aracın işleteni
• Araç sürücüsü
• Mülkiyeti muhafaza kaydıyla satın alan alıcıdır.

Bu kişiler somut olayın özelliklerine göre araç hasar kaybı talep edebilmektedirler.

HASAR KAYBI HESAPLAMASINDA KULLANILAN KRİTERLER (YAŞ, KM, PİYASA DEĞERİ)

Hasar değer kaybı hesaplamada birtakım kriterler kullanılmaktadır. Bu kriterler öncelikle şunlardır;

• Mağdur aracın yaşı
• Zarar gören araca ilişkin kilometre
• Zarar gören aracın piyasa değeri
• Kazanın oluş şekli
• Zarar gören aracın markası

Zira araç hasar değer kaybı hesaplanması, aracın onarım görmeden önceki piyasa değerinin onarım gördükten sonraki piyasa değeri arasındaki farkı ifade etmektedir. Dolayısıyla genç, daha düşük kilometreli ve lüks nitelikteki araçlarda araç hasar kaybı daha yüksek hesaplanmakta iken daha yaşlı, yüksek kilometreli ve piyasa değeri nispeten düşük bir araçta hasar kaybı daha düşük nitelikte hesaplanacaktır.

SİGORTA ŞİRKETLERİ TARAFINDAN UYGULANAN HESAPLAMA YÖNTEMLERİ

Hasar değer kaybı hesaplamada sigorta şirketleri; aracın yaşı, kilometresi, zarar gören aracın piyasa değeri, kazanın büyüklüğü gibi hususları inceleyerek hesaplama yapmaktadır. Dolayısıyla araç değer kaybı, sigorta eksperi tarafından düzenlenen değer kaybı raporu tarafından hesaplanmaktadır. Sigorta şirketleri araç hasar kaybı hesaplamada;

• Aracın rayiç değer katsayısı
• Kullanılmışlık düzeyi katsayısı
• Parça değişim katsayısı
• Onarım katsayısı
• Boya katsayısı

Gibi hususları göz önüne almaktadır. Araç hasar katsayısı ise aşağıdaki formüle göre tespit edilecektir:

Tüm bu hususlar Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın ekinde bulunan değer kaybı tazminatı hesaplaması kısmında düzenlenmektedir.

YARGITAY KARARLARINDA HASAR DEĞER KAYBI HESAPLAMASINA İLİŞKİN ÖLÇÜTLER

Yargıtay, hasar kaybı hesaplamasında birtakım ölçütler kullanılmasını gerektiğini belirtmektedir. Bu hususlar;

• Aracın modeli
• Markası
• Aracın yaşı
• Mağdur araca ilişkin kilometre

Gibi hususlardır.

Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2015/14384 E., 2016/2384 K. Sayılı kararında;    

“… Eksik inceleme ve hüküm kurmaya elverişli olmayan bilirkişi raporuna göre karar verilemez. Bu durumda mahkemece, araç değer kaybı konusunda hesap yapmaya ehil,…. heyeti gibi kurum veya kuruluşlardan seçilecek hasar konularında uzman bilirkişi (makina mühendisi) veya bilirkişi kurulundan tüm dosya kapsamına göre; davacı aracının modeli, markası, kaza tarihindeki yaşı, kilometresi vs. gibi hususlar gözönünde bulundurularak kaza tarihi itibariyle serbest piyasadaki 2. el piyasa rayiç değeri (hasarsız haliyle) ile aracın hasarı onarıldıktan sonraki haline göre serbest piyasadaki 2. el piyasa değeri arasındaki fark (aradaki farkın değer kaybı olarak kabul edilmesi) hususlarında ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken…”

şeklinde karar vermiştir. Görüleceği üzere Yargıtay bu kararında alanında uzman bir bilirkişinin atanması ve az önce belirttiğimiz kriterlerin göz önüne alınarak araç değer kaybının belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Yine Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2014/17779 E., 2014/14956 K. Sayılı kararında;

“… Hükme esas alınan bilirkişi raporunda araçtaki değer kaybının tesbiti sırasında Dairemizce değer kaybının belirlenmesi hususunda esas alınan aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş piyasa değeri ile onarılmış haldeki piyasa değeri arasındaki fark kriterine uyulmaksızın aracın daha önceden hasar görmemiş olması ve kaza sonrası hasar gören yerleri, değiştirilen parçaları ve onarım işçilikleri dikkate alınmıştır. Ayrıca bilirkişi raporunda ikame araç bedeli konusunda hesaplama yapılmaksızın piyasa koşullarına göre belirleme yapılmıştır. Eksik inceleme ile değer kaybı konusunda Dairemizce belirlenen kriterlere uygun şekilde düzenlenmeyen ve yine hesaplama yapılmaksızın genel bir niteleme ile ikame araç bedelinin tespit olunduğu bilirkişi raporuna dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Bu durumda mahkemece, İstanbul Teknik Üniversitesi veya Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek konusunda uzman bilirkişiden, varsa davacı aracının hasarlı haldeki fotoğrafları getirilip, fatura, kaza tespit tutanağı ve önceki bilirkişi raporu da incelenerek, aracın modeli, yaşı, hasarın ağırlığı, boyanmış olan yerler ve hasarlı bölgelerin özelliği nazara alınıp, aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farkın değer kaybını göstereceği ilkesine göre değer kaybının yeniden hesaplanması ile…”

şeklinde karar vermiştir. Görüleceği üzere Yargıtay bu kararında hasar değer kaybı hesaplama yapılırken hasar görmemiş piyasa değeri ile onarılmış haldeki piyasa değeri arasındaki farkın dikkate alınması gerektiğini, uzman bilirkişiden aracın hasarlı fotoğrafları, fatura, kaza tespit tutanağı ile aracın modeli, yaşı, hasarın büyüklüğü gibi hususlar göz önüne alınarak hesaplama yapılması gerektiğine işaret etmiştir.

BİLİRKİŞİ RAPORLARI VE UYGULAMADA KULLANILAN HESAPLAMA FORMÜLLERİ

Hasar değer kaybı hesaplama kısmını yargılama sırasında alanında uzman bilirkişiler yapmaktadır. Alanında uzman bir hasar bilirkişisi tarafından, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın ekinde düzenlenen değer kaybı tazminatı hesaplaması kısmı göz önüne alınacaktır. Burada aracın hasar katsayısının hesaplanabilmesi için;

• Aracın rayiç değer katsayısı
• Parça değişim katsayısı
• Mağdur aracın kullanılmışlık düzeyi katsayısı
• Onarım katsayısı
• Boya katsayısı

Gibi hususlar bulunan tabloya göre hesaplanacaktır. Ardından aşağıdaki formüle dayanarak hasar katsayısı hesaplanmaktadır:

SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU VE EKSİK HESAPLAMA HALİNDE İTİRAZ

Hasar değer kaybında sigorta şirketine başvuru yapılması gerekmektedir. Sigorta şirketine başvuru halinde hem uyuşmazlık daha hızlı çözüme kavuşmakta hem de sürücülerin hak kayıpları hızlı bir biçimde telafi edilmektedir. Dolayısıyla kazadan sonra sigortadan para alma için öncelikle başvuru yapılır. Yapılan başvurunun ardından sigorta şirketinin 8 gün içerisinde ödeme yapması, 15 gün içerisinde de bilgilendirme yapması gerekmektedir. Ancak sigorta şirketi tarafından eksik hesaplama yapılarak eksik ödeme yapılmış olabilir.

Bu durumda mağdur araç sürücüsü sigorta tahkim komisyonuna başvurarak eksik bedeli talep edebilecektir. Zaman zaman sigorta şirketleri tarafından ödeme yapılmadığı da görülmektedir. Böyle bir durumda da mağdur araç sürücüsü Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak suretiyle hasar değer kaybını talep edebilecektir.

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU VE HASAR KAYBI HESAPLAMASI

Araç hasar kaybı hesaplamada sigorta şirketi tarafından eksik hesaplama yapılmış olabileceği gibi sigorta şirketi tarafından hiçbir ödeme yapılmamış da olabilir. İşte bu durumda mağdur araç sürücüsü tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılması gerekmektedir. Komisyon başvurusu https://www.sigortatahkim.org/ üzerinden yapılmaktadır. Yapılacak olan başvurunun ardından Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlığa bir sigorta hakemi atar ve hakem gerekli hesaplamaları yaparak araç değer kaybının eksik yatırılıp yatırılmadığına karar verir.

DAVA SÜRECİNDE MAHKEMELERİN YAKLAŞIMI VE HESAPLAMA FARKLILIKLARI

Araç hasar kaybı için mahkemeye başvurulması da söz konusu olabilir. İşbu durumda şayet araç hasar kaybı talebi sigorta şirketine de yönlendirilecekse dava öncesi arabulucuya başvurulmalı ve dava da asliye ticaret mahkemesinde açılmalıdır. Burada mahkeme tarafından bilirkişi görevlendirilerek hasar değer kaybının hesaplanması istenmektedir. Zaman zaman mahkemelerde ve bilirkişilerde hesaplama farklılıkları olsa da genel olarak benzer sonuçlar ortaya çıkacaktır.

HASAR DEĞER KAYBI HESABINDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Hasar değer kaybı hesaplama ve talep konusunda zaman zaman sorunlar oluşmaktadır. Özellikle yanlış hesaplanan kusur durumları, sürücüler için oldukça büyük zaman ve hak kayıplarına yol açabilmektedir. Dolayısıyla kanımızca trafik kazası oluştuğu anda mümkün olduğunca çok delilin toplanması, kolluğun bu konunun üzerine düşerek detaylı araştırmalar yapması ve kaza tespit tutanağının mümkün olduğunca detaylı ve doğru tutulması gerekmektedir.

HASAR DEĞER KAYBI İLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

Araç hasar kaybı ile araç değer kaybı aynı şey midir?

Araç hasar kaybı ile araç değer kaybı aynı şeyi ifade etmektedir. Zira her iki durumda da araçta yapılan onarım ve değişimlerin ardından aracın yaşadığı piyasa değeri düşüşü ifade edilmek istenmektedir.

Hasar değer kaybı tazminatı için zamanaşımı süresi nedir?

Hasar kaybı tazminatı için zamanaşımı süresi, kusurlu araç sürücüsünün ve olayın öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, ve her durumda kaza tarihinden itibaren 10 yıldır. Bu sürenin geçmesinin ardından hasar kaybı tazminatı talep edilemez.

Sigorta şirketi eksik ödeme yaparsa hangi yola başvurabilirim?

Sigorta şirketi eksik ödeme yaptığı takdirde hasar değer kaybı için Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabileceği gibi dava da açılabilir.

Araç yaşı ve kilometresi hasar kaybı hesabını nasıl etkiler?

Araç yaşı ve kilometresinin fazla olması durumunda hasar kaybı daha düşük hesaplanmaktayken aracın yaşı ve kilometresinin düşük olması durumunda hasar kaybı daha yüksek hesaplanacaktır.

Yargıtay, hasar kaybı hesaplamasında hangi kriterleri esas alıyor?

Yargıtay, hasar kaybı hesaplamasında aracın yaşı, kilometresi, markası, modeli, kazanın oluş şekli gibi kriterleri esas almaktadır.

ARAÇ DEĞER KAYBI BAŞVURUSU İLE İLGİLİ AVUKATA SORU SORABİLİRSİNİZ.

Hasar değer kaybı hesaplama

Hasar değer kaybı hesaplama konusunda alanında uzman Ankara Avukatına soru sormak için Avukata sor linkini tıklayarak sorabilirsiniz.

AVUKATTAN ONLINE DANIŞMANLIK ALABILIRSINIZ.

Hasar değer kaybı hesaplama

Sorularınızı ve bu sorularla ilgili evrakı sisteme yükleyebilirsiniz. Online danışmanlıkta istediğiniz gün ve saati seçebildiğiniz gibi görüşme tipini de seçebilmektesiniz. Zoom, teams, whatsapp ya da telefon üzerinden görüşme sağlanabilmektedir. Ödemenin ardından tarafınıza randevu yapıldığına dair mail ile bilgi gelmektedir. Sistemde yaşanan herhangi bir sorun olduğundan iletişim numaralarımızdan iletişime geçtiğinizde toplantı manuel olarak planlanabilir. Müvekkillerimizin doğru bilgiye hızlı ve güvenilir şekilde ulaşmasını sağlamak için kurulan Online Danışmanlık Sistemimizden yüzlerce randevu alınmış olup müvekkillerimizin faydalanması amaçlanmıştır.

Hasar değer kaybı hesaplama